Çifte Vatandaşların Miras Hukuku: Hangi Ülke Hukuku Uygulanır?

Bir kişinin aynı anda iki veya daha fazla ülkenin vatandaşı olması, miras hukukunda önemli sonuçlar doğurabilir. Özellikle hem Türk hem Alman, hem Türk hem İngiliz, hem Türk hem Amerikan veya başka bir ülke vatandaşlığına sahip kişilerin vefatı hâlinde “Mirasa hangi ülkenin hukuku uygulanır?”, “Türkiye’deki taşınmazlar nasıl paylaşılır?”, “Yurt dışındaki malvarlığı için Türk veraset ilamı yeterli midir?” ve “Çifte vatandaş yabancı mı yoksa Türk vatandaşı olarak mı değerlendirilir?” soruları gündeme gelir.

Çifte vatandaşların miras hukuku bakımından yapılacak değerlendirmede yalnızca Türk Medeni Kanunu yeterli değildir. Yabancılık unsuru bulunan miras ilişkilerinde 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) özellikle önem taşır.

Türk milletlerarası özel hukukunun temel yaklaşımına göre miras kural olarak ölen kişinin millî hukukuna tabidir. Ancak çifte vatandaşlık söz konusu olduğunda öncelikle hangi vatandaşlığın “millî hukuk” olarak kabul edileceğinin belirlenmesi gerekir.

Burada Türk vatandaşlığının özel bir önemi vardır: Bir kişi hem Türk vatandaşı hem de başka bir ülkenin vatandaşıysa, MÖHUK bakımından vatandaşlığa göre uygulanacak hukuk belirlenirken Türk hukuku esas alınır. Buna karşılık kişinin birden fazla yabancı vatandaşlığı bulunuyor ancak Türk vatandaşlığı bulunmuyorsa, kişinin daha sıkı ilişkili olduğu devletin hukuku uygulanır.

Bu nedenle çifte vatandaşların miras dosyalarında ilk yapılması gereken işlem, miras bırakanın ve gerektiğinde mirasçıların vatandaşlık durumlarının doğru şekilde belirlenmesidir.

Çifte Vatandaşlık Miras Hukukunu Neden Etkiler?

Miras hukuku yalnızca miras bırakanın malvarlığının kimlere geçeceğini belirleyen bir hukuk alanı değildir. Uluslararası bağlantılı bir mirasta öncelikle hangi devletin hukukunun uygulanacağı tespit edilmelidir.

Farklı ülkelerin miras hukuklarında önemli farklılıklar bulunabilir.

Örneğin ülkeler arasında sağ kalan eşin miras payı, çocukların miras hakkı, saklı pay sistemi, vasiyetname özgürlüğü, mirasın reddi, tereke borçlarından sorumluluk ve mirasın paylaşılması bakımından ciddi farklılıklar bulunabilir.

Dolayısıyla aynı kişinin mirasında Türk hukukunun uygulanması ile yabancı bir ülke hukukunun uygulanması farklı mirasçıların farklı oranlarda hak sahibi olmasına yol açabilir.

Bu nedenle çifte vatandaşlık yalnızca kişinin iki pasaport taşıması anlamına gelmez; milletlerarası miras hukukunda hangi hukukun uygulanacağını belirleyen temel unsurlardan biridir.

Hem Türk Hem Yabancı Vatandaşı Olan Kişinin Mirasına Hangi Hukuk Uygulanır?

5718 sayılı MÖHUK’un 4. maddesi bu konuda açık bir düzenleme içermektedir.

Kanuna göre birden fazla devlet vatandaşlığına sahip kişinin vatandaşlıklarından biri Türk vatandaşlığıysa, vatandaşlık esasına göre uygulanacak hukuk belirlenirken Türk hukuku uygulanır.

Örneğin bir kişi aynı anda:

Türk ve Alman,

Türk ve Fransız,

Türk ve İngiliz,

Türk ve Amerikan,

Türk ve Hollanda

vatandaşı olabilir.

Bu kişinin mirası Türk mahkemeleri önünde MÖHUK hükümlerine göre değerlendirildiğinde, kişinin aynı zamanda Türk vatandaşı olması nedeniyle millî hukuk bakımından Türk hukuku esas alınır.

MÖHUK’un 20. maddesi ise mirasın ölen kişinin millî hukukuna tabi olduğunu düzenlemektedir. Böylece MÖHUK’un 4 ve 20. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde Türk vatandaşlığının da bulunduğu çifte vatandaşlık hâlinde mirasa uygulanacak temel hukuk Türk hukuku olur.

Türk-Alman Çifte Vatandaşın Mirasında Hangi Hukuk Uygulanır?

Uygulamada en sık karşılaşılan örneklerden biri Türk-Alman çifte vatandaşlığıdır.

Örneğin 40 yıldır Almanya’da yaşayan ancak hem Türk hem Alman vatandaşlığını koruyan bir kişinin vefat ettiğini düşünelim.

Miras bırakanın:

İstanbul’da bir dairesi,

Türkiye’de banka hesabı,

Almanya’da bir evi,

Alman bankasında mevduatı

bulunabilir.

Türk milletlerarası özel hukuk kuralları açısından kişinin Türk vatandaşlığı bulunduğundan millî hukuk olarak Türk hukuku esas alınır.

Ancak bu durum Almanya’daki bütün malvarlığı işlemlerinin yalnızca Türk hukukuna göre ve Türkiye’de yapılacağı anlamına gelmez.

Almanya’daki taşınmaz, banka hesapları ve diğer tereke unsurları bakımından Alman makamlarının kendi milletlerarası özel hukuk ve miras kuralları da devreye girebilir.

Bu nedenle çifte vatandaşlık içeren miras dosyalarında “Hangi hukuk uygulanır?” sorusu ile “Hangi ülkede hangi işlem yapılmalıdır?” sorusu birbirinden ayrılmalıdır.

Çifte Vatandaşın Türkiye’deki Taşınmazlarına Hangi Hukuk Uygulanır?

Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından kural daha açıktır.

MÖHUK’un 20. maddesinin birinci fıkrasına göre:

Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.

Bu nedenle miras bırakanın vatandaşlığı ne olursa olsun Türkiye’de bulunan taşınmazların mirası bakımından Türk hukuku özel olarak uygulanmaktadır.

Örneğin kişi:

Türk-Alman çifte vatandaşı,

Alman-Fransız çifte vatandaşı,

İngiliz-Amerikan çifte vatandaşı

olsa dahi Antalya’daki veya İstanbul’daki taşınmazı bakımından Türk miras hukuku devreye girer.

Bu düzenleme özellikle mirasçıların kim olduğu, miras payları ve Türkiye’deki taşınmazın mirasçılara intikali bakımından büyük önem taşır.

Çifte Vatandaş Türk Vatandaşı Türkiye’de Yabancı Sayılır mı?

Türk vatandaşlığını taşıyan bir kişi aynı zamanda başka bir ülkenin vatandaşı olsa da Türkiye’deki tapu işlemleri bakımından kural olarak yabancı statüsünde değerlendirilmez.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün uygulamasında da Türk vatandaşlığı ile birlikte yabancı vatandaşlığa sahip kişiler bakımından Türk vatandaşlığının esas alınacağı belirtilmektedir.

Bu durum miras yoluyla taşınmaz ediniminde önemlidir.

Örneğin Türk ve İngiliz vatandaşı bir kişinin Türkiye’deki bir taşınmaza mirasçı olması hâlinde, yalnızca İngiliz vatandaşlığına bakılarak yabancılara ilişkin taşınmaz edinme sınırlamalarının uygulanması doğru olmaz.

Türk vatandaşlığı devam ettiği sürece kişi Türkiye’de Türk vatandaşı statüsünden kaynaklanan mülkiyet haklarından yararlanır.

Çifte Vatandaş Mirasçıya Yabancıların Taşınmaz Edinme Sınırlamaları Uygulanır mı?

Mirasçı hem Türk hem yabancı ülke vatandaşıysa, Türk vatandaşlığı bulunduğu için kural olarak yabancı gerçek kişilere ilişkin Tapu Kanunu sınırlamaları kapsamında değerlendirilmez.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü çoklu vatandaşlığa sahip Türk vatandaşlarının yabancı statüsünde değerlendirilmediğini çeşitli uygulama metinlerinde belirtmektedir.

Buna karşılık mirasçı yalnızca yabancı ülke vatandaşlıklarına sahipse yabancılara ilişkin taşınmaz edinme mevzuatı ayrıca incelenebilir.

Yabancı kişinin mirasçılık hakkı ile Türkiye’de miras kalan taşınmazı mülkiyetinde tutabilmesi de birbirinden farklıdır. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, yabancı kişinin mirasçılık ehliyetinin taşınmaz edinme sınırlamalarından ayrı değerlendirilmesi gerektiğini; öncelikle miras intikalinin yapılıp daha sonra yabancının taşınmazı mülkiyetinde tutup tutamayacağının inceleneceğini belirtmektedir.

İki Yabancı Vatandaşlığı Olan Ancak Türk Vatandaşı Olmayan Kişinin Mirasına Hangi Hukuk Uygulanır?

Çifte vatandaşlığın her zaman Türk vatandaşlığını içermesi gerekmez.

Örneğin Türkiye’de yaşayan bir kişi hem:

Alman hem Fransız,

İngiliz hem Amerikan,

İtalyan hem Kanada

vatandaşı olabilir ancak Türk vatandaşlığı bulunmayabilir.

MÖHUK’un 4. maddesine göre bir kişi birden fazla devlet vatandaşlığına sahipse ve bunların arasında Türk vatandaşlığı bulunmuyorsa kişinin daha sıkı ilişki hâlinde bulunduğu devletin hukuku esas alınır.

“Daha sıkı ilişki” değerlendirmesi somut olayın özelliklerine göre yapılır.

Kişinin uzun süredir hangi ülkede yaşadığı, aile hayatının merkezi, ekonomik ilişkileri, mesleki faaliyetleri ve yaşamının fiilî merkezi gibi unsurlar bu değerlendirmede önem taşıyabilir.

Dolayısıyla iki yabancı vatandaşlığı bulunan kişinin mirasında yalnızca pasaportlardan birinin seçilmesi şeklinde otomatik bir yöntem bulunmamaktadır.

Örneğin Alman-Fransız Çifte Vatandaş Türkiye’de Vefat Ederse Ne Olur?

Alman ve Fransız vatandaşı olan, ancak Türk vatandaşlığı bulunmayan bir kişinin uzun yıllardır Türkiye’de yaşadığını ve burada malvarlığı bulunduğunu düşünelim.

Bu durumda öncelikle MÖHUK’un 4. maddesi kapsamında kişinin hangi vatandaşlığıyla daha sıkı ilişkisinin bulunduğu belirlenmelidir.

Kişinin Fransız vatandaşlığıyla daha sıkı ilişkisi bulunduğu sonucuna ulaşılırsa, mirasın genel hükümlerinde Fransız hukukunun uygulanması gündeme gelebilir.

Bununla birlikte kişinin İstanbul’daki dairesi bakımından MÖHUK’un 20. maddesi gereğince Türk hukuku uygulanacaktır.

Bu örnek, uluslararası miras dosyalarında terekenin tamamına her zaman tek bir ülke hukukunun uygulanmadığını göstermektedir.

Çifte Vatandaşın Yurt Dışında Yaşaması Türk Miras Hukukunun Uygulanmasını Engeller mi?

Hayır.

Bir kişinin uzun yıllardır yurt dışında yaşaması tek başına Türk vatandaşlığını veya Türk hukukuyla olan miras bağlantısını ortadan kaldırmaz.

Örneğin Türk ve Hollanda vatandaşı bir kişi 35 yıldır Hollanda’da yaşıyor olabilir. Buna rağmen Türk vatandaşlığı devam ediyorsa Türk milletlerarası özel hukukunda vatandaşlık esasına göre yapılacak değerlendirmede Türk vatandaşlığı dikkate alınır.

Ancak Hollanda’daki malvarlığının mirasçılara geçirilmesi için Hollanda makamlarının kendi hukukuna göre ayrıca işlem yapılması gerekebilir.

Dolayısıyla kişinin ikamet ettiği ülke ile mirasa uygulanacak hukuk aynı kavram değildir.

Çifte Vatandaşın Türkiye’deki Banka Hesapları Nasıl Paylaşılır?

Türkiye’deki banka hesabı taşınmaz değildir.

MÖHUK’un 20. maddesinde mirasın genel olarak ölen kişinin millî hukukuna tabi olduğu düzenlenmiştir. Ayrıca mirasın açılması, kazanılması ve paylaşılmasına ilişkin hükümlerin terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabi olacağı belirtilmektedir.

Bu nedenle çifte vatandaşın Türkiye’deki banka mevduatı bakımından vatandaşlık durumu, terekenin bulunduğu yer ve yapılacak işlemin niteliği birlikte değerlendirilmelidir.

Miras bırakan aynı zamanda Türk vatandaşıysa Türk hukukunun uygulanması çoğu durumda güçlü biçimde gündeme gelir.

Banka nezdinde işlem yapılabilmesi için ayrıca mirasçılık belgesi, ölüm kaydı ve gerekli vergi belgeleri istenebilir.

Çifte Vatandaşın Yurt Dışındaki Banka Hesabı Nasıl Alınır?

Miras bırakanın yurt dışında banka hesabı bulunması hâlinde Türkiye’den alınan mirasçılık belgesi her ülkede doğrudan sonuç doğurmayabilir.

Örneğin Türk-Alman çifte vatandaş kişinin Almanya’daki banka hesabı bakımından Alman bankası:

Türk mirasçılık belgesinin apostilli örneğini,

Almanya’da düzenlenen mirasçılık belgesini,

Avrupa Miras Belgesi’ni,

ölüm belgesini,

vergi belgelerini

talep edebilir.

Hangi belgenin gerekli olduğu bankanın bulunduğu ülkenin hukukuna ve bankanın prosedürlerine bağlıdır.

Bu nedenle Türkiye’de miras hakkının belirlenmesi ile yabancı ülkedeki paranın fiilen tahsil edilmesi farklı aşamalardır.

Çifte Vatandaşın Yurt Dışındaki Taşınmazına Türk Hukuku Uygulanır mı?

Bu konuda yalnızca Türk hukukuna bakmak yeterli değildir.

Türk milletlerarası özel hukukunda mirasın ölen kişinin millî hukukuna tabi olduğu kabul edilmekle birlikte yabancı ülkedeki taşınmaz üzerinde işlem yapacak makam, taşınmazın bulunduğu yabancı devletin makamıdır.

Örneğin Türk-İngiliz çifte vatandaşın Londra’daki evinin mirasçılara intikali İngiltere’de gerçekleştirilecektir.

İngiliz makamlarının kendi milletlerarası özel hukuk ve taşınmaz hukukuna göre hangi hukuku uygulayacağı ayrıca belirlenmelidir.

Aynı şekilde Türk-Alman çifte vatandaşın Almanya’daki taşınmazının intikali için Alman tapu ve miras sistemi dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle yurt dışındaki taşınmazlar bakımından ülke bazında hukuki inceleme yapılması gerekir.

Mirasçının Vatandaşlığı Miras Payını Değiştirir mi?

Kural olarak mirasçının yabancı veya çifte vatandaş olması tek başına miras payını değiştirmez.

Miras paylarının belirlenmesinde esas mesele, mirasa hangi hukukun uygulanacağıdır.

Örneğin Türk hukukunun uygulandığı bir mirasta miras bırakanın çocuklarından biri Türk, biri Alman, biri Türk-Alman çifte vatandaşı olabilir.

Vatandaşlıklarının farklı olması nedeniyle çocuklardan birine daha fazla veya daha az miras payı verilmez.

Türk Medeni Kanunu’nun mirasçılık hükümleri doğrultusunda aynı derecedeki çocukların payları eşit olarak belirlenir.

Benzer şekilde yabancı uyruklu eşin bulunması da eşin Türk hukukundaki yasal miras hakkını tek başına ortadan kaldırmaz.

Çifte Vatandaşın Sağ Kalan Eşinin Miras Payı Nasıl Belirlenir?

Türk hukukunun uygulandığı durumda sağ kalan eşin miras payı Türk Medeni Kanunu’na göre belirlenir.

Sağ kalan eş altsoy ile birlikte mirasçı olduğunda terekenin dörtte birine hak kazanır. Anne ve baba zümresiyle birlikte mirasçıysa payı yarıdır. Büyükanne ve büyükbaba zümresiyle birlikte mirasçılıkta ise dörtte üç oranı gündeme gelir.

Eşin Alman, Fransız, İngiliz veya başka bir ülke vatandaşı olması, Türk hukukunun uygulandığı durumda bu yasal miras paylarını ortadan kaldırmaz.

Ancak yabancı ülkede yapılmış evliliğin Türkiye’de geçerli şekilde ispatlanması gerekebilir.

Çifte Vatandaşın Yurt Dışında Yaptığı Evlilik Mirası Etkiler mi?

Evet.

Çifte vatandaş kişinin yabancı ülkede evlenmiş olması ve evliliğin Türkiye nüfus kayıtlarında görünmemesi miras işlemlerini zorlaştırabilir.

Örneğin Türk-Alman çifte vatandaş Almanya’da evlenmiş ancak evliliğini Türkiye’deki nüfus kayıtlarına işletmemiş olabilir.

Kişinin ölümü sonrasında nüfus kayıtlarında bekâr görünmesi, gerçekte var olan eşin mirasçılık belgesinde yer almaması riskini doğurabilir.

Bu nedenle veraset ilamı alınmadan önce miras bırakanın:

medeni durumu,

yabancı ülkede yaptığı evlilikler,

boşanmalar,

çocukları

bakımından kayıtların kontrol edilmesi önemlidir.

Çifte Vatandaşın Yurt Dışında Yaptığı Boşanma Mirası Etkiler mi?

Evet.

Örneğin Türk-Fransız çifte vatandaş bir kişi Fransa’da boşanmış ancak yabancı boşanma kararı Türkiye’de henüz nüfusa tescil edilmemiş olabilir.

Bu durumda Türk nüfus kayıtlarında eski eş hâlen evli görünebilir.

Ancak mirasçılık bakımından yalnızca nüfus kaydının görünümü değil, boşanmanın hukuki olarak geçerli şekilde sonuç doğurup doğurmadığı önem taşır.

Yabancı boşanma kararının Türkiye’de tanınması veya ilgili mevzuat kapsamında nüfusa tescili gerekebilir.

Bu nedenle uluslararası miras dosyalarında miras bırakanın medeni durum geçmişinin incelenmesi son derece önemlidir.

Çifte Vatandaşın Yurt Dışında Doğan Çocuğu Türkiye’de Mirasçı Olabilir mi?

Evet.

Çocuğun yurt dışında doğması veya yalnızca yabancı vatandaşlık taşıması, mirasçılık hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Örneğin Türk-Amerikan çifte vatandaşın ABD’de doğan ve yalnızca Amerikan vatandaşı olan çocuğu, Türk hukukunun uygulandığı miras bakımından babasının veya annesinin yasal mirasçısı olabilir.

Ancak çocuk Türk nüfus kayıtlarında görünmüyorsa soybağının;

doğum belgesi,

yabancı nüfus kayıtları,

evlilik belgeleri

gibi resmî belgelerle ispatlanması gerekebilir.

Çifte Vatandaş İçin Veraset İlamı Türkiye’den Alınabilir mi?

Evet.

Çifte vatandaş kişinin Türkiye’deki miras işlemleri için mirasçılık belgesi, diğer adıyla veraset ilamı alınabilir.

Kişinin Türk vatandaşlığı bulunması ve Türkiye nüfus kayıtlarının mirasçılık durumunu açıkça göstermesi hâlinde şartlarına göre noterlikten veya sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi alınması mümkün olabilir.

Ancak yabancı ülkede evlilik, boşanma, doğum veya başka mirasçıların bulunması nedeniyle nüfus kayıtlarının yetersiz kaldığı durumlarda mahkemeye başvurulması gerekebilir.

Bu tür dosyalarda yalnızca Türk nüfus kayıtlarına bakılması, yurt dışında bulunan bir mirasçının gözden kaçırılmasına neden olabilir.

Çifte Vatandaş Yurt Dışından Veraset İlamı Almışsa Türkiye’de Kullanabilir mi?

Yabancı ülkede düzenlenmiş mirasçılık belgesinin Türkiye’de kullanılabilmesi mümkündür ancak belge her durumda doğrudan yeterli değildir.

Belgenin;

mahkeme kararı,

noter belgesi,

idari makam belgesi,

Avrupa Miras Belgesi

olmasına göre uygulanacak prosedür değişebilir.

Özellikle Türkiye’deki taşınmazların intikalinde Türk miras hukukunun uygulanması nedeniyle yabancı belgede belirtilen miras paylarının doğrudan tapuya uygulanacağı varsayılmamalıdır.

Gerekirse Türkiye’de ayrıca mirasçılık belgesi alınması veya yabancı belgenin Türk mahkemeleri önünde hukuki değerlendirmeden geçirilmesi gerekebilir.

Çifte Vatandaşın Vasiyetnamesine Hangi Hukuk Uygulanır?

Çifte vatandaş kişiler yurt dışında veya Türkiye’de vasiyetname düzenleyebilir.

MÖHUK’un 20. maddesine göre ölüme bağlı tasarrufların şekli bakımından Kanun’un 7. maddesindeki kurallar uygulanır. Ayrıca ölen kişinin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarrufların da geçerli olduğu kabul edilmektedir. Ölüme bağlı tasarruf ehliyeti ise tasarrufu yapan kişinin, tasarrufun yapıldığı andaki millî hukukuna tabidir.

Bu nedenle örneğin Türk-Alman çifte vatandaşın Almanya’da hazırladığı vasiyetname sırf Almanya’da düzenlendiği için Türkiye’de geçersiz sayılmaz.

Ancak vasiyetnamenin Türkiye’deki taşınmazlara etkisi, Türk miras hukukunun emredici hükümleri ve saklı pay sistemi bakımından ayrıca incelenmelidir.

Çifte Vatandaş Vasiyetnameyle Bütün Malvarlığını Bir Kişiye Bırakabilir mi?

Türk hukukunun uygulandığı durumda vasiyetname özgürlüğü sınırsız değildir.

Türk Medeni Kanunu belirli mirasçılar bakımından saklı pay koruması öngörmektedir.

Dolayısıyla çifte vatandaş kişinin yabancı ülkede düzenlediği vasiyetnameyle bütün malvarlığını tek bir kişiye bırakması, saklı pay sahibi mirasçıların haklarını her durumda ortadan kaldırmaz.

Şartları varsa saklı payı ihlal edilen mirasçı tarafından tenkis davası açılması gündeme gelebilir.

Özellikle Türkiye’de taşınmaz bulunması hâlinde bu konu ayrıca önemlidir.

Çifte Vatandaş Mirası Reddedebilir mi?

Evet.

Türk hukukunun uygulandığı miras bakımından çifte vatandaş mirasçı da diğer mirasçılar gibi mirası reddedebilir.

Mirasın reddi özellikle miras bırakanın:

banka borçları,

vergi borçları,

ticari borçları,

icra takipleri

bulunması hâlinde önem taşır.

Ancak uluslararası miraslarda mirasın reddi bakımından birden fazla ülkenin hukukunun devreye girmesi mümkündür.

Türkiye’de yapılan mirasın reddi işleminin yabancı ülkede bulunan tereke bakımından hangi sonuçları doğuracağı ilgili yabancı ülkenin hukukuna göre ayrıca araştırılmalıdır.

Çifte Vatandaşın Türkiye’deki Miras İşlemleri Türkiye’ye Gelmeden Yapılabilir mi?

Birçok durumda evet.

Yurt dışında yaşayan çifte vatandaş, uygun şekilde düzenlenmiş vekâletname ile Türkiye’deki miras işlemlerini avukat aracılığıyla takip ettirebilir.

Bu şekilde veraset ilamı, tapu intikali, banka işlemleri, vergi işlemleri ve gerektiğinde miras davaları takip edilebilir.

Çifte vatandaş Türk vatandaşlığını koruyorsa Türk konsolosluklarında vekâletname düzenlenmesi uygulamada önemli kolaylık sağlayabilir.

Yabancı noter aracılığıyla vekâletname düzenlenmesi hâlinde ise ülkeye göre apostil ve tercüme işlemleri gerekebilir.

Mavi Kart Sahibi Olmak Çifte Vatandaşlık mıdır?

Hayır.

Bu iki kavram birbirine karıştırılmamalıdır.

Mavi Kart sahipleri, doğumla Türk vatandaşı olup daha sonra izinle Türk vatandaşlığından çıkan kişiler ve kanunda belirtilen altsoyları bakımından oluşturulmuş özel bir statüdür.

Mavi Kart sahibi kişinin artık Türk vatandaşlığı bulunmayabilir.

Dolayısıyla Türk-Alman çifte vatandaşı olmak ile Alman vatandaşı olup Mavi Kart sahibi olmak aynı hukuki statü değildir.

Bununla birlikte Mavi Kart sahiplerine Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. maddesi kapsamında geniş haklar tanınmıştır. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü uygulamasında da bu kişilerin taşınmaz edinimi, miras ve ayni hak işlemlerinde yabancılara uygulanan birçok sınırlamadan muaf tutulduğu belirtilmektedir.

Sonradan Türk Vatandaşlığı Kazananların Miras Durumu Farklı mıdır?

Bir kişinin doğumla veya sonradan Türk vatandaşlığı kazanmış olması, Türk vatandaşlığı devam ettiği sürece çifte vatandaşlık değerlendirmesinde genel olarak MÖHUK’un 4. maddesindeki Türk vatandaşlığı kuralını gündeme getirir.

Dolayısıyla kişi hem Türk hem başka bir ülke vatandaşıysa, vatandaşlığa göre uygulanacak hukuk belirlenirken Türk hukukunun esas alınması söz konusudur.

Ancak her somut olayda vatandaşlığın kazanıldığı veya kaybedildiği tarih, ölüm tarihi ve yabancı ülke hukukundaki vatandaşlık durumu ayrıca incelenmelidir.

Çifte Vatandaşın Mirası Hem Türkiye’de Hem Yurt Dışındaysa Ne Yapılmalıdır?

Uluslararası miras dosyalarında en sık yapılan hatalardan biri bütün terekenin tek bir ülkede ve tek işlemle çözülebileceğinin düşünülmesidir.

Oysa kişinin Türkiye’de taşınmazı, Almanya’da banka hesabı, İngiltere’de şirket hissesi ve Fransa’da başka bir malvarlığı bulunabilir.

Böyle bir durumda pratik olarak şu sıra izlenebilir:

1. Miras bırakanın bütün vatandaşlıkları ve vatandaşlıkların ölüm tarihindeki durumu tespit edilir.
2. Türkiye’de ve yurt dışında bulunan malvarlığı ayrı ayrı belirlenir.
3. MÖHUK’a göre mirasa uygulanacak hukuk tespit edilir.
4. Türkiye’de bulunan taşınmazlar için Türk hukuku ayrıca uygulanır.
5. Türkiye’de geçerli mirasçılık belgesi alınır.
6. Yabancı ülkelerdeki malvarlıkları için ilgili ülkenin miras ve intikal prosedürü araştırılır.
7. Yabancı vasiyetname veya mirasçılık belgeleri varsa Türkiye’de ve diğer ülkelerde kullanılabilirliği değerlendirilir.
8. Vergi yükümlülükleri Türkiye ve ilgili yabancı ülkeler bakımından ayrı ayrı kontrol edilir.
9. Banka, tapu, şirket ve diğer tereke unsurlarının intikali gerçekleştirilir.

Özellikle yüksek değerli ve birden fazla ülkede bulunan malvarlıklarında işlemlerin başında uluslararası tereke haritası çıkarılması önemli ölçüde zaman ve maliyet tasarrufu sağlayabilir.

Çifte Vatandaşların Miras Hukukunda En Sık Karşılaşılan Sorunlar

Çifte vatandaşlık içeren miras dosyalarında en sık karşılaşılan uyuşmazlıklar; hangi ülke hukukunun uygulanacağının belirlenememesi, yabancı ülkedeki eş veya çocukların Türkiye nüfus kayıtlarında görünmemesi, yabancı boşanma kararlarının Türkiye’de henüz sonuç doğurmaması, yabancı vasiyetnamenin Türkiye’de kullanılmak istenmesi, Türkiye ve yabancı ülkedeki mirasçılık belgelerinde farklı paylar gösterilmesi ve yurt dışındaki malvarlığının Türkiye’den alınan veraset ilamıyla doğrudan tahsil edilmeye çalışılmasıdır.

Bu nedenle çifte vatandaşlık bulunan miras dosyalarında yalnızca nüfus kaydına veya tek bir ülkenin mirasçılık belgesine dayanarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir.

Sık Sorulan Sorular

Türk ve Alman çifte vatandaşın mirasına hangi hukuk uygulanır?

Türk milletlerarası özel hukuku bakımından kişinin vatandaşlıklarından biri Türk vatandaşlığı olduğu için vatandaşlığa göre uygulanacak hukuk belirlenirken Türk hukuku esas alınır. MÖHUK’un 20. maddesine göre miras da kural olarak ölen kişinin millî hukukuna tabidir.

Çifte vatandaş Türkiye’de yabancı sayılır mı?

Kişinin Türk vatandaşlığı devam ediyorsa Türkiye’deki tapu işlemlerinde yabancı statüsünde değerlendirilmez. Türk vatandaşlığı esas alınır.

Çifte vatandaşın Türkiye’deki evine hangi miras hukuku uygulanır?

Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında, miras bırakanın diğer vatandaşlığı ne olursa olsun Türk hukuku uygulanır.

İki yabancı vatandaşlığı olan kişinin mirasına hangi hukuk uygulanır?

Kişinin Türk vatandaşlığı bulunmuyorsa MÖHUK’un 4. maddesi gereğince daha sıkı ilişki hâlinde bulunduğu devletin hukuku esas alınır.

Çifte vatandaşın yabancı eşi Türkiye’de mirasçı olabilir mi?

Evet. Eşin yabancı vatandaş olması tek başına mirasçılığı ortadan kaldırmaz. Türk hukukunun uygulandığı durumda sağ kalan eş Türk Medeni Kanunu’ndaki miras paylarından yararlanabilir.

Çifte vatandaşın yabancı ülkede doğan çocuğu mirasçı olabilir mi?

Evet. Çocuğun yabancı ülkede doğması veya yabancı vatandaş olması mirasçılığa engel değildir. Ancak soybağının yabancı resmî belgelerle ispatlanması gerekebilir.

Çifte vatandaş için Türkiye’den veraset ilamı alınabilir mi?

Evet. Şartlarına göre noter veya sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi alınabilir. Yabancı aile kayıtları veya karmaşık miras ilişkileri bulunuyorsa mahkemeye başvurulması gerekebilir.

Çifte vatandaşın yabancı ülkedeki evi Türkiye’deki veraset ilamıyla alınabilir mi?

Her durumda doğrudan alınamaz. Taşınmazın bulunduğu yabancı ülkenin tapu ve miras prosedürlerinin ayrıca tamamlanması gerekir.

Çifte vatandaş yabancı ülkede vasiyetname yapabilir mi?

Evet. Ancak vasiyetnamenin şekli, ehliyet ve Türkiye’deki malvarlığı üzerindeki sonuçları MÖHUK ve Türk miras hukuku kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.

Çifte vatandaşın mirasında hem Türk hem yabancı vergi çıkabilir mi?

Miras bırakanın ve mirasçıların vatandaşlığı, yerleşim yeri ve malların bulunduğu ülkelere göre birden fazla ülkede vergi yükümlülüğü doğabilir. Bu nedenle uluslararası miraslarda vergi boyutunun da ülke bazında incelenmesi gerekir.

Sonuç: Çifte Vatandaşların Mirasında Vatandaşlık ve Malvarlığının Bulunduğu Ülke Birlikte Değerlendirilmelidir

Çifte vatandaşların miras hukuku, klasik bir miras dosyasından daha ayrıntılı bir milletlerarası özel hukuk incelemesi gerektirebilir.

Türk hukukunda temel ayrım oldukça önemlidir:

Kişi hem Türk hem yabancı ülke vatandaşıysa, vatandaşlık esasına göre uygulanacak hukuk belirlenirken Türk hukuku esas alınır.

Buna karşılık kişinin birden fazla yabancı vatandaşlığı bulunmasına rağmen Türk vatandaşlığı yoksa, MÖHUK’un 4. maddesi gereğince kişinin daha sıkı ilişki içinde bulunduğu devletin hukuku uygulanır.

Miras bakımından MÖHUK’un 20. maddesi ayrıca temel kuralı ortaya koymaktadır: Miras ölen kişinin millî hukukuna tabidir; Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında ise Türk hukuku uygulanır.

Bu nedenle Türk-Alman, Türk-Fransız, Türk-İngiliz veya Türk-Amerikan çifte vatandaşların Türkiye’deki miraslarında Türk vatandaşlığı son derece belirleyicidir. Türk vatandaşlığı devam eden çifte vatandaşlar Türkiye’deki tapu işlemlerinde de yabancı statüsünde değerlendirilmez.

Bununla birlikte terekenin Almanya, Fransa, İngiltere, ABD veya başka bir ülkede bulunan bölümleri için ilgili yabancı ülkenin hukukuna ve yerel miras prosedürlerine göre ayrıca işlem yapılması gerekebilir.

Bu nedenle çifte vatandaşlık içeren miras dosyalarında doğru hukuki yaklaşım; yalnızca kişinin hangi pasaportlara sahip olduğuna bakmak değil, miras bırakanın vatandaşlıklarını, mirasçıların statüsünü, malvarlığının bulunduğu ülkeleri, yabancı vasiyetname ve aile kayıtlarını birlikte inceleyerek her ülke bakımından ayrı bir miras işlemleri planı oluşturmaktır.