Akaryakıt İthalatında Dağıtıcı Lisansı Zorunluluğu

Türkiye’ye yurt dışından motorin, benzin, fuel oil veya diğer akaryakıt türlerini ithal etmek, sıradan bir ticari mal ithalatından farklıdır. Akaryakıt piyasası; enerji arz güvenliği, vergi denetimi, ürün kalitesi, kaçakçılıkla mücadele ve piyasa gözetimi gerekçeleriyle özel bir lisans sistemine tabi tutulmuştur.

Bu nedenle bir şirketin ticaret sicilinde “akaryakıt ithalatı, ihracatı ve ticareti” faaliyetinin bulunması, şirketin doğrudan yurt dışından akaryakıt getirerek Türkiye’de satabileceği anlamına gelmez.

Türkiye’de akaryakıt ithalatının temel hukuki çerçevesini 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği ve EPDK Kurul kararları oluşturmaktadır.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 9. maddesi uyarınca yurt dışından ham petrol ve akaryakıt temin edecek kişilerin ilgili petrol piyasası lisansına sahip olması gerekir. Dağıtıcılar tarafından yapılacak akaryakıt ithalatı ise dağıtıcının lisansında yer alan ürünlerle ve Kuruma sunulan pazarlama projeksiyonuyla sınırlandırılmıştır.

Bu nedenle akaryakıt ithalatında en önemli sorulardan biri şudur:

Türkiye’ye akaryakıt ithal etmek için dağıtıcı lisansı almak zorunlu mudur?

Genel olarak Türkiye piyasasında akaryakıt ithal ederek dağıtım faaliyetinde bulunmak isteyen bir şirket açısından EPDK dağıtıcı lisansı temel zorunluluktur. Ancak bu kuralın önemli bir istisnası bulunmaktadır: Rafinerici lisansı sahipleri de mevzuat kapsamında akaryakıt ithalatı yapabilir.

Dolayısıyla;

“Türkiye’ye akaryakıt ithal eden herkes mutlaka dağıtıcı lisansı almak zorundadır.”

şeklindeki ifade teknik olarak tam doğru değildir.

Daha doğru ifade şudur:

Rafinerici lisansı bulunmayan ve yurt dışından akaryakıt getirerek Türkiye piyasasında dağıtım yapmak isteyen şirketin, ithal edeceği ürünleri kapsayan dağıtıcı lisansına sahip olması gerekir.

Akaryakıt İthalatı Neden Lisansa Tabidir?

Akaryakıt, ekonomik ve stratejik niteliği nedeniyle serbestçe ithal edilip herhangi bir kişi tarafından piyasaya sunulabilecek sıradan bir ürün değildir.

Türkiye’de petrol piyasasında;

• rafinaj,
• dağıtım,
• depolama,
• taşıma,
• bayilik,
• ihrakiye teslimi,
• madeni yağ üretimi

gibi faaliyetler birbirinden ayrılmış ve farklı lisans türlerine bağlanmıştır.

EPDK’nın güncel petrol piyasası lisans sisteminde de rafinerici, dağıtıcı, depolama, taşıma, iletim, işleme, madeni yağ, ihrakiye teslimi ve bayilik lisansları ayrı ayrı düzenlenmektedir.

Bu sistemin doğal sonucu olarak yalnızca genel ithalat yetkisine sahip olmak petrol piyasasında faaliyet göstermek için yeterli değildir.

Akaryakıt İthalatı İçin Ayrı Bir “İthalat Lisansı” Var mıdır?

Hayır.

Petrol piyasasında doğal gaz piyasasındaki sisteme benzer şekilde ayrı adı olan bir “akaryakıt ithalat lisansı” bulunmamaktadır.

İthalat yetkisi, şirketin sahip olduğu petrol piyasası lisansının kapsamından doğmaktadır.

Akaryakıt bakımından temel olarak iki grup önemlidir:

Rafinerici lisansı sahipleri ve dağıtıcı lisansı sahipleri.

Güncel EPDK düzenlemesinde akaryakıt ithalatının rafinerici lisansı sahipleri ile belirli şartları taşıyan dağıtıcı lisansı sahipleri tarafından yapılabileceği belirtilmektedir.

Bu nedenle şirketin;

“EPDK’dan ithalat lisansı alacağız.”

şeklinde genel bir başvuru yapması yerine, faaliyet modeline uygun petrol piyasası lisansını belirlemesi gerekir.

Dağıtıcı Lisansı Nedir?

Dağıtıcı lisansı, akaryakıtın Türkiye piyasasında dağıtılması bakımından temel EPDK lisanslarından biridir.

Dağıtıcı lisansı sahibi şirket;

lisansının kapsamı ve mevzuatın izin verdiği sınırlar içerisinde akaryakıt ithalatı, yurt içinde satış, serbest kullanıcılara toptan satış ve bayilik teşkilatı üzerinden dağıtım faaliyetlerinde bulunabilir.

Ancak dağıtıcı lisansı şirketin istediği her petrol ürününü ithal edebilmesi anlamına gelmez.

İthalat yetkisi lisansa işlenmiş ürünlerle sınırlıdır.

Dağıtıcı Lisansı Olmadan Motorin İthal Edilebilir mi?

Şirket rafinerici lisansı sahibi değilse ve motorini Türkiye piyasasında dağıtmak amacıyla ithal ediyorsa kural olarak dağıtıcı lisansı gerekir.

Örneğin genel dış ticaret alanında faaliyet gösteren bir şirketin yurt dışında uygun fiyatlı motorin bulduğunu düşünelim.

Şirket;

“10.000 ton motorin satın alalım, Türkiye’ye getirip akaryakıt şirketlerine satalım.”

şeklinde doğrudan ithalat yapamaz.

Şirketin öncelikle petrol piyasası mevzuatı kapsamında uygun dağıtıcı lisansına sahip olması ve ithal edilecek ürünün de lisans kapsamına işlenmiş bulunması gerekir.

Aynı durum benzin ve diğer sıradan akaryakıt ürünleri bakımından da geçerlidir.

Rafinerici Lisansı Sahibi Şirketin Dağıtıcı Lisansı Alması Gerekir mi?

Akaryakıt ithalatı bakımından her durumda hayır.

Güncel EPDK düzenlemesine göre rafinerici lisansı sahipleri de akaryakıt ithal edebilir. Dolayısıyla rafinerici lisansına sahip bir şirketin sırf akaryakıt ithalatı yapabilmek için ayrıca dağıtıcı lisansı almasının zorunlu olduğu şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır.

Ancak şirketin ithal ettiği ürünleri hangi yöntemle ve hangi ticari zincir içerisinde piyasaya sunacağı bakımından lisans kapsamı ayrıca incelenmelidir.

Bu nedenle;

akaryakıt ithal etme yetkisi ile dağıtım faaliyetinin kapsamı

birbirine karıştırılmamalıdır.

Dağıtıcı Lisansı Olan Şirket Her Türlü Akaryakıtı İthal Edebilir mi?

Hayır.

Akaryakıt ithalatında en önemli sınırlamalardan biri budur.

5015 sayılı Kanun ve güncel EPDK düzenlemelerine göre dağıtıcı tarafından yapılacak ithalat, dağıtıcının lisansında yer alan alt başlık kapsamındaki akaryakıtlarla sınırlıdır.

Örneğin şirketin lisansında belirli bir akaryakıt türü bulunmuyorsa;

“Zaten dağıtıcı lisansımız var.”

denilerek lisans kapsamı dışında kalan başka bir ürünü ithal etmek doğru değildir.

Bu nedenle uluslararası satın alma sözleşmesi imzalanmadan önce ürünün;

• ticari ismi,
• EPDK mevzuatındaki resmî ismi,
• GTİP’i,
• teknik standardı,
• şirket lisansındaki ürün kapsamı

karşılaştırılmalıdır.

Motorin, Benzin ve Fuel Oil Akaryakıt Sayılır mı?

EPDK’nın 12 Aralık 2024 tarihli ve 13070 sayılı Kurul Kararında akaryakıt kapsamı yeniden düzenlenmiştir.

Kararda ihrakiye sayılan akaryakıtlar hariç olmak üzere benzin, motorin, fuel oil türleri ile biyodizel, yakıt nafta ve gazyağı akaryakıt kapsamında değerlendirilmiştir. Karar 1 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Bu nedenle ürünün yalnızca ticari adı üzerinden işlem yapılmamalıdır.

Özellikle uluslararası petrol ticaretinde kullanılan ticari isim ile Türk enerji ve gümrük mevzuatındaki ürün sınıflandırması birbirinden farklı olabilir.

Dağıtıcı Lisansı İthalat İçin Tek Başına Yeterli midir?

Hayır.

Bu konu son derece önemlidir.

Dağıtıcı lisansına sahip olmak akaryakıt ithalatının temel şartlarından biridir; ancak lisansın varlığı ithalatın başka hiçbir işlem yapılmadan gerçekleştirilebileceği anlamına gelmez.

Güncel EPDK düzenlemesine göre dağıtıcı lisansı sahibinin ithal edeceği akaryakıtın;

lisansına işlenmiş olması ve Kuruma bayi bilgileriyle birlikte sunulan pazarlama projeksiyonuyla uyumlu olduğunun bildirilmesi gerekir.

Dolayısıyla dağıtıcı lisansı bir “sınırsız ithalat yetkisi” değildir.

Pazarlama Projeksiyonu Neden Önemlidir?

Dağıtıcı lisansı sahibi şirketin ithalat faaliyeti, EPDK’ya sunulan piyasa faaliyet modeliyle bağlantılıdır.

5015 sayılı Kanun’un 9. maddesinde dağıtıcıların yapacağı akaryakıt ithalatının, Kuruma bayi bilgileriyle birlikte verilen pazarlama projeksiyonuyla uyumlu olduğunun bildirilmesinden sonra yapılabileceği düzenlenmiştir.

Bu nedenle dağıtıcı şirketin ithalat hacmi ile Türkiye’deki gerçek dağıtım yapısının birbirinden tamamen kopuk olması düzenleyici açıdan sorun yaratabilir.

Örneğin şirketin son derece sınırlı bir dağıtım ağı bulunmasına rağmen çok yüksek miktarda akaryakıt ithal etmek istemesi hâlinde, işlemin lisans ve pazarlama projeksiyonu açısından ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.

Bayilik Ağı Olmadan Akaryakıt İthal Edilebilir mi?

Dağıtıcı lisansı, dağıtım faaliyetinin yapısıyla bağlantılıdır.

EPDK’nın lisans sisteminde dağıtıcılar ile bayiler arasında özel bir hukuki ilişki bulunmaktadır. Bayilik lisansı başvurularının dahi sözleşme yapılan dağıtıcı aracılığıyla gerçekleştirildiği güncel EPDK sisteminde açıkça belirtilmektedir.

Akaryakıt ithalatında da bayi bilgileriyle birlikte Kuruma sunulan pazarlama projeksiyonu önem taşımaktadır.

Bu nedenle yalnızca kâğıt üzerinde dağıtıcı lisansı alarak, gerçek bir dağıtım faaliyetinden bağımsız şekilde petrol ticareti yapılabileceği varsayılmamalıdır.

Dağıtıcı Lisansı Başvurusu Nasıl Yapılır?

EPDK petrol piyasası lisans başvurularını elektronik ortamda yürütmektedir.

Kurumun güncel açıklamasına göre lisans başvuruları, ilgili lisans türü için gereken bilgi ve belgelerin elektronik başvuru sistemi üzerinden Kuruma sunulması suretiyle yapılır.

Dağıtıcı lisansı başvurusu yapılırken şirketin;

hukuki yapısı, ortaklık ve temsil durumu, faaliyet modeli ve Kurum tarafından istenen diğer bilgi ve belgeler

sunulmalıdır.

EPDK eksiksiz başvuruyu inceleme ve değerlendirmeye alabilir ve gerektiğinde başvuru sahibinden ek bilgi veya belge talep edebilir. Başvurunun incelemeye alınmış olması lisansın mutlaka verileceği anlamına gelmez.

Dağıtıcı Lisansı Başvurusunda Vergi ve SGK Borcu Önemli midir?

Evet.

EPDK’nın güncel lisans başvuru sistemine göre dağıtıcı lisansı başvurularında başvuru sahibinin Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borcu ile 6183 sayılı Kanun’un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması gerekir. Bu bilgiler EPDK tarafından ilgili kamu kurumlarından temin edilmektedir.

Dolayısıyla lisans başvurusu yapılmadan önce yalnızca şirket kuruluş evraklarının değil, şirketin kamu borçlarının da kontrol edilmesi önemlidir.

Dağıtıcı Lisansı İçin Lisans Bedeli Ödenir mi?

Evet.

Dağıtıcı lisansı EPDK’nın bedelli lisans türleri arasındadır.

EPDK’nın güncel başvuru sistemine göre dağıtıcı lisansında lisans alma bedelinin yüzde 1’i başvurunun ilgili aşamasında, kalan bölümü ise lisans verilmesinin uygun bulunması hâlinde Kurumun belirlediği süreç içerisinde ödenmektedir. Ayrıca lisans bedelleri her yıl Kurul kararıyla yeniden belirlenmektedir.

Bu nedenle akaryakıt ithalatı için şirket kurulurken lisans maliyetleri de yatırım bütçesine dâhil edilmelidir.

Dağıtıcı Lisansı Alındıktan Sonra Hemen İthalata Başlanabilir mi?

Her durumda hayır.

Şirketin öncelikle ithal edeceği ürünün lisansında bulunduğunu ve ithalatın pazarlama projeksiyonuyla uyumlu olduğunu kontrol etmesi gerekir.

Bunun yanında;

• gümrük işlemleri,
• terminal,
• depolama,
• ürün kalite kontrolleri,
• ilgili EPDK bildirimleri,
• vergi ve mali yükümlülükler

de tamamlanmalıdır.

Dolayısıyla lisansın alınması yatırım sürecinin önemli bir aşaması olmakla birlikte, ithalat operasyonunun tamamı değildir.

Akaryakıt İthalatı Hangi Gümrükten Yapılır?

Ham petrol ve akaryakıt ithalatında özel gümrük yetkisi bulunmaktadır.

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 44. maddesine göre ham petrol ve akaryakıt ithalatı, miktar ve belirli teknik ölçümleri yapabilecek donanıma sahip yetkili gümrük idarelerinden yapılır.

EPDK’nın 13070 sayılı Kurul Kararında da ticari nitelik taşımayan ve 50 kilogramı geçmeyen istisnai miktarlar dışında ham petrol, akaryakıt ve ihrakiye sayılan akaryakıt ithalatının Ticaret Bakanlığınca belirlenen, miktar ölçümü yapabilecek donanıma sahip gümrük idarelerinden gerçekleştirilmesi öngörülmektedir.

Bu nedenle lisanslı dağıtıcı şirketin dahi herhangi bir gümrük müdürlüğünden motorin veya benzin ithal edebileceği düşünülmemelidir.

Dağıtıcı Lisansı Olsa Bile Yanlış GTİP ile İthalat Yapılabilir mi?

Hayır.

EPDK lisansı ile gümrük sınıflandırması birbirinden ayrı ancak bağlantılı iki hukuki konudur.

Dağıtıcı lisansının bulunması, ithal edilen ürünün yanlış GTİP ile beyan edilmesine izin vermez.

Örneğin gerçekte motorin niteliğinde olan bir ürünün başka bir petrol ürünü veya düşük vergili ürün olarak beyan edilmesi;

gümrük vergisi, ÖTV, teknik uygunluk ve enerji piyasası mevzuatı bakımından ciddi sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle ithalattan önce ürünün teknik analizi ile GTİP’i arasında uyum bulunduğu kontrol edilmelidir.

Gümrük Beyannamesinde Ürün İsmi Önemli midir?

Evet.

13070 sayılı EPDK Kurul Kararına göre akaryakıt ve ihrakiye sayılan akaryakıt türlerine ilişkin yazışma, bildirim ve ticari işlemlerde Kararda belirlenen resmî isimlerin kullanılması zorunludur.

Ayrıca akaryakıtın gümrük beyannamesinde tescil edilen isminin sonradan değiştirilmesi konusunda da sınırlamalar bulunmaktadır.

Dolayısıyla yurt dışındaki satıcının ürüne verdiği ticari isim doğrudan Türk gümrük ve EPDK kayıtlarında kullanılmamalıdır.

Ürün Türk mevzuatındaki resmî adıyla doğru biçimde sınıflandırılmalıdır.

İthal Edilen Akaryakıt Teknik Düzenlemelere Uygun Olmalı mıdır?

Evet.

Dağıtıcı lisansı, teknik standartlara uygun olmayan akaryakıtın Türkiye piyasasına sokulmasına izin vermez.

Motorin veya benzinin ilgili teknik düzenlemelerdeki kalite değerlerine uygun olması gerekir.

Bu nedenle uluslararası satın alma sözleşmesinde yalnızca;

“10.000 ton motorin satılacaktır.”

denilmesi yeterli değildir.

Ürünün ilgili teknik standardı karşılayacağı açıkça kararlaştırılmalı; yükleme limanındaki analiz, bağımsız gözetim ve Türkiye’deki resmî analiz sonucunda uygunsuzluk çıkması hâlindeki sorumluluk düzenlenmelidir.

Akaryakıt İthalatında Depolama Nasıl Sağlanır?

İthal edilen akaryakıtın Türkiye’ye geldikten sonra nerede tutulacağı da ithalatın önemli parçalarından biridir.

EPDK petrol piyasasında depolama faaliyetini ayrıca lisanslı bir faaliyet olarak düzenlemektedir. Güncel lisans sisteminde depolama lisansı, dağıtıcı lisansından ayrı bir lisans türüdür.

Dağıtıcı şirketin kullanacağı depolama yapısı kendi lisans kapsamı ve tesis modeliyle birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle deniz yoluyla yüksek miktarlı ithalatlarda terminal ve depo kapasitesinin kargo Türkiye’ye gelmeden önce belirlenmesi gerekir.

Dağıtıcı Lisansı Akaryakıt Taşıma Yetkisi de Verir mi?

Akaryakıtın ithal edilmesi, depolanması ve taşınması aynı faaliyet değildir.

EPDK petrol piyasasında taşıma lisansını da ayrı bir lisans türü olarak düzenlemektedir.

Dağıtıcının kendi faaliyet kapsamındaki bazı taşıma imkânları bulunabilmekle birlikte hangi aracın, geminin veya taşıyıcının kullanılacağı ayrıca mevzuata uygun olmalıdır.

Bu nedenle ithal akaryakıtın terminalden depoya veya dağıtım ağına aktarılması sırasında taşıma mevzuatı da kontrol edilmelidir.

Akaryakıt İthal Edildikten Sonra Herkese Satılabilir mi?

Hayır.

Petrol piyasası lisans sistemi yalnızca ithalat aşamasını değil, ürünün Türkiye piyasasında hangi kanallardan satılabileceğini de düzenlemektedir.

Dağıtıcı lisansı sahibi şirket;

kendi dağıtım ağı, bayileri ve mevzuatın izin verdiği diğer satış kanalları üzerinden faaliyet gösterir.

Dağıtıcılar arası akaryakıt ticareti ise ayrıca EPDK iznine tabidir. EPDK güncel olarak dağıtıcılar arası ticaret izni bulunan lisans sahiplerini ayrı şekilde takip etmektedir.

Bu nedenle ithal edilen ürünün;

“Türkiye’ye girdikten sonra istediğimiz şirkete satarız.”

şeklinde değerlendirilmesi doğru değildir.

Bayilik Lisansı Olan Bir Akaryakıt İstasyonu Doğrudan İthalat Yapabilir mi?

Hayır.

Bayilik lisansı ile dağıtıcı lisansı birbirinden farklıdır.

Akaryakıt istasyonu işleten bir bayi, bayisi olduğu dağıtıcıdan akaryakıt temin ederek tüketiciye satış yapar. Bayilik lisansı, bayiye yurt dışından akaryakıt ithal etme yetkisi vermez.

EPDK’nın güncel sisteminde de bayilik ve dağıtıcı lisansları birbirinden ayrı lisans türleri olarak düzenlenmektedir.

Dolayısıyla büyük miktarda akaryakıt tüketen veya çok sayıda istasyonu bulunan bir şirketin yalnızca bayilik lisansına dayanarak doğrudan ithalat yapması mümkün değildir.

Serbest Kullanıcı Lisansı İthalat Yetkisi Verir mi?

Serbest kullanıcı statüsü ile dağıtıcı lisansı aynı değildir.

Serbest kullanıcı, belirli şartlar altında akaryakıtı kendi tüketimi için temin eden lisanslı kullanıcıdır. Bu statü, genel olarak yurt dışından akaryakıt getirerek Türkiye piyasasında dağıtma yetkisi sağlamaz.

Akaryakıt ithalatı bakımından Kanun ve güncel EPDK düzenlemelerinde esas alınan lisanslar ayrıca belirlenmiştir.

İhrakiye Sayılan Akaryakıtta Aynı Lisans Sistemi mi Uygulanır?

İhrakiye sayılan akaryakıtlar bakımından özel hükümler bulunmaktadır.

Havacılık ve denizcilik yakıtları, güncel EPDK kararında ihrakiye sayılan akaryakıtlar kapsamında ayrıca düzenlenmiştir.

13070 sayılı Karara göre ihrakiye sayılan akaryakıtların ithalatı; rafinerici lisansı sahiplerinin yanında, belirli şartlarla ihrakiye teslimi alt başlığı bulunan dağıtıcı lisansı sahipleri ve ihrakiye teslimi lisansı sahipleri tarafından gerçekleştirilebilir.

Dolayısıyla sıradan motorin ithalatı ile denizcilik veya havacılık yakıtı ithalatı aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Ham Petrol ile Akaryakıt İthalatı Aynı mıdır?

Hayır.

Ham petrol ile akaryakıtın hukuki tanımları ve ticari kullanımları farklıdır.

Akaryakıt; benzin, motorin ve fuel oil gibi doğrudan yakıt piyasasında kullanılan ürünleri kapsarken ham petrol rafinaja tabi bir hammaddedir.

Bu nedenle;

“Ham petrol ithalatında hangi lisans gerekiyorsa motorinde de aynısı gerekir.”

şeklindeki yaklaşım doğru değildir.

Güncel EPDK kararında ham petrol, akaryakıt ve ihrakiye sayılan akaryakıtlar için ithalat yetkileri ayrı ayrı düzenlenmektedir.

Akaryakıt İthalatında Dağıtıcı Lisansının Süresi ve Tadil İşlemleri Neden Önemlidir?

Şirketin yalnızca geçmişte dağıtıcı lisansı almış olması yeterli değildir.

İthalat tarihinde lisansın yürürlükte bulunması ve ithal edilecek ürünün mevcut lisans kapsamına uygun olması gerekir.

EPDK güncel olarak yürürlükte ve iptal edilmiş dağıtıcı lisanslarını ayrı şekilde yayımlamakta, lisans tadili ve süre uzatımı işlemlerini de elektronik başvuru sistemi üzerinden yürütmektedir.

Bu nedenle yabancı satıcıyla sözleşme imzalanmadan önce lisansın süresi ve ürün kapsamı kontrol edilmelidir.

Dağıtıcı Lisansı Olmadan Akaryakıt İthal Etmenin Sonuçları Nelerdir?

Akaryakıt piyasasında lisansa tabi bir faaliyetin gerekli lisans olmadan yürütülmesi ciddi hukuki risk doğurur.

Somut olayın niteliğine göre;

• EPDK tarafından idari yaptırım,
• faaliyetin durdurulması,
• gümrük işlemlerinin tamamlanamaması,
• ek vergi ve gümrük cezası,
• ürünün gümrükte tutulması

gündeme gelebilir.

Fiilin kaçakçılık mevzuatı kapsamına giren nitelik taşıması hâlinde konu yalnızca idari yaptırımla da sınırlı kalmayabilir.

Bu nedenle lisans eksikliğinin;

“Sonradan lisansı tamamlarız.”

şeklinde giderilebilecek basit bir belge eksikliği olarak görülmemesi gerekir.

Akaryakıt İthalatı Öncesinde Hangi Kontroller Yapılmalıdır?

Akaryakıt ithalatı planlayan şirketin yabancı satıcıyla kesin sözleşme imzalamadan önce özellikle şu konuları birlikte kontrol etmesi gerekir:

1. Şirketin yürürlükte bir dağıtıcı veya ilgili başka EPDK lisansının bulunup bulunmadığı,
2. ithal edilecek akaryakıtın lisansa işlenmiş olup olmadığı,
3. pazarlama projeksiyonunun ithalatla uyumlu bulunup bulunmadığı,
4. ürünün doğru GTİP’i ve EPDK’daki resmî adı,
5. ürünün teknik standardı,
6. kullanılacak yetkili gümrük idaresi,
7. terminal ve depolama kapasitesi,
8. taşıma altyapısı,
9. EPDK bildirim yükümlülükleri,
10. vergi ve ÖTV sonuçları,
11. satıcının ürün kalitesine ilişkin garantileri,
12. yaptırım ve banka uyumu.

Bu incelemeler tamamlanmadan geminin yüklenmesi veya yüksek miktarda peşin ödeme yapılması ciddi ekonomik risk yaratabilir.

Akaryakıt İthalatı Adım Adım Nasıl Yapılır?

Sağlıklı bir akaryakıt ithalat operasyonunda öncelikle ithal edilecek ürünün motorin, benzin, fuel oil veya başka bir akaryakıt türü olup olmadığı belirlenir.

Ardından ürünün GTİP’i ve teknik özellikleri tespit edilir.

Şirketin EPDK lisansı incelenerek ürünün lisans kapsamında bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Dağıtıcı lisansı üzerinden ithalat yapılacaksa ürünün lisansa işlenmiş olması ve ithalatın bayi bilgileriyle birlikte Kuruma sunulan pazarlama projeksiyonuyla uyumlu olduğunun bildirilmesi gerekir.

Daha sonra yetkili gümrük idaresi, terminal ve depolama altyapısı belirlenir.

Bundan sonra uluslararası akaryakıt satın alma sözleşmesi kesinleştirilerek taşıma, sigorta, ödeme ve gözetim sistemi oluşturulur.

Ürün Türkiye’ye ulaştığında yetkili gümrük idaresinde ithalat işlemleri ve gerekli teknik kontroller gerçekleştirilir.

İthalat sonrasında ise akaryakıtın dağıtımı, stok hareketleri ve diğer piyasa faaliyetleri EPDK mevzuatına uygun şekilde yürütülür.

Sık Sorulan Sorular

Akaryakıt ithalatı için dağıtıcı lisansı zorunlu mudur?

Rafinerici lisansı bulunmayan ve yurt dışından akaryakıt ithal ederek Türkiye piyasasında dağıtım yapmak isteyen şirket bakımından dağıtıcı lisansı temel zorunluluktur. Rafinerici lisansı sahipleri de mevzuat kapsamında akaryakıt ithalatı yapabilir.

Dağıtıcı lisansı olan şirket istediği akaryakıtı ithal edebilir mi?

Hayır. İthalat, dağıtıcının lisansına işlenmiş akaryakıt türleriyle sınırlıdır. Ayrıca ithalatın Kuruma sunulan pazarlama projeksiyonuyla uyumlu olması gerekir.

Motorin ithal etmek için dağıtıcı lisansı gerekir mi?

Motorini Türkiye piyasasında ithal ederek dağıtmak isteyen ve rafinerici lisansı bulunmayan şirketin ilgili ürün kapsamını taşıyan dağıtıcı lisansına sahip olması gerekir.

Bayilik lisansı olan akaryakıt istasyonu doğrudan motorin ithal edebilir mi?

Hayır. Bayilik lisansı doğrudan akaryakıt ithalat yetkisi vermez. Bayi, petrol piyasası lisans zinciri içerisinde bayisi olduğu dağıtıcıdan ürün temin eder.

Dağıtıcı lisansı tek başına ithalat için yeterli midir?

Hayır. Ürünün lisansa işlenmiş olması, pazarlama projeksiyonu bildirimi, doğru gümrük işlemleri, teknik uygunluk ve diğer mevzuat şartlarının da yerine getirilmesi gerekir.

Akaryakıt herhangi bir gümrükten ithal edilebilir mi?

Hayır. Akaryakıt ithalatı, miktar ve gerekli teknik ölçümleri yapabilecek donanıma sahip yetkili gümrük idarelerinden gerçekleştirilmelidir.

İhrakiye teslimi lisansı normal motorin ithalatına yeterli midir?

İhrakiye sayılan akaryakıtlar ile normal akaryakıtlar bakımından farklı lisans hükümleri bulunmaktadır. İhrakiye teslimi yetkisi genel olarak Türkiye iç piyasasında sıradan motorin dağıtımı için dağıtıcı lisansının yerine geçen genel bir yetki olarak değerlendirilmemelidir.

Dağıtıcı lisansı başvurusu elektronik olarak yapılabilir mi?

Evet. EPDK petrol piyasası lisans başvurularını elektronik başvuru sistemi üzerinden yürütmektedir.

Sonuç

Akaryakıt ithalatında dağıtıcı lisansı, Türkiye piyasasında yurt dışından temin edilen benzin, motorin, fuel oil ve diğer akaryakıtların dağıtımını yapmak isteyen şirketler açısından temel hukuki şartlardan biridir.

Ancak hukuken doğru ifade, her akaryakıt ithalatçısının mutlaka dağıtıcı lisansı almak zorunda olduğu değildir.

Güncel EPDK düzenlemesine göre akaryakıt ithalatı rafinerici lisansı sahipleri ile belirli koşulları sağlayan dağıtıcı lisansı sahipleri tarafından yapılabilir. Dağıtıcı üzerinden gerçekleştirilen ithalatta ürünün lisansa işlenmiş olması ve ithalatın Kuruma bayi bilgileriyle birlikte sunulan pazarlama projeksiyonuyla uyumlu olduğunun bildirilmesi gerekir.

Bu nedenle yalnızca;

“Şirketimizin dağıtıcı lisansı bulunmaktadır.”

tespitiyle ithalat operasyonuna başlanmamalıdır.

İthal edilecek ürünün lisans kapsamı, EPDK’daki resmî ürün adı, GTİP’i, teknik standardı, pazarlama projeksiyonu, yetkili gümrük idaresi, terminal ve depolama altyapısı birlikte kontrol edilmelidir.

Aynı şekilde dağıtıcı lisansı, şirkete Türkiye’ye getirdiği akaryakıtı istediği kişi veya şirkete sınırsız şekilde satma hakkı vermez. İthalat sonrasındaki dağıtım ve satış zinciri de 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ile EPDK düzenlemelerine tabidir. Dağıtıcılar arası ticaret dahi Kurulun izin sistemine bağlıdır.

Akaryakıt ithalatında en büyük hukuki hatalardan biri ise yabancı satıcıyla milyonlarca dolarlık sözleşme imzalandıktan veya tanker yola çıktıktan sonra şirketin lisansında ilgili ürünün bulunmadığının ya da ithalatın EPDK projeksiyonuyla uyumlu olmadığının fark edilmesidir.

Bu nedenle Türkiye’ye akaryakıt ithalatında doğru işlem sırası;

önce EPDK lisans ve ürün kapsamı incelemesi, ardından GTİP ve gümrük uygunluğu, terminal ve depolama planlaması, son olarak bağlayıcı uluslararası akaryakıt satın alma sözleşmesi

şeklinde kurulmalıdır.