İsviçre Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınması: Tanıma, Tenfiz ve Nüfusa Tescil Rehberi

İsviçre’de yaşayan Türk vatandaşlarının veya Türk vatandaşı ile İsviçre vatandaşı eşlerin boşanma işlemlerini İsviçre mahkemelerinde gerçekleştirmesi oldukça yaygındır. Ancak İsviçre’de boşanma kararının kesinleşmiş olması, Türkiye’deki nüfus kaydının kendiliğinden değişeceği anlamına gelmez.

Bu nedenle uygulamada en sık karşılaşılan sorulardan biri şudur:

İsviçre’de boşandım, Türkiye’de de boşanmış sayılıyor muyum?

İsviçre mahkemesinin verdiği ve kesinleşen boşanma kararının Türkiye’de gerekli hukuki sonuçları doğurabilmesi için, somut olayın özelliklerine göre kararın Türk nüfus kütüğüne tescil edilmesi veya Türkiye’de tanıma ya da tenfiz işleminden geçirilmesi gerekir.

Günümüzde İsviçre’de verilen her boşanma kararı için Türkiye’de mutlaka tanıma davası açılması zorunlu değildir. Şartların bulunması hâlinde 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesi kapsamında boşanma kararı doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebilir. Nitekim Zürih Başkonsolosluğunun 2 Şubat 2026 tarihli güncel bilgilendirmesinde de İsviçre’de verilen boşanma kararlarının belirli belgelerle konsolosluk nezdinde nüfus kütüğüne tescil edilebildiği açıklanmaktadır. (Zürih Konsolosluğu)

Buna karşılık;

• eski eşin gerekli idari başvuruya katılmaması,
• kararın kesinleşmesinin belgelendirilememesi,
• idari tescil şartlarının oluşmaması,
• başvurunun reddedilmesi,
• İsviçre kararında nafaka, velayet, malvarlığı veya başka icra edilmesi gereken hükümler bulunması

hâllerinde Türkiye’de tanıma veya tenfiz davası gündeme gelebilir.

Bu nedenle doğru hukuki yöntemi belirlemek için önce şu soru sorulmalıdır:

Amaç yalnızca Türkiye’de nüfus kaydını düzeltmek mi, yoksa İsviçre kararındaki nafaka, çocuklara ilişkin hükümler veya mali yükümlülükleri Türkiye’de de uygulamak mı?

İsviçre’de Verilen Boşanma Kararı Türkiye’de Otomatik Olarak Geçerli midir?

İsviçre mahkemesince verilen boşanma kararı İsviçre hukukuna göre kesinleştiğinde evlilik İsviçre bakımından sona erer.

Ancak İsviçre mahkemeleri Türkiye’deki nüfus kayıtlarını otomatik olarak değiştirmez.

Örneğin bir Türk vatandaşı 2024 yılında Zürih’te boşanmış olabilir. Kişi Türkiye’de herhangi bir işlem yapmamışsa nüfus kayıt örneğinde hâlen:

“Evli”

olarak görünebilir.

Bu, İsviçre’deki boşanmanın geçersiz olduğu anlamına gelmez. Yabancı ülkede gerçekleşen medeni hâl değişikliğinin henüz Türk nüfus sistemine geçirilmediği anlamına gelir.

Bu durumda iki temel yöntem bulunmaktadır:

1. İsviçre boşanma kararının idari yoldan nüfus kütüğüne tescili

2. Türkiye’de tanıma davası açılması

Kararda Türkiye’de icra edilmesi gereken parasal veya başka bir edim bulunuyorsa üçüncü olarak tenfiz gündeme gelebilir.

İsviçre Boşanma Kararı İçin Her Zaman Tanıma Davası Açmak Gerekir mi?

Hayır.

Yabancı boşanma kararları konusunda hâlen en sık karşılaşılan yanlış bilgilerden biri, yabancı ülkede boşanan herkesin Türkiye’de mutlaka tanıma davası açması gerektiğidir.

Güncel sistemde şartları taşıyan yabancı boşanma kararları idari olarak aile kütüğüne işlenebilir.

Zürih Başkonsolosluğunun güncel uygulamasına göre İsviçre adli veya idari makamlarınca verilen boşanma kararlarının gerekli belgelerle Başkonsolosluk aracılığıyla tescili mümkündür. (Zürih Konsolosluğu)

Dolayısıyla İsviçre’de boşanan kişinin ilk sorması gereken soru:

“Türkiye’de hangi mahkemede dava açacağım?”

değil,

“Bu kararı dava açmadan nüfusa tescil ettirebilir miyim?”

olmalıdır.

İsviçre Boşanma Kararına Ne Denir?

İsviçre’de birden fazla resmî dil bulunduğu için boşanma kararında kullanılan terimler kantona göre değişebilir.

Almanca konuşulan kantonlarda boşanma kararı için sıklıkla:

Scheidungsurteil

ifadesi kullanılmaktadır.

Zürih kantonu mahkemelerinin resmî belgelerinde de “Scheidungsurteil” kavramı kullanılmaktadır. (www.gerichte-zh.ch)

Fransızca konuşulan kantonlarda boşanma kararına ilişkin Fransızca terminoloji, İtalyanca konuşulan bölgelerde ise İtalyanca terminolojiyle karşılaşılabilir.

Türkiye bakımından belgenin adı değil, esas olarak;

• boşanmaya ilişkin nihai karar olması,
• yetkili İsviçre makamınca verilmiş olması,
• kesinleşmiş bulunması

önemlidir.

Rechtskraftbescheinigung Nedir?

İsviçre boşanma kararlarında Türkiye bakımından en önemli belgelerden biri Rechtskraftbescheinigung, yani kararın kesinleştiğini gösteren belgedir.

İsviçre mahkemesinin boşanmaya karar vermesi ile kararın kesinleşmesi aynı şey değildir.

Zürih kantonu mahkemeleri, tarafların kararların kesinleştiğine ilişkin Rechtskraftbescheinigung talep edebilmesi için özel başvuru sistemi dahi sunmaktadır. Zürih Bölge Mahkemesinin güncel uygulamasında boşanma kararının Rechtskraftbescheinigung ile birlikte yeniden temin edilmesi mümkündür. (www.gerichte-zh.ch)

Bu nedenle müvekkilin yalnızca İsviçre boşanma kararını göndermesi hâlinde şu soru mutlaka sorulmalıdır:

“Kararın kesinleşme şerhi veya Rechtskraftbescheinigung belgesi mevcut mu?”

Kesinleşme Belgesi Neden Bu Kadar Önemlidir?

Türk hukukunda yabancı boşanma kararının tanınması veya tenfizi için yabancı kararın ilgili ülke hukukuna göre kesinleşmiş olması temel şartlardan biridir.

MÖHUK m.50’ye göre yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin verilen kararların Türkiye’de icrası için, kararın ilgili devlet hukukuna göre kesinleşmiş olması gerekir. Aynı Kanun’un 53. maddesi de kararın kesinleştiğini gösteren onaylı belgeyi tenfiz başvurusunda sunulması gereken belgeler arasında saymaktadır.

Zürih Başkonsolosluğu da İsviçre boşanma kararının üzerinde kesinleşme şerhi bulunmuyorsa, kararın İsviçre hukukuna göre kesinleştiğini gösteren ayrıca onaylanmış belgenin sunulmasını istemektedir. (Zürih Konsolosluğu)

Dolayısıyla:

Scheidungsurteil + Rechtskraftbescheinigung

İsviçre dosyalarında uygulamada karşılaşılabilecek temel belge kombinasyonlarından biridir.

İsviçre Boşanma Kararında Apostil Gerekir mi?

Türkiye’de kullanılacak İsviçre resmî belgelerinde apostil önemli bir aşamadır.

Zürih Başkonsolosluğunun güncel uygulamasında hem boşanma kararının hem de karar üzerinde kesinleşme şerhi bulunmuyorsa kesinleşmeyi gösteren ayrı belgenin apostilli olması istenmektedir. (Zürih Konsolosluğu)

İsviçre Federal Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre İsviçre resmî belgeleri için apostil vermeye yetkili makam, belgenin niteliğine göre;

ilgili kantonun yetkili tasdik makamı

veya

Bern’deki Federal Chancellery

olabilir.

İsviçre’nin yurt dışındaki diplomatik temsilcilikleri ise apostil düzenlemeye yetkili değildir. (EDA)

Boşanma kararı kanton mahkemesinden çıkmışsa uygulamada öncelikle ilgili kantonun apostil/tasdik makamı belirlenmelidir.

Bu nedenle:

“İsviçre’de bütün boşanma kararlarının apostili Bern’den alınır.”

şeklinde bir genelleme doğru değildir.

Kararın hangi kantonda ve hangi makam tarafından verildiğine bakılmalıdır.

İsviçre ve Türkiye Apostil Sözleşmesine Taraf mı?

Evet.

İsviçre, 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraftır. İsviçre makamlarının açıklamasına göre Apostil Sözleşmesi’nin uygulandığı durumlarda belgenin kaynağının doğrulanması için apostil yeterlidir ve ayrıca diplomatik veya konsolosluk legalizasyonuna ihtiyaç duyulmaz. (EDA)

Ancak apostilin hangi belgeye ve hangi makamdan alınması gerektiği dosya özelinde belirlenmelidir.

İsviçre Boşanma Kararının Türkçe Tercümesi Gerekir mi?

Kural olarak evet.

Zürih Başkonsolosluğunun 2026 tarihli güncel belge listesine göre apostilli boşanma kararının:

T.C. noterliği veya Türk dış temsilciliği tarafından onaylanmış Türkçe tercümesi

sunulmalıdır.

Kesinleşme ayrı bir belgeyle ispatlanıyorsa bu belgenin de aynı şekilde Türkçe tercümesi gerekir. (Zürih Konsolosluğu)

Tercümede özellikle şu bilgilerin doğru olması önemlidir:

• Ad ve soyad,
• Doğum tarihi,
• Mahkeme adı,
• Dosya numarası,
• Karar tarihi,
• Kesinleşme tarihi,
• Hüküm bölümü.

İsviçre belgelerindeki isim yazımı ile Türk nüfus kaydı arasında farklılık bulunması tescil işlemini geciktirebilir.

Çifte Türk-İsviçre Vatandaşlığında Nelere Dikkat Edilmelidir?

İsviçre’de uzun süredir yaşayan Türk vatandaşlarında çifte vatandaşlık oldukça sık görülmektedir.

Zürih Başkonsolosluğunun güncel açıklamasına göre kişinin aynı zamanda İsviçre veya başka bir ülke vatandaşı olması hâlinde, yabancı vatandaşlığının boşanmanın tescili işleminden önce Türk nüfus kütüğüne kaydedilmiş olması gerekir. (Zürih Konsolosluğu)

Örneğin kişi İsviçre boşanma kararında:

Mehmet Müller

şeklinde görünmekte, Türk nüfus kaydında ise farklı bir isim veya yalnızca Türk vatandaşlığı bilgisi bulunmakta olabilir.

Bu durumda yabancı vatandaşlık veya isim değişikliği meselelerinin tescilden önce çözülmesi gerekebilir.

İsviçre Boşanma Kararı İçin Hangi Konsolosluğa Başvurulur?

İsviçre’deki başvurularda boşanma kararını veren mahkemenin bulunduğu kanton önemlidir.

Zürih Başkonsolosluğunun 2026 tarihli açıklamasına göre kendi görev bölgesi bakımından şu kantonlarda verilen boşanma kararlarının tescili Başkonsolosluk nezdinde gerçekleştirilebilmektedir:

• Aargau,
• Appenzell Innerrhoden,
• Appenzell Ausserrhoden,
• Basel-Landschaft,
• Basel-Stadt,
• Glarus,
• Graubünden,
• Luzern,
• Schaffhausen,
• Schwyz,
• St. Gallen,
• Thurgau,
• Zug,
• Zürich.

Ayrıca Liechtenstein’da verilen kararlar da Zürih Başkonsolosluğunun görev alanında belirtilmiştir. (Zürih Konsolosluğu)

Diğer İsviçre kantonlarında verilen kararlar bakımından yetkili Türk dış temsilciliğinin ayrıca belirlenmesi gerekir.

Dolayısıyla kişinin nerede yaşadığından ziyade boşanma kararını veren mahkemenin bulunduğu kanton, konsolosluk yetkisinin belirlenmesinde önem taşıyabilir.

İki Taraf da Türk Vatandaşıysa Nasıl Başvuru Yapılır?

Eşlerin her ikisi de Türk vatandaşıysa idari tescil bakımından kural olarak iki tarafın da başvuru sürecine katılması gerekir.

Ancak tarafların aynı anda aynı gün başvuru yapmaları zorunlu değildir.

Zürih Başkonsolosluğunun güncel uygulamasına göre taraflar:

birlikte

veya

ayrı ayrı

başvurabilir.

Ayrı başvurularda iki başvuru arasındaki süre en fazla 90 gün olabilir. (Zürih Konsolosluğu)

Bu durum özellikle eski eşlerin İsviçre’nin farklı şehirlerinde yaşaması bakımından önemli bir kolaylıktır.

Eski Eş Başvuruya Katılmıyorsa Ne Yapılır?

Örneğin tarafların ikisi de Türk vatandaşıdır.

İsviçre boşanma kararı kesinleşmiştir.

Taraflardan biri Türkiye’de nüfus kaydını düzeltmek istemektedir ancak eski eş:

“Konsolosluğa gitmeyeceğim ve herhangi bir işlem yapmayacağım.”

demektedir.

Bu durumda idari tescil yöntemi tamamlanamıyorsa diğer eş Türkiye’de tanıma davası açabilir.

Tanıma davası açılması için eski eşin;

• onayı,
• muvafakati,
• Türkiye’ye gelmesi

zorunlu değildir.

Karşı taraf davalı gösterilir ve usulüne uygun tebligat yapılarak dava yürütülür.

Dolayısıyla:

“Eski eşim tescile katılmıyor, İsviçre boşanmasını Türkiye’de tanıtamam.”

düşüncesi doğru değildir.

Eşlerden Biri İsviçre Vatandaşıysa Tek Taraflı Başvuru Yapılabilir mi?

Evet.

Zürih Başkonsolosluğunun güncel uygulamasına göre taraflardan birinin yabancı olması veya vefat etmiş bulunması hâlinde Türk vatandaşı olan tarafın tek başına tescil başvurusu yapması mümkündür. (Zürih Konsolosluğu)

Örneğin:

Türk vatandaşı Ayşe + İsviçre vatandaşı Daniel

Zürih’te boşanmıştır.

Daniel Türkiye’deki nüfus işlemlerine katılmak istememektedir.

Bu durumda Ayşe’nin doğrudan tanıma davası açmasından önce tek taraflı idari nüfus tescili yolunun değerlendirilmesi gerekir.

Bu ayrım son derece önemlidir:

Türk + Türk eski eşler

ile

Türk + İsviçre vatandaşı eski eşler

aynı başvuru şartlarına tabi olmayabilir.

İsviçre Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınması Davası Nedir?

İdari nüfus tescili mümkün değilse İsviçre mahkemesi kararının Türk mahkemesinde tanınması istenebilir.

Tanıma davasının amacı tarafları Türkiye’de yeniden boşamak değildir.

Taraflar İsviçre’de zaten boşanmıştır.

Türkiye’deki mahkemeden istenen esas olarak:

İsviçre mahkemesinin kesinleşmiş boşanma kararının Türkiye’de de kesin hüküm ve kesin delil etkisinin kabul edilmesidir.

MÖHUK m.58’e göre yabancı mahkeme ilamının Türkiye’de kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilmesi, kanundaki tanıma şartlarının mahkemece tespit edilmesine bağlıdır.

Tanıma ile Tenfiz Arasındaki Fark Nedir?

İsviçre boşanma kararlarında bu iki kavramın birbirinden ayrılması gerekir.

Tanıma

Yabancı kararın Türkiye’de hukuki sonuçlarının kabul edilmesidir.

Örneğin İsviçre mahkemesinin:

“Tarafların boşanmasına”

ilişkin hükmü bakımından esas ihtiyaç tanımadır.

Tenfiz

Yabancı mahkeme kararında yer alan icra edilebilir bir edimin Türkiye’de zorla yerine getirilmesini sağlar.

Örneğin İsviçre mahkemesi:

“Eski eş her ay 2.000 CHF nafaka ödeyecektir.”

şeklinde bir karar vermiş ve borçlunun Türkiye’de banka hesabı veya taşınmazı bulunuyorsa, parasal hükmün Türkiye’de icrası bakımından tenfiz gündeme gelebilir.

MÖHUK m.50, yabancı hukuk mahkemesi kararlarının Türkiye’de icra edilebilmesini yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararına bağlamaktadır.

Bu nedenle:

Boşanma statüsü → tanıma

Türkiye’de cebren yerine getirilecek edim → tenfiz

şeklinde temel bir ayrım yapılabilir.

Tanıma ve Tenfiz İçin Hangi Belgeler Gerekir?

MÖHUK m.53’e göre yabancı kararın tanıma-tenfiz sürecinde temel belgelerden ikisi:

yabancı mahkeme kararının usulüne uygun onaylanmış aslı veya örneği

ve

kararın kesinleştiğini gösteren usulüne uygun onaylanmış belge

ile bunların onaylanmış tercümeleridir.

İsviçre dosyalarında bu nedenle pratik olarak;

Scheidungsurteil

Rechtskraftbescheinigung

apostil

Türkçe tercüme

belgeleri önem kazanmaktadır.

Ancak dosyanın bulunduğu kantona ve kullanılan dile göre belge isimleri değişebilir.

Tanıma Davasında İsviçre’deki Boşanma Yeniden İncelenir mi?

Kural olarak hayır.

Türk aile mahkemesi;

“İsviçre mahkemesi boşanma kararı vermekte haklı mıydı?”

“Eşlerden kim daha kusurluydu?”

“Boşanma sebebi Türk hukukunda da mevcut muydu?”

şeklinde ikinci bir boşanma yargılaması yapmaz.

Tanıma-tenfiz incelemesi yabancı kararın Türk hukukunda kabul edilmesi için gerekli koşulların bulunup bulunmadığı üzerinde yoğunlaşır.

MÖHUK m.54 kapsamında özellikle;

• kamu düzenine açık aykırılık,
• belirli yetki sorunları,
• savunma hakkının ihlali

gibi hususlar önem taşımaktadır.

Dolayısıyla İsviçre hukukundaki boşanma şartlarının Türk hukukundan farklı olması tek başına kararın tanınmasını engellemez.

İsviçre’deki Boşanma Davasından Haberim Yoktu: Karar Tanınabilir mi?

Tanıma ve tenfiz bakımından savunma hakkı önemlidir.

MÖHUK m.54, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin yabancı mahkemeye usulüne uygun şekilde çağrılmaması, temsil edilmemesi veya kanuna aykırı biçimde gıyabında karar verilmesi gibi durumları belirli şartlarla tenfize itiraz sebebi olarak düzenlemektedir.

Bu nedenle İsviçre’de boşanma kararının diğer eşin yokluğunda verilmiş olması tek başına yeterli değildir.

Şu hususlar araştırılır:

Dava diğer eşe bildirildi mi?

Savunma imkânı tanındı mı?

Karar usulüne uygun olarak kesinleşti mi?

Bir tarafın duruşmaya kendi tercihiyle katılmamış olması ile davadan hiç haberdar edilmemesi aynı hukuki durum değildir.

İsviçre Boşanma Kararının Tanınmasında Kamu Düzeni Ne Anlama Gelir?

Yabancı kararların Türkiye’de tanınmasının temel sınırlarından biri Türk kamu düzenine açık aykırılıktır.

Ancak İsviçre hukukunun Türk hukukundan farklı olması kamu düzenine aykırılık anlamına gelmez.

Örneğin;

• İsviçre’de kusur değerlendirmesinin Türk hukukundan farklı olması,
• nafaka sisteminin farklı olması,
• boşanma usulünün farklı olması

tek başına tanımayı engellemez.

MÖHUK m.54’te aranan husus, kararın sonucunun Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmasıdır.

İsviçre Nafaka Kararı Türkiye’de Uygulanabilir mi?

İsviçre boşanma kararında eşlerden birinin diğerine veya çocuklara yönelik ödeme yükümlülükleri bulunabilir.

Örneğin karar:

“Aylık 1.500 CHF Unterhaltsbeitrag ödenmesine”

ilişkin hüküm içerebilir.

Borçlunun Türkiye’de;

• banka hesabı,
• maaşı,
• taşınmazı,
• aracı

bulunuyorsa İsviçre kararının Türkiye’de uygulanması gündeme gelebilir.

Ancak yalnızca boşanmanın nüfusa tescili, söz konusu parasal hükmü kendiliğinden Türkiye’de cebri icra edilebilir hâle getirmez.

Mali hükmün niteliğine göre tenfiz ve varsa uygulanabilir uluslararası nafaka tahsil mekanizmaları ayrıca değerlendirilmelidir.

İsviçre Velayet Kararı Türkiye’de Otomatik Olarak Geçerli midir?

Boşanmanın nüfus kütüğüne tescil edilmesi, çocuklara ilişkin bütün hükümlerin kendiliğinden Türkiye’de uygulanacağı anlamına gelmez.

İsviçre kararlarında;

• elterliche Sorge,
• Obhut,
• Besuchsrecht,
• çocuk nafakası

gibi konular düzenlenmiş olabilir.

Çocuğun Türkiye’de bulunması veya İsviçre kararının Türkiye’de uygulanmasının gerekmesi hâlinde yabancı kararın tanınması ve tenfizi ile uygulanabilecek uluslararası çocuk hukuku sözleşmeleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla:

boşanmanın nüfusa tescili

ile

velayet ve kişisel ilişki kararının uygulanması

aynı işlem değildir.

İsviçre’deki Emeklilik Birikimi Paylaşımı Türkiye’de Nasıl Değerlendirilir?

İsviçre boşanmalarında özellikle önemli konulardan biri Vorsorgeausgleich, yani evlilik dönemindeki belirli emeklilik/mesleki emeklilik haklarının boşanma kapsamında paylaşılmasıdır.

İsviçre mahkemesi boşanma kararında emeklilik kurumlarına veya tarafların emeklilik birikimlerine ilişkin hükümler kurabilir.

Bu hükümler İsviçre’deki sosyal güvenlik ve emeklilik sistemiyle doğrudan bağlantılı olabilir.

Türkiye bakımından ise:

İsviçre boşanmasının tanınması

ile

İsviçre’deki emeklilik paylaşımı hükmünün Türkiye’deki malvarlığına uygulanması

birbirinden ayrı meselelerdir.

Bu nedenle İsviçre boşanma kararının hüküm bölümünde emeklilik, mal paylaşımı veya parasal ödeme varsa karar yalnızca “boşanma kararı” olarak değerlendirilmemeli; mali sonuçları da ayrıca incelenmelidir.

İsviçre’deki Mal Paylaşımı Kararı Türkiye’de Uygulanabilir mi?

İsviçre boşanma kararında eşlerin malvarlığı bakımından da düzenlemeler bulunabilir.

Örneğin;

• para ödenmesine,
• ortak malların tasfiyesine,
• banka hesaplarına,
• taşınmazlara

ilişkin hükümler yer alabilir.

Ancak İsviçre kararının Türkiye’de bulunan;

• ev,
• arsa,
• banka hesabı,
• şirket hissesi

üzerindeki etkisi ayrı milletlerarası özel hukuk değerlendirmesi gerektirir.

Özellikle Türkiye’de bulunan taşınmazlar söz konusu olduğunda Türk hukukunun taşınmazlara ilişkin emredici ve milletlerarası özel hukuk kuralları ayrıca dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle İsviçre boşanma kararının tanınması ile Türkiye’deki mal rejiminin tasfiyesi aynı şey değildir.

İsviçre Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınması İçin Hangi Mahkeme Görevlidir?

Aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi Türkiye’de aile mahkemelerinin görev alanındadır. Adalet Bakanlığı kaynaklarında 4787 sayılı Kanun m.4 kapsamında aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi aile mahkemelerinin görevleri arasında gösterilmektedir. (Adalet Bakanlığı Mağdur Hizmetleri)

Yetki bakımından MÖHUK m.51 uyarınca kural olarak kendisine karşı tanıma veya tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer dikkate alınır. Türkiye’de bu yerlerden hiçbiri yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri gündeme gelebilir.

Eski Eş İsviçre’de Yaşıyorsa Türkiye’ye Gelmek Zorunda mı?

Hayır.

Karşı tarafın;

• Zürih,
• Basel,
• Bern,
• Cenevre,
• Lozan,
• Luzern

veya İsviçre’nin başka bir şehrinde yaşaması Türkiye’de tanıma davası açılmasını engellemez.

Eski eşin Türkiye’ye gelmesi zorunlu değildir.

Karşı tarafa İsviçre’deki adresinde usulüne uygun uluslararası tebligat yapılabilir.

Bu nedenle:

“Eski eşim İsviçre’de ve Türkiye’ye gelmiyor, tanıma davası açılamaz.”

düşüncesi doğru değildir.

Ancak yurt dışı tebligatı davanın süresini etkileyebilir.

Müvekkil İsviçre’den Türkiye’ye Gelmeden İşlemleri Yürütebilir mi?

Çoğu durumda evet.

Gerekli yetkileri içeren vekâletnamenin Türkiye’deki avukata verilmesi hâlinde avukat;

• yabancı kararın belgelerini inceleyebilir,
• tanıma veya tenfiz davasını açabilir,
• duruşmaları takip edebilir,
• kararın kesinleşmesini sağlayabilir,
• nüfus tescil işlemlerini takip edebilir.

Ancak idari tescilin konsoloslukta vekil aracılığıyla yürütülüp yürütülemeyeceği ve kullanılacak vekâletnamenin şekli bakımından başvuru yapılacak dış temsilciliğin güncel şartları ayrıca kontrol edilmelidir.

İsviçre Boşanma Kararı Türkiye’de Hangi Tarihten İtibaren Sonuç Doğurur?

Bu konu özellikle;

• miras,
• mal rejimi,
• yeniden evlenme,
• medeni hâl

bakımından büyük önem taşır.

MÖHUK m.59 açıkça yabancı kararın kesin hüküm ve kesin delil etkisinin yabancı mahkeme kararının kesinleştiği andan itibaren hüküm ifade edeceğini düzenlemektedir.

Örneğin:

İsviçre boşanma kararı: 10 Ocak 2024

Rechtskraft tarihi: 20 Şubat 2024

Türkiye’de tanıma kararı: 15 Eylül 2026

ise tanımanın hukuki etkisi bakımından esas alınan tarih, kural olarak Türkiye’de tanıma kararının verildiği 15 Eylül 2026 değil, yabancı kararın kesinleştiği 20 Şubat 2024 tarihidir.

İsviçre’de Boşandıktan Sonra Eşlerden Biri Ölürse Ne Olur?

Bu konu özellikle miras uyuşmazlıklarında önemlidir.

Örneğin taraflar İsviçre’de 2022 yılında boşanmış ve karar kesinleşmiş ancak Türkiye’de hiçbir işlem yapılmamış olsun.

Eşlerden biri 2026 yılında vefat etsin.

Türk nüfus kaydında diğer taraf hâlen eş olarak görünebilir.

Ancak mirasçılık değerlendirmesinde yalnızca nüfus kaydına bakılması yeterli olmayabilir.

İsviçre boşanma kararının kesinleşme tarihi ve kararın Türkiye’de tanınmasının MÖHUK m.59 kapsamındaki etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle İsviçre boşanması bulunan miras dosyalarında yabancı karar mutlaka incelenmelidir.

İsviçre’de Boşandım Ama Türkiye’de Evli Görünüyorum: Yeniden Evlenebilir miyim?

Türkiye’de nüfus kaydı hâlen “evli” görünüyorsa yeni evlilik işlemlerinde sorun yaşanabilir.

Bu nedenle İsviçre boşanmasının Türkiye’de:

nüfusa tescil edilmesi

veya

tanınması

gerekir.

Medeni hâl nüfus sisteminde güncellendikten sonra yeniden evlenme işlemleri yürütülebilir.

Türk vatandaşı kadın bakımından Türk Medeni Kanunu’ndaki evlenme bekleme süresine ilişkin hükümler ayrıca değerlendirilmelidir.

İdari Tescil Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılır?

İsviçre boşanma kararının konsolosluk veya nüfus müdürlüğü nezdindeki idari tescilinin reddedilmesi, kararın Türkiye’de artık tanınamayacağı anlamına gelmez.

Bu durumda 5718 sayılı MÖHUK kapsamında tanıma davası açılması mümkündür.

Tanıma yargılamasında yabancı kararın kanundaki şartları taşıyıp taşımadığı mahkemece değerlendirilir.

MÖHUK m.58 tanımayı, m.50 ve devamındaki hükümler ise yabancı kararların tenfizini düzenlemektedir.

İsviçre Boşanma Kararlarında En Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada en sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

Yalnızca boşanma kararını almak

Kararın kesinleşmesini gösteren Rechtskraftbescheinigung ayrıca gerekebilir.

Kararın kesinleşmeden Türkiye’de kullanılmaya çalışılması

İsviçre’de boşanma kararı verilmiş olması ile kararın rechtskräftig hâle gelmesi aynı değildir. (www.gerichte-zh.ch)

Apostilin yanlış makamdan alınması

İsviçre’de apostil yetkisi belgenin niteliğine göre kantonal makam veya Federal Chancellery arasında değişebilir. (EDA)

Yanlış Türk dış temsilciliğine başvurmak

İsviçre’de mahkemenin bulunduğu kanton konsolosluk görev alanı bakımından önem taşıyabilir. (Zürih Konsolosluğu)

Türkçe tercümeyi eksik hazırlamak

Hem kararın hem de gerektiğinde kesinleşme belgesinin onaylı Türkçe tercümesi gerekir. (Zürih Konsolosluğu)

Çifte vatandaşlığı nüfus kayıtlarına işletmemek

Türk-İsviçre çifte vatandaşlığının tescil öncesinde Türk nüfus kayıtlarına geçirilmesi gerekebilir. (Zürih Konsolosluğu)

İki Türk vatandaşından yalnızca birinin başvurması

Diğer eş katılmıyorsa idari tescil yerine tanıma davası gündeme gelebilir.

Türk-İsviçre vatandaşı evliliğinde gereksiz yere tanıma davası açmak

Taraflardan biri yabancıysa Türk vatandaşının tek taraflı idari başvuru imkânı bulunabilir. (Zürih Konsolosluğu)

Boşanmanın tescili ile tenfizi aynı işlem sanmak

Nüfus tescili, İsviçre kararındaki nafaka veya başka parasal hükümleri otomatik olarak Türkiye’de icra edilebilir hâle getirmez.

İsviçre Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınması İçin Pratik Yol Haritası

İsviçre’de boşanmış kişinin dosyası pratik olarak şu sırayla incelenebilir:

1. Kararın hangi İsviçre kantonunda verildiği belirlenir.

Bu bilgi hem belge hem de konsolosluk yetkisi bakımından önemlidir.

2. İsviçre boşanma kararının resmî örneği temin edilir.

Almanca konuşulan kantonlarda bu belge çoğunlukla Scheidungsurteil olarak karşımıza çıkar.

3. Kesinleşme durumu kontrol edilir.

Kararda kesinleşme şerhi bulunmuyorsa Rechtskraftbescheinigung veya kantonun kullandığı eşdeğer kesinleşme belgesi alınır.

4. Apostil işlemi tamamlanır.

Belgeyi düzenleyen makam dikkate alınarak yetkili İsviçre makamı belirlenir.

5. Türkçe tercüme hazırlanır.

Kararın ve gerekiyorsa kesinleşme belgesinin onaylı Türkçe tercümesi alınır.

6. Çifte vatandaşlık ve isim kayıtları kontrol edilir.

İsviçre vatandaşlığının Türk nüfusuna tescili gerekiyorsa öncelikle bu işlem yapılır.

7. Tarafların vatandaşlıkları belirlenir.

İki Türk vatandaşı ile Türk-İsviçre vatandaşı boşanması farklı başvuru koşullarına tabi olabilir.

8. İdari tescil imkânı değerlendirilir.

Şartlar mevcutsa Türkiye’de dava açmadan işlem tamamlanabilir.

9. Eski eş iş birliği yapmıyorsa tanıma davası değerlendirilir.

Özellikle iki tarafın da Türk vatandaşı olduğu dosyalarda önemlidir.

10. Nafaka, velayet ve mali hükümler ayrıca incelenir.

Türkiye’de icrası gereken hükümler için tenfiz veya özel uluslararası hukuk mekanizmaları gündeme gelebilir.

Örnek 1: İki Türk Vatandaşı Zürih’te Boşandı

Ahmet ve Zeynep Türk vatandaşıdır.

Zürih mahkemesi boşanmalarına karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.

Her iki taraf da Türkiye’deki nüfus kaydını düzeltmek istemektedir.

Apostilli;

• Scheidungsurteil,
• gerekiyorsa Rechtskraftbescheinigung,
• onaylı Türkçe tercümeler

hazırlandıktan sonra Zürih Başkonsolosluğu üzerinden idari nüfus tescili yapılması değerlendirilebilir.

Tarafların ayrı ayrı başvurmaları hâlinde iki başvuru arasındaki süre 90 günü aşmamalıdır. (Zürih Konsolosluğu)

Örnek 2: İki Türk Vatandaşı Boşandı Ancak Eski Eş Başvurmuyor

Mehmet ve Elif İsviçre’de boşanmıştır.

İki taraf da Türk vatandaşıdır.

Mehmet Türkiye’deki nüfus kaydını düzeltmek istemekte ancak Elif konsolosluğa gitmeyi ve işlem yapmayı reddetmektedir.

Bu durumda idari tescil tamamlanamıyorsa Mehmet’in Türkiye’de İsviçre boşanma kararının tanınması davası açması mümkündür.

Elif’in Türkiye’ye gelmesi veya boşanmanın tanınmasına muvafakat etmesi zorunlu değildir.

Örnek 3: Türk Vatandaşı ile İsviçre Vatandaşı Boşandı

Ayşe Türk vatandaşı, Marc İsviçre vatandaşıdır.

İsviçre’de boşanmaları kesinleşmiştir.

Marc Türkiye’deki hiçbir işleme katılmak istememektedir.

Güncel konsolosluk uygulamasına göre taraflardan birinin yabancı olması hâlinde Türk vatandaşı Ayşe’nin tek taraflı idari tescil başvurusu yapması mümkün olabilir. (Zürih Konsolosluğu)

Dolayısıyla doğrudan tanıma davası açılmadan önce idari tescil seçeneği değerlendirilmelidir.

Örnek 4: İsviçre Kararında Nafaka da Var

İsviçre mahkemesi tarafların boşanmasına ve eski eşin her ay 2.000 CHF nafaka ödemesine karar vermiştir.

Boşanmanın nüfus kütüğüne tescili medeni hâli düzeltir.

Ancak 2.000 CHF tutarındaki nafakanın borçlunun Türkiye’deki malvarlığı üzerinden cebri icrayla tahsil edilmesi isteniyorsa ilgili hüküm ayrıca tenfiz bakımından değerlendirilmelidir.

Örnek 5: Boşanma Kararı Var Ancak Rechtskraftbescheinigung Yok

Müvekkilin elinde yalnızca Zürih mahkemesinin Scheidungsurteil belgesi bulunmaktadır.

Karar üzerinde kesinleşme tarihi görünmemektedir.

Bu durumda mahkemeden kararın kesinleştiğini gösteren Rechtskraftbescheinigung temin edilmesi gerekebilir. Zürih mahkemeleri bu belgenin ayrıca talep edilebilmesine ilişkin resmî başvuru imkânı sunmaktadır. (www.gerichte-zh.ch)

Örnek 6: İsviçre’de Yıllar Önce Boşandım, Belgelerimi Kaybettim

Kişi 2010 yılında İsviçre’de boşanmış ancak mahkeme kararını kaybetmiş olabilir.

Bu durum Türkiye’de tanıma veya tescilin yapılamayacağı anlamına gelmez.

Öncelikle boşanmanın gerçekleştiği;

• kanton,
• mahkeme,
• yaklaşık tarih

belirlenir.

İlgili İsviçre mahkemesinden boşanma kararının ve kesinleşme belgesinin yeni örneği alınabilir.

Örneğin Zürih kantonunda bazı mahkemeler kendi boşanma kararının Rechtskraftbescheinigung ile birlikte yeniden sipariş edilebilmesine ilişkin güncel prosedür sunmaktadır. (www.gerichte-zh.ch)

Sonuç: İsviçre Boşanma Kararı Türkiye’de Nasıl Tanınır?

İsviçre’de verilen ve kesinleşen boşanma kararı Türkiye’deki nüfus kayıtlarını kendiliğinden değiştirmez.

Ancak İsviçre boşanma kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurması için her durumda tanıma davası açılması da zorunlu değildir.

Şartları taşıyan İsviçre boşanma kararlarının doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilmesi mümkündür. Zürih Başkonsolosluğunun 2 Şubat 2026 tarihli güncel uygulamasında; apostilli boşanma kararı, gerektiğinde apostilli kesinleşme belgesi ve bunların onaylı Türkçe tercümeleriyle tescil yapılabileceği belirtilmektedir. (Zürih Konsolosluğu)

İsviçre dosyalarında özellikle şu hususların kontrol edilmesi gerekir:

Karar hangi kantonda verildi?

Scheidungsurteil kesinleşti mi?

Rechtskraftbescheinigung veya eşdeğer kesinleşme belgesi mevcut mu?

Karar ve kesinleşme belgesi apostilli mi?

Türkçe tercümeler hazır mı?

İsviçre vatandaşlığı Türk nüfus kayıtlarına işlenmiş mi?

Tarafların ikisi de Türk vatandaşı mı, yoksa taraflardan biri İsviçre vatandaşı mı?

Eski eş idari tescile katılıyor mu?

Kararda nafaka, velayet, mal paylaşımı veya emeklilik haklarına ilişkin hükümler var mı?

Tarafların ikisinin de Türk vatandaşı olduğu ve eski eşin idari tescile katılmadığı durumlarda tanıma davası gerekebilir.

Taraflardan birinin İsviçre vatandaşı olması hâlinde ise Türk vatandaşı tarafın tek taraflı nüfus tescil başvurusu öncelikle değerlendirilmelidir. (Zürih Konsolosluğu)

İsviçre kararında Türkiye’de cebri olarak uygulanması gereken;

nafaka,
parasal ödeme,
malvarlığına ilişkin yükümlülük veya başka bir edim

bulunuyorsa yalnızca nüfus tescili yeterli değildir. Yabancı kararın ilgili bölümünün Türkiye’de uygulanması için tenfiz ve gerektiğinde uygulanabilir uluslararası sözleşmeler ayrıca incelenmelidir. MÖHUK m.50, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de icrasını Türk mahkemesinin tenfiz kararına bağlamaktadır.

Bu nedenle İsviçre boşanma kararının Türkiye’de tanınması konusunda en doğru yaklaşım, yalnızca “boşandınız mı?” sorusunu sormak değil;

“Karar kesinleşti mi, hangi kantonda verildi, tarafların vatandaşlığı nedir ve İsviçre kararının Türkiye’de hangi kısmının uygulanması isteniyor?”

sorularını birlikte değerlendirmektir.