Sosyal Medyada Adınıza Açılan Fake (Sahte) Hesaplar ve İtibar Suikastında “Erişimin Engellenmesi” Kararı

Sosyal Medyada Adınıza Açılan Fake (Sahte) Hesaplar ve İtibar Suikastında “Erişimin Engellenmesi” Kararı

Sosyal medya platformlarında (Instagram, X/Twitter, Facebook, TikTok vb.) kişilerin veya kurumların adı, fotoğrafı ve bilgileri kullanılarak açılan sahte (fake) hesaplar; kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi, hakaret, iftira, şantaj ve itibar suikastı gibi ciddi mağduriyetlere yol açmaktadır.

Türk hukuk sisteminde 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun, Türk Ceza Kanunu (TCK) ve Türk Medeni Kanunu (TMK) çerçevesinde; sahte hesapların kapatılması, içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi süreçleri 20 temel esas üzerinden şu şekildedir:

Sahte (Fake) Hesap Oluşturmanın Hukuki ve Cezai Niteliği

Başkasının adı, soyadı, fotoğrafı veya kişisel bilgileriyle izinsiz profil oluşturulması; TCK m. 136 kapsamında “Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Olarak Ele Geçirme veya Yayma” suçunu oluşturur. Ayrıca içeriklere göre hakaret (TCK m. 125) ve iftira (TCK m. 267) suçları da doğar.

İtibar Suikastı ve Kişilik Haklarının İhlali (TMK m. 24 ve 25)

Gerçek dışı iddialar, manipüle edilmiş görseller (deepfake/photoshop) veya asılsız paylaşımlarla bir kişinin/kurumun saygınlığını hedef alan davranışlar, Türk Medeni Kanunu uyarınca kişilik haklarına ağır saldırı teşkil eder.

Hukuki Koruma Yolları: “İçeriğin Çıkarılması” ve “Erişimin Engellenmesi” Farkı

• İçeriğin Çıkarılması (URL/İçerik Bazlı): Sahte hesaptaki belirli bir paylaşımın, fotoğrafın veya yazının silinmesi/yayından kaldırılmasıdır.

• Erişimin Engellenmesi (Hesap/Alan Adı Bazlı): Sahte hesabın tamamına Türkiye’den erişimin engellenmesi veya hesabın tamamen erişime kapatılmasıdır.

Yasal Dayanak: 5651 Sayılı Kanun m. 9 (Kişilik Haklarının İhlali)

İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik hakları ihlal edilen gerçek ve tüzel kişiler, Erişimin Engellenmesi / İçeriğin Çıkarılması talebiyle Doğrudan Sulh Ceza Hakimliği’ne başvurabilirler.

Başvuru Makamı: Sulh Ceza Hakimliği

Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması kararları, mağdurun veya yayın ihlalinin yapıldığı yerdeki Sulh Ceza Hakimliği tarafından verilir.

Karar Verme Süresi: En Geç 24 Saat

Hakim, 5651 sayılı Kanun m. 9/3 uyarınca başvuruyu duruşma yapmaksızın, en geç 24 saat içinde karara bağlamak zorundadır. Bu süreç acil hukuki koruma (ihtiyati tedbir) niteliğindedir.

Doğrudan Sosyal Medya Platformuna (İçerik Sağlayıcıya) Başvuru

Sulh Ceza Hakimliği’ne gitmeden önce veya eş zamanlı olarak; ilgili sosyal medya platformunun (Meta, X vb.) “Hak İhlali / Sahte Hesap Bildirimi” (Report/Impersonation) formları üzerinden doğrudan hesabın kapatılması talep edilebilir.

Doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) Başvuru

Erişimin engellenmesi kararları icra edilmek üzere BTK (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu) ile ESB (Erişim Sağlayıcıları Birliği)‘ne gönderilir. ESB kararı derhal erişim sağlayıcılara (servis sağlayıcılara) iletir.

Erişim Sağlayıcıların Kararı Uygulama Süresi: En Geç 4 Saat

Sulh Ceza Hakimliği tarafından verilen içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararları, ESB tarafından erişim sağlayıcılara bildirildiği andan itibaren en geç 4 saat içinde yerine getirilmek zorundadır (5651 s.K. m. 9/8).

Yurtdışı Merkezli Platformların Temsilcilik Sorumluluğu

Türkiye’de günlük erişimi 1 milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcılarının (Instagram, X, TikTok vb.) Türkiye’de temsilci bulundurma zorunluluğu vardır. Mahkeme kararları bu temsilcilikler üzerinden doğrudan tebliğ edilerek hesabın küresel veya ülke bazlı kapatılması sağlanır.

Özel Hayatın Gizliliği Nedeniyle Doğrudan BTK’ya Başvuru (5651 s.K. m. 9/A)

İnternet yayını nedeniyle özel hayatının gizliliği ihlal edilen kişiler, hakim kararı olmaksızın doğrudan BTK Başkanlığı’na başvurarak erişimin engellenmesini talep edebilir. BTK tedbiren erişimi engeller ve başvuran kişiye 24 saat içinde hakim onayına başvurma imkanı verir.

Delillerin Tespiti: “e-Tespit” ve Ekran Görüntüleri

Mahkemeye sunulacak delillerin kaybolmaması için sahte hesabın URL adresi, kullanıcı adı (handle), paylaşımların tarih/saat bilgileri ve ekran görüntüleri alınmalıdır. Türkiye Noterler Birliği’nin e-Tespit sistemi üzerinden adreslerin tespiti hukuki açıdan sarsılmaz delil oluşturur.

“Unutulma Hakkı” (Right to be Forgotten) Kapsamında Değerlendirme

Sahte hesap üzerinden yapılan asılsız paylaşımların arama motorlarında (Google vb.) isim aramasında çıkması durumunda; Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda Unutulma Hakkı kapsamında arama motoru sonuçlarından linklerin çıkarılması da talep edilebilir.

Sahte Hesabı Açan Failin Tespiti (IP Adresi Arama)

Sulh Ceza Hakimliği kararının yanı sıra, Cumhuriyet Başsavcılığı’na Suç Duyurusunda bulunularak siber suçlar bürosu aracılığıyla hesabın açıldığı IP adresi, telefon numarası ve e-posta kayıtlarının tespiti istenir.

IP Adresi Tespiti Hususunda Platformların Tutumu

ABD merkezli platformlar (Meta, X vb.) her suçta IP adresi paylaşmayabilir. Ancak TCK m. 136 (Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Ele Geçirme) ve nitelikli dolandırıcılık/şantaj durumlarında adli yardımlaşma usulleriyle IP tespiti yapılabilmektedir.

Sahte Hesap Yoluyla Yapılan İftiralara Karşı Maddi ve Manevi Tazminat Davası

Erişimin engellenmesinin yanı sıra; mağdur, sahte hesabı açan fail tespit edildikten sonra Türk Borçlar Kanunu m. 58 uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesi’nde Manevi Tazminat ve oluşan ekonomik zararları için Maddi Tazminat Davası açabilir.

Kurumsal İtibar Suikastları ve Marka Haklarının İhlali

Şirketler veya markalar adına açılan sahte hesaplarda, Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ve Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca Haksız Rekabetin Önlenmesi ve Marka Hakkına Tecavüzün Önlenmesi davaları açılarak ihtiyati tedbir kararları alınabilir.

“Telif Hakkı İhlali” Yoluyla Hızlı Kapatma Yöntemi

Sahte hesapta kişinin kendi telifli fotoğrafları veya ticari logosu izinsiz kullanılmışsa; 5846 sayılı FSEK (Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu) veya DMCA (Digital Millennium Copyright Act) bildirimleri kanalıyla da hesap hızlıca kapattırılabilir.

Karara İtiraz Yolu

Sulh Ceza Hakimliği’nin erişimin engellenmesi talebini reddetmesi halinde, kararın tebliğ/tefhiminden itibaren 7 gün içinde bir üst Sulh Ceza Hakimliği’ne itiraz edilebilir.

Hak Kaybına Uğramamak İçin İzlenmesi Gereken Adımlar

• Sahte hesabın URL adresini ve paylaşımlarını zaman kaybetmeden kayıt altına alın (e-Tespit yaptırın),

• Platform üzerinden sahte profil bildiriminde (Impersonation Report) bulunun,

• Vakit kaybetmeksizin Sulh Ceza Hakimliği’ne İçeriğin Çıkarılması ve Erişimin Engellenmesi dilekçesi sunun,

• Eş zamanlı olarak Cumhuriyet Başsavcılığı’na TCK m. 136, m. 125 ve m. 267 uyarınca suç duyurusunda bulunun.