Konsolosluk Yoluyla Boşanma Kararının Tescili: Yurt Dışında Boşandım, Türkiye’de Nasıl İşletebilirim?

Yurt dışında boşanan Türk vatandaşlarının en sık karşılaştığı sorunlardan biri, yabancı ülkedeki boşanma kararının kesinleşmesine rağmen Türkiye’deki nüfus kayıtlarında hâlen “evli” görünmeleridir.

Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, İsviçre, İngiltere, ABD veya başka bir ülkede boşanmış olmak, Türkiye’deki nüfus kayıtlarının kendiliğinden değişmesi sonucunu doğurmaz. Yabancı ülkede gerçekleşen boşanmanın Türkiye’deki aile kütüğüne de işlenmesi gerekir.

Ancak bunun için her durumda Türkiye’de tanıma davası açılması zorunlu değildir.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesine dayanan sistem sayesinde, şartları taşıyan yabancı boşanma kararları Türkiye’ye gelmeden, Türk dış temsilcilikleri yani büyükelçilik veya başkonsolosluklar aracılığıyla doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebilir.

Yabancı ülke kararlarının nüfus kütüğüne tesciline ilişkin Yönetmelik; boşanma, evliliğin butlanı, evliliğin iptali veya evliliğin mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin yabancı adli veya idari makam kararlarının bu yöntemle aile kütüğüne işlenmesine imkân vermektedir. Başvurular kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilciliklerine yapılabilir.

Bu nedenle yurt dışında boşanan bir kişinin ilk sorusu artık:

“Türkiye’de tanıma davasını nerede açacağım?”

değil,

“Boşanma kararımı konsolosluk aracılığıyla dava açmadan nüfusa tescil ettirebilir miyim?”

olmalıdır.

Konsolosluk Yoluyla Boşanma Tescili Nedir?

Konsolosluk yoluyla boşanma tescili; yabancı bir ülkenin yetkili adli veya idari makamınca verilen boşanma kararının, Türk mahkemesinde ayrıca tanıma davası açılmadan Türk nüfus kütüğüne işlenmesidir.

Bu işlem yeni bir boşanma değildir.

Eşler yabancı ülkede zaten boşanmıştır. Konsolosluk nezdindeki işlem, yabancı ülkede gerçekleşmiş ve kesinleşmiş medeni hâl değişikliğinin Türkiye’deki nüfus kayıtlarına geçirilmesini sağlar.

Başvuru kabul edildiğinde kişinin Türkiye’deki medeni hâli buna göre güncellenir.

Örneğin Almanya’da 2024 yılında kesin olarak boşanan ancak Türkiye’de hâlen evli görünen bir kişi, şartları mevcutsa Almanya’daki yetkili Türk dış temsilciliği üzerinden boşanma kararını nüfusa tescil ettirebilir.

Konsoloslukta Yapılan İşlem Tanıma Davası mıdır?

Teknik olarak hayır.

Uygulamada bu işlemler bazen “tanıma-tenfiz işlemi” şeklinde adlandırılabilse de 5490 sayılı Kanun m.27/A kapsamındaki işlem bir mahkeme davası değil, idari tescil işlemidir.

Tanıma davasında Türk aile mahkemesi yabancı kararın Türkiye’de kesin hüküm etkisini kabul eder.

Konsolosluk tescilinde ise gerekli şartları taşıyan yabancı boşanma kararı, dış temsilcilikte oluşturulan komisyon tarafından incelenerek aile kütüğüne işlenir. Yönetmeliğe göre dış temsilciliklerde bu amaçla bir inceleme komisyonu oluşturulmaktadır.

Bu ayrım önemlidir:

Konsolosluk yolu → idari tescil

Aile mahkemesi yolu → tanıma veya tenfiz

Her Yabancı Boşanma Kararı Konsoloslukta Tescil Edilebilir mi?

Hayır.

İdari tescil için bazı temel şartların bulunması gerekir.

Yabancı kararın;

• ilgili yabancı ülkenin yetkili adli veya idari makamınca verilmiş olması,
• kararın verildiği ülke hukukuna göre usulen kesinleşmiş olması,
• Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması

gerekir.

Yönetmelik, tescile konu “kararı” açıkça bu nitelikleri taşıyan yabancı boşanma ve benzeri medeni hâl kararları olarak tanımlamaktadır.

Dolayısıyla henüz kesinleşmemiş bir yabancı boşanma kararı yalnızca mahkeme tarafından verilmiş olması nedeniyle konsoloslukta tescil edilemez.

Boşanma Kararının Kesinleşmiş Olması Şart mı?

Evet.

Konsolosluk yoluyla tescilin en önemli şartlarından biri yabancı boşanma kararının, verildiği ülke hukukuna göre kesinleşmiş olmasıdır.

Bu nedenle yalnızca boşanma kararının bulunması yeterli olmayabilir.

Örneğin karar üzerinde kesinleşme şerhi yoksa ayrıca ilgili yabancı ülke makamından:

kararın kesinleştiğini gösteren resmî belge veya yazı

alınması gerekir.

Yönetmeliğin 7. maddesi, karar üzerinde kesinleşme şerhi bulunmaması hâlinde yabancı ülke hukukuna göre kesinleşmeyi gösteren onaylı belge veya yazının ayrıca sunulmasını açıkça öngörmektedir.

Belge adı ülkeye göre değişebilir.

Örneğin;

Almanya’da Rechtskraftvermerk,

İsviçre’de Rechtskraftbescheinigung,

İngiltere ve Galler’de güncel dosyalarda Final Order,

ABD’de eyalete göre farklı finality veya no-appeal belgeleri

gündeme gelebilir.

Bu nedenle her ülkenin kesinleşme sistemi ayrıca kontrol edilmelidir.

Konsolosluk Yoluyla Tescil İçin Hangi Konsolosluğa Başvurulur?

Yönetmeliğe göre yurt dışındaki başvuru, kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilciliğine yapılır.

Bununla birlikte bazı ülkelerde Türk başkonsoloslukları arasında görev bölgesi ayrımı bulunmaktadır.

Örneğin Hollanda’daki Deventer Başkonsolosluğunun 23 Ocak 2026 tarihli bilgi notunda, belirli eyalet mahkemelerinin kararları bakımından kendisinin görevli olduğu ayrıca belirtilmiştir. (Deventer Konsolosluğu)

Benzer görev bölgesi uygulamaları başka ülkelerde de bulunabilir.

Bu nedenle yabancı boşanma kararında öncelikle:

Kararı hangi ülke ve hangi şehir/kanton/eyalet mahkemesi verdi?

sorusuna cevap verilmelidir.

Ardından yetkili Türk dış temsilciliği belirlenmelidir.

Konsolosluk Yoluyla Boşanma Tescili İçin Randevu Nasıl Alınır?

Başvuru usulü dış temsilciliğe göre değişebilmekle birlikte, birçok güncel başkonsolosluk uygulamasında randevu Konsolosluk.gov.tr sistemi üzerinden alınmaktadır.

Örneğin Paris Başkonsolosluğunun 13 Mayıs 2026 tarihli bilgi notunda başvuruların randevuyla kabul edildiği ve randevunun nüfus işlemleri içerisindeki “Yabancı Ülke Makamlarınca Verilen Boşanma Kararlarının Tescili” bölümünden alınacağı belirtilmektedir. Nant Başkonsolosluğunun 5 Mart 2026 tarihli bilgilendirmesi de aynı sistemi göstermektedir. (Paris Başkonsolosluğu)

Ancak randevu ve belge uygulamaları temsilcilikler arasında ayrıntıda değişebileceğinden, başvuru yapılacak konsolosluğun güncel bilgi notu ayrıca kontrol edilmelidir.

İki Eski Eş de Türk Vatandaşıysa Konsolosluğa Birlikte Gitmek Zorunda mı?

Hayır.

Yönetmeliğe göre tarafların yetkili makam önünde aynı anda birlikte bulunması zorunlu değildir.

Taraflar;

aynı anda birlikte

veya

ayrı zamanlarda

başvurabilir.

Ancak ayrı başvuru yapılması hâlinde iki başvuru arasındaki süre 90 günü geçemez.

Bu kural 2026 tarihli güncel konsolosluk uygulamalarında da açık şekilde uygulanmaktadır. Örneğin Paris, Zürih ve Türkistan Başkonsolosluklarının güncel bilgi notlarında tarafların ayrı müracaat edebileceği ancak ikinci başvurunun 90 günlük süre içerisinde tamamlanması gerektiği belirtilmektedir. (Paris Başkonsolosluğu)

Dolayısıyla iki eski eşin aynı gün yan yana konsolosluğa gitmesi zorunlu değildir.

90 Günlük Süre Nasıl İşler?

Örneğin eski eşlerden biri 1 Eylül 2026 tarihinde tescil başvurusunu yaptıysa diğer eski eşin başvurusunun da 90 günlük süre içerisinde tamamlanması gerekir.

Uygulamada ayrı başvuruların aynı başvuru makamında tamamlanması istenmektedir. Türkistan Başkonsolosluğunun 1 Temmuz 2026 tarihli güncel bilgi notu, ayrı başvuru yapılması hâlinde tarafların farklı başvuru makamlarına başvuramayacağını açıkça belirtmektedir. (Türkistan Başkonsolosluğu)

Bu nedenle eski eşler farklı şehir veya ülkelerde yaşıyorsa başvuru öncesinde hangi konsolosluk üzerinden işlem yapılacağı mutlaka planlanmalıdır.

Eski Eş Konsolosluğa Gelmek İstemiyorsa Ne Olur?

Tarafların ikisi de Türk vatandaşıysa ve eski eşlerden biri hiçbir şekilde başvuru yapmak istemiyorsa idari tescil yolu her dosyada tamamlanamayabilir.

Örneğin:

Ahmet ve Zeynep Türk vatandaşıdır.

Almanya’da boşanmışlardır.

Karar kesinleşmiştir.

Ahmet boşanmayı Türkiye’de nüfusa işletmek istemekte, Zeynep ise:

“Konsolosluğa gitmeyeceğim, herhangi bir işlem de yapmayacağım.”

demektedir.

Bu durumda konsolosluk yoluyla tescil şartları tamamlanamıyorsa Ahmet Türkiye’de yabancı boşanma kararının tanınması davası açabilir.

Eski eşin tanıma davasına muvafakat etmesi veya Türkiye’ye gelmesi zorunlu değildir.

Yönetmelik de idari tescil başvurusunun reddedilmesi hâlinde 5718 sayılı MÖHUK uyarınca yetkili aile mahkemesinde tanıma veya tenfiz davası açılabileceğini açıkça düzenlemektedir.

Dolayısıyla:

“Eski eş konsolosluğa gelmiyor, artık hiçbir işlem yapılamaz.”

düşüncesi doğru değildir.

Eşlerden Biri Yabancı Vatandaşıysa Konsolosluk Tescili Nasıl Yapılır?

Taraflardan birinin yabancı olması önemli bir istisna oluşturur.

2026 tarihli güncel dış temsilcilik uygulamalarında, taraflardan birinin yabancı olması hâlinde Türk vatandaşı olan tarafın tek taraflı başvuru yapabilmesine imkân tanınmaktadır.

Örneğin Deventer Başkonsolosluğunun 2026 tarihli bilgi notunda, eşlerden birinin yabancı uyruklu olması hâlinde Türk vatandaşı eşin tek taraflı başvuru yapabileceği açıkça belirtilmektedir. Zürih Başkonsolosluğu da taraflardan birinin yabancı olması hâlinde Türk vatandaşı tarafın tek taraflı müracaatını kabul etmektedir. (Deventer Konsolosluğu)

Örneğin:

Türk vatandaşı Ayşe + Hollanda vatandaşı Mark

Hollanda’da boşanmıştır.

Mark Türkiye’deki işlemlerle ilgilenmek istememektedir.

Bu durumda Ayşe bakımından doğrudan tanıma davası açmadan önce tek taraflı konsolosluk tescili değerlendirilmelidir.

Eski Eş Ölmüşse Konsolosluk Yoluyla Tescil Mümkün mü?

Yönetmelik, tek taraflı irade beyanıyla gerçekleşen boşanmalar hariç olmak üzere, evliliği sona eren kişilerin tescil talebinden önce ölmeleri hâlinde hukuki yararı bulunan kişilerin tescil talebinde bulunabilmesine imkân vermektedir.

Güncel konsolosluk uygulamalarında da taraflardan birinin vefat etmiş olması hâlinde tek taraflı başvuru imkânları bulunmaktadır. (Zürih Başkonsolosluğu)

Ancak ölüm bulunan dosyalarda tarih sıralaması son derece önemlidir.

Özellikle:

boşanma kararı ne zaman verildi,

ne zaman kesinleşti,

ölüm hangi tarihte gerçekleşti

soruları ayrıca incelenmelidir.

Çünkü bu durum mirasçılık açısından da önemli sonuçlar doğurabilir.

Mavi Kartlı Eski Eş Varsa Ne Yapılır?

Mavi Kartlı kişilerin durumu ayrıca kontrol edilmelidir.

2026 tarihli dış temsilcilik bilgi notlarında Mavi Kartlı eş bakımından uygulamada farklı ifadelerle karşılaşılabilmektedir. Örneğin Zürih Başkonsolosluğunun güncel notunda taraflardan birinin Mavi Kartlılar Kütüğü’nde kayıtlı olması hâli iki tarafın başvuru yaptığı grupta ele alınırken, bazı başka temsilcilik bilgi notlarında Mavi Kart durumunda tek taraflı başvuruya ilişkin farklı uygulama açıklamaları görülebilmektedir. (Zürih Başkonsolosluğu)

Bu nedenle Mavi Kartlı eski eş bulunan dosyalarda başvuru yapılacak konsolosluğun güncel uygulaması mutlaka önceden teyit edilmelidir.

Konsolosluk Yoluyla Boşanma Tescili İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Ülkeye ve dış temsilciliğin uygulamasına göre ek belgeler gerekebilmekle birlikte genel belge grubu şöyledir:

• Başvuru formu,
• Yabancı boşanma kararının usulüne uygun onaylanmış aslı,
• Kararın kesinleştiğini gösteren belge,
• Kararın Türkçe tercümesi,
• Kesinleşme ayrı belgeyle ispatlanıyorsa kesinleşme belgesinin Türkçe tercümesi,
• Tarafların kimlik veya pasaport belgeleri,
• Yabancı taraf varsa gerekli yabancı kimlik/pasaport belgeleri ve gerektiğinde tercümeleri,
• Vekil aracılığıyla işlem yapılacaksa fotoğraflı özel vekâletname,
• Dosyanın özelliğine göre vatandaşlık, isim değişikliği veya diğer ek belgeler.

Yönetmeliğin 7. maddesi başvuru formunu, usulüne uygun onaylı yabancı kararı, kesinleşme belgesini, kimlik/pasaport belgelerini ve vekille başvuruda fotoğraflı özel vekâletnameyi temel belgeler arasında açıkça saymaktadır.

Apostil Gerekir mi?

Bu sorunun cevabı kararın verildiği ülkeye göre değişir.

Lahey Apostil Sözleşmesi’nin uygulandığı ülkelerde yabancı mahkeme kararının resmî niteliğinin Türkiye’de kabulü için apostil gündeme gelebilir.

Ancak her ülke Apostil Sözleşmesi’ne taraf değildir.

Bu durumda farklı bir:

tasdik,

legalizasyon

veya

konsolosluk onayı

sistemi uygulanabilir.

Yönetmelik de yabancı resmî belgelerin Türkiye’de bu niteliği taşımasının, belgeyi düzenleyen devletin yetkili makamı veya ilgili dış temsilcilik tarafından onaylanmasına bağlı olduğunu; Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümlerinin ise saklı olduğunu düzenlemektedir.

Bu nedenle:

“Bütün yabancı boşanma kararlarına apostil alınır.”

şeklinde genel bir kural doğru değildir.

Ülke bazında inceleme yapılmalıdır.

Türkçe Tercüme Zorunlu mu?

Genel sistemde yabancı boşanma kararının ve gerekiyorsa kesinleşme belgesinin Türkçe tercümesi başvuru dosyasının temel parçalarındandır.

Yönetmeliğe göre kararın Türkçe tercümesinin noter veya dış temsilcilik tarafından onaylanması ya da ilgili ülkenin yetkili makamınca usulüne uygun şekilde onaylanması gerekir. Kesinleşme ayrı belgeyle gösteriliyorsa aynı sistem bu belge için de uygulanır.

Bununla birlikte bazı Türk dış temsilciliklerinin belirli ülkeler için belge veya tercüme konusunda özel uygulamaları olabilir.

Bu nedenle başvuru yapılacak temsilciliğin güncel belge listesi, genel Yönetmeliğe ek olarak kontrol edilmelidir.

Avukat veya Vekil Konsolosluk Tescili İçin Başvurabilir mi?

Evet.

Yönetmeliğe göre başvurular;

• tarafların kendileri,
• kanuni temsilcileri veya
• vekilleri

aracılığıyla yapılabilir.

Vekil aracılığıyla başvuru yapılması hâlinde tescil konusunda yetki içeren fotoğraflı özel vekâletname gerekir.

Deventer Başkonsolosluğunun 2026 tarihli güncel bilgi notunda da vekil aracılığıyla yapılacak müracaatlar için fotoğraflı özel tip vekâletname arandığı belirtilmektedir. (Deventer Konsolosluğu)

Dolayısıyla standart bir genel vekâletnamenin her durumda yeterli olduğu varsayılmamalıdır.

Vekâletname düzenlenmeden önce işlemi takip edecek avukattan uygun vekâlet metninin alınması faydalıdır.

Konsolosluk Tescilinde Türkiye’ye Gelmek Gerekir mi?

Konsolosluk yolunun temel avantajlarından biri budur.

Yurt dışında yaşayan kişinin sırf yabancı boşanmasını Türkiye’de nüfusa işletebilmek için Türkiye’ye gelmesi gerekmeyebilir.

Başvuru, şartları varsa kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilciliğinde gerçekleştirilebilir.

Bu nedenle yurt dışında yaşayan kişiler açısından konsolosluk tescili, Türkiye’de tanıma davası açılmasına kıyasla önemli bir pratik kolaylık sağlayabilir.

Ancak kişinin dosyası idari tescil şartlarını taşımıyorsa Türkiye’de aile mahkemesinde tanıma davası gerekebilir. Bu dava da çoğu durumda avukat aracılığıyla, kişinin Türkiye’ye gelmesine gerek kalmadan takip edilebilir.

Konsolosluk Tescili Nafaka Kararını da Türkiye’de Geçerli Hâle Getirir mi?

Hayır.

Yabancı boşanma kararında aynı zamanda nafaka bulunabilir.

Örneğin Alman mahkemesi:

“Tarafların boşanmalarına ve davalının davacıya aylık 1.500 euro nafaka ödemesine”

karar vermiş olabilir.

Konsoloslukta yapılan tescil, boşanma bakımından sonuç doğurur.

Ancak 1.500 euroluk nafaka hükmü sırf boşanma nüfusa işlendi diye Türkiye’de cebri icra edilebilir hâle gelmez.

Yönetmelik açıkça; velayet, iştirak nafakası, çocukla kişisel ilişki, mal rejimi ve tazminat gibi tenfize konu hükümlerin konsolosluk veya nüfus tescili kararından etkilenmeyeceğini düzenlemektedir. Bu hükümler için ayrıca tanıma veya tenfiz davası açılabilir.

Velayet Konsolosluk Yoluyla Nüfusa İşlenir mi?

Boşanmanın idari tescili, yabancı kararın velayete ilişkin bölümünü otomatik olarak Türkiye’de uygulanabilir hâle getirmez.

Örneğin yabancı mahkeme:

“Çocuğun velayeti anneye verilmiştir.”

demiş olabilir.

Boşanma konsolosluk aracılığıyla nüfus kütüğüne işlenebilir; ancak velayet hükmünün Türkiye’de hukuki etkisi ve uygulanabilirliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Yönetmeliğin 9. maddesi velayet ve çocukla kişisel ilişki hükümlerinin idari tescil kararından etkilenmediğini açıkça belirtmektedir.

Özellikle yabancı velayet kararlarında Türkiye’nin taraf olduğu 1996 Lahey Çocuk Koruma Sözleşmesi gibi uluslararası düzenlemeler de gündeme gelebilir.

Mal Paylaşımı Konsolosluk Tesciliyle Türkiye’de Uygulanır mı?

Hayır.

Yabancı mahkeme boşanma kararında:

• eşlerden birinin diğerine para ödemesine,
• taşınmazların paylaşılmasına,
• banka hesaplarının bölüşülmesine,
• mal rejimi alacağına

karar vermiş olabilir.

Konsolosluk tescili yalnızca boşanmanın aile kütüğüne işlenmesi bakımından sonuç doğurur.

Mal rejimi ve mal paylaşımı hükümleri Yönetmelik kapsamında ayrıca tanıma-tenfiz konusu olarak kabul edilmektedir.

Bu nedenle:

“Boşanma konsoloslukta tescil edildi, yabancı kararın bütün hükümleri artık Türkiye’de uygulanabilir.”

sonucu yanlıştır.

Türkiye’de Aynı Karar Hakkında Dava Açılmışsa Konsolosluk Başvurusu Yapılabilir mi?

Bu konu başvuru öncesinde mutlaka kontrol edilmelidir.

Yönetmeliğe göre aynı yabancı karar hakkında Türkiye’de açılmış ve hâlen devam eden veya reddedilmiş bir dava bulunması hâlinde idari tescil başvurusu reddedilir.

Başvuru belgeleri arasında da aynı karar hakkında daha önce Türkiye’de dava açılıp açılmadığına ilişkin bilgilerin sunulması öngörülmektedir.

Bu nedenle müvekkile başvuru öncesinde mutlaka:

“Bu yabancı boşanma kararı için Türkiye’de daha önce tanıma veya tenfiz davası açıldı mı?”

sorusu sorulmalıdır.

Eksik Belge Varsa Başvuru Hemen Reddedilir mi?

Her durumda hayır.

Yönetmeliğe göre başvuru belgelerinde eksiklik tespit edilirse başvurana eksiklikleri tamamlaması için 90 günlük süre verilir.

Eksik belgeler bu süre içerisinde tamamlanmazsa başvuru reddedilir.

Buradaki 90 günlük süre ile tarafların ayrı başvuru yapması hâlindeki 90 günlük süre birbirinden farklı hukuki durumlardır.

Birincisi:

iki ayrı taraf başvurusu arasındaki 90 gün

ikincisi ise:

eksik belgelerin tamamlanması için verilen 90 gün

olarak düşünülmelidir.

Konsolosluktaki Komisyon Başvuruyu Nasıl İnceler?

Dış temsilcilikte oluşturulan komisyon, yabancı kararın aile kütüğüne tescil edilip edilemeyeceğini mevzuat çerçevesinde inceler.

Yönetmelik, gündem bulunması hâlinde komisyonun en geç 15 gün içinde toplanmasını öngörmektedir.

Tescil yönünde karar verilmesi hâlinde kararın dış temsilcilik veya il müdürlüğü tarafından yedi gün içerisinde aile kütüğüne işlenmesi öngörülmektedir.

Bu süreler mevzuattaki idari süreç süreleridir. Belgelerin temin edilmesi, randevu bulunması veya dosyadaki özel sorunlar toplam işlem süresini etkileyebilir.

Tescil Edilen Boşanma Hangi Tarihle Nüfusa İşlenir?

Önemli olan Türkiye’de konsolosluğa başvuru yapılan tarih değildir.

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel açıklamasına göre yabancı mahkeme kararının Türkiye’de işlem görmesi hâlinde yabancı kararın kesinleşme tarihi boşanma tarihi olarak kabul edilir. (Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü)

Örneğin:

Yabancı boşanma kararının verildiği tarih: 10 Ocak 2024

Kararın kesinleşme tarihi: 15 Mart 2024

Konsolosluk tescil tarihi: 20 Ağustos 2026

ise kişinin Türkiye’de boşanma tarihi 20 Ağustos 2026 olarak kabul edilmez.

Esas tarih, yabancı kararın kesinleştiği 15 Mart 2024 tarihidir.

Bu husus özellikle miras, yeniden evlenme ve mal rejimi uyuşmazlıklarında büyük önem taşıyabilir.

Konsolosluk Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılır?

İdari başvurunun reddedilmesi, yabancı boşanmanın Türkiye’de artık tanınamayacağı anlamına gelmez.

Yönetmeliğin 11. maddesi açıkça, tescil başvurusunun komisyon tarafından reddedilmesi hâlinde 5718 sayılı MÖHUK kapsamında yetkili aile mahkemesinde tanıma veya tenfiz davası açılabileceğini düzenlemektedir.

Dolayısıyla sistem şöyle özetlenebilir:

Konsolosluk tescili mümkün → dava açmadan nüfus kaydı güncellenir.

Konsolosluk tescili mümkün değil → tanıma davası değerlendirilir.

Yabancı karardaki nafaka, mal paylaşımı veya başka icra edilebilir hükümler Türkiye’de uygulanacak → tenfiz ayrıca değerlendirilir.

Konsolosluk Yoluyla Boşanma Tescilinde En Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada süreç çoğunlukla hukuki imkânsızlıktan değil, belge veya yöntem hatalarından uzamaktadır.

En sık karşılaşılan sorunlardan biri kesinleşmemiş yabancı kararla başvuru yapılmasıdır. Mahkemenin boşanma kararı vermesi ile kararın kesinleşmesi aynı şey değildir.

Bir diğer hata yanlış Türk dış temsilciliğine başvurulmasıdır. Özellikle büyük ülkelerde konsolosluk görev bölgeleri önem taşıyabilir.

İki Türk vatandaşının ayrı başvuru yaptığı dosyalarda 90 günlük sürenin geçirilmesi de sorun yaratabilir.

Ayrıca yalnızca boşanma kararını getirip kesinleşme belgesini temin etmemek, apostil veya legalizasyon işlemini yanlış yapmak, Türkçe tercümeyi eksik hazırlamak ve isim-vatandaşlık farklılıklarını açıklamamak süreci uzatabilir.

Bir başka önemli hata da konsolosluk tesciliyle yabancı kararın nafaka, velayet ve mal paylaşımı hükümlerinin de otomatik olarak Türkiye’de uygulanabilir olduğunu düşünmektir. Yönetmelik bu hükümleri açıkça idari tescilin dışında bırakmaktadır.

Konsolosluk Yoluyla Boşanma Tescili İçin Pratik Yol Haritası

Başvurudan önce şu sırayla hareket edilmesi yararlı olur:

1. Boşanma kararının hangi ülke ve makam tarafından verildiği belirlenir.

2. Kararın kesinleşmiş olup olmadığı kontrol edilir.

3. Kararda kesinleşme şerhi yoksa ayrıca kesinleşme belgesi alınır.

4. Kararın verildiği ülke bakımından apostil veya legalizasyon sistemi belirlenir.

5. Gerekli Türkçe tercümeler hazırlanır.

6. Tarafların vatandaşlıkları kontrol edilir.

7. İki taraf Türk vatandaşıysa birlikte mi yoksa 90 gün içinde ayrı mı başvuracakları belirlenir.

8. Taraflardan biri yabancıysa tek taraflı başvuru imkânı araştırılır.

9. Yetkili Türk dış temsilciliği tespit edilir ve güncel belge listesi kontrol edilir.

10. Daha önce Türkiye’de aynı karar hakkında dava açılıp açılmadığı araştırılır.

11. Kararda nafaka, velayet veya mal paylaşımı varsa bu hükümler ayrıca tanıma-tenfiz bakımından değerlendirilir.

Bu hazırlık yapıldığında birçok yabancı boşanma dosyasında Türkiye’de dava açılmasına gerek kalmadan nüfus kaydı düzeltilebilir.

Örnek 1: İki Türk Vatandaşı Almanya’da Boşandı

Ahmet ve Zeynep Türk vatandaşıdır.

Alman mahkemesi boşanmalarına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.

İki taraf da Türkiye’de nüfus kayıtlarını düzeltmek istemektedir.

Gerekli;

• kesinleşmiş yabancı karar,
• kesinleşme belgesi,
• apostil,
• Türkçe tercümeler

hazırlandıktan sonra yetkili Türk dış temsilciliğinde idari tescil yolu değerlendirilebilir.

Tarafların aynı gün birlikte gitmeleri zorunlu değildir. Ayrı başvuru yapacaklarsa ikinci başvurunun 90 gün içerisinde tamamlanması gerekir.

Örnek 2: Eski Eş Konsolosluğa Gitmiyor

Mehmet ve Elif Hollanda’da boşanmıştır ve ikisi de Türk vatandaşıdır.

Mehmet Türkiye’de hâlen evli görünmektedir.

Elif ise tescil için hiçbir işlem yapmak istememektedir.

İki taraflı idari tescil tamamlanamıyorsa Mehmet bakımından tanıma davası yolu değerlendirilir.

Elif’in Türkiye’ye gelmesi veya yabancı boşanmanın tanınmasına izin vermesi zorunlu değildir.

Örnek 3: Türk Vatandaşı ile Yabancı Eş Boşandı

Ayşe Türk vatandaşı, Thomas Alman vatandaşıdır.

Almanya’da boşanmaları kesinleşmiştir.

Thomas Türkiye’deki nüfus işlemlerine katılmak istememektedir.

Güncel dış temsilcilik uygulamalarında yabancı eş bulunan dosyalarda Türk vatandaşının tek taraflı tescil başvurusu mümkün olabildiğinden, doğrudan tanıma davasına geçmeden önce konsolosluk yolu değerlendirilmelidir. (Deventer Konsolosluğu)

Örnek 4: Yabancı Kararda Nafaka da Bulunuyor

Fransız mahkemesi:

“Tarafların boşanmasına ve eski eşin aylık 2.000 euro nafaka ödemesine”

karar vermiştir.

Boşanma konsolosluk aracılığıyla nüfus kütüğüne işlenebilir.

Ancak aylık 2.000 euronun Türkiye’deki banka hesabı veya maaş üzerinden tahsil edilmesi isteniyorsa nüfus tescili tek başına yeterli olmaz.

Nafaka hükmünün tenfizi veya varsa uygulanabilecek uluslararası nafaka tahsil mekanizması ayrıca değerlendirilmelidir.

Örnek 5: Konsolosluk Başvurusu Reddedildi

Yabancı kararın idari tescil şartlarını taşımadığı gerekçesiyle konsolosluk komisyonu başvuruyu reddetmiş olabilir.

Bu ret:

“Türkiye yabancı boşanmayı kabul etmiyor.”

anlamına gelmez.

Yönetmelik uyarınca ret sonrasında yetkili aile mahkemesinde tanıma veya tenfiz davası açılabilir.

Sonuç: Konsolosluk Yoluyla Boşanma Kararı Nasıl Tescil Edilir?

Yurt dışında verilen boşanma kararı Türkiye’deki nüfus kaydını kendiliğinden değiştirmez.

Ancak yabancı boşanmayı Türkiye’de geçerli hâle getirmek için her durumda tanıma davası açılması da zorunlu değildir.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A ve ilgili Yönetmelik kapsamında, şartları taşıyan yabancı boşanma kararları kararın verildiği ülkedeki Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğu aracılığıyla doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebilir.

Başvuru öncesinde özellikle şu hususlar kontrol edilmelidir:

Yabancı boşanma kararı kesinleşti mi?

Kesinleşme ayrıca belgelendirilebiliyor mu?

Apostil veya gerekli legalizasyon işlemleri tamamlandı mı?

Türkçe tercümeler hazır mı?

Tarafların ikisi de Türk vatandaşı mı?

İki taraf Türk vatandaşıysa ikinci taraf 90 gün içerisinde başvuru yapacak mı?

Taraflardan biri yabancıysa tek taraflı başvuru mümkün mü?

Başvuru doğru dış temsilciliğe mi yapılacak?

Türkiye’de aynı karar hakkında daha önce açılmış bir dava var mı?

Kararda nafaka, velayet veya mal paylaşımı hükümleri bulunuyor mu?

Bu soruların cevabı, yabancı boşanmanın konsolosluk yoluyla dava açmadan tescil edilip edilemeyeceğini belirleyecektir.

Konsolosluk yolu mümkünse kişi Türkiye’ye gelmeden ve Türk mahkemesinde yeni bir tanıma davası açmadan medeni hâl kaydını düzeltebilir. İdari tescilin mümkün olmadığı hâllerde ise aile mahkemesinde tanıma davası gündeme gelir.

Yabancı kararda nafaka, velayet, çocukla kişisel ilişki, mal rejimi veya tazminat gibi hükümler bulunuyorsa bu hükümlerin konsolosluk tesciliyle Türkiye’de otomatik olarak icra edilebilir hâle gelmediği unutulmamalıdır. Bunlar gerektiğinde ayrıca tanıma veya tenfiz konusu yapılmalıdır.