Ham Petrol İthalatında EPDK Lisans Süreci

Türkiye’ye yurt dışından ham petrol ithal etmek, sıradan bir dış ticaret işlemi değildir. Ham petrolün satın alınması, gemiyle Türkiye’ye getirilmesi ve gümrük beyannamesinin verilmesi tek başına ithalatın hukuka uygun şekilde gerçekleştirilebilmesi için yeterli olmaz.

Ham petrol piyasası; 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararları, gümrük mevzuatı ve zorunlu petrol stoku düzenlemeleri kapsamında özel bir lisans sistemine tabidir.

Bu nedenle Türkiye’ye ham petrol ithal etmek isteyen bir şirketin ilk olarak cevaplandırması gereken soru şudur:

Ham petrol ithalatı için hangi EPDK lisansı gerekir?

2026 yılı itibarıyla güncel EPDK uygulamasında bu sorunun cevabı bakımından özellikle 12 Aralık 2024 tarihli ve 13070 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Kararı önem taşımaktadır. Söz konusu güncel düzenleme uyarınca ham petrol ithalatı kural olarak rafinerici lisansı sahipleri tarafından gerçekleştirilmektedir. Ayrıca Türkiye’de ham petrol üreten üreticiler bakımından, düşük graviteli yerli üretim ham petrol ile karıştırılacak miktarla sınırlı özel bir istisna bulunmaktadır.

Dolayısıyla sıradan bir dış ticaret şirketinin yalnızca şirket ana sözleşmesine “ham petrol ithalatı” faaliyetini ekleyerek yurt dışından ham petrol satın alıp Türkiye’ye getirmesi mümkün değildir.

Ham petrol ithalatı planlayan yatırımcı bakımından EPDK lisans sürecinin, rafineri yatırımı ve bütün petrol piyasası faaliyet modeliyle birlikte ele alınması gerekir.

Ham Petrol İthalatı İçin Ayrı Bir “İthalat Lisansı” Var mıdır?

Petrol piyasasında doğal gaz piyasasındaki yapıya benzer şekilde ayrı isim taşıyan bir “ham petrol ithalat lisansı” bulunmamaktadır.

Ham petrol ithal etme yetkisi, petrol piyasasında sahip olunan lisansın kapsamından kaynaklanmaktadır.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 9. maddesi, yurt dışından ham petrol ve akaryakıt teminini petrol piyasası lisans sistemine bağlamaktadır.

Ham petrol özelinde ise 12 Aralık 2024 tarihli ve 13070 sayılı güncel EPDK Kurul Kararı, ithalat yapabilecek kişileri daha ayrıntılı şekilde belirlemektedir. Buna göre ham petrol ithalatında temel lisans rafinerici lisansıdır.

Bu nedenle;

“Şirketimizi kurduk, ithalat yetkimiz var; ayrıca sadece EPDK’dan ham petrol ithalat izni alırız.”

şeklindeki yaklaşım doğru değildir.

EPDK nezdinde değerlendirilmesi gereken esas faaliyet, rafinericilik faaliyetidir.

Rafinerici Lisansı Nedir?

Rafinerici lisansı, petrolün rafinaj faaliyetinin yürütülmesine ilişkin temel petrol piyasası lisanslarından biridir.

EPDK’nın güncel petrol piyasası lisans sisteminde rafinerici lisansı; dağıtıcı, depolama, iletim, taşıma, işleme ve diğer petrol piyasası lisanslarından ayrı bir lisans türü olarak düzenlenmektedir. EPDK aynı zamanda yürürlükte bulunan rafinerici lisanslarının ayrı şekilde sorgulanmasına imkân tanımaktadır.

Dolayısıyla rafinerici lisansı yalnızca;

“Yurt dışından petrol satın alma belgesi”

olarak görülmemelidir.

Bu lisans, bir rafineri tesisi ve bu tesiste yürütülecek petrol piyasası faaliyetiyle bağlantılıdır.

Bu nedenle ham petrol ithalatına girmek isteyen yatırımcının, yalnızca ticaret şirketi kurmak yerine rafineri yatırımının hukuki, teknik ve mali altyapısını oluşturması gerekir.

Dağıtıcı Lisansıyla Ham Petrol İthal Edilebilir mi?

Bu konuda güncel düzenlemeye özellikle dikkat edilmelidir.

5015 sayılı Kanun’un 9. maddesinde yurt dışından ham petrol ve akaryakıt teminine ilişkin lisans türleri genel olarak düzenlenmiş olmakla birlikte, ham petrol ve petrol ürünlerinin ithalatına ilişkin güncel uygulama EPDK Kurul kararlarıyla ayrıntılandırılmaktadır.

12 Aralık 2024 tarihli ve 13070 sayılı güncel Kurul Kararı’nın 5. maddesinde ham petrol ithalatı rafinerici lisansı sahiplerine ve belirli şartlarla Türkiye’de ham petrol üreten üreticilere özgülenmiştir. Buna karşılık akaryakıt ithalatı bakımından dağıtıcı lisansı sahiplerine ilişkin ayrıca hükümler bulunmaktadır.

Bu nedenle ham petrol ile motorin veya benzin ithalatı birbirine karıştırılmamalıdır.

Bir şirketin dağıtıcı lisansı kapsamında akaryakıt ithal edebilmesi, aynı şirketin otomatik olarak ham petrol ithal edebileceği anlamına gelmez.

Türkiye’de Ham Petrol Üreten Şirketler İthalat Yapabilir mi?

Güncel EPDK Kurul Kararında bu konuda özel bir istisna bulunmaktadır.

Türkiye’de ham petrol üretimi yapan üreticiler, düşük graviteli yerli üretim ham petrol ile karıştırılacak miktarda ham petrol ithal edebilirler.

Bu istisna, sıradan bir petrol ticareti yetkisi olarak yorumlanmamalıdır.

İthalatın amacı ve miktarı, yerli üretim düşük graviteli ham petrol ile karıştırma ihtiyacıyla bağlantılıdır.

Dolayısıyla Türkiye’de petrol üretimi yapan bir şirketin de;

“Üretim yapıyoruz, istediğimiz miktarda yabancı ham petrol ithal edebiliriz.”

şeklinde hareket etmesi doğru değildir.

Rafinerici Lisansı Başvurusundan Önce Şirket Nasıl Hazırlanmalıdır?

EPDK lisans başvurusu, şirketin ticaret siciline tescil edilmesinden ibaret değildir.

Rafinerici lisansı başvurusu yapılmadan önce şirketin faaliyet konusunun, ortaklık yapısının, temsil yetkilerinin ve kurulması planlanan rafineri tesisinin hukuki yapısının lisans başvurusuyla uyumlu hâle getirilmesi gerekir.

Özellikle proje bakımından;

rafineri tesisinin yeri, taşınmaz üzerindeki kullanım hakkı, tesisin teknik yapısı, kapasitesi, ham petrol kabul ve depolama sistemi ile ürün çıkış altyapısı

gibi konuların önceden planlanması önem taşır.

Çünkü rafinerici lisansı, herhangi bir ticaret şirketine ham petrol alıp satma yetkisi veren soyut bir belge değildir.

EPDK Petrol Piyasası Lisans Başvuruları Nasıl Yapılır?

EPDK petrol piyasası lisans işlemlerini büyük ölçüde elektronik ortama taşımıştır.

Kurumun güncel açıklamasına göre sona erdirme işlemleri hariç petrol piyasası lisans işlemlerine ilişkin başvurular Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başvuru Sistemi üzerinden elektronik olarak yapılmaktadır.

Bu nedenle rafinerici lisansı almak isteyen şirketin öncelikle elektronik başvuru altyapısını hazırlaması gerekir.

EPDK elektronik lisans sisteminde lisans işlemlerinin yetkilendirilmiş kişiler üzerinden yürütülmesi ve lisans sahiplerinin elektronik tebligat adresine sahip olması da önem taşımaktadır.

Bu sistem sayesinde lisans başvurusu ve daha sonraki lisans tadili, süre uzatımı gibi işlemler elektronik ortamda takip edilmektedir.

Rafinerici Lisansı Başvurusunda Hangi Belgeler Gerekir?

Başvuruda istenecek belgelerin kapsamı, başvurunun niteliğine ve projenin özelliklerine göre değişebilir.

Genel olarak EPDK tarafından şirketin hukuki varlığını ve temsil yetkisini gösteren belgeler ile rafineri tesisinin teknik ve hukuki yapısını ortaya koyan bilgi ve belgeler incelenir.

Bu kapsamda;

şirketin ticaret sicili ve ana sözleşmesi, temsil ve ilzam belgeleri, ortaklık yapısı, rafineri tesisine ilişkin teknik bilgiler, tesis yeri ve kullanım hakkı, kapasite ve faaliyet kapsamı ile Kurum tarafından elektronik sistemde talep edilen diğer bilgi ve belgeler

önem taşır.

Başvuru yapılmadan önce kullanılacak belgelerin EPDK Başvuru Sistemindeki güncel başvuru ekranı ve Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği üzerinden kontrol edilmesi gerekir. Petrol piyasası lisans sistemi ve rafinerici lisansı EPDK’nın güncel lisans işlemleri sayfasında ayrı şekilde takip edilmektedir.

Rafineri Tesisi Olmadan Rafinerici Lisansı Alınabilir mi?

Ham petrol ithalatında bu konu temel önem taşır.

Rafinerici lisansı, niteliği gereği rafinaj faaliyetiyle ve rafineri tesisiyle bağlantılıdır. Bu nedenle yalnızca;

“Ham petrolü ithal edip başka bir şirkete satmak istiyoruz.”

şeklindeki bir ticaret modeli üzerinden rafinerici lisansı planlanması doğru değildir.

İthal ham petrolün hangi rafineri faaliyeti kapsamında kullanılacağı, tesise nasıl getirileceği, nasıl depolanacağı ve işlendikten sonra elde edilen ürünlerin hangi piyasa zinciri içerisinde değerlendirileceği baştan belirlenmelidir.

Dolayısıyla ham petrol ticaretine ilişkin yatırım modeli, rafineri projesinden bağımsız düşünülmemelidir.

EPDK Lisans Başvuru Bedeli Ödenir mi?

Petrol piyasasında lisans işlemleri bedellidir.

EPDK her yıl petrol piyasasında uygulanacak lisans alma, lisans tadili, süre uzatımı, lisans sureti ve çeşitli izin bedellerini Kurul kararıyla yeniden belirlemektedir.

2026 yılında uygulanacak petrol piyasası lisans bedelleri, EPDK’nın 18 Aralık 2025 tarihli ve 14056 sayılı Kurul Kararı kapsamında belirlenmiştir.

Bu nedenle rafineri yatırımının mali fizibilitesi hazırlanırken birkaç yıl önceki lisans bedellerine göre hesap yapılmamalıdır.

Başvuru tarihinde yürürlükte bulunan güncel EPDK tarifesi esas alınmalıdır.

EPDK Başvuruyu Hangi Yönlerden İnceler?

Rafinerici lisansı başvurusu yalnızca belgelerin sisteme yüklenmesiyle sonuçlanmaz.

Kurum tarafından başvurunun;

mevzuata uygunluğu, faaliyet modelinin lisans kapsamına girip girmediği, başvuru sahibi şirketin hukuki durumu ve tesise ilişkin gerekli şartların karşılanıp karşılanmadığı

incelenir.

Başvurunun eksik veya çelişkili bilgiler içermesi lisans sürecinin uzamasına veya başvurunun sonuçlandırılamamasına neden olabilir.

Özellikle şirket ana sözleşmesindeki faaliyet konusu ile EPDK’ya sunulan proje arasında uyumsuzluk bulunmaması gerekir.

Aynı şekilde tesis kapasitesi, depolama alanı ve operasyon modeli hakkında farklı kamu kurumlarına sunulan bilgilerin birbiriyle çelişmemesine dikkat edilmelidir.

Rafinerici Lisansı Alınması Ham Petrol İthalatı İçin Tek Başına Yeterli midir?

Hayır.

Bu ayrım son derece önemlidir.

EPDK rafinerici lisansı ham petrol ithalatının enerji piyasası hukuku bakımından temel koşullarından biridir. Ancak ham petrolün fiilen Türkiye’ye getirilebilmesi için gümrük, terminal, depolama, ölçüm ve diğer ithalat şartlarının da yerine getirilmesi gerekir.

Ticaret Bakanlığı 13 Mayıs 2026 tarihli güncel sisteminde Ham Petrol ve Akaryakıt İhtisas Gümrüğü uygulamasını ayrı bir ihtisas gümrüğü alanı olarak sürdürmektedir.

Dolayısıyla rafinerici lisansı alındıktan sonra;

“Artık petrolü herhangi bir limandan Türkiye’ye sokabiliriz.”

sonucuna varılamaz.

Ham Petrol Hangi Gümrükten İthal Edilir?

Ham petrol ithalatı ihtisas gümrüğü sistemine tabidir.

Ticaret Bakanlığına göre ihtisas gümrüğü, belirli eşyanın gümrük işlemlerinin yalnızca yetkilendirilmiş belirli gümrük idarelerinden gerçekleştirilmesi anlamına gelir. Ham petrol ve akaryakıt için de ayrı ihtisas gümrüğü sistemi bulunmaktadır.

Örneğin Körfez Petrokimya Gümrük Müdürlüğü ham petrol ve akaryakıt ihtisas gümrüğü olarak yetkili idarelerden biridir. Derince Gümrük Müdürlüğü de ham petrol ve akaryakıt türlerinin serbest dolaşıma giriş işlemleri bakımından yetkili gümrük idareleri arasında bulunmaktadır.

Ancak ithalatçı, yalnızca bu örneklere dayanarak bir liman seçmemelidir.

Sevkiyat öncesinde ürünün GTİP’i, giriş noktası ve güncel gümrük yetkisi birlikte kontrol edilmelidir.

Ham Petrolün GTİP’i Neden Önemlidir?

Ham petrol ithalatında ürünün doğru gümrük sınıflandırmasının yapılması gerekir.

EPDK’nın 13070 sayılı Kurul Kararında “ham petrol” kapsamına kondensat ve ham petrol alınmıştır.

Ancak uluslararası ticarette ürünün yalnızca sözleşmede “crude oil” olarak isimlendirilmesi yeterli değildir.

Ürünün teknik özelliklerinin ve GTİP’inin doğru belirlenmesi;

gümrük işlemleri, uygulanacak vergiler, EPDK bildirimleri ve ithalat rejimi

bakımından doğrudan önem taşır.

Özellikle kondensat, ham petrol, baz yağ ve diğer petrol türevleri arasındaki yanlış sınıflandırmalar önemli hukuki sorunlara neden olabilir.

Ham Petrol İthalatında EPDK Bildirimi Yapılır mı?

Petrol piyasası lisans sahipleri yalnızca lisans alma aşamasında değil, faaliyet döneminde de Kuruma karşı bildirim yükümlülüklerine tabidir.

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği kapsamında rafinerici lisansı sahiplerinin ham petrol ithalat ve ihracatına ilişkin bildirimleri bulunmaktadır. Güncel mevzuatta rafinericilerin ham petrol ithalat-ihracat beyanları petrol piyasası bildirim sistemi içerisinde ayrıca yer almaktadır.

Bu nedenle rafinerici lisansının alınmasıyla EPDK sürecinin sona erdiği düşünülmemelidir.

Lisans sahibi şirketin ithalat miktarları, stokları ve diğer piyasa faaliyetleri bakımından sürekli düzenleyici yükümlülükleri bulunmaktadır.

Ham Petrol İthalatında Zorunlu Petrol Stoku Gündeme Gelir mi?

Evet.

Türkiye petrol piyasasında zorunlu petrol stoku sistemi bulunmaktadır. EPDK, zorunlu petrol stoku işlemlerini petrol piyasasında ayrı bir düzenleyici alan olarak takip etmektedir.

Bu nedenle rafinerici lisansı almak isteyen yatırımcının yalnızca rafineri kurulum maliyetini ve ham petrol satın alma fiyatını dikkate alması yeterli değildir.

Stok yükümlülüklerinin doğuracağı finansman ve depolama maliyetlerinin de yatırım modeline dâhil edilmesi gerekir.

Özellikle yüksek miktarlı ham petrol ithalatında stokta tutulması gereken ürün miktarı, işletme sermayesi ihtiyacını önemli ölçüde etkileyebilir.

Ham Petrolün Depolanması İçin Ayrıca Depolama Lisansı Gerekir mi?

Burada rafineri tesisinin kendi faaliyet alanındaki depolama ile üçüncü kişilere sunulan bağımsız depolama faaliyeti birbirinden ayrılmalıdır.

EPDK petrol piyasasında depolama lisansını rafinerici lisansından ayrı bir lisans türü olarak düzenlemektedir.

Bu nedenle proje yalnızca rafineri içerisinde gerekli hammadde ve ürün tanklarının kullanılmasından ibaret değilse ve üçüncü kişilere depolama hizmeti verilmesi gibi ayrı bir piyasa faaliyeti planlanıyorsa lisans yapısı ayrıca değerlendirilmelidir.

Rafineri yatırımının terminal ve tank çiftliği modeli daha başvuru aşamasında doğru kurulmalıdır.

Ham Petrolün Limandan Rafineriye Taşınması Nasıl Yapılır?

Ham petrolün Türkiye’ye girişi ile rafineriye ulaştırılması birbirinden farklı operasyonlardır.

Petrol piyasasında iletim ve taşıma faaliyetleri de EPDK lisans sisteminde ayrıca düzenlenmektedir. Kurum, rafinerici lisansının yanında iletim ve taşıma lisanslarını ayrı lisans türleri olarak takip etmektedir.

Ham petrolün;

boru hattı, tanker, gemi veya başka bir yöntemle

taşınmasına göre uygulanacak lisans ve teknik şartlar değişebilir.

Bu nedenle ithalat sözleşmesi yapılmadan önce yalnızca geminin Türkiye’ye hangi limana geleceği değil, ürünün limandan rafineri tanklarına nasıl aktarılacağı da belirlenmelidir.

Rafinerici Lisansı Olmadan Önce Yabancı Satıcıyla Ham Petrol Sözleşmesi İmzalanabilir mi?

Taraflar özel hukuk bakımından çeşitli ön anlaşmalar kurabilirler.

Ancak EPDK lisansı ve gerekli altyapı tamamlanmadan şirketin koşulsuz biçimde büyük miktarda ham petrol satın alma yükümlülüğü altına girmesi önemli risk yaratır.

Örneğin şirket;

bir milyon varil ham petrol satın almayı taahhüt etmiş, ancak EPDK lisans süreci tamamlanmamış veya tesisin devreye girmesi gecikmiş olabilir.

Bu durumda ithalat gerçekleştirilemediği hâlde yabancı satıcıya karşı ciddi sözleşmesel sorumluluk ortaya çıkabilir.

Bu nedenle uluslararası ham petrol satış sözleşmesinde;

EPDK lisansının alınması, gerekli gümrük ve terminal altyapısının sağlanması ve gerekiyorsa diğer düzenleyici izinlerin tamamlanması

işlemin yürürlüğü veya teslim yükümlülüğünün başlaması bakımından ön koşul olarak düzenlenebilir.

Ham Petrol Satış Sözleşmesinde Hangi Konular Düzenlenmelidir?

EPDK lisansı ithalatın kamu hukuku boyutudur. Bunun yanında yabancı satıcıyla yapılacak satış sözleşmesinin de doğru hazırlanması gerekir.

Özellikle ham petrolün;

API gravitesi, kükürt oranı, kalite kriterleri, miktarı, toleransı, teslim şekli, yükleme limanı, teslim noktası, fiyat formülü, kalite ve miktar ölçüm yöntemi, bağımsız gözetim, demuraj, ödeme ve yaptırım hükümleri

ayrıntılı şekilde düzenlenmelidir.

Ürünün rafineri teknik kapasitesiyle uyumlu olması özellikle önemlidir.

Rafinerinin işleyemeyeceği özellikte ham petrolün uygun fiyatla satın alınmış olması yatırımcıya avantaj sağlamaz.

Ham Petrol İthalatında Uluslararası Yaptırımlar Kontrol Edilmeli midir?

Evet.

EPDK lisansı Türkiye’deki düzenleyici yetkiyi sağlar; ancak uluslararası yaptırım mevzuatı ayrı bir risk alanıdır.

Özellikle Rusya, İran veya başka bir yaptırım riski taşıyan ülke veya şirketten ham petrol alınacaksa;

satıcı, üretici, gerçek faydalanıcılar, banka, gemi, gemi sahibi, sigortacı ve ödeme zinciri

ayrıca incelenmelidir.

EPDK’nın rafinerici lisansı bulunması, yabancı yaptırım kurallarına tabi banka veya sigortacıların işlemi gerçekleştirmek zorunda olduğu anlamına gelmez.

Bu nedenle yaptırım uyumu ham petrol satın alma sözleşmesinden önce tamamlanmalıdır.

Rafinerici Lisansı Alındıktan Sonra Şirket Her Türlü Ham Petrolü İthal Edebilir mi?

Lisans sahibi olmak her ticari işlemin otomatik olarak hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.

İthal edilecek ürünün;

ham petrol tanımına girmesi, gümrük sınıflandırmasının doğru yapılması, lisans sahibinin tesis ve faaliyet yapısıyla uyumlu olması ve diğer mevzuat hükümlerinin yerine getirilmesi

gerekir.

Ayrıca ithal edilen petrolün menşeine göre uluslararası yaptırım veya banka uyum sorunları ortaya çıkabilir.

Dolayısıyla rafinerici lisansı gerekli ancak tek başına yeterli olmayan bir hukuki şarttır.

Ham Petrol İthalatında Lisanssız Faaliyetin Riski Nedir?

Petrol piyasasında lisansa tabi bir faaliyetin gerekli lisans olmaksızın yürütülmesi ciddi idari yaptırım riski doğurur.

EPDK petrol piyasasında yürürlükte ve iptal edilmiş lisansları, ayrıca kaçakçılık nedeniyle iptal edilen lisansları ayrı sistemler üzerinden takip etmektedir.

İşlemde gümrük mevzuatına aykırılık da bulunması hâlinde enerji piyasası yaptırımlarına ek olarak;

gümrük vergileri, idari para cezaları ve olayın niteliğine göre ceza hukuku riskleri

gündeme gelebilir.

Bu nedenle ham petrol ithalatında mevzuata uyum, ürün Türkiye’ye ulaştıktan sonra tamamlanabilecek tali bir işlem değildir.

Ham Petrol İthalatında EPDK Lisans Süreci Adım Adım Nasıl İlerler?

Uygulamada yatırımcı açısından sağlıklı sıralama şu şekilde kurulabilir:

1. İş modeli belirlenir. Ham petrolün yalnızca ticareti değil, hangi rafineri tesisinde işleneceği ve hangi ürünlere dönüştürüleceği belirlenir.
2. Şirket yapısı hazırlanır. Ana sözleşme, ortaklık yapısı ve temsil yetkileri rafinericilik faaliyetine uygun hâle getirilir.
3. Rafineri projesi ve tesis altyapısı oluşturulur. Tesis yeri, teknik kapasite, tanklar ve bağlantı altyapısı planlanır.
4. EPDK elektronik başvuru sistemi üzerinden rafinerici lisansı başvurusu yapılır. Petrol piyasası başvuruları elektronik sistem üzerinden yürütülmektedir.
5. Gerekli bilgi ve belgeler Kuruma sunulur ve lisans bedeli süreci tamamlanır. 2026 lisans bedelleri EPDK’nın 14056 sayılı Kurul Kararı kapsamında uygulanmaktadır.
6. EPDK incelemesi tamamlanarak lisans alınır.
7. İthalat operasyonu için yetkili ihtisas gümrüğü ve terminal belirlenir. Ham petrol, Ticaret Bakanlığının Ham Petrol ve Akaryakıt İhtisas Gümrüğü sistemine tabidir.
8. Ham petrol tedarik sözleşmesi, taşıma ve sigorta sistemi kesinleştirilir.
9. İthalat ve stok bildirimleri ile gümrük yükümlülükleri yerine getirilir.
10. Lisans sonrası EPDK bildirim, stok ve diğer piyasa yükümlülükleri sürekli olarak takip edilir.

Sık Sorulan Sorular

Ham petrol ithalatı için EPDK lisansı gerekir mi?

Evet. Ham petrol ithalatı petrol piyasası lisans sistemine tabidir. Güncel 13070 sayılı EPDK Kurul Kararı uyarınca ham petrol ithalatı temel olarak rafinerici lisansı sahipleri tarafından yapılmaktadır.

Ham petrol ithalatı için ayrı bir ithalat lisansı var mıdır?

Hayır. Petrol piyasasında “ham petrol ithalat lisansı” adıyla ayrı bir lisans türü bulunmamaktadır. İthalat yetkisi ilgili petrol piyasası lisansından doğmaktadır.

Dağıtıcı lisansı olan şirket ham petrol ithal edebilir mi?

Güncel 13070 sayılı Kurul Kararında ham petrol ithalatı rafinerici lisansı sahipleri ve belirli şartlarla yerli ham petrol üreticileri bakımından düzenlenmiştir. Akaryakıt ithalatı ile ham petrol ithalatı aynı lisans yetkisi olarak değerlendirilmemelidir.

Türkiye’de petrol üreten şirket ham petrol ithal edebilir mi?

Düşük graviteli yerli üretim ham petrol ile karıştırılacak miktarla sınırlı olmak üzere güncel Kurul Kararında üreticiler bakımından özel bir imkân bulunmaktadır.

Rafinerici lisansı başvurusu internetten yapılabilir mi?

Evet. EPDK petrol piyasası lisans işlemlerinin büyük bölümünü Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başvuru Sistemi üzerinden elektronik olarak yürütmektedir.

Rafinerici lisansı alındığında hemen ham petrol ithal edilebilir mi?

Lisans temel şartlardan biridir ancak tek başına yeterli değildir. Gümrük, terminal, depolama, taşıma ve ilgili bildirim yükümlülüklerinin de tamamlanması gerekir.

Ham petrol herhangi bir gümrükten ithal edilebilir mi?

Hayır. Türkiye’de Ham Petrol ve Akaryakıt İhtisas Gümrüğü uygulaması bulunmaktadır. İthalatın yetkilendirilmiş gümrük idareleri üzerinden yürütülmesi gerekir.

2026 yılında petrol piyasası lisans bedelleri değişti mi?

EPDK petrol piyasası lisans bedellerini yıllık olarak belirlemektedir. 2026 yılında uygulanacak bedeller 18 Aralık 2025 tarihli ve 14056 sayılı Kurul Kararıyla belirlenmiştir.

Ham petrol ithalatında zorunlu stok yükümlülüğü var mıdır?

Petrol piyasasında zorunlu petrol stoku sistemi bulunmaktadır. Rafineri yatırımının finansal planlamasında bu yükümlülüğün ve depolama ihtiyacının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Sonuç

Ham petrol ithalatında EPDK lisans süreci, basit bir ithalat izin başvurusu değildir.

Türkiye’ye ham petrol getirmek isteyen yatırımcı açısından temel hukuki yapı rafinerici lisansı üzerinden kurulmaktadır. 12 Aralık 2024 tarihli ve 13070 sayılı güncel EPDK Kurul Kararı uyarınca ham petrol ithalatı kural olarak rafinerici lisansı sahipleri tarafından gerçekleştirilebilir; Türkiye’de ham petrol üretimi yapan üreticilere ise düşük graviteli yerli ham petrol ile karıştırılacak miktarla sınırlı özel bir imkân tanınmıştır.

Bu nedenle yalnızca;

“Bir şirket kuralım, yurt dışından ham petrol bulalım ve EPDK’dan ithalat izni alalım.”

şeklinde bir model hukuken yeterli değildir.

Öncelikle rafineri yatırımının ve şirket yapısının oluşturulması, ardından EPDK elektronik başvuru sistemi üzerinden rafinerici lisansı sürecinin yürütülmesi gerekir. EPDK petrol piyasası lisans başvurularını elektronik sistem üzerinden yürütmekte ve 2026 yılı lisans bedellerini ayrıca Kurul kararıyla belirlemektedir.

Lisansın alınması da sürecin sonu değildir.

Ham petrolün Türkiye’ye fiilen getirilebilmesi için yetkili ham petrol ve akaryakıt ihtisas gümrüğünün, terminalin, depolama ve taşıma altyapısının, ürün GTİP’inin ve ithalat bildirimlerinin önceden hazırlanması gerekir. Ticaret Bakanlığı 2026 yılında Ham Petrol ve Akaryakıt İhtisas Gümrüğü uygulamasını sürdürmektedir.

Ayrıca rafinerici lisansı sahibi şirketlerin lisans sonrasında da EPDK’ya karşı ham petrol ithalat-ihracat, stok ve diğer piyasa bildirimleri devam eder.

Bu nedenle ham petrol ithalatı planlayan bir şirket açısından doğru işlem sırası;

önce rafineri yatırımının hukuki ve teknik fizibilitesi, ardından EPDK rafinerici lisansı, daha sonra gümrük-terminal-depolama altyapısı ve en son bağlayıcı uluslararası ham petrol satın alma operasyonu

şeklinde kurulmalıdır.

Özellikle yüksek miktarlı ham petrol ticaretinde en maliyetli hata, milyonlarca dolarlık kargo satın alındıktan veya gemi yola çıktıktan sonra EPDK lisansı, gümrük yetkisi, depolama kapasitesi ya da yaptırım sorunu bulunduğunun fark edilmesidir.

Bu sebeple ham petrol ithalatında hukuki inceleme, petrol Türkiye’ye ulaştığında değil; yatırım kararı verilmeden ve yabancı satıcıyla kesin satın alma sözleşmesi imzalanmadan önce yapılmalıdır.