POLİÇE VE BONOYU BİRİBİRİNDEN AYIRAN FARK

1. Tanım

Poliçe Nedir?

Poliçe, aslında ödeme yetkisi almaktır .Hukuki niteliği havaledir.  Senedi düzenleyen kişi (keşideci), borçlusuna (muhatap), senedi elinde bulunduran üçüncü bir kişiye (lehtar) belirli bir miktar parayı ödeme emri verir.

Bono (Senet) Nedir?

Bono bir ödeme vaadidir.  Senedi düzenleyen kişi olan borçlu tarafından  senedi elinde bulunduran alacaklıya yani lehdar’a belirli bir parayı, belirli bir sürede  ödeyeceğini taahhüt eder.

2.Taraflar

Poliçede üçlü bir ilişki vardır. Bunlar keşideci yani düzenleyen , muhatap poliçede yazılan parayı ödeyecek kişi  lehtar ise poliçenin alacaklısıdır.

Bonoda ise ikili ilişki vardır. Keşideci(düzenleyen) ve alacaklı yani lehdardır. Yani poliçedeki muhatap bonoda düzenleyenle birleşmiştir.

3.Kabul ve Sorumululuk

Poliçede kabul şarttır. Keşideci tek taraflı bir şekilde  muhatabı borç altına sokamaz.Bundan dolayı keşideci muhataba vermeli ve muhatap KABUL etmelidir ,kabul etmezse borçlu olmaz  bunun üzerine  alacaklı keşideciye protesto çeker.

Bonoda kabul kavramı yoktur. Bonoyu düzenleyen (keşideci) zaten muhataptır yani borcu ödeyen kişidir.

4. Keşidecinin Sorumluluk Düzeyi

• Poliçe Keşidecisinin Sorumluluğu: Poliçeyi düzenleyen  poliçenin muhatap tarafından kabul edilmemesinden veya ödenmemesinden  dolayı alacaklı ve sonraki hamillere karşı sorumludur. Poliçe düzenleyen ödenmeme sorumuluğunu kaldıramaz ancak kabul edilmemesinden sorumlu olmayabilir bu sorumsuzluğu da bir kayıtla yapar. Yani ödeneme ve kabul edilmeme durumdaki sorumlulukları farklı olabilir.

• Bono Keşidecisinin Sorumluluğu: Bonoda keşideci bedeli ödemekle yükümlüdür. Kayıtsız şartsız ödeyeceğim diyerek yani ödeme vaadinde bulunarak asıl borçlu olmuştur.

  1. a) Senet metninde “poliçe” kelimesini, senet Türkçe’den başka bir dille yazılmışsa, o dilde poliçe karşılığı olarak kullanılan kelimeyi,
  2. b) Belirli bir bedelin ödenmesi hususunda kayıtsız ve şartsız havaleyi,
  3. c) Ödeyecek olan kişinin, “muhatabın” adını,
  4. d) Vadeyi,
  5. e) Ödeme yerini,
  6. f) Kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adını,
  7. g) Düzenlenme tarihini ve yerini,
  8. h) Düzenleyenin imzasını,
     

     5. Zorunlu Şekil Şartları Arasındaki Farklar

     Poliçenin Zorunlu Şekil Şartları (TTK md. 671):

     MADDE 671– (1) Poliçe;

     1. a) Senet metninde “poliçe” kelimesini, senet Türkçe’den başka bir dille yazılmışsa, o dilde poliçe karşılığı olarak kullanılan kelimeyi,
     2. b) Belirli bir bedelin ödenmesi hususunda kayıtsız ve şartsız havaleyi,
     3. c) Ödeyecek olan kişinin, “muhatabın” adını,
     4. d) Vadeyi,
     5. e) Ödeme yerini,
     6. f) Kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adını,
     7. g) Düzenlenme tarihini ve yerini,
     8. h) Düzenleyenin imzasını,

     içerir.

     Bononun Zorunlu Şekil Şartları (TTK md. 776):

     1. MADDE 776– (1) Bono veya emre yazılı senet;

        1. a) Senet metninde “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesini ve senet Türkçe’den başka bir dille yazılmışsa, o dilde bono veya emre yazılı senet karşılığı olarak kullanılan kelimeyi,
        2. b) Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadini,
        3. c) Vadeyi,
        4. d) Ödeme yerini,
        5. e) Kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adını,
        6. f) Düzenlenme tarihini ve yerini,
        7. g) Düzenleyenin imzasını,

        içerir.

• Uygulama Alanları

• Bono (Senet): Türkiye’deki ticari hayatın adeta can damarıdır. Taksitli alışverişlerden, banka kredilerine, şahıslar arasındaki borç ilişkilerinden, büyük ticari mal alımlarına kadar her yerde bono kullanılır. Kurulması kolaydır, sadece iki kişi gerektirir ve tahsili hızlıdır.

• Poliçe: Günümüzde pratik ticari hayatta neredeyse hiç kullanılmamaktadır. Bunun sebebi, üçlü ilişki yapısının karmaşıklığı, kabul müessesesinin getirdiği bürokrasi ve bankacılık sisteminin (özellikle EFT, havale ve akreditif gibi sistemlerin) gelişmesidir. Poliçe günümüzde daha çok uluslararası ticarette (özellikle dış ticaret finansmanında ve akreditifli işlemlerde) bir ödeme ve güvence aracı olarak varlığını sürdürmektedir.

SONUÇ:

Poliçe ve bono, Türk Ticaret Kanunu’nda aynı “Kıymetli Evrak” başlığı altında ve benzer koruyucu hükümlerle (örneğin icra takibinde kolaylık sağlayan haklar) donatılmış olsalar da, içerdikleri irade beyanı bakımından tamamen ayrılırlar.

Eğer bir borç ilişkisinde aracı bir üçüncü kişiyi borçlu kılmak ve zincirleme bir hesabı kapatmak istiyorsanız poliçe; iki kişi arasında doğrudan bir borç-alacak ilişkisini teminat altına almak ve ödeme sözü vermek istiyorsanız bono kullanmanız gerekir. Pratik kolaylığı ve sadeliği sebebiyle bono, modern ticaretin vazgeçilmez bir unsuru olmaya devam etmektedir.

Bu Süreçte Avukatın Önemi:

Avukatlar; bono ve poliçelerin düzenlenme aşamasından tahsilat ve icra aşamasına kadar tüm süreçlerde çok büyük bir rol oynayarak hak kayıplarını önlerler. Kambiyo senetlerinde yapılan en küçük şekilsel hata bile senedin kıymetli evrak niteliğini kaybettirerek onu adi senede dönüştürür; bu durum ise kambiyo senetlerine özgü hızlı icra takibi yapılmasını engeller. Avukat; senedin düzenlenmesi aşamasında zorunlu unsurların kontrolünü, yetki ve imza kontrollerini gerçekleştirir ve teminat senedi risklerini yönetir. Bono ve poliçe vadesinde ödenmediği takdirde, alacağı en hızlı şekilde icra takibine koyarak tahsil eder. Ayrıca kişinin adına haksız yere düzenlenmiş, tahrif edilmiş ya da ödenmiş olmasına rağmen icraya konulmuş bir bono veya poliçe varsa avukat, bu duruma karşı gerekli davaları açarak müvekkilini korur.