Düğün bilezikleri, bir araç silueti ve terazi figürüyle aile hukuku uyuşmazlığını anlatan illüstrasyon.

Boşanmada düğün bilezikleriyle alınan araç geri istenir mi?

Boşanmada en çok karışan başlıklardan biri, düğünde takılan bileziklerin daha sonra bozdurulup bir araç alınması hâlidir. Uyuşmazlık çıktığında soru genellikle şöyledir: “Aracın tamamını geri alabilir miyim, yoksa sadece altınların bedelini mi isteyebilirim?”

Bu sorunun cevabı, tek başına aracın kimin adına kayıtlı olduğuna bakılarak verilemez. Türk Medenî Kanunu’nda mal rejimi bakımından kişisel mallar ve edinilmiş mallar ayrı değerlendirilir; ayrıca belirli bir malın kime ait olduğunu iddia eden taraf, bunu ispat etmekle yükümlüdür.[1]

Bu nedenle düğün bilezikleriyle alınan araç dosyalarında iki başlık birlikte düşünülür: ziynet alacağı ve mal rejimi tasfiyesi. Hangi talebin uygun olduğu, ziynetlerin niteliğine, paranın hangi aşamada araca dönüştüğüne ve bunun ne kadar güçlü ispatlandığına bağlıdır.

Önce iki talebi ayırmak gerekir

İlk ayrım, “ziynet eşyası” ile “araç” arasındaki hukuki bağlantının nasıl kurulduğudur. Ziynet eşyası bir eşin kişisel malı olarak kabul edilebiliyorsa, bu ziynetlerin bozdurulmasıyla alınan değer için de kişisel malın yerine geçen değer olduğu ileri sürülebilir. Kanun, kişisel malların yerine geçen değerleri de kişisel mal kapsamında değerlendirir.[1]

Buna karşılık araç, evlilik içinde edinilmiş bir mal olarak görünüyorsa ve ziynetlerden geldiği açık biçimde ispatlanamıyorsa, araç üzerinde doğrudan mülkiyet iddiası yerine mal rejimi tasfiyesine ilişkin alacaklar gündeme gelebilir. Çünkü bir malın eşlerden birine ait olduğunu ileri süren taraf, bunu ispat etmelidir; ispatlanamayan değerler ise edinilmiş mal rejimi içinde değerlendirilir.[1]

Bir başka ifadeyle, her dosyada talep “aracı verin” şeklinde kurulmaz. Bazı dosyalarda aracın aynen iadesi, bazı dosyalarda araç bedelinden doğan alacak, bazı dosyalarda ise katkı oranına göre değer artış payı istenir.[1]

Hangi durumda araç geri istenebilir?

Araç geri isteme talebinin güçlenmesi için üç temel noktanın birlikte ortaya konulması gerekir. Birincisi, düğün bileziklerinin talepte bulunan eşe ait ziynet olduğu gösterilmelidir. İkincisi, aracın alınmasında kullanılan paranın bu ziynetlerin bozdurulmasından geldiği ispatlanmalıdır. Üçüncüsü de aracın tamamının ya da belirli bir kısmının bu kaynakla finanse edildiği ortaya konulmalıdır.[1]

Kanun, belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia edenin bunu ispat edeceğini düzenler. Bu yüzden araç hâlen diğer eşin elindeyse ve aracın kişisel malın yerine geçen değer olduğu güçlü delillerle ortaya konulabiliyorsa, aracın iadesi yönünde talep kurulabilir. Ancak bu sonuç, her dosyada otomatik değildir.[1]

Öte yandan, araç bedeline başka kaynaklar da girdiyse, örneğin kredi kullanıldıysa, maaş gelirinden ödeme yapıldıysa veya ortak birikim eklendiyse, artık aracın tamamı üzerinde hak iddiası kurmak zorlaşır. Bu durumda çoğu kez katkı oranına göre alacak hesabı öne çıkar. Kanun, eşlerden birinin diğerine ait bir malın edinilmesine uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunması hâlinde değer artış payı alacağını kabul etmektedir.[1]

Durum	Muhtemel hukuki sonuç
Bileziklerin kişisel mal olduğu ve aracın yalnızca bu kaynakla alındığı ispatlanabiliyor	Aracın kişisel malın yerine geçen değer olduğu ileri sürülerek aracın veya değerinin talep edilmesi mümkün olabilir.[1]
Araç bedeline ziynet yanında maaş, kredi veya ortak birikim de eklenmiş	Aracın tamamı yerine katkı oranına göre alacak veya değer artış payı gündeme gelebilir.[1]
Ziynetlerin niteliği ya da araçla bağlantısı ispatlanamıyor	Araç, edinilmiş mal rejimi içinde değerlendirilir.[1]
Araç daha sonra devredilmiş veya elden çıkarılmış	Aynen iade zorlaşır; somut olaya göre bedel alacağı ve genel hükümlere dayalı iade talepleri tartışılabilir.[1][2]

Hangi durumda araç değil, para alacağı gündeme gelir?

Uygulamada birçok dosya doğrudan araç teslimiyle değil, para alacağıyla sonuçlanır. Bunun başlıca nedeni, aracı satın alan paranın kaynağının karışmış olmasıdır. Ziynetler bozdurulmuş olsa bile araca ek ödeme yapılmışsa, satış bedeli krediyle tamamlanmışsa veya araç sonradan satılmışsa, uyuşmazlık daha çok alacak hesabına döner.[1]

Bu noktada Türk Borçlar Kanunu’ndaki sebepsiz zenginleşme hükümleri de bazı dosyalarda yardımcı genel hüküm olarak gündeme gelebilir. Kanuna göre haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen kişi bunu geri vermekle yükümlüdür; geri vermenin kapsamı da ayrıca düzenlenmiştir.[2] Bununla birlikte aile hukukundan doğan uyuşmazlıklarda hangi hukuki yolun tercih edileceği, talebin ziynet alacağı mı, mal rejimi alacağı mı yoksa genel hükümlere dayalı bir iade istemi mi olduğuna göre değişebilir.

Kısacası “bileziklerim gitti, o hâlde araç otomatik olarak benimdir” sonucu her dosyada kurulmaz. Araç ile ziynet arasındaki para akışı açık değilse, mahkeme çoğu zaman doğrudan mülkiyet devri yerine alacak hesabına yönelir.[1][2]

İspat için hangi belgeler önemlidir?

Bu tür davalarda sonucu çoğu zaman hukuki etiket değil, ispat kalitesi belirler. Anayasa Mahkemesi kararlarında da ziynet eşyasının niteliği, yerel âdet, taraflar arasındaki anlaşma ve tanık anlatımlarının somut olaylara dayalı biçimde araştırılması gerektiği; kişisel mal iddiasında güçlü ve inandırıcı delillerin önem taşıdığı görülmektedir.[4]

Düğün görüntüleri, fotoğraflar ve takı merasimine ilişkin kayıtlar,
Ziynetlerin bozdurulduğunu gösteren kuyumcu belgeleri veya ödeme kayıtları,
Araç satış bedelinin nasıl ödendiğini gösteren banka hareketleri, EFT ve havale kayıtları,
Noter satış evrakı ve araç devrine ilişkin belgeler,
Mesajlaşmalar, yazılı beyanlar ve araç alımı sırasında yapılan açıklamalar,
Görgüye dayalı, açık ve çelişkisiz tanık anlatımları.

Özellikle yalnız tanıkla ilerleyen dosyalarda, tanığın genel ve duyuma dayalı anlatımı çoğu zaman yeterli olmaz. Somut olayın özellikleriyle uyumlu, net ve çelişkisiz anlatım aranır.[4]

Dava süreci nasıl kurgulanır?

Önce talep türü belirlenir. İstenen şey ziynet bedeli mi, aracın iadesi mi, katkı payı mı, değer artış payı mı; bunlar baştan ayrılmalıdır.[1]
Para akışı çıkarılır. Bileziklerin ne zaman bozdurulduğu, araç parasının ne zaman ödendiği ve aradaki bağ belgelenmelidir.[1][4]
Aracın mevcut durumu tespit edilir. Araç hâlen eşte mi, satıldı mı, üçüncü kişiye devredildi mi; talebin içeriği buna göre değişir.[1][2]
Deliller sıralı sunulur. Düğün kaydı, banka hareketi ve noter evrakı birlikte değerlendirilmelidir.[4]
Karışık kaynak varsa oran hesabı düşünülür. Aracın tamamını istemek yerine, katkı oranına göre alacak hesabı daha isabetli olabilir.[1]

Kararlardan çıkan genel yaklaşım

Anayasa Mahkemesi, B. No: 2021/51417, 03.07.2025 Kararda, ziynet alacağı uyuşmazlığında tarafların beyanlarının somut olayla bağlantılı biçimde değerlendirilmesi, çelişkilerin giderilmesi ve ispatın bütüncül şekilde incelenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu yaklaşım, düğün bilezikleriyle alındığı ileri sürülen araçlarda da ispatın önemini gösterir.[4]
Anayasa Mahkemesi, E. 2021/52, K. 2021/97, 16.12.2021 Kararda, eşler arasındaki malvarlığı işlemlerinin değerlendirilmesinde otomatik varsayımlar yerine somut olgunun esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu yönüyle karar, araç veya başka bir malın kime ait olduğunun belirlenmesinde ispatın merkezde olduğunu destekler.[3]

Sık Sorulan Sorular

Araç eşimin adına kayıtlıysa talepte bulunamaz mıyım?

Bulunabilirsiniz; tek başına tescil kimin adına olduğu her zaman belirleyici değildir. Asıl mesele, bileziklerin size ait olduğunu ve aracın bu kaynakla alındığını ispatlayabilmektir.[1][4]

Bilezikler bozdurulmuş ama araç alınırken kredi de kullanılmışsa ne olur?

Bu durumda aracın tamamının iadesi yerine, ziynetlerden gelen katkı oranına göre alacak hesabı daha olasıdır. Kanundaki değer artış payı ve mal rejimi tasfiyesi hükümleri bu noktada önem kazanır.[1]

Araç satıldıysa dava biter mi?

Hayır. Aracın aynen geri verilmesi zorlaşsa da, bedel alacağı veya somut olaya göre genel hükümlere dayalı iade talepleri gündeme gelebilir. Hangi yolun uygun olduğu dosyanın delillerine göre belirlenir.[1][2]

Düğün videosu yoksa ispat mümkün değil midir?

Mümkündür; ancak ispat daha zor hâle gelebilir. Banka kayıtları, kuyumcu belgeleri, noter evrakı ve görgüye dayalı tanık anlatımları birlikte değerlendirilir.[4]

Erkeğe takılan altınlar için de aynı sonuç mu geçerlidir?

Bu konuda tek tip cevap vermek doğru değildir. Ziynetin niteliği, taraflar arasındaki anlaşma, yerel âdet ve somut deliller birlikte değerlendirilir; Anayasa Mahkemesi kararında da bu araştırmanın ayrıntılı yapılması gerektiği görülmektedir.[4]

Sonuç olarak, düğün bilezikleriyle alınan aracın boşanmada geri istenip istenemeyeceği; bileziklerin kişisel mal sayılıp sayılmadığına, aracın finansmanına başka kaynak girip girmediğine ve bunların ne kadar sağlam ispatlandığına bağlıdır. Somut olayın delil yapısı değişebildiği için, dava açmadan önce talebin ziynet alacağı mı, mal rejimi alacağı mı yoksa birlikte mi kurulacağının değerlendirilmesi yararlı olur.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir. Yazı, yayın tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Hukuk Makaleleri