Yabancı Vasiyetnamenin Türkiye’de Geçerliliği: Yurt Dışında Düzenlenen Vasiyetname Türkiye’de Geçerli mi?

Yurt dışında yaşayan veya yabancı ülke vatandaşı olan bir kişinin Almanya, İngiltere, Fransa, Hollanda, İsviçre, ABD veya başka bir ülkede vasiyetname düzenlemesi ve Türkiye’de malvarlığı bırakması uygulamada sık karşılaşılan bir durumdur. Böyle bir durumda mirasçıların en önemli sorularından biri “Yabancı vasiyetname Türkiye’de geçerli midir?” sorusudur.

Yabancı ülkede düzenlenmiş bir vasiyetnamenin sırf Türkiye dışında hazırlanmış olması, belgenin Türkiye’de geçersiz olduğu anlamına gelmez. Türk milletlerarası özel hukukunda yabancı vasiyetnamelerin geçerliliğini mümkün olduğunca koruyan oldukça geniş kurallar bulunmaktadır.

Bununla birlikte vasiyetnamenin yabancı ülkede geçerli olması, Türkiye’de bulunan bütün malvarlığının hiçbir inceleme yapılmaksızın vasiyetnamede belirtilen kişilere geçirileceği anlamına da gelmez.

Özellikle;

• vasiyetnamenin şeklen geçerli olup olmadığı,
• vasiyet bırakanın vasiyetname düzenleme ehliyeti,
• mirasa hangi ülke hukukunun uygulanacağı,
• Türkiye’de taşınmaz bulunup bulunmadığı,
• saklı paylı mirasçıların hakları,
• vasiyetnamenin Türkiye’de açılması,
• yabancı mahkeme kararının bulunup bulunmadığı

ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Bu yazıda yabancı vasiyetnamenin Türkiye’de geçerliliği, apostil, tercüme, vasiyetnamenin açılması, Türkiye’deki taşınmazlara etkisi, saklı pay ve yabancı probate veya mahkeme kararlarının Türkiye’de kullanılması bakımından uygulamaya yönelik olarak açıklanmaktadır.

Yabancı Ülkede Düzenlenen Vasiyetname Türkiye’de Geçerli Olabilir mi?

Evet.

Yabancı ülkede düzenlenmiş vasiyetnamenin Türkiye’de hukuki sonuç doğurması mümkündür.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 20. maddesi yabancılık unsuru taşıyan miraslarda uygulanacak temel kuralları düzenlemektedir.

Kanuna göre miras kural olarak ölen kişinin millî hukukuna tabidir. Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında ise Türk hukuku uygulanır.

Aynı maddenin dördüncü fıkrasında ölüme bağlı tasarrufların şekline MÖHUK’un 7. maddesinin uygulanacağı, ayrıca ölen kişinin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarrufların da geçerli olduğu açıkça düzenlenmiştir.

Dolayısıyla yabancı bir ülkede hazırlanmış vasiyetname yalnızca Türk Medeni Kanunu’ndaki vasiyetname şekillerine uymadığı gerekçesiyle otomatik olarak geçersiz sayılamaz.

Yabancı Vasiyetnamenin Şeklen Geçerliliği Nasıl Belirlenir?

Yabancı vasiyetnamelerde ilk inceleme genellikle vasiyetnamenin şeklen geçerli olup olmadığı konusunda yapılır.

MÖHUK’un 7. maddesine göre hukuki işlemler;

• yapıldıkları ülke hukukunun veya
• işlemin esasına uygulanacak hukukun

öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir.

MÖHUK’un 20. maddesi ise bu genel kuralı ölüme bağlı tasarruflara açıkça uygulamakta ve ayrıca miras bırakanın millî hukukuna uygun şekilde düzenlenen ölüme bağlı tasarrufları geçerli kabul etmektedir.

Ancak yabancı vasiyetnamelerde yalnızca MÖHUK hükümleri değil, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler de önemlidir.

1961 Tarihli Lahey Vasiyetnamelerin Şekline İlişkin Sözleşme Nedir?

Türkiye, 5 Ekim 1961 tarihli Vasiyet Tasarruflarının Biçimine İlişkin Kanun Uyuşmazlıkları Hakkında Lahey Sözleşmesi’ne taraftır. Türkiye bakımından Sözleşme 22 Ekim 1983 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Bu Sözleşme yabancı vasiyetnamenin şeklen geçerli kabul edilebileceği hukukların kapsamını genişletmektedir.

Sözleşmeye göre vasiyetname, diğer şartların yanında;

• düzenlendiği ülke hukukuna,
• vasiyetçinin vasiyetnamenin düzenlendiği veya öldüğü tarihteki vatandaşlık hukukuna,
• vasiyetçinin yerleşim yeri hukukuna,
• vasiyetçinin mutad meskeni hukukuna,
• taşınmaz söz konusuysa taşınmazın bulunduğu ülke hukukuna

şekil bakımından uygunsa geçerli kabul edilebilir.

Bu nedenle örneğin Almanya’da Alman noter huzurunda düzenlenmiş bir vasiyetnamenin Türk Medeni Kanunu’ndaki resmî vasiyetname prosedürüyle birebir aynı olmaması, tek başına Türkiye’de geçersiz olduğu anlamına gelmez.

Almanya’da Düzenlenen Vasiyetname Türkiye’de Geçerli midir?

Şartlarına göre evet.

Örneğin Almanya’da yaşayan bir Türk veya Alman vatandaşının Alman hukukuna uygun şekilde noter huzurunda vasiyetname düzenlediğini düşünelim.

Kişinin Türkiye’de İstanbul’da bir dairesi ve Türk bankasında hesabı bulunuyor olabilir.

Almanya’da düzenlenen vasiyetnamenin şeklen Alman hukukuna uygun olması, yabancı vasiyetnamenin Türkiye’de geçerliliği açısından önemli bir dayanaktır.

Ancak bundan sonra ayrıca;

• vasiyetçinin ehliyeti,
• vasiyetnamenin içeriği,
• Türkiye’deki taşınmaza uygulanacak hukuk,
• saklı payların ihlal edilip edilmediği

incelenmelidir.

Dolayısıyla “Almanya’da noter düzenledi, Türkiye’de doğrudan uygulanır” şeklinde bir sonuç çıkarılmamalıdır.

İngiltere’de Düzenlenen Vasiyetname Türkiye’de Geçerli midir?

İngiliz hukukuna uygun olarak hazırlanmış bir will de Türkiye’de hukuki sonuç doğurabilir.

Birleşik Krallık da 1961 tarihli Lahey Vasiyetnamelerin Şekline İlişkin Sözleşme’ye taraftır.

İngiltere’de iki tanık huzurunda düzenlenmiş bir vasiyetname Türk Medeni Kanunu’ndaki el yazılı vasiyetname şartlarını taşımıyor olabilir. Ancak vasiyetnamenin İngiliz hukukuna uygun olması hâlinde sırf Türk Medeni Kanunu’ndaki el yazılı vasiyetname şartlarının bulunmadığı gerekçesiyle geçersiz kabul edilmesi doğru olmayabilir.

Türkiye’de vasiyetnamenin hangi malvarlığı üzerinde nasıl sonuç doğuracağı ise ayrıca değerlendirilir.

ABD’de Hazırlanan Vasiyetname Türkiye’de Geçerli Olabilir mi?

Evet.

ABD de Apostil Sözleşmesi’ne taraf olmakla birlikte, yabancı vasiyetnamenin şekli bakımından ilgili Amerikan eyalet hukukunun değerlendirilmesi gerekebilir. ABD’de vasiyet hukukunun önemli bölümü eyalet bazında düzenlendiğinden New York, Florida, California veya Texas’ta düzenlenen vasiyetnamelerin şekil şartları farklı olabilir.

Vasiyetnamenin ilgili eyalet hukukuna uygunluğu tespit edildikten sonra Türk milletlerarası özel hukukuna göre Türkiye’de sonuç doğurup doğuramayacağı değerlendirilir.

Burada özellikle vasiyetnameyle birlikte verilmiş Amerikan probate kararının bulunması hâlinde vasiyetnamenin kendisi ile yabancı mahkeme kararının birbirinden ayrılması gerekir.

Yabancı Vasiyetname İçin Apostil Gerekir mi?

Çoğu durumda apostil önemli bir belge tasdik yöntemidir ancak apostil vasiyetnamenin hukuken geçerli olduğuna ilişkin bir mahkeme kararı değildir.

Türkiye, 1961 tarihli Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi’ne taraftır. 2026 itibarıyla Apostil Sözleşmesi çok sayıda devlet bakımından yürürlüktedir.

Apostil;

• belgedeki imzanın,
• imzalayan kişinin sıfatının,
• belge üzerindeki mühür veya damganın

resmî kaynağını doğrulamaya hizmet eder.

Ancak apostil;

• vasiyet bırakanın ehliyetli olduğunu,
• vasiyetnamenin içeriğinin hukuka uygun olduğunu,
• saklı payların ihlal edilmediğini,
• Türkiye’deki taşınmazın doğrudan vasiyet alacaklısına geçeceğini

ispatlamaz.

Dolayısıyla apostilli vasiyetname ile geçerli vasiyetname kavramları aynı şey değildir.

Apostilsiz Yabancı Vasiyetname Geçersiz midir?

Her durumda hayır.

Belgenin düzenlendiği ülke, belgenin niteliği ve Türkiye ile ilgili ülke arasındaki uluslararası anlaşmalar incelenmelidir.

Bazı devletlerle resmî belgelerin tasdikini kolaylaştıran veya tamamen ortadan kaldıran ikili anlaşmalar bulunabilir.

Apostil Sözleşmesi’ne taraf olmayan ülkeler bakımından ise konsolosluk tasdiki gibi farklı prosedürler gündeme gelebilir.

Bu nedenle yabancı vasiyetnamenin apostilsiz olması ile vasiyetnamenin maddi hukuk bakımından geçersiz olması birbirinden ayrılmalıdır.

Yabancı Vasiyetnamenin Türkçeye Tercüme Edilmesi Gerekir mi?

Türkiye’de mahkemeye, tapu müdürlüğüne, bankaya veya başka bir resmî kuruma sunulacak yabancı dildeki vasiyetnamenin Türkçe tercümesinin hazırlanması gerekir.

Dosyaya göre;

• yeminli tercüme,
• noter onaylı tercüme,
• apostil,
• belgenin aslı veya onaylı örneği

istenebilir.

Özellikle vasiyetnamenin yalnızca tercümesini değil, yabancı ülke hukukunda belgenin hangi hukuki statüye sahip olduğunu gösteren belgeleri de sunmak gerekebilir.

Yabancı Vasiyetnamenin Türkiye’de Açılması Gerekir mi?

Türkiye’de vasiyetnameye dayanılarak miras işlemi yapılacaksa vasiyetnamenin açılması önemli bir aşamadır.

Türk Medeni Kanunu’nun 595. maddesine göre miras bırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın derhâl sulh hâkimine teslim edilmesi gerekir.

TMK’nın 596. maddesine göre ise vasiyetname tesliminden itibaren bir ay içinde sulh hâkimi tarafından açılarak ilgililere okunur. Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer de vasiyetnamenin açılması konusunda haberdar edilir.

Yabancı vasiyetnamenin mevcut olması bu prosedürün önemini ortadan kaldırmaz.

Yabancı Vasiyetname Türkiye’de Açılmadan Tapu İşlemi Yapılabilir mi?

Türkiye’de bulunan bir taşınmaz vasiyetnameyle belirli bir kişiye bırakılmışsa yalnızca yabancı vasiyetnamenin tercümesini tapu müdürlüğüne sunarak her durumda doğrudan tescil yapılabileceği düşünülmemelidir.

Öncelikle;

• vasiyetnamenin Türkiye’de hukuken dikkate alınabilir olup olmadığı,
• vasiyetnamenin açılması,
• hak sahibinin sıfatının belirlenmesi,
• gerekiyorsa mirasçılık veya vasiyet alacaklısı belgesinin alınması,
• vergi işlemleri

tamamlanmalıdır.

Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesine göre mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa, ilgililer tarafından kendilerine bildirilmesinden itibaren bir ay içinde itiraz edilmediği takdirde lehine tasarrufta bulunulan kişiye mahkeme tarafından atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilebilir.

Yabancı Vasiyetname Türkiye’deki Taşınmazlar İçin Geçerli midir?

Yabancı vasiyetname Türkiye’deki taşınmazları kapsayabilir. Ancak Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından özel bir kural bulunmaktadır.

MÖHUK’un 20. maddesine göre:

Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.

Örneğin Fransız vatandaşı bir kişi Paris’te düzenlediği vasiyetnameyle İstanbul’daki dairesini arkadaşına bırakmış olabilir.

Vasiyetname şeklen Fransız hukukuna ve milletlerarası özel hukuk kurallarına göre geçerli olsa bile İstanbul’daki taşınmaz bakımından Türk miras hukukunun maddi hükümleri ayrıca uygulanacaktır.

Bu nedenle yabancı vasiyetnamenin şeklen geçerli olması ile vasiyetnamenin Türkiye’deki taşınmaz üzerinde tamamen ve aynen uygulanması aynı şey değildir.

Yabancı Vasiyetname Türkiye’deki Taşınmazın Tamamını Bir Kişiye Bırakabilir mi?

Vasiyetnamede böyle bir düzenleme yapılmış olabilir.

Ancak Türkiye’de bulunan taşınmaz bakımından Türk hukuku uygulanıyorsa, miras bırakanın Türk hukukuna göre tasarruf edebileceği bölümün aşılması durumunda saklı pay hükümleri gündeme gelebilir.

Örneğin Türkiye’deki tek taşınmazın tamamının mirasçılardan biri dışındaki üçüncü bir kişiye vasiyet edilmiş olması, saklı pay sahibi mirasçıların haklarının ortadan kalktığı anlamına gelmeyebilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 560. maddesine göre saklı payının karşılığını alamayan mirasçı, miras bırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan kazandırmaların tenkisini talep edebilir.

Yabancı Vasiyetname Saklı Payı Ortadan Kaldırır mı?

Türk hukukunun uygulanması gereken tereke unsurları bakımından hayır.

Miras bırakanın vasiyetnamesini Almanya, İngiltere, ABD veya başka bir ülkede düzenlemesi, Türk hukukunda mevcut saklı pay kurallarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Özellikle Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukukunun uygulanması nedeniyle saklı pay ihlali varsa tenkis davası açılması gündeme gelebilir.

Bununla birlikte terekenin başka ülkelerde bulunan bölümü bakımından farklı ülke hukukları uygulanabileceğinden, aynı vasiyetname farklı malvarlığı unsurları üzerinde farklı sonuçlar doğurabilir.

Yabancı Vasiyetnameyle Mirasçı Atanabilir mi?

Evet.

Vasiyetnameyle kişi yalnızca belirli bir malı bırakmakla kalmayıp bir veya birden fazla kişiyi atanmış mirasçı olarak belirleyebilir.

Atanmış mirasçı ile vasiyet alacaklısı aynı kavram değildir.

Atanmış mirasçı, terekenin tamamına veya belirli bir oranına külli halef olarak katılabilir.

Vasiyet alacaklısı ise örneğin;

• belirli bir ev,
• belirli miktarda para,
• araç,
• şirket hissesi

üzerinde kişisel istem hakkı elde edebilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 599 ve 600. maddeleri de atanmış mirasçıların ve vasiyet alacaklılarının hukuki durumlarını farklı şekilde düzenlemektedir.

Yabancı Vasiyetnamenin Geçerli Olması İçin Vasiyetçinin Ehliyeti Nasıl Belirlenir?

Vasiyetnamenin yalnızca şeklen geçerli olması yeterli değildir. Vasiyet bırakan kişinin vasiyetname düzenleme ehliyetine sahip olması gerekir.

MÖHUK’un 20. maddesinin beşinci fıkrası bu konuda açık bir kural içermektedir:

Ölüme bağlı tasarruf ehliyeti, tasarrufta bulunan kişinin tasarrufun yapıldığı andaki millî hukukuna tabidir.

Dolayısıyla örneğin Alman vatandaşı bir kişinin Almanya’da düzenlediği vasiyetnamede vasiyet ehliyeti Alman hukukuna göre değerlendirilebilir.

Türk-Alman çifte vatandaşlığı bulunan bir kişi bakımından ise MÖHUK’un vatandaşlığa ilişkin hükümleri ayrıca önem taşır.

Çifte Vatandaşın Yabancı Vasiyetnamesinde Hangi Hukuk Uygulanır?

MÖHUK’un 4. maddesine göre birden fazla vatandaşlığı bulunan kişinin vatandaşlıklarından biri Türk vatandaşlığıysa vatandaşlık esasına göre yapılacak değerlendirmede Türk hukuku uygulanır.

Kişinin Türk vatandaşlığı bulunmayıp birden fazla yabancı vatandaşlığı varsa, daha sıkı ilişki içerisinde bulunduğu devletin hukuku dikkate alınır.

Bu nedenle Türk-Alman çifte vatandaşı kişinin Almanya’da hazırladığı vasiyetnamenin şekli Alman hukukuna göre geçerli olabilecek, buna karşılık vasiyet ehliyeti bakımından Türk hukuku gündeme gelebilecektir.

Milletlerarası miras hukukunda bu nedenle “vasiyetnamenin tamamına tek bir ülkenin hukuku uygulanır” yaklaşımı her zaman doğru değildir.

Yabancı Vasiyetname Sözlü Olarak Yapılmışsa Türkiye’de Geçerli Olur mu?

Sözlü vasiyetnameler yabancı vasiyetnameler bakımından özellikle dikkat gerektirir.

Türk Medeni Kanunu’nun 531. maddesi resmî, el yazılı ve sözlü vasiyetname türlerini kabul etmekle birlikte sözlü vasiyet Türk hukukunda olağanüstü şartlara bağlanmıştır.

Türkiye ayrıca 1961 tarihli Lahey Vasiyetnamelerin Şekline İlişkin Sözleşme kapsamında, yalnızca Türk vatandaşlığı bulunan kişilerin olağanüstü hâller dışında yaptığı sözlü vasiyetnameleri tanımama hakkına ilişkin çekince koymuştur.

Dolayısıyla yabancı ülkede sözlü şekilde yapıldığı iddia edilen bir vasiyetnamenin Türkiye’de geçerliliği, yazılı veya resmî vasiyetnamelere göre çok daha ayrıntılı incelenmelidir.

Yabancı Vasiyetnamenin Türkiye’de Tanınması İçin Dava Açılır mı?

Burada önemli bir hukuki ayrım yapılmalıdır.

Vasiyetnamenin kendisi bir yabancı mahkeme kararı değildir.

Dolayısıyla sırf Almanya, İngiltere veya ABD’de düzenlenmiş bir vasiyetname bulunduğu için klasik anlamda MÖHUK kapsamında “tanıma davası” açılması gerektiği söylenemez.

Vasiyetname;

• noter tarafından,
• vasiyetçi tarafından el yazısıyla,
• yabancı ülkedeki başka bir yetkili kişi önünde

düzenlenmiş bir özel veya resmî belge olabilir.

Ancak yabancı ülkede vasiyetname hakkında bir mahkeme kararı verilmişse durum farklıdır.

Yabancı Probate Kararı veya Mahkeme Kararı Türkiye’de Nasıl Kullanılır?

Örneğin;

• İngiltere’de Grant of Probate,
• ABD’de probate order,
• Almanya’da vasiyetnamenin geçerliliğine veya mirasçılığa ilişkin mahkeme kararı

alınmış olabilir.

Bu durumda vasiyetnamenin kendisinden ayrı olarak yabancı mahkeme kararının Türkiye’de hukuki etki doğurması sorunu ortaya çıkar.

MÖHUK’un 50. maddesine göre yabancı mahkemelerin hukuk davalarına ilişkin kesinleşmiş ilamlarının Türkiye’de icra edilebilmesi kural olarak tenfiz kararına bağlıdır. Kanun ayrıca ihtilafsız kaza kararlarının tanınması ve tenfizini de kapsamaktadır.

Yabancı mahkeme kararının yalnızca Türkiye’de kesin hüküm veya kesin delil etkisi doğurması isteniyorsa tanıma, icra edilmesi gereken bir hüküm bulunuyorsa tenfiz gündeme gelebilir.

Ancak her probate belgesi mahkeme kararı niteliğinde değildir. Belgenin düzenlendiği ülke hukukundaki hukuki niteliği ayrıca araştırılmalıdır.

Yabancı Vasiyetnamenin Türkiye’de Açılması İçin Hangi Mahkeme Yetkilidir?

MÖHUK’un 43. maddesine göre mirasa ilişkin davalar, ölen kişinin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde görülür.

Ölen kişinin Türkiye’de son yerleşim yeri bulunmuyorsa terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.

Örneğin hayatı boyunca Fransa’da yaşayan ve Türkiye’de yalnızca Antalya’da evi bulunan kişinin yabancı vasiyetnamesiyle ilgili Türkiye’de miras işlemi yapılması hâlinde, Türkiye’deki malvarlığının bulunduğu yer önem kazanabilir.

Vasiyetnamenin açılması ise sulh hukuk mahkemesi tarafından yürütülen çekişmesiz yargı işlemidir.

Yabancı Vasiyetname Bulunmasına Rağmen Türk Veraset İlamı Alınabilir mi?

Evet, ancak vasiyetnamenin niteliği ve içeriği dikkate alınmalıdır.

Yasal mirasçılar için mirasçılık belgesi alınması, mevcut vasiyetnamenin yok sayılacağı anlamına gelmez.

Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesine göre atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısına da gerekli şartlar gerçekleştiğinde mahkeme tarafından bu sıfatını gösteren belge verilebilir.

Bu nedenle yabancı vasiyetnamenin bulunduğu miras dosyasında yalnızca yasal mirasçıları gösteren standart bir veraset ilamına dayanarak bütün terekenin paylaşılması hatalı sonuçlara yol açabilir.

Vasiyetnamenin Açılması Vasiyetnamenin Geçerli Olduğu Anlamına Gelir mi?

Hayır.

Türk Medeni Kanunu bu konuda son derece açıktır.

Vasiyetname geçerli olup olmadığına bakılmaksızın sulh hâkimine teslim edilir ve açılır.

Dolayısıyla vasiyetnamenin mahkeme tarafından açılması;

• vasiyetnamenin şeklen kesin geçerli olduğu,
• vasiyetçinin ehliyetli olduğu,
• içeriğin hukuka uygun olduğu,
• saklı payların ihlal edilmediği

anlamına gelmez.

Bu hususlar gerektiğinde ayrı dava ve itirazlarda incelenebilir.

Yabancı Vasiyetnamenin İptali İstenebilir mi?

Türk hukukunun uygulanması gereken hâllerde ölüme bağlı tasarrufun iptali gündeme gelebilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 557. maddesinde ölüme bağlı tasarrufun iptal sebepleri arasında;

• tasarruf ehliyetinin bulunmaması,
• yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama,
• içeriğin veya yüklemelerin hukuka ya da ahlaka aykırı olması,
• geçerli şekle uyulmaması

sayılmıştır.

Yabancı vasiyetnamede şekle hangi hukukun uygulanacağı belirlenirken ise MÖHUK ve Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeler dikkate alınmalıdır.

Dolayısıyla yabancı vasiyetname yalnızca “Türk Medeni Kanunu’ndaki şekil şartına uymuyor” gerekçesiyle iptal edilemez; öncelikle yabancı vasiyetnamelere ilişkin kanunlar ihtilafı kuralları uygulanmalıdır.

Yabancı Vasiyetnamenin İptali İçin Süre Var mıdır?

Türk Medeni Kanunu’nun 559. maddesinde ölüme bağlı tasarrufların iptaline ilişkin hak düşürücü süreler düzenlenmektedir.

Kanuna göre iptal davası açma hakkı, kural olarak davacının;

• tasarrufu,
• iptal sebebini,
• kendisinin hak sahibi olduğunu

öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kullanılmalıdır.

Kanunda ayrıca iyiniyetli ve iyiniyetli olmayan davalılar bakımından on ve yirmi yıllık azami süreler öngörülmektedir.

Bu nedenle yabancı vasiyetnamenin Türkiye’de açılmasından sonra vasiyetnameye itiraz edilecekse süreler ayrıca takip edilmelidir.

Yabancı Vasiyetnameye Karşı Tenkis Davası Açılabilir mi?

Evet.

Vasiyetname geçerli olduğu hâlde saklı payları ihlal ediyor olabilir.

Bu durumda vasiyetnamenin tamamının iptali yerine tenkis davası gündeme gelir.

Türk Medeni Kanunu’nun 560. maddesine göre saklı payının karşılığını alamayan mirasçı, miras bırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini talep edebilir.

Örneğin yabancı vasiyetnameyle İstanbul’daki tek taşınmazın tamamı üçüncü bir kişiye bırakılmışsa ve Türk hukukunun uygulanması sonucunda çocukların saklı payları ihlal edilmişse tenkis talebi değerlendirilebilir.

Yabancı Vasiyetname ile Türkiye’deki Banka Hesabı Alınabilir mi?

Miras bırakanın Türkiye’de banka hesabı bulunması hâlinde yabancı vasiyetname banka işlemleri bakımından da önem taşıyabilir.

Ancak bankaya yalnızca yabancı vasiyetnamenin tercümesini sunmak çoğu zaman yeterli değildir.

Bankanın;

• ölüm belgesi,
• Türkiye’de kullanılabilecek mirasçılık veya atanmış mirasçılık belgesi,
• vasiyetnamenin açılmasına ilişkin mahkeme evrakı,
• vergi belgeleri,
• kimlik belgeleri

istemesi mümkündür.

Türkiye’deki banka hesabı taşınmaz olmadığından uygulanacak miras hukukunun belirlenmesinde MÖHUK’un genel miras kuralları ayrıca dikkate alınır.

Yabancı Vasiyetname ile Türkiye’deki Şirket Hissesi Devredilebilir mi?

Miras bırakanın Türk anonim veya limited şirketinde hissesi bulunuyorsa yabancı vasiyetnamenin şirket paylarına ilişkin hükümleri gündeme gelebilir.

Ancak burada yalnızca miras hukuku değil;

• Türk Ticaret Kanunu,
• şirket esas sözleşmesi,
• pay defteri,
• şirket türü,
• uygulanacak yabancı hukuk

birlikte değerlendirilmelidir.

Vasiyetnamede belirli bir kişiye şirket hissesi bırakılmış olması, şirket kayıtlarının hiçbir inceleme yapılmadan doğrudan değiştirileceği anlamına gelmez.

Yabancı Vasiyetnamede Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi Atanabilir mi?

Evet.

Yabancı vasiyetnamede executor, exécuteur testamentaire veya başka isim altında vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmış olabilir.

Türkiye’de bu kişinin hangi yetkileri kullanabileceği ise Türk hukuku ve uygulanacak miras hukukuna göre ayrıca incelenmelidir.

Yabancı ülkede executor olarak atanmış kişinin, sırf bu sıfat nedeniyle Türkiye’deki taşınmazı doğrudan satabileceği veya Türk bankasındaki parayı çekebileceği varsayılmamalıdır.

Yabancı mahkeme tarafından verilen özel yetkilendirme belgesi varsa bunun Türkiye’deki hukuki etkisi de ayrıca değerlendirilmelidir.

Birden Fazla Ülkede Birden Fazla Vasiyetname Varsa Ne Olur?

Uluslararası malvarlığı bulunan kişiler bazen farklı ülkelerde ayrı vasiyetnameler düzenlemektedir.

Örneğin;

• İngiltere’de İngiliz malvarlığı için,
• Türkiye’de Türkiye’deki taşınmazlar için

ayrı vasiyetname hazırlanmış olabilir.

Bu durumda vasiyetnamelerin birbirlerini yürürlükten kaldırıp kaldırmadığı son derece önemlidir.

Yeni vasiyetnamede yer alan;

“Daha önce düzenlediğim bütün vasiyetnameleri yürürlükten kaldırıyorum.”

şeklindeki genel bir hüküm, başka ülkedeki vasiyetnamenin de etkilenmesine neden olabilir.

Bu nedenle birden fazla ülkede vasiyetname bulunan tereke dosyalarında bütün vasiyetnameler birlikte incelenmeli ve düzenlenme tarihleri karşılaştırılmalıdır.

Yabancı Vasiyetnamenin Türkiye’de Kullanılması İçin Hangi Belgeler Gerekebilir?

Somut olaya göre değişmekle birlikte yabancı vasiyetnamenin Türkiye’de kullanılmasında genel olarak;

• vasiyetnamenin aslı veya usulüne uygun onaylı örneği,
• ölüm belgesi,
• apostil veya gerekli diğer tasdik,
• Türkçe tercüme,
• vasiyetçinin vatandaşlık belgeleri,
• yabancı ülkedeki probate veya vasiyetnamenin açılmasına ilişkin belgeler,
• mirasçıların kimlik ve akrabalık belgeleri,
• Türkiye’de bulunan malvarlığına ilişkin belgeler

gündeme gelebilir.

Belge listesi vasiyetnamenin düzenlendiği ülkeye ve Türkiye’de yapılacak işleme göre hazırlanmalıdır.

Yabancı Vasiyetnamenin Türkiye’de Kullanılması İçin İzlenebilecek Yol

Yabancı ülkede düzenlenmiş bir vasiyetnamenin Türkiye’de uygulanmasında genel olarak şu aşamalar izlenebilir:

1. Vasiyetnamenin aslı veya resmî örneği temin edilir.
2. Vasiyetnamenin hangi ülkede ve hangi makam önünde düzenlendiği belirlenir.
3. Düzenlendiği ülkenin şekil şartlarına uygunluğu araştırılır.
4. 1961 tarihli Lahey Vasiyetnamelerin Şekline İlişkin Sözleşme’nin uygulanıp uygulanmayacağı incelenir.
5. Apostil veya diğer tasdik işlemleri tamamlanır.
6. Vasiyetnamenin Türkçe tercümesi hazırlanır.
7. Vasiyet bırakanın vatandaşlığı ve vasiyet tarihindeki ehliyeti belirlenir.
8. Türkiye’de bulunan malvarlığı araştırılır.
9. Vasiyetname sulh hukuk mahkemesine sunularak açılması sağlanır.
10. Yasal ve atanmış mirasçılar ile vasiyet alacaklıları belirlenir.
11. Türkiye’deki taşınmazlar bakımından Türk miras hukuku ayrıca uygulanır.
12. Saklı pay ihlali bulunup bulunmadığı incelenir.
13. Yabancı probate veya mahkeme kararı varsa tanıma veya tenfiz gerekip gerekmediği değerlendirilir.
14. Mirasçılık, tapu, banka ve vergi işlemleri tamamlanır.

Her yabancı vasiyetname dosyasında bütün bu işlemlerin yapılması zorunlu değildir. İzlenecek yol belgenin düzenlendiği ülkeye ve terekenin yapısına göre belirlenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Yurt dışında yapılan vasiyetname Türkiye’de geçerli mi?

Evet, şartlarına göre geçerli olabilir. Yabancı ülkede düzenlenmiş olması tek başına vasiyetnamenin geçersizliği sonucunu doğurmaz.

Yabancı noter vasiyetnamesi Türkiye’de geçerli midir?

Belgenin düzenlendiği ülke hukukuna uygun olması ve Türk milletlerarası özel hukuk kurallarındaki şartları taşıması hâlinde geçerli olabilir.

Apostilli yabancı vasiyetname kesin geçerli midir?

Hayır. Apostil yalnızca belgenin resmî kaynağını doğrular. Vasiyetnamenin şekli, ehliyet, içerik ve mirasa uygulanacak hukuk ayrıca incelenir.

Yabancı vasiyetnamenin Türkiye’de açılması gerekir mi?

Türkiye’de vasiyetnameye dayanılarak miras işlemi yapılacaksa TMK’nın 595 ve 596. maddelerinde düzenlenen vasiyetnamenin teslimi ve açılması prosedürü önem taşır.

Yabancı vasiyetname için tanıma davası gerekir mi?

Vasiyetnamenin kendisi mahkeme kararı olmadığından her yabancı vasiyetname için tanıma davası açılması gerekmez. Ancak vasiyetname hakkında yabancı mahkeme kararı veya probate kararı bulunuyorsa bu kararın Türkiye’de tanınması veya tenfizi ayrıca gündeme gelebilir.

Yabancı vasiyetname Türkiye’deki evi kapsayabilir mi?

Evet. Ancak Türkiye’deki taşınmaz bakımından MÖHUK’un 20. maddesi gereğince Türk hukuku uygulanır.

Yabancı vasiyetname çocukların miras hakkını kaldırabilir mi?

Her durumda hayır. Türk hukukunun uygulandığı tereke unsurları bakımından saklı paylı mirasçıların tenkis hakkı bulunabilir.

Türkiye’deki taşınmaz yabancı vasiyetnameyle doğrudan tapuya geçirilir mi?

Genellikle yalnızca yabancı vasiyetnamenin sunulması yeterli değildir. Vasiyetnamenin açılması, hak sahibinin sıfatının belirlenmesi ve gerekli tapu ile vergi işlemlerinin tamamlanması gerekir.

Yabancı vasiyetnamenin tercümesi yeterli midir?

Hayır. Tercüme yalnızca belgenin dil sorununu çözer. Apostil veya diğer tasdikler, vasiyetnamenin şeklen geçerliliği, vasiyet ehliyeti ve uygulanacak hukuk ayrıca değerlendirilir.

Yabancı vasiyetname iptal edilebilir mi?

Şartları mevcutsa iptal davası açılabilir. Türk hukukunun uygulandığı hâllerde ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ve şekil eksikliği iptal sebepleri arasında yer almaktadır.

Yabancı vasiyetname saklı payı ihlal ediyorsa ne yapılabilir?

Türk hukukunun uygulanması gereken tereke bakımından saklı payı ihlal edilen mirasçı tenkis davası açabilir.

Sonuç: Yabancı Vasiyetnamenin Türkiye’de Geçerliliği Nasıl Belirlenir?

Yabancı ülkede düzenlenen bir vasiyetnamenin Türkiye’de geçerli olması mümkündür. Vasiyetnamenin Almanya, İngiltere, Fransa, Hollanda, İsviçre, ABD veya başka bir ülkede düzenlenmiş olması tek başına belgenin geçersizliği sonucunu doğurmaz.

Türk milletlerarası özel hukukunda yabancı vasiyetnamelerin şeklen geçerliliğini koruyan geniş bir sistem bulunmaktadır. MÖHUK’un 20. maddesi, ölüme bağlı tasarrufların şekli bakımından hem işlemin yapıldığı ülke hukukuna hem de miras bırakanın millî hukukuna uygunluğu dikkate almaktadır. Türkiye’nin taraf olduğu 1961 tarihli Lahey Vasiyetnamelerin Şekline İlişkin Sözleşme ise şeklen geçerlilik ihtimallerini daha da genişletmektedir.

Ancak yabancı vasiyetnamenin şeklen geçerli olması, belgenin Türkiye’de hiçbir inceleme yapılmaksızın uygulanacağı anlamına gelmez.

Özellikle Türkiye’de taşınmaz bulunuyorsa Türk miras hukuku uygulanır. Bu nedenle saklı paylar, tasarruf edilebilir kısım ve vasiyetnamenin Türkiye’deki taşınmaz üzerindeki maddi sonuçları Türk hukuku bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Ayrıca yabancı vasiyetnamenin Türkiye’de kullanılmasında apostil ile hukuki geçerlilik birbirinden ayrılmalıdır. Apostil belgenin resmî kaynağını doğrular; vasiyetnamenin ehliyet, içerik ve miras hukuku bakımından geçerli olduğunu tek başına ispatlamaz.

Vasiyetnamenin Türkiye’de uygulanması gerekiyorsa belgenin sulh hukuk mahkemesine sunularak açılması, atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklılarının belirlenmesi ve ardından tapu, banka ve diğer tereke işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekebilir. Türk Medeni Kanunu uyarınca vasiyetname geçerli olup olmadığına bakılmaksızın teslim edilir ve mahkeme tarafından açılır.

Son olarak yabancı ülkede vasiyetname hakkında verilmiş bir probate veya mahkeme kararı bulunması hâlinde, vasiyetname ile yabancı karar birbirinden ayrı değerlendirilmelidir. Vasiyetnamenin kendisi için klasik anlamda tanıma davası gerekmeyebilir; yabancı mahkeme kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurması için ise MÖHUK’un tanıma ve tenfiz hükümlerinin uygulanması gündeme gelebilir.

Bu nedenle yabancı vasiyetname bulunan bir miras dosyasında en güvenli yöntem; vasiyetnamenin düzenlendiği ülke hukukunu, miras bırakanın vatandaşlığını, vasiyet ehliyetini, Türkiye’deki malvarlığının niteliğini ve saklı pay haklarını birlikte inceleyerek Türkiye’de izlenecek prosedürü belirlemektir.