Yabancı Boşanma Kararının Nüfusa İşlenmesi: Tanıma Davası Açmadan Tescil Mümkün mü?

Yurt dışında boşanan Türk vatandaşlarının en sık karşılaştığı sorunlardan biri, boşanma kararının yabancı ülkede kesinleşmesine rağmen Türkiye’deki nüfus kayıtlarında hâlen “evli” görünmeleridir.

Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, İngiltere, İsviçre, Amerika Birleşik Devletleri, Dubai, Katar veya başka bir ülkede boşanmış olmak, Türkiye’deki nüfus kaydının kendiliğinden değişeceği anlamına gelmez.

Bu nedenle uygulamada sıklıkla şu sorular gündeme gelmektedir:

Yurt dışında boşandım, boşanma kararını Türkiye’de nüfusa nasıl işletebilirim?

Tanıma davası açmak zorunda mıyım?

Eski eş başvuruya gelmezse ne olur?

Yabancı eşin Türkiye’ye gelmesi gerekir mi?

Apostil şart mı?

Boşanma kararının Türkçeye tercüme edilmesi gerekir mi?

Nüfusa tescil işlemi nafaka ve velayet kararını da geçerli hâle getirir mi?

Günümüzde bu sorular bakımından önemli bir kolaylık bulunmaktadır. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesi kapsamında şartları taşıyan yabancı boşanma kararlarının Türkiye’de mahkemede tanıma davası açılmadan doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilmesi mümkündür.

Bununla birlikte her yabancı boşanma kararı otomatik olarak idari yoldan tescil edilemez. Kararın kesinleşmesi, belge tasdikleri, tarafların vatandaşlığı, eski eşin başvuruya katılıp katılmadığı ve kararın içeriği hangi hukuki yöntemin kullanılacağını belirler.

Bu nedenle yabancı boşanma kararının nüfusa işlenmesinde ilk yapılması gereken işlem, doğrudan dava açmak değil, idari tescil şartlarının bulunup bulunmadığını kontrol etmektir.

Yurt Dışında Boşanmak Türkiye’de de Boşanmış Olmak Anlamına Gelir mi?

Yabancı ülke hukukuna göre kesinleşen bir boşanma kararı, o ülke bakımından evliliği sona erdirebilir.

Ancak yabancı ülke mahkemesi veya idari makamı Türkiye’deki MERNİS ve aile kütüğü kayıtlarını kendiliğinden değiştirmez.

Örneğin bir Türk vatandaşı 2023 yılında Almanya’da boşanmış ancak Türkiye’de herhangi bir işlem yapmamış olabilir.

Bu kişi Türkiye’de nüfus kayıt örneğini aldığında hâlen:

Medeni hâli: Evli

şeklinde görünebilir.

Bu durum yabancı boşanmanın geçersiz olduğu anlamına gelmez. Yabancı ülkede meydana gelen medeni hâl değişikliğinin henüz Türk nüfus kütüğüne aktarılmadığını gösterir.

Bu sorunun çözümü için yabancı boşanma kararının;

doğrudan nüfusa tescil edilmesi

veya şartları bulunmuyorsa

Türk mahkemesinde tanınması

gerekir.

Yabancı Boşanma Kararının Nüfusa Tescili Nedir?

Yabancı boşanma kararının nüfusa tescili, yabancı ülke makamınca verilen boşanma kararının Türk aile kütüğüne işlenerek kişinin Türkiye’deki medeni hâlinin güncellenmesidir.

Bu işlem sonucunda kişi artık Türkiye’de de nüfus kayıtlarında boşanmış olarak görünür.

5490 sayılı Kanun m.27/A’ya dayanan sistem yalnızca boşanma kararlarını değil;

• evliliğin butlanına,
• evliliğin iptaline,
• evliliğin mevcut olup olmadığının tespitine

ilişkin yabancı ülke kararlarını da belirli şartlarla kapsar. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel mevzuat sayfasında bu işlemler için özel başvuru formu da yayımlanmaktadır. (Nüfus Müdürlüğü)

Yabancı Boşanma Kararını Nüfusa İşletmek İçin Tanıma Davası Açmak Şart mı?

Hayır.

Bu konuda eski hukuki bilgiler ile güncel sistem sıklıkla birbirine karıştırılmaktadır.

Geçmişte yabancı boşanma kararlarının Türkiye’de sonuç doğurabilmesi için temel yöntem Türk mahkemesinde tanıma davası açılmasıydı.

Ancak günümüzde şartları taşıyan yabancı boşanma kararları 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A kapsamında doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebilir.

Örneğin Hollanda’daki Türk dış temsilciliklerinin 2026 yılı güncel uygulamasında kesinleşmiş Hollanda boşanma kararının Türkiye’de mahkemeye başvurulmadan nüfus kütüğüne tescil edilebildiği açıkça belirtilmektedir. Aynı sistem diğer yabancı ülkelerden alınan uygun kararlar bakımından da 5490 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik çerçevesinde uygulanmaktadır. (rotterdam-bk.mfa.gov.tr)

Dolayısıyla ilk değerlendirme şu şekilde yapılmalıdır:

İdari tescil şartları varsa → nüfus/konsolosluk yolu

İdari tescil şartları yoksa → tanıma davası

Yabancı kararda Türkiye’de icra edilecek hükümler varsa → ayrıca tenfiz

Yabancı Boşanma Kararının Doğrudan Nüfusa İşlenmesinin Şartları Nelerdir?

Yabancı boşanmanın nüfus kütüğüne doğrudan tescilinde bazı temel şartlar aranır.

1. Kararı yabancı ülkenin yetkili makamı vermiş olmalıdır

Kararın, boşanma konusunda ilgili yabancı ülke hukukuna göre yetkili bir adli veya idari makam tarafından verilmiş olması gerekir.

Bu nokta önemlidir çünkü dünyadaki boşanma sistemleri aynı değildir.

Bazı ülkelerde boşanma mahkeme kararıyla gerçekleşirken bazı ülkelerde yetkili idari makamların veya farklı resmî makamların da rolü bulunabilir.

Türkiye bakımından önemli olan işlemin ilgili yabancı ülkenin hukuku uyarınca yetkili resmî makamdan çıkmış olmasıdır.

2. Boşanma kararı kesinleşmiş olmalıdır

Henüz istinaf, temyiz veya ilgili ülke hukukundaki olağan kanun yollarına açık bir kararın nüfusa tescil edilmesi mümkün değildir.

Kararın üzerinde kesinleşme şerhi bulunmuyorsa ilgili yabancı ülke hukukuna göre kesinleştiğini gösteren ayrıca bir belge veya yazı sunulması gerekir. Nüfus idaresinin güncel hizmet standartlarında da karar üzerinde kesinleşme şerhi yoksa ayrı kesinleşme belgesi aranacağı belirtilmektedir. (Nüfus Müdürlüğü)

Bu nedenle dosya incelemesinde yalnızca:

“Boşanma kararınız var mı?”

diye sorulmamalıdır.

Asıl soru:

“Boşanma kararınız kesinleşti mi ve bunu belgeleyebiliyor musunuz?”

olmalıdır.

3. Karar Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır

Yabancı boşanma kararının Türkiye’de nüfusa işlenmesinin sınırlarından biri Türk kamu düzenidir.

Ancak yabancı ülkenin boşanma hukukunun Türk hukukundan farklı olması tek başına kamu düzenine aykırılık oluşturmaz.

Örneğin;

• boşanma sebeplerinin farklı olması,
• kusur sisteminin farklı olması,
• yabancı boşanma prosedürünün Türkiye’den farklı işlemesi

tek başına tescilin reddi için yeterli değildir.

Aranan husus, kararın Türkiye’de doğuracağı sonucun Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmasıdır.

Yabancı Boşanma Kararının Nüfusa İşlenmesi İçin Nereye Başvurulur?

Başvuru hem yurt dışında hem Türkiye’de yapılabilir.

Yurt dışında başvuru

Başvuru, kural olarak kararın verildiği ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliğine yapılır.

Örneğin;

Almanya’da verilen karar için Almanya’daki ilgili başkonsolosluğa,

Hollanda’da verilen karar için ilgili Hollanda başkonsolosluğuna,

İsviçre’de verilen karar için kararın verildiği kanton bakımından görevli Türk dış temsilciliğine

başvuru yapılabilir.

Bazı ülkelerde konsolosluk görev bölgesi ayrıca önemlidir.

Türkiye’de başvuru

Türkiye’de başvuru, taraflardan birinin yerleşim yerinin bulunduğu il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne yapılabilir.

Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayan kişiler için ise Yönetmelikte belirlenen bazı il müdürlüklerine başvuru imkânı bulunmaktadır. Güncel Nüfus İdaresi hizmet standartlarında bu iller arasında Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Konya, Kahramanmaraş, Samsun, Siirt, Sivas, Trabzon, Şanlıurfa ve Van sayılmaktadır. (Nüfus Müdürlüğü)

Tarafların İkisi de Türk Vatandaşıysa Birlikte Başvuru Şart mı?

Tarafların ikisinin de Türk vatandaşı olduğu durumlarda kural olarak iki tarafın da tescil başvurusuna katılması gerekir.

Ancak iki eski eşin aynı gün aynı makamda yan yana bulunması zorunlu değildir.

Taraflar;

aynı anda birlikte

veya

ayrı zamanlarda

başvuru yapabilir.

Ayrı başvuru hâlinde iki başvuru tarihi arasındaki sürenin 90 günü geçmemesi gerekir. 2026 tarihli güncel dış temsilcilik uygulamalarında bu 90 günlük süre açıkça uygulanmaktadır. (Zürih Başkonsolosluğu)

Örneğin:

Eski eşlerden biri 1 Eylül’de başvurursa diğer tarafın da kural olarak 90 günlük süre içerisinde süreci tamamlaması gerekir.

Ayrıca ayrı başvuruların aynı başvuru makamında tamamlanması gerektiği yönünde dış temsilcilik uygulamaları bulunmaktadır. (Almati BK)

Eski Eş Nüfusa Tescil İşlemine Katılmıyorsa Ne Yapılır?

Bu, uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biridir.

Örneğin tarafların ikisi de Türk vatandaşıdır.

Fransa’da, Almanya’da veya başka bir ülkede boşanmışlardır.

Boşanma kararı kesinleşmiştir.

Taraflardan biri Türkiye’de hâlen evli görünmekte ancak diğer eski eş:

“Ben konsolosluğa gitmeyeceğim ve hiçbir işlem yapmayacağım.”

demektedir.

Bu durumda idari tescil tamamlanamıyorsa, Türkiye’de yabancı boşanma kararının tanınması davası açılabilir.

Tanıma davası için eski eşin;

• izin vermesi,
• muvafakat etmesi,
• Türkiye’ye gelmesi,
• birlikte dava açması

zorunlu değildir.

Karşı taraf davalı gösterilir ve yargılama usulüne uygun şekilde yürütülür.

Dolayısıyla:

“Eski eş imza vermezse yabancı boşanmayı Türkiye’de hiçbir şekilde tanıtamam.”

düşüncesi doğru değildir.

İdari tescilin yapılamaması hâlinde yargısal tanıma yolu bulunmaktadır.

Taraflardan Biri Yabancıysa Tek Taraflı Tescil Yapılabilir mi?

Bu konuda önemli bir kolaylık bulunmaktadır.

Taraflardan birinin yabancı olması hâlinde Türk vatandaşı diğer tarafın tek taraflı başvuru yapabilmesi mümkündür.

Nüfus İdaresinin uygulama açıklamalarına göre yabancı tarafın adresinin tespit edilememesi, kendisine ulaşılamaması, başvuruyu kabul etmemesi veya başvurudan kaçınması gibi durumlarda Türk vatandaşı taraf veya vekili tek başına başvurabilir. Güncel 2026 tarihli dış temsilcilik uygulamalarında da taraflardan birinin yabancı olması hâlinde Türk vatandaşının tek taraflı başvurusu kabul edilmektedir. (Nüfus Müdürlüğü)

Örneğin:

Türk vatandaşı kadın + Alman vatandaşı erkek

Almanya’da boşanmışsa, Alman eski eşin Türkiye’deki işlemlere katılmaması her durumda tanıma davası açılmasını gerektirmeyebilir.

Aynı durum;

• Türk-Fransız,
• Türk-İngiliz,
• Türk-Amerikan,
• Türk-İsviçreli,
• Türk-Hollandalı

eşler bakımından da şartları varsa gündeme gelebilir.

Bu nedenle taraflardan birinin yabancı olduğu dosyalarda doğrudan tanıma davası açmadan önce tek taraflı nüfus tescili imkânı mutlaka kontrol edilmelidir.

Taraflardan Biri Ölmüşse Boşanma Kararı Nüfusa İşlenebilir mi?

Taraflardan birinin yabancı olması yanında ölmüş olması hâlinde de Türk vatandaşı tarafın tek taraflı başvuru imkânı bulunabilir. 2026 tarihli konsolosluk uygulamaları bunu açıkça kabul etmektedir. (Zürih Başkonsolosluğu)

Ancak ölüm ile boşanma kararının kesinleşme tarihleri özellikle önemlidir.

Eşlerden biri yabancı boşanma kararı kesinleşmeden ölmüşse ve evlilik ölüm nedeniyle sona ermişse farklı bir hukuki değerlendirme gerekebilir.

Bu nedenle ölüm bulunan yabancı boşanma dosyaları yalnızca nüfus tescili açısından değil, miras hukuku bakımından da ayrıca incelenmelidir.

Mavi Kart Sahibi Eski Eş Yabancı Sayılır mı?

Bu konuda dikkatli olmak gerekir.

Türk vatandaşlığından çıkma izniyle ayrılan Mavi Kartlı kişiler bakımından idari tescil sistemi sıradan yabancı eş durumuyla tamamen aynı uygulanmayabilir.

Güncel konsolosluk uygulamalarında taraflardan birinin Mavi Kartlı olduğu durumlarda çoğunlukla iki taraflı başvuru sistemi uygulanmakta; sırf Mavi Kart sahibi olması nedeniyle diğer eşe otomatik tek taraflı başvuru hakkı tanınmamaktadır. Nüfus İdaresinin uygulama açıklamaları da doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlığını kaybeden kişiler bakımından özel düzenleme bulunduğunu göstermektedir. (Nüfus Müdürlüğü)

Bu nedenle Mavi Kartlı eş bulunan dosyalar ayrıca kontrol edilmelidir.

Yabancı Boşanma Kararının Nüfusa Tescili İçin Hangi Belgeler Gerekir?

Kararın verildiği ülkeye ve başvuru makamının uygulamasına göre belge listesi ayrıntıda değişebilir. Ancak temel olarak şu belgeler önemlidir:

• Yabancı ülke adli veya idari makamının verdiği boşanma kararının aslı veya usulüne uygun onaylı örneği,
• Kararın kesinleştiğini gösteren belge veya kesinleşme şerhi,
• Kararın Türkçe tercümesi,
• Kesinleşme ayrı belgeyle ispatlanıyorsa bu belgenin Türkçe tercümesi,
• Apostil veya ülkeye göre gerekli tasdik/legalizasyon işlemleri,
• Tarafların kimlik veya pasaport belgeleri,
• Başvuru formu,
• Vekil aracılığıyla işlem yapılacaksa fotoğraflı özel vekâletname,
• Gerektiğinde ölüm, vatandaşlık veya isim değişikliğine ilişkin ek belgeler.

Nüfus İdaresinin güncel hizmet standartları da karar, kesinleşme belgesi, kimlik/pasaport ve vekille başvuruda fotoğraflı özel vekâletnameyi temel belgeler arasında saymaktadır. (Nüfus Müdürlüğü)

Yabancı Boşanma Kararında Apostil Şart mı?

Bu soruya her ülke bakımından tek bir cevap verilemez.

Kararın verildiği ülke Lahey Apostil Sözleşmesi’ne tarafsa ve belge türü sözleşme kapsamındaysa çoğu durumda apostil sistemi kullanılabilir.

Örneğin;

• Almanya,
• Fransa,
• Hollanda,
• Belçika,
• İsviçre,
• ABD

gibi ülkelerde apostil uygulaması gündeme gelebilir.

Ancak apostil sistemine taraf olmayan veya başka tasdik mekanizmalarının kullanıldığı ülkelerde legalizasyon/tasdik zinciri gerekebilir.

Bu nedenle:

“Her yabancı boşanma kararına mutlaka apostil yapılır.”

şeklinde genel bir kural doğru değildir.

Belgenin verildiği ülke, belgenin türü ve Türkiye ile ilgili ülke arasında uygulanabilir uluslararası sözleşmeler kontrol edilmelidir.

Apostilsiz Yabancı Boşanma Kararı Türkiye’de Kullanılamaz mı?

Her durumda böyle bir sonuç çıkarılamaz.

Nüfus İdaresi uygulamasında yabancı belgenin Türkiye’de resmî belge olarak kullanılmasını sağlayan tasdik zinciri önemlidir.

Apostil uygulanmayan durumlarda ilgili yabancı ülke makamları, dış temsilcilikler ve gerektiğinde Türkiye’deki yetkili makamların tasdikleri üzerinden başka bir legalizasyon yolu kullanılabilir.

Nüfus İdaresinin hizmet standartlarında da apostil bulunmayan yabancı belgeler bakımından farklı konsolosluk ve tasdik işlemlerinin uygulanabileceği belirtilmektedir. (Nüfus Müdürlüğü)

Bu nedenle belge incelemesi ülke bazında yapılmalıdır.

Boşanma Kararının Türkçe Tercümesi Zorunlu mu?

Genel sistemde yabancı boşanma kararının Türkiye’de kullanılabilmesi için Türkçe tercümesinin hazırlanması gerekir.

Kararın kesinleşmesi ayrı belgeyle ispatlanıyorsa bu belgenin de Türkçe tercümesi aranabilir.

Güncel dış temsilcilik ve Nüfus İdaresi uygulamalarında karar ile kesinleşme belgelerinin noter veya dış temsilcilik tarafından onaylanmış Türkçe tercümeleri temel belgeler arasındadır. (Budapeşte Büyükelçiliği)

Ancak belirli ülkelerde belirli Türk dış temsilcilikleri özel belge kolaylıkları uygulayabileceğinden başvuru yapılacak konsolosluğun güncel bilgi notunun ayrıca kontrol edilmesi faydalıdır.

Tercümede İsim Farklılığı Varsa Ne Olur?

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarında bu sorun sıkça görülmektedir.

Örneğin kişi Türkiye’de:

Mehmet Yılmaz

olarak kayıtlıyken yabancı mahkeme kararında:

Mehmet Yilmaz

veya vatandaşlık değişikliği nedeniyle:

Mehmet Yilmaz Smith

olarak görünebilir.

Arapça veya Kiril alfabesinin kullanıldığı ülkelerde farklılıklar daha belirgin olabilir.

Nüfus idaresinin yabancı kararın gerçekten aynı kişiye ilişkin olduğunu tespit edebilmesi gerekir.

Bu nedenle gerekiyorsa;

• pasaport,
• vatandaşlık belgesi,
• isim değişikliği kararı,
• doğum belgesi,
• evlilik belgesi

gibi ek belgelerle kişi bağlantısı açıklanmalıdır.

Vekil Aracılığıyla Yabancı Boşanma Kararı Nüfusa İşletilebilir mi?

Evet.

İdari tescil başvuruları kanuni temsilci veya vekil aracılığıyla yapılabilir.

Ancak standart bir genel vekâletname her zaman yeterli değildir.

Mevzuat ve nüfus uygulaması, yabancı boşanma kararının tescili için fotoğraflı özel vekâletname aramaktadır. (Nüfus Müdürlüğü)

Bu nedenle yurt dışında yaşayan kişinin vekâletname çıkarmadan önce Türkiye’de işlemi takip edecek avukattan uygun vekâletname metnini alması faydalıdır.

Aksi hâlde eksik özel yetki nedeniyle yeni vekâletname çıkarılması gerekebilir.

Eski Eşler Aynı Anda Başvurmak Zorunda mı?

Hayır.

Tarafların birlikte başvurması gereken dosyalarda dahi aynı gün aynı makam önünde bulunmaları şart değildir.

Başvurular ayrı ayrı yapılabilir.

Ancak iki başvuru arasındaki süre 90 günü geçmemelidir.

Örneğin ilk taraf 1 Ekim’de başvuru yaptıysa ikinci tarafın mevzuattaki süre içerisinde işlemini tamamlaması gerekir.

Birçok güncel dış temsilcilik ayrıca ayrı başvuruların aynı temsilcilikte yapılmasını istemektedir. (Almati BK)

Bu nedenle eski eşlerin farklı ülkelerde veya şehirlerde yaşadığı dosyalarda başvuru yöntemi önceden planlanmalıdır.

Boşanma Kararı Nüfusa Hangi Tarihle İşlenir?

Boşanma tarihinin doğru tespit edilmesi özellikle önemlidir.

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, yabancı mahkemece verilen boşanma kararının Türkiye’de tanınması veya tescil edilmesi hâlinde yabancı kararın kesinleşme tarihini boşanma tarihi olarak kabul etmektedir. (Nüfus Müdürlüğü)

Örneğin:

Yabancı mahkeme karar tarihi: 10 Ocak 2024

Kesinleşme tarihi: 15 Mart 2024

Türkiye’de nüfusa tescil tarihi: 20 Ağustos 2026

ise nüfus kaydına boşanmanın 20 Ağustos 2026 tarihinde gerçekleştiği yazılmaz.

Esas alınan tarih 15 Mart 2024, yani yabancı kararın kesinleşme tarihidir.

Bu ayrım;

• miras,
• mal rejimi,
• yeniden evlenme,
• eş sıfatı

bakımından önemli sonuçlar doğurabilir.

Yabancı Boşanma Kararını Yıllar Sonra Nüfusa İşletmek Mümkün mü?

Kural olarak sırf aradan uzun süre geçmiş olması yabancı boşanma kararının tesciline engel değildir.

Örneğin kişi 2012 yılında Almanya’da boşanmış ancak Türkiye’de 2026 yılına kadar hiçbir işlem yapmamış olabilir.

Bu durumda öncelikle;

• eski boşanma kararının resmî örneği,
• kesinleşme belgesi,
• gerekli tasdik/apostil,
• Türkçe tercüme

temin edilerek tescil şartları değerlendirilir.

Belge bulunamıyorsa ilgili yabancı mahkeme veya kayıt makamından yeni resmî örnek alınması gerekebilir.

Yabancı Boşanma Kararının Nüfusa İşlenmesi Nafakayı da Geçerli Hâle Getirir mi?

Hayır.

Bu ayrım son derece önemlidir.

Yabancı mahkeme aynı kararda;

tarafların boşanmasına

ve

bir eşin diğerine aylık 1.500 euro nafaka ödemesine

karar vermiş olabilir.

Boşanma hükmünün nüfusa tescili kişinin medeni hâlini değiştirir.

Ancak nafaka hükmü sırf bu nedenle Türkiye’de otomatik olarak icra edilebilir hâle gelmez.

Yabancı boşanma kararlarının nüfus tesciline ilişkin sistem, velayet, iştirak nafakası, çocukla kişisel ilişki, mal rejimi ve tazminat gibi hükümleri idari tescilden ayrı tutmaktadır. Güncel 2026 tarihli dış temsilcilik açıklamalarında da nafaka, velayet ve mal paylaşımının nüfus tesciliyle doğrudan işlenmediği belirtilmektedir. (vasington-be.mfa.gov.tr)

Bu tür hükümler bakımından ayrıca tanıma veya tenfiz gerekebilir.

Yabancı Boşanma Kararının Nüfusa Tescili Velayeti de İşler mi?

Kural olarak boşanmanın nüfusa tescili, yabancı kararın velayete ilişkin bölümünü otomatik olarak Türkiye’de icra edilebilir hâle getirmez.

Örneğin yabancı mahkeme;

“Ortak çocuğun velayeti anneye verilmiştir.”

şeklinde hüküm kurmuş olabilir.

Çocuğun Türkiye’de bulunması veya velayet kararının Türkiye’de kullanılması gerekiyorsa yabancı velayet kararının;

• tanınması,
• tenfizi,
• ilgili uluslararası sözleşmeler,

bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.

Dolayısıyla:

Boşanmanın nüfusa işlenmesi ≠ yabancı kararın tüm maddelerinin Türkiye’de geçerli hâle gelmesi

şeklindeki ayrım özellikle bilinmelidir.

Mal Paylaşımı Nüfusa Tescille Türkiye’de Uygulanır mı?

Hayır.

Yabancı boşanma kararında;

• evin devri,
• banka hesaplarının paylaşımı,
• eşlerden birinin diğerine para ödemesi,
• şirket hisselerinin devri

gibi hükümler bulunabilir.

Boşanma kararının nüfusa işlenmesi bu hükümleri kendiliğinden Türk tapu müdürlüğünde, bankada veya icra dairesinde uygulanabilir hâle getirmez.

Bu tür kararların Türkiye’deki etkisi ayrıca tanıma-tenfiz ve milletlerarası özel hukuk açısından incelenmelidir.

Özellikle Türkiye’deki taşınmazlar bakımından ayrıca Türk hukukunun taşınmazlara ilişkin kuralları önem taşır.

Tanıma ile Tenfiz Arasındaki Fark Nedir?

Yabancı boşanma dosyalarında en fazla karıştırılan kavramlardan biri budur.

Tanıma

Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de hukuki etkisinin, kesin hüküm ve kesin delil niteliğinin kabul edilmesini sağlar.

Örneğin:

“Taraflar boşanmıştır.”

hükmü bakımından temel ihtiyaç tanımadır.

Tenfiz

Yabancı mahkeme kararındaki icrası gereken hükmün Türkiye’de cebri icra yoluyla uygulanmasını sağlar.

Örneğin yabancı karar:

“Davalı davacıya 100.000 euro ödeyecektir.”

diyorsa ve borçlunun Türkiye’de malvarlığına karşı icra takibi yapılmak isteniyorsa tenfiz gündeme gelir.

Bu nedenle;

Medeni hâlin kabulü → tanıma

Kararın Türkiye’de zorla uygulanması → tenfiz

şeklinde temel bir ayrım yapılabilir.

Nüfus Tescili Reddedilirse Ne Yapılabilir?

İdari başvurunun reddedilmesi, yabancı boşanma kararının Türkiye’de hiçbir zaman tanınamayacağı anlamına gelmez.

İdari tescil şartları mevcut değilse Türkiye’de tanıma davası açılabilir.

Bu durum özellikle;

• iki Türk vatandaşından birinin başvuruya katılmaması,
• kararın idari tescil şartlarını taşımaması,
• belge veya kararın niteliği konusunda hukuki sorun bulunması

hâllerinde önem taşır.

Dolayısıyla sistem iki farklı yol sunmaktadır:

Kolaylaştırılmış idari yol → nüfus tescili

Yargısal yol → tanıma/tenfiz

Türkiye’de Daha Önce Tanıma Davası Açılmışsa Nüfusa Başvurulabilir mi?

Bu husus başvuru öncesinde mutlaka kontrol edilmelidir.

Aynı yabancı karar hakkında Türkiye’de daha önce açılmış ve devam eden veya reddedilmiş bir dava bulunması, idari tescil sürecini etkileyebilir.

Bu nedenle müvekkile şu soru mutlaka sorulmalıdır:

“Bu yabancı boşanma kararıyla ilgili daha önce Türkiye’de herhangi bir dava açıldı mı?”

Dava geçmişi kontrol edilmeden aynı karar hakkında ikinci bir prosedüre başlanması gereksiz zaman kaybına yol açabilir.

Yabancı Boşanma Kararının Nüfusa İşlenmemesinin Riskleri Nelerdir?

Yurt dışında boşanmış olmasına rağmen yıllarca Türkiye’de işlem yapmayan kişiler ciddi hukuki sorunlarla karşılaşabilir.

Türkiye’de hâlen evli görünmek

En temel sorun budur.

Kişi yabancı ülkede boşanmış olmasına rağmen Türkiye’deki resmî kayıtlarda evli görünmeye devam eder.

Yeniden evlenme işlemlerinde sorun yaşamak

Türkiye’de yeni evlilik yapılmak istendiğinde nüfus kaydındaki mevcut evlilik engel oluşturabilir.

Miras uyuşmazlığı ortaya çıkması

Eski eşlerden biri öldüğünde nüfus kaydında diğer taraf hâlen eş olarak görünebilir.

Ancak yabancı boşanmanın kesinleşme tarihi mirasçılık değerlendirmesini doğrudan etkileyebilir.

Mal rejimi uyuşmazlıkları

Boşanmanın hangi tarihte hukuki sonuç doğurduğu, mal rejimi ve bazı malvarlığı talepleri bakımından kritik olabilir.

Nafaka ve velayet kararlarının kullanılamaması

Yabancı kararın bu bölümleri bakımından ayrıca tanıma veya tenfiz işlemi yapılması gerekebilir.

Bu nedenle yabancı boşanma kararının Türkiye bakımından uzun süre işlemsiz bırakılması tavsiye edilmez.

Yabancı Boşanma Kararının Nüfusa İşlenmesi İçin Avukat Gerekir mi?

İdari tescil işleminin mutlaka avukat tarafından yapılması zorunlu değildir.

Taraflar şartları varsa bizzat başvuru yapabilir.

Ancak dosyada;

• eski eşin başvuruya katılmaması,
• taraflardan birinin yabancı olması,
• Mavi Kart durumu,
• apostil veya legalizasyon problemi,
• kararın kesinleşmesinin belgelendirilememesi,
• isim veya vatandaşlık farklılığı,
• nafaka ve velayet hükümleri,
• daha önce açılmış tanıma davası

gibi sorunlar bulunuyorsa hukuki değerlendirme önemli hâle gelir.

Özellikle tanıma veya tenfiz davası açılması gereken dosyalarda yabancı kararın hangi bölümünün tanınacağı veya tenfiz edileceğinin doğru belirlenmesi gerekir.

Yabancı Boşanma Kararının Nüfusa İşlenmesi İçin Pratik Yol Haritası

Yabancı boşanma dosyalarında en pratik yöntem şu sırayla hareket etmektir:

1. Boşanmanın hangi ülkede ve hangi makam tarafından gerçekleştirildiği belirlenir.

2. Nihai boşanma kararının resmî örneği alınır.

3. Kararın kesinleşip kesinleşmediği kontrol edilir.

4. Gerekiyorsa ayrı kesinleşme belgesi temin edilir.

5. İlgili ülkeye göre apostil veya gerekli legalizasyon/tasdik işlemleri tamamlanır.

6. Kararın ve kesinleşme belgesinin Türkçe tercümeleri hazırlanır.

7. Tarafların vatandaşlıkları kontrol edilir.

8. İki tarafın da Türk vatandaşı olup olmadığı ve eski eşin başvuruya katılıp katılmayacağı belirlenir.

9. Tek taraflı idari başvuru imkânı varsa kullanılır.

10. İdari tescil mümkün değilse tanıma davası açılır.

11. Kararda nafaka, velayet veya mali hükümler varsa bunlar ayrıca tanıma-tenfiz açısından incelenir.

Bu sıralama, gereksiz tanıma davası açılmasını ve belge eksikliği nedeniyle sürecin uzamasını önleyebilir.

Örnek 1: İki Türk Vatandaşı Almanya’da Boşandı

Ahmet ve Zeynep Türk vatandaşıdır.

Almanya’da boşanma kararı kesinleşmiştir.

İki taraf da Türkiye’de nüfus kaydının düzeltilmesini istemektedir.

Gerekli karar, kesinleşme, apostil ve tercüme belgeleri hazırlandıktan sonra yabancı boşanmanın doğrudan nüfusa tescili değerlendirilebilir.

Tarafların aynı gün başvurması zorunlu değildir; ayrı başvuruların 90 günlük süre içerisinde tamamlanması mümkündür. (Hannover Başkonsolosluğu)

Örnek 2: İki Türk Vatandaşı Boşandı Ancak Eski Eş Başvurmuyor

Mehmet ve Elif Fransa’da boşanmıştır.

İkisi de Türk vatandaşıdır.

Mehmet Türkiye’de hâlen evli görünmektedir ancak Elif tescil işlemine katılmamaktadır.

Bu durumda idari tescil tamamlanamıyorsa Mehmet’in tanıma davası açması mümkündür.

Elif’in Türkiye’ye gelmesi veya tanımaya muvafakat etmesi gerekmez.

Örnek 3: Türk Vatandaşı ile Yabancı Eş Boşandı

Ayşe Türk vatandaşıdır.

Eski eşi Alman vatandaşıdır.

Almanya’daki boşanma kararı kesinleşmiştir ancak Alman eski eş Türkiye’deki hiçbir işleme katılmamaktadır.

Taraflardan birinin yabancı olması nedeniyle Ayşe’nin tek taraflı idari tescil imkânı öncelikle değerlendirilmelidir. Güncel dış temsilcilik uygulamaları bu tür tek taraflı başvuruyu kabul etmektedir. (Zürih Başkonsolosluğu)

Örnek 4: Yabancı Kararda Nafaka da Var

Yabancı mahkeme:

“Tarafların boşanmasına ve eski eşin aylık 2.000 euro nafaka ödemesine”

karar vermiştir.

Boşanma kısmı nüfusa tescil edilebilir.

Ancak nafaka hükmünün Türkiye’de borçlunun banka hesabına veya maaşına karşı icra edilmesi isteniyorsa ayrıca tenfiz değerlendirmesi gerekir.

Nüfus tescili tek başına bu mali hükme Türkiye’de cebri icra kabiliyeti kazandırmaz. (vasington-be.mfa.gov.tr)

Örnek 5: Karar Var Ancak Kesinleşme Belgesi Yok

Müvekkil yabancı mahkeme kararını getirmiştir ancak karar üzerinde kesinleşme şerhi bulunmamaktadır.

Bu durumda doğrudan tescil başvurusu yapılmadan önce yabancı ülkenin ilgili mahkemesinden veya yetkili makamından kararın kesinleştiğini gösteren resmî belge alınmalıdır.

Nüfus İdaresi de karar üzerinde kesinleşme şerhi yoksa ayrı kesinleşme belgesi veya yazı aramaktadır. (Nüfus Müdürlüğü)

Örnek 6: Yurt Dışında 15 Yıl Önce Boşanılmış

Kişi 2011 yılında Hollanda’da boşanmış ancak Türkiye’de hiçbir işlem yapmamıştır.

Bu durum sırf sürenin geçmiş olması nedeniyle tescili imkânsız hâle getirmez.

İlgili yabancı mahkeme ve kayıt makamlarından kararın yeni resmî örneği ve kesinleşme belgeleri alınarak dosya yeniden hazırlanabilir.

Sonuç: Yabancı Boşanma Kararı Nüfusa Nasıl İşlenir?

Yurt dışında kesinleşmiş bir boşanma kararı, Türkiye’deki nüfus kaydını kendiliğinden değiştirmez.

Ancak günümüzde yabancı boşanma kararının Türkiye’de geçerli hâle getirilmesi için her durumda mahkemede tanıma davası açılması da gerekli değildir.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A kapsamındaki şartlar bulunuyorsa yabancı ülkenin yetkili adli veya idari makamınca verilen boşanma kararı doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebilir.

İşleme başlamadan önce özellikle;

kararın kesinleşmiş olup olmadığı,

apostil veya gerekli tasdik işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığı,

Türkçe tercümenin hazırlanıp hazırlanmadığı,

tarafların vatandaşlığı,

eski eşin başvuruya katılıp katılmayacağı

kontrol edilmelidir.

Tarafların ikisi de Türk vatandaşıysa kural olarak her iki tarafın başvuru sürecine katılması gerekir. Taraflar aynı anda başvurmak zorunda değildir ancak ayrı müracaatlarda 90 günlük süre önemlidir. (Zürih Başkonsolosluğu)

Taraflardan birinin yabancı olması hâlinde ise Türk vatandaşı tarafın tek taraflı başvuru yapabilmesi mümkündür. (Nüfus Müdürlüğü)

İdari tescilin mümkün olmaması hâlinde Türkiye’de tanıma davası açılabilir.

Yabancı boşanma kararında;

nafaka,
velayet,
çocukla kişisel ilişki,
tazminat,
mal paylaşımı veya başka icra edilebilir hükümler

bulunuyorsa yalnızca boşanmanın nüfus kütüğüne işlenmesi yeterli olmayabilir. Bu hükümler bakımından ayrıca tanıma veya tenfiz süreci değerlendirilmelidir. (vasington-be.mfa.gov.tr)

Bu nedenle yabancı boşanma kararının nüfusa işlenmesinde en doğru yaklaşım şu dört soruyla başlamaktır:

Karar hangi ülkede ve hangi makam tarafından verildi?

Karar kesinleşti mi ve gerekli tasdikleri tamamlandı mı?

Tarafların vatandaşlığı nedir ve eski eş tescil işlemine katılıyor mu?

Amaç yalnızca Türkiye’de medeni hâli düzeltmek mi, yoksa yabancı kararın nafaka, velayet veya mali hükümlerini de Türkiye’de uygulamak mı?