X Üzerindeki Hakaret İçeriklerinin Kaldırılması: Hakaret, Asılsız İddia ve İtibar Saldırılarına Karşı Hukuki Yollar
X, eski adıyla Twitter, kişilerin düşüncelerini çok kısa sürede geniş kitlelere ulaştırabildiği sosyal medya platformlarından biridir. Bu durum ifade özgürlüğü açısından önemli olmakla birlikte kişilerin ve şirketlerin şeref, itibar ve ticari saygınlıklarına yönelik saldırıların da aynı hızla yayılmasına neden olabilmektedir.
Bir kişi hakkında;
“Dolandırıcıdır.”
“Hırsızdır.”
“Müşterilerinin parasını çalıyor.”
şeklinde paylaşımlar yapılması, sahte hesaplardan sistematik biçimde hakaret edilmesi veya gerçeğe aykırı suçlamaların binlerce kullanıcı tarafından yeniden paylaşılması ciddi bir itibar problemine dönüşebilir.
Özellikle yüksek takipçili hesaplardan yapılan paylaşımlar kısa süre içerisinde yüz binlerce kişiye ulaşabilir, ekran görüntüleri farklı platformlara taşınabilir ve içerik daha sonra Google arama sonuçlarında da görünmeye başlayabilir.
Bu durumda mağdurun temel sorusu şudur:
X üzerindeki hakaret içerikleri nasıl kaldırılır?
Hakaret veya itibarı zedeleyen X paylaşımlarına karşı yalnızca platformun şikâyet sistemine başvurulması gerekmez. İçeriğin özelliklerine göre X’e platform başvurusu, kişilik haklarının korunmasına ilişkin hukuk davası, ihtiyati tedbir, manevi tazminat ve şartları oluştuğunda ceza soruşturması birlikte değerlendirilebilir.
Ancak her sert eleştiri veya olumsuz paylaşım hukuka aykırı değildir. Hukuki incelemede öncelikle eleştiri ile hakaret, değer yargısı ile gerçeğe aykırı somut olgu isnadı birbirinden ayrılmalıdır.
X Üzerindeki Hakaret İçeriği Kaldırılabilir mi?
Evet. İçeriğin X’in kendi kurallarını ihlal etmesi hâlinde platform üzerinden şikâyet edilmesi mümkündür. Bunun yanında paylaşım Türk hukuku bakımından kişilik hakkına hukuka aykırı saldırı veya suç oluşturuyorsa yargısal yollara da başvurulabilir.
X’in güncel kuralları hedefli tacizi ve istismarı yasaklamaktadır. X ayrıca kullanıcıların doğrudan belirli bir gönderiyi, hesabı veya doğrudan mesajı şikâyet edebileceği bir raporlama sistemi sunmaktadır.
Bu nedenle ilk aşamada;
platform içi şikâyet ile Türk hukukundan kaynaklanan başvuru yolları
birbirinden ayrılmalıdır.
X’in içeriği kaldırmaması, gönderinin Türk hukuku bakımından mutlaka hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.
X’te Her Kaba veya Sert İfade Hakaret Sayılır mı?
Hayır.
Bir paylaşımın rahatsız edici, kaba veya sert olması tek başına Türk Ceza Kanunu anlamında hakaret suçunun oluştuğunu göstermez.
TCK m.125, bir kişiye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövme suretiyle saldırılması hâlini düzenlemektedir.
Bununla birlikte ifade özgürlüğü;
- eleştiriyi,
- sert siyasi değerlendirmeleri,
- rahatsız edici görüşleri,
- belirli ölçüde ağır değer yargılarını
da koruyabilir.
Örneğin;
“Bu şirketin hizmetini çok kötü buluyorum.”
ile;
“Bu şirket müşterilerin paralarını çalıyor.”
aynı hukuki nitelikte değildir.
İlk ifade ağırlıklı olarak kişisel değerlendirme niteliğinde olabilir.
İkinci ifade ise doğruluğu araştırılabilecek somut bir isnat içermektedir.
Bu nedenle X paylaşımının kaldırılması veya hakaret nedeniyle şikâyet hazırlanırken paylaşımın bütünü ve kullanıldığı bağlam incelenmelidir.
X’te “Dolandırıcı” Demek Hakaret midir?
“Dolandırıcı” kelimesi uygulamada sık karşılaşılan ifadelerden biridir. Ancak bu kelimenin kullanıldığı her paylaşım hakkında otomatik olarak aynı sonuca ulaşılamaz.
Örneğin kullanıcı;
“Ürünü satın aldım, bedelini ödedim ancak teslim edilmedi. Bu nedenle mağdur oldum.”
şeklinde yaşadığı olayı açıklıyor olabilir.
Buna karşılık hiçbir ticari ilişkisi bulunmayan kişi;
“X profesyonel dolandırıcıdır, yüzlerce insanı dolandırıyor.”
şeklinde gerçeğe aykırı bir paylaşım yapmış olabilir.
İkinci örnekte somut bir suç isnadı ve kişinin toplumdaki itibarı üzerinde ciddi bir etki söz konusudur.
Dolayısıyla yalnızca tek kelimeye değil;
- paylaşımın tamamına,
- tarafların geçmişine,
- iddianın dayanağına,
- paylaşımın kamuya sunuluş biçimine
bakılmalıdır.
X Üzerinden Gerçeğe Aykırı Suç İsnadı Yapılırsa Ne Olur?
Bir kişi hakkında X’te;
“Uyuşturucu satıyor.”
“Şirketten para çaldı.”
“Vergi kaçırıyor.”
“Müşterilerinin parasını zimmetine geçiriyor.”
gibi gerçeğe aykırı isnatlar yapılabilir.
Bu durumda hem özel hukuk hem de ceza hukuku gündeme gelebilir.
Türk Medeni Kanunu m.24, hukuka aykırı şekilde kişilik hakkına saldırılan kişinin hâkimden korunmasını isteyebileceğini düzenlemektedir. TMK m.25 ise saldırının önlenmesi, devam eden saldırıya son verilmesi ve etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespit edilmesi gibi taleplere imkân sağlamaktadır.
Paylaşım ceza hukuku bakımından da ayrıca incelenebilir. Ancak günlük dilde “iftira” denilen her gerçeğe aykırı sosyal medya paylaşımının otomatik olarak TCK’daki iftira suçunu oluşturduğu söylenemez. Suç tiplerinin kanuni unsurları somut olay özelinde ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
X’teki Paylaşım Nedeniyle Kişilik Haklarının Korunması Davası Açılabilir mi?
Evet.
Kişinin adı, mesleki itibarı, şeref ve saygınlığı kişilik hakkının koruduğu değerler arasındadır.
Türk Medeni Kanunu m.24 ve m.25 uyarınca hukuka aykırı saldırı karşısında somut olayın özelliklerine göre;
- saldırının önlenmesi,
- devam eden saldırının durdurulması,
- saldırının hukuka aykırılığının tespiti,
- kararın veya düzeltmenin yayımlanması,
- maddi veya manevi tazminat
talepleri gündeme gelebilir.
Örneğin bir doktor hakkında;
“Hastalarına sahte ilaç veriyor.”
şeklindeki asılsız X paylaşımı uzun süredir yayında tutuluyor ve paylaşılmaya devam ediyorsa, yalnızca ceza şikâyeti değil kişilik hakkına devam eden saldırının durdurulması da önem kazanabilir.
X Üzerindeki İçeriğin Kaldırılması İçin İhtiyati Tedbir İstenebilir mi?
Somut olayın şartlarının bulunması hâlinde değerlendirilebilir.
Sosyal medya içeriklerinin önemli özelliklerinden biri zararın çok hızlı büyüyebilmesidir.
Örneğin 500.000 takipçili bir hesaptan kişi hakkında ağır ve gerçeğe aykırı suçlama yapılmış olabilir. Gönderi birkaç saat içerisinde binlerce kez yeniden paylaşılabilir.
Davanın sonuçlanmasının beklenmesi hâlinde kişinin itibarına yönelik zararın ağırlaşması mümkün olabilir.
HMK m.389, gecikme nedeniyle ciddi bir zarar doğmasından endişe edilmesi gibi hâllerde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilmesine imkân tanımaktadır. HMK m.391 ise mahkemenin sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek uygun tedbirlere karar verebileceğini düzenlemektedir.
Bununla birlikte sosyal medya içerikleri ifade özgürlüğüyle doğrudan bağlantılı olduğundan, talep edilen tedbirin belirli, gerekli ve ölçülü olması önemlidir.
Bu nedenle yüzlerce hukuka uygun paylaşımın da bulunduğu hesabın tamamının kapatılması yerine, açıkça hukuka aykırı olduğu ileri sürülen belirli gönderilerin somutlaştırılması daha isabetli olabilir.
X Üzerindeki Hakaret İçin Manevi Tazminat İstenebilir mi?
Evet, kişilik hakkının hukuka aykırı şekilde zedelenmesi ve diğer şartların bulunması hâlinde manevi tazminat talep edilebilir.
Türk Borçlar Kanunu m.58’e göre kişilik hakkının zedelenmesi nedeniyle manevi zarar gören kişi, manevi tazminat olarak uygun miktarda para ödenmesini isteyebilir. Hâkim ayrıca saldırıyı kınayan bir karar verilmesi veya kararın yayımlanması gibi başka giderim biçimlerine de karar verebilir.
Tazminat değerlendirmesinde somut olayın özelliklerine göre;
- paylaşımın içeriği,
- kullanılan ifadelerin ağırlığı,
- hesabın takipçi sayısı,
- paylaşımın görüntülenme miktarı,
- yeniden paylaşım sayısı,
- saldırının devam ettiği süre,
- kişinin mesleki ve sosyal itibarı üzerindeki etki
önem taşıyabilir.
Örneğin 50 kişinin gördüğü paylaşım ile milyonlarca görüntülenme alan bir paylaşımın sonuçları aynı olmayabilir.
X Paylaşımı Nedeniyle Maddi Tazminat İstenebilir mi?
İtibar saldırısı aynı zamanda somut ekonomik kayba yol açmışsa maddi zarar da gündeme gelebilir.
Örneğin şirket yöneticisi hakkında X’te;
“Müşterilerinin paralarını çaldıkları için şirket hakkında soruşturma başlatıldı.”
şeklinde tamamen asılsız bir paylaşım yapılmış olabilir.
Paylaşımın ardından;
- müşteriler sözleşmelerini feshetmiş,
- siparişler iptal edilmiş,
- yatırım görüşmeleri sona ermiş,
- satışlarda ciddi azalma olmuş
olabilir.
Bu durumda hukuka aykırı paylaşım ile ekonomik zarar arasındaki illiyet bağının ortaya konulması gerekir.
Müşteri e-postaları, fesih bildirimleri, satış kayıtları ve paylaşım öncesi-sonrası ekonomik veriler önemli delil hâline gelebilir.
X’teki Hakaret İçeriği Platforma Nasıl Şikâyet Edilir?
X, kullanıcıların gönderi üzerinden doğrudan bildirim yapmasına imkân sağlamaktadır.
X’in güncel yardım sistemine göre kullanıcı, gönderinin yanındaki menüden Report / Bildir seçeneğine girerek paylaşımı raporlayabilir. Sistem daha sonra bildirimin kimin adına yapıldığını ve ihlalin niteliğini sorabilir; değerlendirme için aynı hesaba ait başka gönderilerin de seçilmesi istenebilir.
X’te gönderiler;
- kötüye kullanım veya taciz,
- kimliğe bürünme,
- özel bilgilerin paylaşılması,
- tehdit,
- spam veya platform manipülasyonu
gibi farklı politika başlıkları kapsamında bildirilebilir.
Dolayısıyla başvuru yapılırken ihlalin doğru kategoride bildirilmesi önemlidir.
X Her Hakaret İçeriğini Kaldırır mı?
Hayır.
X kendi kullanım kuralları ve politikaları üzerinden değerlendirme yapar.
Platform, bazı ihlallerde içeriğin kaldırılmasını isteyebilir; bazı durumlarda gönderinin görünürlüğünü sınırlayabilir veya hesap seviyesinde farklı yaptırımlar uygulayabilir.
Ancak platformun;
“Bu gönderi X kurallarını ihlal etmiyor.”
şeklinde sonuç vermesi, içeriğin Türk hukuku bakımından mutlaka hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.
X’in topluluk ve platform politikaları ile Türk Medeni Kanunu veya Türk Ceza Kanunu’nun uygulanması birbirinden farklı değerlendirmelerdir.
Bu nedenle ağır itibar saldırılarında yalnızca platform şikâyetine güvenilmemelidir.
Mahkeme Kararı X’e Gönderilebilir mi?
X’in güncel açıklamalarına göre hukuken geçerli talepler, içerik veya hesapların belirli ülkelerde erişime kapatılması ya da gerekli şartlarda platform seviyesinde işlem yapılmasıyla sonuçlanabilir. X, geçerli bir mahkeme kararı gibi hukuki talep üzerine belirli içerikleri ilgili ülkede erişime kapatabildiğini açıklamaktadır.
Ancak mağdurun bireysel platform şikâyeti ile adli makam tarafından gönderilen resmî hukuki talep aynı değildir.
Özellikle kullanıcı bilgilerinin açıklanmasına yönelik taleplerde X’in hukukî talep sistemi ağırlıklı olarak kolluk ve diğer yetkili kamu makamlarından gelen usulüne uygun taleplere göre işlemektedir.
Bu nedenle anonim hesabın kimliğinin öğrenilmek istenmesi hâlinde yalnızca “X’e e-posta gönderip hesap sahibinin adını istemek” çoğu durumda yeterli bir yöntem değildir.
Sahte X Hesabından Hakaret Ediliyorsa Ne Yapılabilir?
X’teki hakaret içeriklerinin önemli bir bölümü anonim veya sahte hesaplardan yayımlanmaktadır.
Örneğin kişinin adı kullanılarak sahte profil oluşturulmuş veya tamamen takma isimli bir hesaptan her gün hakaret içeren gönderiler paylaşılmış olabilir.
Bu durumda öncelikle;
- kullanıcı adı,
- profil bağlantısı,
- hesap görünen adı,
- profil fotoğrafı,
- gönderilerin URL’leri,
- paylaşım tarihleri,
- hesabın diğer paylaşımları
kayıt altına alınmalıdır.
X, kimliğe bürünme ve kötüye kullanım gibi davranışlar bakımından ayrıca bildirim mekanizmaları sunmaktadır.
İçeriğin aynı zamanda suç oluşturduğu düşünülüyorsa Cumhuriyet Başsavcılığına başvurularak hesabı kullanan kişinin kimliğinin araştırılması talep edilebilir.
Anonim X Hesabının Sahibi Bulunabilir mi?
Bazı durumlarda mümkün olabilir ancak her dosyada kesin sonuç garanti edilemez.
Soruşturma makamları somut olayın şartlarına göre;
- platform kayıtları,
- bağlantılı telefon veya e-posta bilgileri,
- IP veya oturum kayıtları,
- başka hesaplarla bağlantılar,
- banka veya ödeme kayıtları,
- şüphelinin kendi açıklamaları
gibi farklı delilleri değerlendirebilir.
Ancak X gibi uluslararası platformlardan kullanıcı verisi talep edilmesi platformun bulunduğu ülke, talebin türü ve hukuki sürece göre değişebilir. X de hesap bilgilerine ilişkin hukuki taleplerin geçerli ve uygun kapsamlı hukuki süreçlere tabi olduğunu belirtmektedir.
Bu nedenle suç duyurusu yalnızca “IP adresini bulalım” düşüncesine dayandırılmamalı; hesabın gerçek kişiyle bağlantısını ortaya koyabilecek bütün deliller değerlendirilmelidir.
X’teki Gönderi Silinmeden Önce Delil Alınmalı mı?
Evet. Bu, uygulamada en önemli aşamalardan biridir.
Hakaret içerikli paylaşımı gören kişinin ilk tepkisi gönderinin derhal kaldırılmasını istemek olabilir. Ancak gönderi kaldırıldıktan sonra paylaşımı yapan kişi;
“Ben böyle bir şey yazmadım.”
şeklinde savunma yapabilir.
Bu nedenle X’e şikâyet edilmeden önce mümkün olduğunca;
- gönderinin ekran görüntüsü,
- tam gönderi URL’si,
- kullanıcı adı ve profil bağlantısı,
- paylaşım tarihi ve saati,
- görüntülenme sayısı,
- beğeni sayısı,
- yeniden paylaşım sayısı,
- alıntı gönderiler,
- yorumlar
muhafaza edilmelidir.
Özellikle yüksek erişimli paylaşımlarda yalnızca metnin ekran görüntüsü değil, gönderinin ne kadar yayıldığını gösteren bilgiler de tazminat ve zarar değerlendirmesi açısından önem taşıyabilir.
Ekran Görüntüsü X’teki Hakaret İçin Yeterli Delil midir?
Ekran görüntüsü önemli bir delildir ancak mümkünse tek başına bırakılmamalıdır.
Örneğin yalnızca metnin bulunduğu ve hesabın görünmediği kırpılmış bir görsel daha kolay tartışma konusu olabilir.
Bu nedenle;
ekran görüntüsü + URL + kullanıcı profili + tarih + paylaşımın tamamı
birlikte saklanmalıdır.
Önemli dosyalarda somut olayın koşullarına göre noter tespiti veya mahkemeden delil tespiti gibi yöntemler de değerlendirilebilir.
Gönderiyi Yeniden Paylaşanlar da Sorumlu Olabilir mi?
Bir gönderinin repost edilmesi veya alıntılanması her olayda otomatik olarak ilk paylaşımı yapan kişiyle aynı hukuki sorumluluğu doğurmaz.
Ancak yeniden paylaşan kişi hukuka aykırı iddiayı açık şekilde benimseyerek yayılımını artırmış olabilir.
Örneğin kişi asılsız;
“X dolandırıcıdır.”
gönderisini alıntılayarak;
“Kesinlikle doğru, ben de herkesi uyarıyorum.”
şeklinde kendi açıklamasını ekliyorsa kendi paylaşımı bakımından ayrıca hukuki değerlendirme yapılabilir.
X’in kendi kuralları bakımından da ihlal oluşturan bir gönderinin ekran görüntüsü, alıntısı veya URL’si kullanılarak yeniden yayımlanması bazı durumlarda gönderi seviyesinde yaptırıma konu olabilmektedir.
Toplu X Karalama Kampanyası Yapılırsa Ne Yapılabilir?
Bazen tek bir hesap yerine onlarca veya yüzlerce hesap aynı kişiyi hedef alabilir.
Örneğin;
- aynı hashtag kullanılabilir,
- aynı suçlamalar kopyalanabilir,
- aynı görsel farklı hesaplardan paylaşılabilir,
- kişinin işvereni veya müşterileri etiketlenebilir.
Bu durumda yalnızca tek tek gönderilere değil kampanyanın bütünü ve hesapların koordinasyonu üzerine de delil toplanmalıdır.
Özellikle;
- paylaşımların aynı anda başlaması,
- metinlerin birbirinin aynısı olması,
- yeni açılmış hesapların yoğunluğu,
- ortak hesapların etiketlenmesi,
- kampanya çağrısı yapan ilk gönderi
organize hareket iddiası bakımından önemli olabilir.
X de hizmetinin bilgi veya içerikleri yapay biçimde büyütmek ya da bastırmak amacıyla kullanılmasını platform manipülasyonu politikası kapsamında yasaklamaktadır.
X’te Şirket Hakkında Hakaret veya Asılsız İddia Yapılırsa Ne Olur?
Sosyal medya itibar saldırılarının hedefi yalnızca gerçek kişiler değildir.
Şirket hakkında;
“İflas etti.”
“Sahte ürün satıyor.”
“Müşterilerinin parasını çalıyor.”
gibi gerçeğe aykırı paylaşımlar yapılması şirketin ticari itibarı ve müşteri çevresi üzerinde doğrudan sonuç yaratabilir.
Paylaşım rakip işletme tarafından veya ticari rekabet amacıyla gerçekleştiriliyorsa, kişilik hakkına ilişkin genel hükümler yanında Türk Ticaret Kanunu’nun haksız rekabet hükümleri de gündeme gelebilir.
Bu durumda paylaşımın kaldırılmasının yanı sıra saldırının durdurulması ve şartları oluşmuşsa ekonomik zararın tazmini değerlendirilmelidir.
X Üzerinden Tehdit Ediliyorsa Ne Yapılmalıdır?
Bazı paylaşımlar yalnızca hakaret içermeyebilir.
Örneğin kullanıcı;
“Seni bulacağım.”
“Ailene zarar vereceğim.”
gibi ifadelerde bulunabilir.
Bu durumda olay hakaret sınırını aşarak tehdit suçuna ilişkin değerlendirme gerektirebilir.
Benzer şekilde;
“Bana 100.000 TL ödemezsen hakkındaki bu paylaşımları devam ettireceğim.”
şeklindeki talepler bakımından somut olayın özelliklerine göre şantaj hükümleri de gündeme gelebilir.
Bu gibi olaylarda paylaşımın yanı sıra doğrudan mesajlar, WhatsApp yazışmaları, e-postalar ve diğer iletişim kayıtları da saklanmalıdır.
X’te Özel Bilgiler Paylaşılırsa Ne Yapılabilir?
İçerikte hakaretin yanında kişinin;
- telefon numarası,
- ev adresi,
- özel yazışmaları,
- mahrem fotoğraf veya videosu,
- diğer özel bilgileri
yayımlanmış olabilir.
Bu durumda yalnızca hakaret veya kişilik hakkı ihlali değil, özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin farklı hukuk ve ceza hukuku hükümleri de gündeme gelebilir.
X’in güncel kuralları da başkasına ait ev adresi veya telefon numarası gibi özel bilgilerin izinsiz paylaşılmasını ve bu bilgileri açıklamakla tehdit edilmesini yasaklamaktadır.
Özel hayatın gizliliğine yönelik içeriklerde ayrıca 5651 sayılı Kanun’un 9/A maddesindeki özel mekanizmanın şartları değerlendirilmelidir.
5651 Sayılı Kanun’un 9. Maddesiyle X Gönderisi Kaldırılabilir mi?
Bu konuda internetteki eski hukuki içeriklere dikkat edilmesi gerekir.
Geçmişte X ve diğer sosyal medya platformlarındaki kişilik hakkı ihlallerinde 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesine dayanılarak sulh ceza hâkimliklerinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi talep edilebiliyordu.
Ancak Anayasa Mahkemesi 11 Ekim 2023 tarihli E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesini iptal etmiştir. Mahkeme, düzenlemenin uygulanmasındaki yargısal güvenceleri ifade ve basın özgürlüğü açısından yetersiz bulmuş ve iptal hükmünün dokuz ay sonra yürürlüğe girmesini kararlaştırmıştır.
Bu nedenle 2026 yılı itibarıyla;
“X’teki hakaret gönderisi için 5651 m.9 uyarınca sulh ceza hâkimliğine başvurulur.”
şeklindeki eski standart hukuki açıklama güncel değildir.
Kişilik hakkına yönelik saldırılarda bugün somut olayın niteliğine göre TMK m.24 ve m.25, TBK m.58, HMK’nın ihtiyati tedbir hükümleri ve ilgili diğer özel düzenlemeler birlikte değerlendirilmelidir.
X Üzerindeki Hakaret İçin Savcılığa Şikâyet Edilebilir mi?
Paylaşımın Türk Ceza Kanunu anlamında suç oluşturması hâlinde Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulabilir.
TCK m.125, kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut fiil veya olgu isnat edilmesi veya sövme suretiyle saldırılması hâlini hakaret suçu kapsamında düzenlemektedir.
Ancak burada iki hususa dikkat edilmelidir.
Birincisi, her kaba veya sert paylaşım otomatik olarak hakaret suçu değildir.
İkincisi, savcılığa şikâyet edilmesi ile X gönderisinin kaldırılması aynı hukuki işlem değildir.
Ceza soruşturmasının başlatılması gönderinin otomatik olarak X’ten silinmesi sonucunu doğurmayabilir.
Bu nedenle ağır içeriklerde;
ceza şikâyeti + platform başvurusu + özel hukuk yolları
birlikte değerlendirilmelidir.
X Hesabının Kapatılması İstenebilir mi?
Tek bir hukuka aykırı paylaşım nedeniyle hesabın tamamının kapatılması her durumda ölçülü olmayabilir.
Örneğin on yıllık hesaptaki binlerce hukuka uygun gönderi arasında yalnızca bir gönderi kişilik hakkı ihlali oluşturuyorsa öncelikle belirli içeriğe yönelik müdahale daha ölçülü olabilir.
Buna karşılık hesap tamamen;
- kişiyi taklit etmek,
- sürekli tehdit etmek,
- sistematik taciz gerçekleştirmek,
- aynı hukuka aykırı içeriği tekrar tekrar paylaşmak
amacıyla oluşturulmuşsa hesap seviyesinde platform müdahalesi değerlendirmesi farklılaşabilir.
X, politika ihlallerinde gönderinin görünürlüğünü sınırlamaktan gönderinin kaldırılmasına veya hesap seviyesinde yaptırımlara kadar farklı önlemler uygulayabildiğini belirtmektedir.
X Paylaşımı Silinirse Tazminat Hakkı Ortadan Kalkar mı?
Hayır.
İçeriğin sonradan silinmesi, paylaşımın daha önce meydana getirdiği zararı otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Örneğin gerçeğe aykırı paylaşım 48 saat içerisinde iki milyon kişi tarafından görüntülenmiş ve daha sonra silinmiş olabilir.
İçerik artık X’te bulunmasa dahi bu süreçte meydana geldiği ileri sürülen;
- mesleki itibar kaybı,
- manevi zarar,
- müşteri kaybı,
- ticari zarar
ayrıca değerlendirilebilir.
Bu nedenle paylaşım silinmeden önce delillerin muhafaza edilmesi özellikle önemlidir.
X’teki Hakaret İçeriklerinin Google’dan da Kaldırılması Gerekebilir mi?
Bazı X gönderileri Google tarafından indekslenebilir ve kişinin adıyla yapılan aramalarda görüntülenebilir.
X’teki orijinal gönderi kaldırılmış olsa dahi belirli bir süre arama motorundaki görünürlük devam edebilir.
Bu durumda;
X’teki içerik kaldırma süreci ile Google’daki arama sonucunun kaldırılması
ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Özellikle çok eski ve güncelliğini kaybetmiş içeriklerde unutulma hakkı ve arama motorundan indeksten çıkarma mekanizmaları da gündeme gelebilir.
X Üzerindeki Hakaret İçeriklerinin Kaldırılmasında Hangi Deliller Toplanmalıdır?
Hukuki başvuru öncesinde mümkün olduğunca şu kayıtların saklanması faydalıdır:
- Gönderinin doğrudan URL’si,
- ekran görüntüsü,
- kullanıcı adı,
- profil URL’si,
- tarih ve saat,
- görüntülenme sayısı,
- beğeni sayısı,
- repost sayısı,
- alıntı gönderiler,
- yorumlar,
- hesaba ait diğer bağlantılı paylaşımlar,
- varsa doğrudan mesajlar,
- iddianın gerçek dışı olduğunu gösteren belgeler.
Örneğin paylaşımda;
“X hakkında 10 Ağustos tarihinde tutuklama kararı verildi.”
deniliyorsa böyle bir karar bulunmadığını veya dosyanın farklı şekilde sonuçlandığını gösteren resmî belgeler özellikle önemlidir.
X Üzerindeki Hakaret İçeriğinin Kaldırılması İçin Nasıl Bir Yol İzlenmelidir?
Somut olayın niteliğine göre süreç genel olarak şu şekilde yürütülebilir:
- Gönderi silinmeden önce ekran görüntüsü ve URL başta olmak üzere deliller korunur.
- Hakaret veya asılsız isnat içeren bütün gönderiler tek tek belirlenir.
- İçerik, eleştiri ile hukuka aykırı saldırı ayrımı bakımından incelenir.
- X’in uygun raporlama mekanizması üzerinden gönderi veya hesap bildirilir.
- İddianın gerçeğe aykırılığını gösteren belgeler toplanır.
- Kişilik hakkı ihlali devam ediyorsa TMK m.24 ve m.25 kapsamındaki hukuk yolları değerlendirilir.
- Gecikme nedeniyle ciddi zarar doğacaksa ihtiyati tedbir talep edilip edilemeyeceği incelenir.
- Manevi zarar varsa TBK m.58 kapsamında tazminat değerlendirilir.
- Somut ekonomik kayıp oluşmuşsa maddi tazminat talebi incelenir.
- İçerik aynı zamanda suç oluşturuyorsa Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulur.
- Anonim hesap söz konusuysa hesabın sahibinin tespitine yönelik soruşturma talepleri hazırlanır.
- İçeriğin Google’a taşınmış olması hâlinde arama sonuçları bakımından ayrıca hukuki değerlendirme yapılır.
X Üzerindeki Hakaret İçeriklerinde En Sık Yapılan Hata Nedir?
En sık yapılan hatalardan biri, gönderi fark edilir edilmez yalnızca X’e şikâyet edilerek içeriğin kaldırılmaya çalışılmasıdır.
İçerik kaldırılırsa daha sonra paylaşımın ispatı güçleşebilir.
Bu nedenle ilk aşama mümkün olduğunca delil koruma olmalıdır.
İkinci hata ise her ağır eleştirinin hakaret kabul edilmesidir.
Hukuki süreç hazırlanırken;
“Bu ifade hoşuma gitmedi.”
yerine;
“Bu ifade şu somut fiili isnat etmektedir, isnat gerçeğe aykırıdır, gerçeğe aykırılığı şu belge göstermektedir ve paylaşım şu kişilik değerini ihlal etmektedir.”
şeklinde somutlaştırılmış bir yaklaşım kullanılmalıdır.
Üçüncü önemli hata, yalnızca ilk paylaşımı tespit edip karalama kampanyasının sonraki yayılımını belgelememektir.
Özellikle viral içeriklerde repostlar, alıntılar ve başka hesapların eklediği yeni suçlamalar ayrı ayrı incelenmelidir.
Sonuç
X üzerindeki hakaret içeriklerinin kaldırılması mümkündür; ancak uygulanacak hukuki yöntem paylaşımın içeriğine ve olayın özelliklerine göre belirlenmelidir.
Bir gönderinin olumsuz veya sert olması tek başına kaldırılması için yeterli değildir. Eleştiri özgürlüğü ile kişinin şeref ve itibarının korunması arasında denge kurulması gerekir. Buna karşılık gerçeğe aykırı somut suç isnatları, sövme niteliğindeki ifadeler, sistematik taciz ve tehditler daha farklı bir hukuki değerlendirme gerektirir.
Türk Medeni Kanunu m.24 ve m.25, kişilik hakkına yönelik hukuka aykırı saldırılara karşı saldırının önlenmesi, durdurulması ve hukuka aykırılığın tespiti gibi koruma yolları sağlamaktadır. Kişilik hakkının zedelenmesi nedeniyle manevi zarar meydana gelmişse TBK m.58 kapsamında manevi tazminat da gündeme gelebilir.
Gecikmenin ciddi zarar doğurma tehlikesi bulunduğu durumlarda HMK m.389 ve devamı kapsamında ihtiyati tedbir imkânının değerlendirilmesi mümkündür. Paylaşım aynı zamanda TCK m.125 kapsamında hakaret veya başka bir suçun unsurlarını taşıyorsa Cumhuriyet Başsavcılığına başvuru yapılması da ayrıca gündeme gelebilir.
X’in kendi kuralları da hedefli taciz ve kötüye kullanımı yasaklamakta; kullanıcıların doğrudan gönderi ve hesaplar hakkında bildirim yapmasına imkân sağlamaktadır. Bununla birlikte X’in bir içeriği kaldırmaması, gönderinin Türk hukuku bakımından kesin olarak hukuka uygun olduğunu göstermez.
Ayrıca geçmişte kişilik hakkı ihlallerinde kullanılan 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesi, Anayasa Mahkemesinin E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla iptal edilmiş olduğundan, 2026 yılı itibarıyla X’teki hakaret içeriklerine karşı eski m.9 sistemi üzerinden standart sulh ceza hâkimliği başvurusu yapılması güncel hukuki rejimi yansıtmamaktadır.
X üzerinde hakaret veya itibar saldırısıyla karşılaşıldığında en önemli ilk adım, içeriği hemen sildirmeye çalışmadan önce gönderinin URL’sini, kullanıcı profilini, tarih ve saatini, ekran görüntülerini, görüntülenme ve yeniden paylaşım bilgilerini güvenli biçimde muhafaza etmektir.
Sonrasında olayın niteliğine göre X’e içerik bildirimi, kişilik hakkının korunmasına yönelik dava, ihtiyati tedbir, maddi veya manevi tazminat ve gerektiğinde ceza soruşturması birlikte değerlendirilerek uygun hukuki strateji oluşturulmalıdır.