Miras Bırakanın Farklı Ülkelerde Malvarlığı Bulunması: Uluslararası Miras Nasıl Paylaşılır?

Günümüzde bir kişinin malvarlığının yalnızca yaşadığı ülkede bulunması giderek daha az rastlanan bir durumdur. Miras bırakan Türkiye’de yaşarken Almanya’da taşınmaz sahibi olabilir, İngiltere’de banka hesabı bulundurabilir, ABD’de şirket hisselerine yatırım yapabilir veya İsviçre’de finansal varlıklara sahip olabilir. Aynı şekilde uzun yıllardır yurt dışında yaşayan bir Türk vatandaşının Türkiye’de taşınmazları ve banka hesapları bulunabilir.

Miras bırakanın farklı ülkelerde malvarlığı bulunması hâlinde, ölüm sonrasında bütün terekenin tek bir ülkede ve tek bir veraset ilamıyla paylaşılacağı düşüncesi çoğu zaman doğru değildir.

Uluslararası miras dosyalarında her malvarlığının bulunduğu ülke, miras bırakanın vatandaşlığı, yerleşim yeri, varsa çifte vatandaşlığı, vasiyetnamesi ve ilgili ülkelerin milletlerarası özel hukuk kuralları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Türk milletlerarası özel hukukunda temel kural 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 20. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre miras ölen kişinin millî hukukuna tabidir; ancak Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Ayrıca mirasın açılması, kazanılması ve paylaşılmasına ilişkin hükümler terekenin bulunduğu ülke hukukuna bağlanmıştır.

Dolayısıyla İstanbul’da evi, Berlin’de banka hesabı, Londra’da yatırım portföyü ve Florida’da taşınmazı bulunan bir kişinin mirası, uygulamada tek bir dosyadan ziyade birden fazla ülkeye yayılan bir tereke yönetimi gerektirebilir.

Miras Bırakanın Birden Fazla Ülkede Malvarlığı Olabilir mi?

Elbette.

Miras bırakanın farklı ülkelerde;

• taşınmaz,
• banka hesabı,
• yatırım hesabı,
• hisse senedi,
• şirket ortaklığı,
• emeklilik hesabı,
• araç,
• sigorta alacağı,
• fikrî mülkiyet hakkı,
• kripto varlık

bulunması mümkündür.

Örneğin Türkiye’de yaşayan bir kişinin Almanya’da kiraya verdiği evi, ABD merkezli şirketlerde hisse senetleri ve İngiltere’de banka hesabı bulunabilir.

Ölüm hâlinde bütün bu değerler ekonomik anlamda terekenin parçalarını oluşturabilir. Ancak her bir malvarlığı üzerinde işlem yapma yöntemi aynı olmayabilir.

Bu nedenle uluslararası miraslarda ilk yapılması gereken işlem, terekenin hangi ülkelerde ve hangi varlıklardan oluştuğunu tespit etmektir.

Farklı Ülkelerdeki Miras Tek Bir Hukuka mı Tabidir?

Her zaman değil.

Türk milletlerarası özel hukukunda MÖHUK’un 20. maddesi, mirasa uygulanacak temel hukuku ölen kişinin millî hukuku olarak belirlemektedir.

Ancak aynı madde Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından açık bir istisna getirmekte ve Türk hukukunun uygulanacağını düzenlemektedir.

Ayrıca aynı Kanun’un 21. maddesine göre taşınır ve taşınmazlar üzerindeki mülkiyet ve diğer ayni haklar, kural olarak malın bulunduğu ülke hukukuna tabidir. Taşınmazlar üzerindeki ayni haklara ilişkin hukuki işlemlerin şekli bakımından da taşınmazın bulunduğu ülke hukuku uygulanır.

Bu nedenle uluslararası bir terekenin farklı bölümlerinde farklı hukuk sistemlerinin devreye girmesi mümkündür.

Türkiye’deki Taşınmazlara Hangi Hukuk Uygulanır?

Bu konuda MÖHUK oldukça açıktır:

Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.

Dolayısıyla miras bırakan;

• Alman,
• İngiliz,
• Amerikan,
• Fransız,
• İsviçre

vatandaşı olsa dahi İstanbul, Antalya, İzmir veya Türkiye’nin başka bir yerindeki taşınmazının miras yoluyla geçişinde Türk miras hukukunun uygulanması gündeme gelir.

Örneğin Amerikan vatandaşı bir kişinin Bodrum’da villasının bulunduğunu düşünelim. Miras bırakan ABD’de vasiyetname düzenlemiş olsa bile Türkiye’de bulunan taşınmazın miras hukukuna ilişkin sonuçları Türk hukuku bakımından ayrıca değerlendirilir.

Bu durum özellikle;

• mirasçıların belirlenmesi,
• miras payları,
• saklı pay,
• vasiyetnamenin etkisi,
• tapu intikali

bakımından önemlidir.

Almanya’daki veya İngiltere’deki Taşınmaza Türk Hukuku Uygulanır mı?

Türk hukukunun bakış açısından miras bırakanın millî hukuku belirli konularda önem taşıyabilir. Ancak Almanya’daki bir evin tapu sicilini değiştirecek makam Alman makamı; İngiltere’deki taşınmaz üzerinde işlem yapacak makam ise İngiliz makamıdır.

Bu makamlar Türk MÖHUK hükümleriyle doğrudan bağlı değildir.

Örneğin Türk vatandaşının;

• Berlin’de dairesi,
• Londra’da evi,
• Miami’de taşınmazı

bulunması hâlinde bu taşınmazların intikali için ilgili ülkelerdeki probate, veraset veya tapu prosedürlerinin ayrıca yürütülmesi gerekebilir.

Dolayısıyla Türkiye’den alınan bir veraset ilamının yabancı ülkedeki taşınmazı kendiliğinden mirasçılar adına geçirmesi beklenmemelidir.

Miras Bırakan Türk Vatandaşıysa Yurt Dışındaki Bütün Mallara Türk Hukuku mu Uygulanır?

Türk mahkemelerinin kanunlar ihtilafı değerlendirmesinde mirasın ölen kişinin millî hukukuna tabi olması nedeniyle Türk vatandaşlığı önemli bir bağlantı noktasıdır.

Ancak bu durum;

“Türk vatandaşı öldüyse dünyanın neresinde olursa olsun bütün mallar yalnızca Türk hukukuna göre paylaşılır.”

anlamına gelmez.

Çünkü yabancı ülkedeki malvarlığı üzerinde işlem gerçekleştirecek yabancı makam kendi ülkesinin milletlerarası özel hukuk kurallarını uygulayacaktır.

Örneğin Almanya, İngiltere ve ABD’nin sınır ötesi miraslara ilişkin kuralları birbirinden farklı olabilir.

Dolayısıyla uluslararası mirasta Türk hukukunun uygulanacak hukuk olarak belirlenmesi ile yabancı ülkedeki işlemin fiilen gerçekleştirilebilmesi farklı meselelerdir.

Taşınmaz ile Banka Hesabı Arasında Fark Var mıdır?

Evet.

Uluslararası miraslarda malvarlığının niteliği son derece önemlidir.

Taşınmazlar

Taşınmazların bulunduğu ülke hukuku ve sicil sistemi güçlü şekilde devreye girer.

Banka hesapları

Banka hesabının bulunduğu ülkenin miras ve banka prosedürleri önemlidir.

Şirket hisseleri

Şirketin kurulduğu ülkenin şirketler hukuku, esas sözleşme ve ortaklık belgeleri ayrıca dikkate alınabilir.

Yatırım ve emeklilik hesapları

Bazı ülkelerde hesaba önceden beneficiary, yani ölüm hâlinde hak sahibi atanmış olabilir. Böyle bir durumda malvarlığı klasik probate terekeye dahi girmeyebilir.

Bu nedenle miras bırakanın bütün malvarlığını tek bir kategoride değerlendirmek doğru değildir.

Yurt Dışındaki Banka Hesapları Nasıl Miras Alınır?

Miras bırakanın Almanya, İngiltere, ABD, İsviçre veya başka bir ülkede banka hesabı bulunabilir.

Türkiye’deki mirasçıların yabancı bankaya başvurabilmesi için genellikle;

• ölüm belgesi,
• mirasçılık belgesi,
• yabancı ülkedeki probate veya veraset belgesi,
• pasaport ve kimlik belgeleri,
• vergi belgeleri,
• gerektiğinde apostil ve tercüme

istenebilir.

Her ülkenin ve hatta aynı ülkedeki farklı bankaların prosedürü değişebilir.

Bu nedenle Türkiye’den alınan veraset ilamının yabancı bankaya gönderilmesi, paranın otomatik olarak mirasçılara ödeneceği anlamına gelmez.

Türkiye’den Alınan Veraset İlamı Bütün Dünyada Geçerli midir?

Hayır.

Türkiye’den alınan mirasçılık belgesi Türkiye’deki işlemler açısından son derece önemlidir. Ancak yabancı ülkeler Türk makamlarının düzenlediği veraset ilamını kendi hukukları çerçevesinde değerlendirir.

Yabancı makam;

• apostil,
• resmî tercüme,
• yerel mirasçılık belgesi,
• probate kararı,
• mahkeme işlemi

isteyebilir.

Dolayısıyla uluslararası tereke bulunan dosyalarda çoğu zaman birden fazla mirasçılık veya temsil belgesi ortaya çıkabilir.

Örneğin aynı dosyada;

• Türkiye’de veraset ilamı,
• Almanya’da Erbschein,
• İngiltere’de Grant of Probate,
• ABD’de eyalet mahkemesinden Letters Testamentary

gibi belgelerin kullanılması gerekebilir.

Yabancı Veraset İlamı Türkiye’de Kullanılabilir mi?

Yabancı ülkede alınan veraset ilamının Türkiye’de kullanılabilmesi belgenin hukuki niteliğine bağlıdır.

Belge yabancı mahkeme tarafından verilmiş bir karar olabilir veya yabancı noter ya da başka bir yetkili makam tarafından düzenlenmiş olabilir.

Bu ayrım;

• tanıma,
• tenfiz,
• Türk mahkemesinde tasdik,
• Türkiye’den ayrıca mirasçılık belgesi alınması

gibi farklı hukuki yollar doğurabilir.

Özellikle Türkiye’deki taşınmazların intikalinde Türk mevzuatındaki özel kuralların dikkate alınması gerekir.

Bu nedenle yabancı belgenin yalnızca apostilli ve tercümeli olması her işlem bakımından yeterli kabul edilmemelidir.

Miras Bırakanın Birden Fazla Vasiyetnamesi Varsa Ne Olur?

Uluslararası malvarlığı bulunan kişiler farklı ülkeler için farklı vasiyetnameler düzenleyebilir.

Örneğin miras bırakan;

• Türkiye’deki malları için Türk vasiyetnamesi,
• İngiltere’deki malları için İngiliz vasiyetnamesi,
• ABD’deki varlıkları için Amerikan vasiyetnamesi

hazırlamış olabilir.

Bu yöntem doğru planlandığında faydalı olabilir.

Ancak vasiyetnamelerin metinleri koordineli hazırlanmamışsa önemli sorunlar çıkabilir.

Örneğin daha sonra düzenlenen vasiyetnamede;

“Daha önce düzenlediğim bütün vasiyetnameleri yürürlükten kaldırıyorum.”

şeklinde geniş bir hüküm bulunması, başka ülkedeki vasiyetnamenin de geçerliliği üzerinde tartışma yaratabilir.

Bu nedenle uluslararası miraslarda bütün vasiyetnamelerin tarihleri ve birbirleriyle ilişkileri birlikte değerlendirilmelidir.

Yabancı Vasiyetname Farklı Ülkelerdeki Bütün Malları Kapsayabilir mi?

Bir vasiyetname farklı ülkelerde bulunan birden fazla tereke unsurunu kapsayabilir.

Ancak vasiyetnamenin tek bir belge olması, bütün ülkelerde aynı hukuki sonucu doğuracağı anlamına gelmez.

Türkiye’deki taşınmaz bakımından Türk hukukunun, yabancı ülkedeki taşınmaz bakımından ilgili yabancı ülkenin hukukunun devreye girmesi mümkündür.

Ayrıca vasiyetnamenin;

• şekli,
• vasiyet ehliyeti,
• saklı paylara etkisi,
• probate gereklilikleri

ülke bazında ayrıca değerlendirilmelidir.

Farklı Ülkelerdeki Şirket Hisseleri Nasıl Miras Alınır?

Miras bırakanın Türkiye’de bir anonim şirkette, İngiltere’de limited şirkette veya ABD’de LLC ya da corporation yapısında hisseleri bulunabilir.

Bu durumda yalnızca miras hukukuna bakmak yeterli değildir.

Şirket hisselerinin intikalinde;

• şirketin kurulduğu ülke,
• şirket türü,
• şirket sözleşmesi,
• pay sahipleri sözleşmesi,
• pay defteri,
• buy-sell hükümleri

incelenebilir.

Örneğin bir LLC sözleşmesi, mirasçıya doğrudan yönetim hakkı tanımayıp yalnızca ekonomik hakların geçmesini öngörebilir.

Bu nedenle uluslararası mirasta şirket hisselerinin değeri ve devri ayrı bir çalışma alanı oluşturur.

Kripto Varlıklar Hangi Ülkedeki Terekeye Dâhildir?

Kripto varlıklar uluslararası mirasların giderek daha önemli bir bölümünü oluşturmaktadır.

Ancak kripto varlığın klasik taşınmaz gibi belirli bir fiziksel ülkede bulunmaması, uygulanacak hukuk ve erişim konularını zorlaştırabilir.

Miras bırakanın;

• merkezi kripto borsasında hesabı,
• donanım cüzdanı,
• özel anahtarları,
• merkeziyetsiz cüzdanı

bulunabilir.

Merkezi bir platformda tutulan varlıklar bakımından platformun kurulduğu ülke ve kullanıcı sözleşmesi önem taşıyabilir.

Özel anahtarı bilinmeyen merkeziyetsiz cüzdanlarda ise hukuken miras hakkı doğsa bile teknik erişimin kaybedilmiş olması mümkündür.

Bu nedenle uluslararası tereke araştırılırken yalnızca klasik banka ve tapu kayıtlarına odaklanılmamalıdır.

Miras Bırakanın Borçları da Farklı Ülkelerdeyse Ne Olur?

Uluslararası tereke yalnızca aktiflerden oluşmaz.

Miras bırakanın;

• Almanya’da banka kredisi,
• İngiltere’de mortgage borcu,
• Türkiye’de vergi borcu,
• ABD’de ticari borçları

bulunabilir.

Bu nedenle her ülkedeki aktif ve pasiflerin birlikte tespit edilmesi gerekir.

Bazı ülkelerde terekenin borçlarından sorumluluk, probate sürecinin bir parçası olarak çözümlenirken Türk hukukunda mirasçıların borçlardan sorumluluğu ve mirasın reddi gibi farklı kurumlar bulunmaktadır.

Miras kabul edilmeden veya tereke malları üzerinde tasarrufta bulunulmadan önce yabancı ülkelerdeki borçların araştırılması özellikle önemlidir.

Uluslararası Mirasta Mirasın Reddi Nasıl Yapılır?

Bir ülkede geçerli şekilde yapılan mirasın reddinin başka ülkede bulunan bütün malvarlığı üzerinde otomatik olarak aynı sonucu yaratacağı varsayılmamalıdır.

Örneğin;

• Türk hukukundaki mirasın reddi,
• Alman hukukundaki Ausschlagung,
• İngiliz hukukundaki disclaimer,
• Amerikan eyalet hukukundaki disclaimer

aynı kurumlar değildir.

Süreleri, şekil şartları ve sonuçları farklı olabilir.

Miras bırakanın birden fazla ülkede borçlu tereke bırakması hâlinde her ilgili ülke bakımından ret veya sorumluluğun sınırlandırılması yolları ayrı ayrı araştırılmalıdır.

Farklı Ülkelerdeki Malvarlığı Nasıl Tespit Edilir?

Uluslararası mirasın en zor bölümlerinden biri bazen hukuki paylaşım değil, malvarlığının bulunmasıdır.

Mirasçılar murisin yurt dışında malvarlığı bulunduğunu bilmekle birlikte hangi bankada hesabı veya hangi şehirde taşınmazı olduğunu bilmeyebilir.

Bu durumda;

• banka yazışmaları,
• vergi beyannameleri,
• şirket kayıtları,
• tapu kayıtları,
• yatırım hesapları,
• sigorta poliçeleri,
• kredi kartı ve banka ekstreleri,
• e-postalar,
• dijital hesaplar

incelenebilir.

Her ülkenin malvarlığı araştırma sistemi farklıdır.

Bütün dünyadaki banka, taşınmaz ve şirket varlıklarını tek bir sorguyla gösteren uluslararası bir merkezi miras sorgulama sistemi bulunmamaktadır.

Tereke Haritası Nedir?

Birden fazla ülkede malvarlığı bulunan miraslarda uygulanabilecek en pratik yöntemlerden biri tereke haritası hazırlamaktır.

Tereke haritasında her malvarlığı için şu bilgiler ayrı ayrı gösterilebilir:

Malvarlığı	Bulunduğu ülke	Yaklaşık değer	Sicil/Kurum	Uygulanabilecek hukuk	Gerekli işlem
Daire	Türkiye	Belirlenecek	Tapu Müdürlüğü	Türk hukuku	Veraset ve tapu intikali
Ev	Almanya	Belirlenecek	Grundbuch	Alman/Türk bağlantısı ayrıca incelenir	Alman miras işlemleri
Banka hesabı	İngiltere	Belirlenecek	Banka	İngiliz probate kuralları	Probate/banka işlemi
Hisse senetleri	ABD	Belirlenecek	Brokerage	ABD vergi ve hesap kuralları	Hesap intikali
Şirket hissesi	Türkiye	Belirlenecek	Şirket/Ticaret Sicili	Türk hukuku	Pay intikali

Bu çalışma sayesinde hangi ülkede hangi işlemin yapılacağı daha baştan görülebilir.

Farklı Ülkelerdeki Malların Değeri Nasıl Belirlenir?

Uluslararası mirasta değerleme hem miras paylaşımı hem de vergilendirme açısından önemlidir.

Türk Vergi Usul Kanunu’nda, Veraset ve İntikal Vergisi bakımından yabancı ülkelerde bulunan malların değerlerinin bulundukları ülkede geçerli usul ve esaslara göre belirlenen değerleriyle dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

Bu nedenle yabancı ülkedeki taşınmaz veya şirket hissesi için Türkiye’deki emlak vergisi sistemi benzeri bir değerin otomatik olarak uygulanması doğru değildir.

Yabancı ülkede yapılan değerleme ve bu değerlemeyi gösteren resmî belgelerin muhafaza edilmesi önemlidir.

Yurt Dışındaki Miras Türkiye’de Vergilendirilir mi?

Şartlarına göre evet.

Gelir İdaresi Başkanlığının güncel açıklamasına göre Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının yabancı ülkelerde miras veya diğer karşılıksız yollarla edindikleri mallar da Veraset ve İntikal Vergisinin kapsamına girebilir. Türkiye’de bulunan malların karşılıksız intikali ise vatandaşlıktan bağımsız olarak verginin kapsamına alınmıştır.

Dolayısıyla bir Türk vatandaşının;

• Almanya’da ev,
• İngiltere’de banka hesabı,
• ABD’de hisse senedi

miras alması hâlinde yalnızca yabancı ülkedeki vergi yükümlülüklerine bakılması yeterli olmayabilir.

Türkiye’de de Veraset ve İntikal Vergisi bakımından beyan yükümlülüğü ayrıca incelenmelidir.

Yabancı Ülkede Ödenen Miras Vergisi Türkiye’de Dikkate Alınır mı?

Gelir İdaresi Başkanlığının güncel açıklamasına göre Türk vatandaşlarına ait yurt dışındaki mallara ilişkin borçlar ile bu mallar nedeniyle yabancı ülkede ödenen veraset ve intikal vergileri, şartları ve belgeleri bulunması hâlinde Türkiye’de vergi matrahının belirlenmesinde indirilebilecek kalemler arasında yer almaktadır.

Bu nedenle yabancı ülkede;

• miras vergisi tahakkuku,
• vergi ödeme makbuzu,
• tereke borçları,
• değerleme belgeleri

mutlaka saklanmalıdır.

Uluslararası miraslarda vergi ödemelerinin ülkeler arasında koordinasyonsuz yürütülmesi gereksiz maliyet doğurabilir.

Birden Fazla Ülkede Aynı Miras İçin Vergi Çıkabilir mi?

Evet.

Bir ülke vergiyi;

• miras bırakanın vatandaşlığına,
• mirasçının vatandaşlığı veya ikametine,
• malın bulunduğu yere,
• murisin vergi mukimliğine

bağlayabilir.

Başka bir ülke ise tamamen farklı bağlantı noktaları kullanabilir.

Bu nedenle aynı tereke unsuru iki farklı ülkede vergi kapsamına girebilir.

Her ülkenin vergi anlaşmaları ve iç hukukta mahsup veya indirim sistemleri farklı olduğundan, özellikle yüksek değerli uluslararası miraslarda vergisel planlama mirasın dağıtımından önce yapılmalıdır.

Yurt Dışındaki Miras Parasının Türkiye’ye Transferi Mümkün müdür?

Evet.

Yabancı ülkedeki probate veya miras işlemleri tamamlandıktan sonra mirasçıya düşen para Türkiye’deki banka hesabına gönderilebilir.

Ancak yüksek tutarlı transferlerde banka paranın kaynağını gösteren;

• mirasçılık belgesi,
• probate belgesi,
• banka veya executor yazısı,
• taşınmaz satış belgesi,
• vergi belgeleri

isteyebilir.

Bu nedenle miras parasının kaynağını gösteren belgelerin transfer yapılmadan önce hazırlanması önemlidir.

Miras bedelinin mümkün olduğunca izlenebilir banka kanalıyla ve açıklamalı şekilde transfer edilmesi ileride doğabilecek banka ve vergi incelemelerinde önemli kolaylık sağlar.

Uluslararası Miras İçin Tek Bir Mahkemede Dava Açmak Yeterli midir?

Her zaman değil.

Türk mahkemesinin verdiği miras kararı yabancı ülkede bulunan taşınmazın sicilini kendiliğinden değiştirmez.

Aynı şekilde yabancı bir mahkemenin verdiği karar Türkiye’de bulunan taşınmazın tapusunu otomatik olarak değiştirmeyebilir.

Yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de hukuki etki doğurması bakımından kararın niteliğine göre tanıma veya tenfiz gerekebilir.

Bunun karşılığı olarak Türk mahkeme kararının yabancı ülkede uygulanması bakımından da o ülkenin tanıma ve icra hukuku incelenmelidir.

Bu nedenle uluslararası miras davası açılırken yalnızca “Davayı nerede kazanabiliriz?” değil, “Kararı hangi ülkede ve hangi malvarlığı üzerinde uygulayacağız?” sorusu da sorulmalıdır.

Miras Davalarında Türk Mahkemelerinin Yetkisi Nasıl Belirlenir?

MÖHUK’un 43. maddesi mirasa ilişkin davalar bakımından özel milletlerarası yetki kuralı içermektedir.

Buna göre mirasa ilişkin davalar, ölen kişinin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde; Türkiye’de son yerleşim yeri bulunmuyorsa terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesinde görülebilir.

Dolayısıyla miras bırakan yurt dışında yaşamış olsa bile Türkiye’de tereke malı bulunması Türk mahkemelerinin yetkisi bakımından önem taşıyabilir.

Ancak Türk mahkemesinin yetkili olması, yabancı ülkelerdeki bütün tereke malları üzerinde kararın otomatik olarak uygulanabileceği anlamına gelmez.

Farklı Ülkelerdeki Miraslarda Saklı Pay Nasıl Hesaplanır?

Bu konuda doğrudan bütün dünya tereke değerlerini toplayarak Türk saklı pay oranlarını uygulamak her dosyada doğru olmayabilir.

Öncelikle her tereke unsuruna hangi hukukun uygulanacağı belirlenmelidir.

Türkiye’deki taşınmazlar bakımından Türk hukukunun uygulanması nedeniyle Türk Medeni Kanunu’ndaki saklı pay sistemi özellikle önemlidir.

Yabancı ülkedeki taşınmaz veya diğer varlıklar bakımından ise farklı hukuk sistemleri devreye girebilir.

Bu nedenle uluslararası saklı pay hesabında malvarlığının ülke ve hukuki niteliğine göre ayrıştırılması gerekir.

Mirasçılardan Biri Türkiye’de, Diğerleri Yurt Dışındaysa Ne Olur?

Bu durum miras işlemlerine engel değildir.

Mirasçılar;

• Türkiye,
• Almanya,
• İngiltere,
• ABD

gibi farklı ülkelerde yaşayabilir.

Bütün mirasçıların aynı anda aynı ülkede bulunması her işlem için zorunlu değildir.

Uygun şekilde düzenlenmiş vekâletnamelerle birçok işlem temsilci veya avukat aracılığıyla gerçekleştirilebilir.

Ancak vekâletnamenin yabancı ülkede düzenlenmesi hâlinde;

• apostil,
• konsolosluk tasdiki,
• tercüme,
• özel yetki

gereklilikleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Miras Bırakan Çifte Vatandaşsa Ne Olur?

Çifte vatandaşlık uygulanacak hukukun belirlenmesinde önemli olabilir.

Türk milletlerarası özel hukukunda kişinin vatandaşlıklarından biri Türk vatandaşlığıysa, vatandaşlığa göre uygulanacak hukukun belirlenmesinde Türk vatandaşlığı esas alınır.

Kişinin Türk vatandaşlığı bulunmayıp birden fazla yabancı vatandaşlığı varsa daha sıkı ilişki içinde bulunduğu devletin hukukunun belirlenmesi gündeme gelir.

Ancak yine de yabancı ülkedeki malvarlığı üzerinde işlem yapacak makamın kendi kanunlar ihtilafı kurallarını uygulayacağı unutulmamalıdır.

Bu nedenle Türk-Alman veya Türk-Amerikan çifte vatandaşının mirası tek bir “çifte vatandaşlık kuralıyla” çözülemez.

Miras Bırakan Farklı Ülkelerde Malvarlığı Bıraktığında Ne Yapılmalıdır?

Uygulamada izlenebilecek en güvenli yöntem şu şekilde özetlenebilir:

1. Miras bırakanın bütün vatandaşlıkları tespit edilir.
2. Son yerleşim yeri ve mutad meskeni belirlenir.
3. Türkiye ve yurt dışındaki bütün malvarlığı araştırılır.
4. Her varlık için ayrı bir tereke listesi hazırlanır.
5. Vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunup bulunmadığı araştırılır.
6. Birden fazla vasiyetname varsa tarihleri ve birbirleriyle ilişkileri incelenir.
7. Her malvarlığı bakımından uygulanabilecek hukuk belirlenir.
8. Türkiye’de gerekli mirasçılık belgesi alınır.
9. Yabancı ülkelerde gerekli probate veya veraset prosedürleri belirlenir.
10. Terekenin borçları araştırılır.
11. Mirasın reddi gerekiyorsa ülke bazında süreler kontrol edilir.
12. Türkiye ve yabancı ülkelerdeki vergi yükümlülükleri hesaplanır.
13. Taşınmaz, banka ve şirket intikalleri ayrı ayrı gerçekleştirilir.
14. Yabancı ülkeden elde edilen miras bedelleri belgeli şekilde Türkiye’ye transfer edilir.
15. Bütün tereke işlemlerinin sonunda mirasçılar arasında nihai hesaplaşma yapılır.

Bu yöntem özellikle birden fazla ülkede yüksek değerli malvarlığı bulunan terekelerde ciddi hak ve vergi kayıplarının önüne geçebilir.

Sık Sorulan Sorular

Miras bırakanın farklı ülkelerde malvarlığı varsa hangi hukuk uygulanır?

Türk milletlerarası özel hukukuna göre miras kural olarak ölen kişinin millî hukukuna tabidir. Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında ise Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılması, kazanılması ve paylaşılmasına ilişkin bazı konular terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabidir.

Türkiye’den alınan veraset ilamı yurt dışındaki bütün mallar için yeterli midir?

Hayır. Yabancı ülkenin hukukuna göre ayrıca probate, mirasçılık belgesi, apostil, tercüme veya mahkeme işlemi gerekebilir.

Yurt dışındaki ev Türkiye’deki veraset ilamıyla mirasçı adına geçer mi?

Kural olarak doğrudan geçmez. Taşınmazın bulunduğu ülkenin tapu ve miras prosedürlerinin tamamlanması gerekir.

Türk vatandaşının yurt dışındaki mirası Türk hukukuna mı tabidir?

Türk mahkemesinin kanunlar ihtilafı değerlendirmesinde murisin millî hukuku önemlidir. Ancak yabancı ülkedeki makam kendi milletlerarası özel hukuk kurallarını uygular. Bu nedenle sonuç malın bulunduğu ülkeye göre değişebilir.

Miras bırakanın farklı ülkelerde banka hesabı varsa ne yapılır?

Her banka ve ülke açısından gerekli miras veya probate belgeleri hazırlanmalıdır. Tek bir veraset ilamının bütün yabancı bankalar tarafından kabul edileceği varsayılmamalıdır.

Yurt dışındaki miras Türkiye’de vergilendirilir mi?

Şartlarına göre evet. Gelir İdaresi Başkanlığı, Türk vatandaşlarının yabancı ülkelerde miras yoluyla edindikleri malların da Veraset ve İntikal Vergisi kapsamına girebileceğini belirtmektedir.

Yabancı ülkede ödenen miras vergisi Türkiye’de dikkate alınır mı?

Türk vatandaşlarına ait yurt dışındaki mallar için yabancı ülkede ödenen veraset ve intikal vergileri, kanundaki şartlar ve belgeler mevcutsa Türkiye’de vergi matrahının belirlenmesinde dikkate alınabilir.

Yurt dışındaki malın değeri Türkiye’de nasıl hesaplanır?

Veraset ve İntikal Vergisi bakımından yabancı ülkede bulunan malların değerleri, bulundukları ülkede geçerli usul ve esaslara göre belirlenen değerleriyle dikkate alınır.

Mirasçılar farklı ülkelerde yaşıyorsa birlikte işlem yapmak zorunda mıdır?

Her işlem bakımından aynı ülkede bulunmaları gerekmez. Vekâletname ve temsil yoluyla birçok miras işlemi yürütülebilir.

Farklı ülkelerdeki miras için birden fazla dava açılması gerekebilir mi?

Evet. Özellikle farklı ülkelerde taşınmaz veya şirket varlığı bulunması hâlinde birden fazla ülkenin mahkemesi veya miras makamı nezdinde işlem yapılması gerekebilir.

Farklı ülkelerdeki bütün malları tek bir vasiyetnameyle bırakmak mümkün müdür?

Mümkündür; ancak vasiyetnamenin her ülkede aynı hukuki sonucu doğuracağı garanti edilemez. Malın bulunduğu ülkenin hukuku ve milletlerarası özel hukuk kuralları ayrıca değerlendirilir.

Sonuç: Farklı Ülkelerdeki Malvarlığı İçin Tek Bir Miras Prosedürü Bulunmayabilir

Miras bırakanın farklı ülkelerde malvarlığı bulunması hâlinde miras işlemlerine tek ülke ve tek veraset ilamı mantığıyla yaklaşmak önemli hatalara yol açabilir.

Türk milletlerarası özel hukukuna göre miras kural olarak ölen kişinin millî hukukuna tabidir. Bununla birlikte Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından açık biçimde Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılması, kazanılması ve paylaşılmasına ilişkin bazı meseleler ise terekenin bulunduğu ülke hukukuna bağlanmıştır.

Bu nedenle aynı kişinin terekesinde;

• İstanbul’daki daire,
• Almanya’daki ev,
• İngiltere’deki banka hesabı,
• ABD’deki yatırım portföyü

birbirinden farklı hukuki süreçlere tabi olabilir.

Türkiye’den alınan veraset ilamı Türkiye’deki miras işlemlerinin temel belgelerinden biri olmakla birlikte, yabancı ülkelerdeki malvarlığının otomatik şekilde mirasçılara geçirilmesini sağlamaz. İlgili ülkede Erbschein, probate, yerel mirasçılık belgesi veya başka bir temsil belgesi gerekebilir.

Aynı şekilde uluslararası miraslarda yalnızca malvarlığının değil borçların, yabancı vergilerin, vasiyetnamelerin ve probate kararlarının da birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Vergi açısından ise Türk vatandaşlarının yurt dışında miras yoluyla kazandıkları mallar Türkiye’de Veraset ve İntikal Vergisi bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Yabancı ülkede ödenen miras vergileri ve yurt dışındaki mallara ilişkin bazı borçlar, gerekli koşullar ve belgeler mevcutsa Türk vergilendirmesinde dikkate alınabilir.

Bu nedenle miras bırakanın farklı ülkelerde malvarlığı bulunduğu bir dosyada en doğru yaklaşım, ilk aşamada kapsamlı bir uluslararası tereke haritası hazırlamaktır.

Her taşınmaz, banka hesabı, şirket hissesi ve yatırım için ayrı ayrı;

malın bulunduğu ülke, uygulanacak hukuk, gerekli mirasçılık veya probate belgesi, vergi yükümlülüğü ve intikal yöntemi

belirlenmelidir.

Bu çalışma yapılmadan gerçekleştirilecek tek taraflı tapu, banka veya paylaşım işlemleri hem miras hakkının kaybedilmesine hem de farklı ülkelerde gereksiz dava ve vergi yükümlülüklerinin ortaya çıkmasına neden olabilir.