Rekabet Kurumunun Algoritmaları İnceleme Yetkisi: Dijital Sistemler, Kaynak Kodları ve Yerinde İnceleme

Şirketlerin ticari kararları giderek daha fazla algoritmalar tarafından alınmaktadır. E-ticaret platformlarında ürün sıralaması, dinamik fiyatlandırma, reklam gösterimi, buybox seçimi, müşteri segmentasyonu, kampanya yönetimi ve rakip fiyatlarının takibi artık büyük ölçüde yazılımlar üzerinden gerçekleştirilebilmektedir.

Bu dönüşüm rekabet hukuku soruşturmalarının kapsamını da değiştirmektedir.

Geçmişte bir rekabet soruşturmasında ağırlıklı olarak;

• e-postalar,
• sözleşmeler,
• şirket içi yazışmalar,
• toplantı tutanakları,
• fiyat listeleri

incelenirken günümüzde bunlara;

• algoritmalar,
• veri tabanları,
• yazılım sistemleri,
• fiyatlandırma parametreleri,
• log kayıtları,
• sunucular,
• mobil cihazlar,
• yapay zekâ sistemleri

de eklenmektedir.

Bu noktada şirketler açısından kritik soru ortaya çıkmaktadır:

Rekabet Kurumu bir şirketin kullandığı algoritmayı inceleyebilir mi?

Türk rekabet hukuku bakımından cevap genel olarak evettir.

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, Rekabet Kuruluna geniş bilgi isteme ve yerinde inceleme yetkileri tanımaktadır. Özellikle 2020 yılında Kanun’un 15. maddesinde yapılan değişiklikle elektronik ortam ve bilişim sistemlerinde tutulan her türlü veri ve belgenin incelenebileceği açıkça düzenlenmiştir. Rekabet Kurumunun güncel uygulamalarında da bilgisayarlar, mobil cihazlar, veri tabanları, sunucular ve algoritmalar üzerinde dijital inceleme gerçekleştirildiği görülmektedir.

Dolayısıyla bir şirket açısından;

“Bu bilgi bir belge değil, algoritmadır.”

veya

“Fiyatı çalışanlarımız değil yazılım belirlemektedir.”

şeklindeki yaklaşım, sistemi Rekabet Kurumunun inceleme alanının dışında bırakmaz.

Rekabet Kurumunun Algoritmaları İnceleme Yetkisinin Hukuki Dayanağı

Rekabet Kurulunun inceleme yetkisinin temel dayanağı 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’dur.

Algoritmalar bakımından özellikle iki hüküm önem taşımaktadır:

4054 sayılı Kanun m.14 – Bilgi isteme yetkisi

ve

4054 sayılı Kanun m.15 – Yerinde inceleme yetkisi.

Bu iki yetki Rekabet Kurumuna bir teşebbüsün rekabet hukuku açısından önem taşıyan ticari faaliyetlerini ve bunların arkasındaki dijital sistemleri araştırma imkânı vermektedir.

Rekabet Kurulunun Bilgi İsteme Yetkisi

4054 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu, Kanun’un kendisine verdiği görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü her türlü bilgiyi kamu kurum ve kuruluşlarından, teşebbüslerden ve teşebbüs birliklerinden isteyebilir.

Bu yetki algoritmik sistemler bakımından oldukça geniş bir kullanım alanına sahiptir.

Rekabet Kurumu örneğin bir şirketten;

• fiyatlandırma algoritmasının çalışma mantığını,
• kullanılan veri kaynaklarını,
• fiyat belirleme kriterlerini,
• algoritmanın hangi tarihte devreye alındığını,
• algoritmayı geliştiren şirket veya ekibi,
• üçüncü taraf yazılım sağlayıcısıyla yapılan sözleşmeleri,
• algoritmanın güncelleme geçmişini,
• fiyat değişikliğine ilişkin kayıtları

talep edebilir.

Dolayısıyla Kurumun algoritmayı incelemesi mutlaka şirket merkezinde yapılan fiziksel bir inceleme ile başlamaz.

Ön araştırma veya soruşturma sürecinde şirkete yazılı bilgi talebi gönderilmesi de mümkündür.

Rekabet Kurumu Algoritmanın Nasıl Çalıştığını Sorabilir mi?

Evet.

Özellikle rekabet ihlali iddiasının algoritmanın çalışma biçimiyle bağlantılı olduğu durumlarda algoritmanın;

girdileri, karar kuralları ve çıktıları

önem kazanabilir.

Örneğin bir fiyatlandırma algoritması incelenirken Kurum şu soruların cevaplarını araştırabilir:

Algoritma hangi verileri kullanıyor?

Rakip fiyatlarını takip ediyor mu?

Rakip fiyatındaki değişikliğe otomatik tepki veriyor mu?

Minimum fiyat seviyesi bulunuyor mu?

Rakibin fiyatına otomatik eşitleme yapılıyor mu?

Başka şirketlerden gelen kamuya açık olmayan bilgiler kullanılıyor mu?

Fiyat değişikliği insan onayına tabi mi?

Algoritma hangi koşullarda fiyat artırıyor veya indiriyor?

Bu nedenle şirketlerin algoritmayı yalnızca teknik bir yazılım olarak değil, şirketin ticari karar alma sisteminin bir parçası olarak değerlendirmesi gerekir.

Rekabet Kurulunun Yerinde İnceleme Yetkisi

Algoritmalar bakımından en önemli düzenlemelerden biri 4054 sayılı Kanun’un 15. maddesidir.

2020 yılında yapılan değişiklik sonrasında hüküm, Rekabet Kurulunun görevlendirdiği uzmanların teşebbüslerin;

fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan her türlü veri ve belgelerini inceleyebileceğini, bunların kopyalarını ve fiziki örneklerini alabileceğini

açıkça düzenlemektedir.

Bu düzenleme dijital rekabet soruşturmalarının hukuki altyapısını önemli ölçüde güçlendirmiştir.

Artık yerinde incelemenin yalnızca şirketin dolaplarında bulunan belgeler veya çalışanların e-postalarıyla sınırlı olduğu düşünülemez.

Rekabet Kurumu Hangi Dijital Sistemleri İnceleyebilir?

Somut soruşturmanın konusu ve kapsamı çerçevesinde inceleme özellikle şu alanlara yönelebilir:

• Masaüstü bilgisayarlar,
• Dizüstü bilgisayarlar,
• Şirket sunucuları,
• E-posta hesapları,
• Veri tabanları,
• Bulut sistemleri,
• Mobil cihazlar,
• Kurumsal mesajlaşma uygulamaları,
• Fiyatlandırma yazılımları,
• CRM ve ERP sistemleri,
• API bağlantıları,
• Algoritmik karar sistemleri,
• Otomatik raporlama sistemleri.

Rekabet Kurumu uygulamasında dijital cihazların adli bilişim yazılımlarıyla incelendiği ve elektronik verilerin kopyalarının alınabildiği görülmektedir.

Rekabet Kurumu Algoritmanın Kaynak Kodunu İnceleyebilir mi?

Şirketler bakımından en önemli sorulardan biri budur.

Algoritmanın rekabet ihlali bakımından doğrudan önem taşıdığı bir soruşturmada, yazılımın teknik yapısının ve belirli koşullarda kaynak kodunun inceleme konusu hâline gelmesi mümkündür.

Ancak her algoritma soruşturmasında mutlaka kaynak kodunun tamamının inceleneceği söylenemez.

Rekabet hukuku açısından önemli olan çoğu zaman algoritmanın teknik bütünlüğünden ziyade rekabetçi davranış üzerindeki etkisidir.

Örneğin bir fiyatlandırma sisteminde;

“Rakip fiyatı yükseldiğinde fiyatı aynı seviyeye çıkar.”

şeklindeki ticari kural, kaynak kodu incelenmeden de;

• sistem dokümanları,
• fiyatlandırma parametreleri,
• yönetici ekranları,
• fiyat logları,
• şirket içi yazışmalar

üzerinden tespit edilebilir.

Ancak algoritmanın davranışının başka şekilde açıklanamadığı durumlarda daha teknik inceleme yapılması gerekebilir.

Rekabet Kurumunun algoritmalar üzerine yayımladığı çalışmalarda da rekabet ihlalinin tespit edilebilmesi için bazı olaylarda algoritmanın işleyiş biçiminin, kullandığı verilerin ve ortaya çıkardığı sonuçların incelenmesinin gerekebileceği açıkça değerlendirilmektedir.

Algoritmanın Kaynak Kodu Ticari Sırsa Ne Olur?

Bir algoritmanın kaynak kodu şirket açısından son derece değerli bir ticari sır veya fikrî mülkiyet unsuru olabilir.

Ancak bir bilginin ticari sır niteliğinde olması, kural olarak Rekabet Kurumunun soruşturma yetkisini tamamen ortadan kaldırmaz.

Rekabet hukuku soruşturmasında gerekli ve ilgili olduğu ölçüde ticari sır niteliğindeki bilgiler de inceleme konusu olabilir.

Bununla birlikte soruşturma sürecinde ticari sırların korunmasına ilişkin ayrıca hukuki güvenceler bulunmaktadır.

Bu nedenle;

“Kaynak kodumuz ticari sırdır, dolayısıyla Rekabet Kurumu inceleyemez.”

yaklaşımı genel olarak doğru değildir.

Daha doğru hukuki yaklaşım;

incelemenin gerekliliği, kapsamı, soruşturmanın konusu ve ticari sırların korunması

arasında denge kurulmasıdır.

Rekabet Kurumu Şirket Sunucularını İnceleyebilir mi?

Evet.

Kanunun elektronik ortam ve bilişim sistemlerinde tutulan verilere yönelik açık düzenlemesi nedeniyle, şirketin ticari verilerinin fiziksel olarak çalışan bilgisayarında bulunması şart değildir.

Veriler şirket sunucusunda veya başka bir bilişim altyapısında tutuluyor olabilir.

Örneğin;

• fiyatlandırma motorunun logları,
• geçmiş fiyat değişiklikleri,
• rakip fiyat takip kayıtları,
• kullanıcı yetkilendirmeleri,
• algoritma parametreleri

şirket sunucusunda saklanabilir.

Bu verilerin soruşturmanın konusuyla bağlantılı olması hâlinde inceleme kapsamına alınması mümkündür.

Bulut Sistemlerindeki Veriler İncelenebilir mi?

Günümüzde birçok şirket verilerini fiziksel sunucular yerine;

• Microsoft 365,
• Google Workspace,
• AWS,
• Azure,
• farklı SaaS hizmetleri

üzerinde tutmaktadır.

Bir verinin fiziksel olarak şirket merkezindeki bilgisayarda bulunmaması, rekabet hukuku bakımından tek başına belirleyici değildir.

Şirketin kullanımında bulunan ve soruşturmayla ilgili elektronik verilere erişilebilmesi önem taşır.

Bu nedenle şirketlerin;

“Veri bizim bilgisayarımızda değil, bulutta.”

şeklindeki yaklaşımının incelemeyi otomatik olarak engelleyeceği düşünülmemelidir.

Mobil Telefonlar İncelenebilir mi?

Yerinde incelemelerde özellikle şirket faaliyetlerinde kullanılan mobil cihazlar da önemli bir delil kaynağı hâline gelmiştir.

Rekabet Kurulu kararlarında mobil cihazların adli bilişim yazılımları aracılığıyla incelendiği ve WhatsApp yazışmalarının değerlendirmeye alındığı görülmektedir.

Özellikle;

• WhatsApp,
• Telegram,
• Signal,
• Microsoft Teams,
• Slack

gibi uygulamalardaki şirket faaliyetleriyle ilgili yazışmalar rekabet soruşturmaları açısından önem taşıyabilir.

Dolayısıyla şirket çalışanlarının;

“Bu yazışma e-postada değil, WhatsApp’ta.”

şeklindeki düşüncesi rekabet hukuku açısından güvenli değildir.

Algoritmanın Log Kayıtları Neden Önemlidir?

Algoritmik sistemlerin incelenmesinde en önemli delillerden biri log kayıtlarıdır.

Log kayıtları sistemin belirli bir tarihte ne yaptığını gösterebilir.

Örneğin fiyatlandırma algoritmasının logları şu bilgileri ortaya koyabilir:

10.05 – Rakip A fiyatı: 1.000 TL

10.06 – Algoritma rakip fiyatını tespit etti

10.06 – Şirket fiyatı: 1.000 TL

11.40 – Rakip A fiyatı: 1.100 TL

11.41 – Şirket fiyatı: 1.100 TL

Bu kayıtlar tek başına rekabet ihlalini ispatlamayabilir.

Ancak sistemin rakip fiyatlarına nasıl tepki verdiğini anlamak açısından önemli olabilir.

Bu nedenle gelecekte algoritmik rekabet soruşturmalarında;

e-posta delilleri kadar algoritma loglarının da önem kazanması

beklenmektedir.

Algoritmanın Geçmiş Versiyonları İncelenebilir mi?

Önemli olabilir.

Bir şirket algoritmasını soruşturma öncesinde veya soruşturma sırasında değiştirmiş olabilir.

Örneğin eski algoritmada;

“Rakip fiyatına eşitle”

fonksiyonu bulunurken daha sonra bu özellik kaldırılmış olabilir.

Bu durumda;

• algoritmanın önceki versiyonları,
• yazılım güncelleme kayıtları,
• Git veya benzeri versiyon kontrol sistemleri,
• teknik değişiklik raporları

ihlalin hangi dönemde ve nasıl gerçekleştiğinin anlaşılması bakımından önem taşıyabilir.

Dolayısıyla algoritmanın yalnızca inceleme günündeki versiyonuna bakılması her durumda yeterli olmayabilir.

Trendyol Dosyası Algoritma İncelemeleri Açısından Neden Önemli?

Türkiye’de Rekabet Kurumunun algoritmaları gerçekten inceleyip inceleyemeyeceği artık teorik bir tartışma değildir.

Trendyol hakkında yürütülen incelemede Rekabet Kurumu, algoritmalar ve bilişim sistemleri üzerinde gerçekleştirilen yerinde incelemeler sonucunda platformun kendi ürünlerine avantaj sağladığı, pazaryeri verilerini kullandığı ve algoritmaya belirli müdahalelerde bulunduğu yönünde bulgular elde etmiştir.

Rekabet Kurumu ayrıca dijital inceleme kapasitesini anlatırken;

yazılım kodları, veri tabanları, sunucu sistemleri ve algoritmalar üzerinde inceleme yapabildiğini

ve Trendyol ile Hepsiburada gibi platformların algoritmalarında inceleme gerçekleştirildiğini açıkça ifade etmiştir.

Bu uygulamalar algoritmaların Türkiye’deki rekabet hukuku soruşturmalarında artık doğrudan delil ve inceleme alanı hâline geldiğini göstermektedir.

Rekabet Kurumu Fiyatlandırma Algoritmasını İnceleyebilir mi?

Evet.

Özellikle aşağıdaki iddiaların araştırıldığı dosyalarda fiyatlandırma algoritması önemli hâle gelebilir:

• Algoritmik kartel,
• Fiyat koordinasyonu,
• Rakip fiyatına otomatik eşitleme,
• Yeniden satış fiyatının belirlenmesi,
• Rakip fiyatlarının otomatik takip edilmesi,
• Dinamik fiyatlandırma,
• Ortak fiyatlandırma yazılımı kullanılması.

Örneğin şirketin kullandığı algoritma;

“Rakip fiyatının altında satış yapma.”

şeklinde programlanmışsa Kurum bu kuralın;

• kim tarafından konulduğunu,
• hangi tarihte devreye alındığını,
• fiyatlara nasıl etki ettiğini,
• rakip şirketlerle bağlantısının bulunup bulunmadığını

araştırabilir.

Buybox Algoritmaları İncelenebilir mi?

Özellikle e-ticaret pazaryerlerinde buybox algoritmaları rekabet hukuku açısından önem taşımaktadır.

Bir pazaryerinde aynı ürünü onlarca satıcı sunabilir.

Platformun algoritması hangi satıcının ana satın alma seçeneği olarak gösterileceğine karar verir.

Bu karar;

• fiyat,
• teslimat süresi,
• satıcı puanı,
• stok,
• performans

gibi kriterlere dayanabilir.

Ancak platform aynı zamanda kendi ürünlerini de satıyorsa algoritmanın kendi ürünlerine avantaj sağlayıp sağlamadığı incelenebilir.

Bu nedenle listeleme, sıralama ve buybox algoritmaları özellikle hâkim durum ve platform rekabeti soruşturmalarında önem taşıyabilir.

Tavsiye Sistemleri ve Sıralama Algoritmaları da İncelenebilir mi?

Evet.

Algoritmik inceleme yalnızca fiyat algoritmalarından ibaret değildir.

Rekabet hukukunu etkileyebilecek;

• arama sonuçları,
• ürün sıralama algoritmaları,
• tavsiye sistemleri,
• reklam algoritmaları,
• görünürlük sistemleri,
• müşteri yönlendirme mekanizmaları

da inceleme konusu olabilir.

Örneğin hâkim durumdaki bir platform kendi hizmetini sistematik olarak rakiplerinden daha yukarıda gösteriyorsa sıralama algoritmasının çalışma biçimi önem kazanabilir.

Yapay Zekâ Sistemleri Rekabet Kurumunun İnceleme Alanına Girer mi?

Evet.

Algoritmanın klasik bir yazılım olması ile makine öğrenmesi veya üretken yapay zekâ modeli kullanması arasında Rekabet Kurumunun temel yetkisi bakımından mutlak bir ayrım bulunmamaktadır.

Eğer sistem;

• fiyat belirliyor,
• ticari kullanıcıları sıralıyor,
• müşterileri yönlendiriyor,
• rekabetçi kararlar alıyor

ve bunun rekabet hukuku bakımından önem taşıdığı düşünülüyorsa sistem inceleme konusu hâline gelebilir.

Nitekim Rekabet Kurumu 7 Nisan 2026 tarihinde yapay zekâ ekosistemine yönelik kapsamlı bir sektör incelemesi başlattığını açıklamıştır. Kurum bu incelemede veri, hesaplama gücü, model geliştirme ve yapay zekâ ekosistemindeki rekabet sorunlarını ele alacağını belirtmiştir.

Dolayısıyla yapay zekâ sistemleri giderek daha fazla rekabet hukuku incelemelerinin merkezinde yer alacaktır.

Rekabet Kurumu Algoritmanın Sonucunu mu, Kodunu mu İnceler?

Her dosyanın koşulları farklıdır.

Bazı durumlarda algoritmanın çıktıları yeterli olabilir.

Örneğin;

rakip fiyatı her arttığında şirketin fiyatının saniyeler içerisinde aynı oranda arttığı tespit edilebilir.

Başka bir olayda ise algoritmanın neden böyle davrandığını anlamak gerekebilir.

Bu durumda;

• algoritmanın parametreleri,
• veri girişleri,
• teknik dokümantasyonu,
• kod yapısı

daha önemli hâle gelir.

Dolayısıyla Kurumun algoritmik incelemesi üç aşamada düşünülebilir:

Girdi → Algoritma → Çıktı

Girdi

Algoritmaya hangi veriler giriyor?

Algoritma

Veriler hangi kurallarla işleniyor?

Çıktı

Sistem hangi fiyatı, sıralamayı veya ticari kararı üretiyor?

Rekabet hukuku bakımından sağlıklı inceleme bu üç aşamanın birlikte değerlendirilmesini gerektirebilir.

Rekabet Kurumu Algoritmayı Geliştiren Şirketten Bilgi İsteyebilir mi?

Bir fiyatlandırma sistemi üçüncü taraf teknoloji şirketi tarafından geliştirilmiş olabilir.

Örneğin e-ticaret şirketi kendi algoritmasını geliştirmek yerine bağımsız bir yazılım firmasından hizmet alabilir.

4054 sayılı Kanun’un 14. maddesindeki geniş bilgi isteme yetkisi nedeniyle incelemenin niteliğine göre ilgili teşebbüslerden bilgi talep edilmesi mümkündür.

Dolayısıyla;

“Bu algoritmayı biz geliştirmedik.”

savunması algoritmanın nasıl çalıştığına ilişkin incelemeyi ortadan kaldırmaz.

Hatta üçüncü taraf algoritmanın aynı sektördeki çok sayıda rakip tarafından kullanılması, ayrıca rekabet hukuku soruları doğurabilir.

Aynı Algoritmayı Kullanan Rakip Şirketler İncelenebilir mi?

Evet.

Özellikle fiyatlandırma yazılımı sağlayan üçüncü taraf bir şirket aynı sektördeki çok sayıda rakibe hizmet veriyorsa şu sorular önem kazanabilir:

Rakiplerden hangi veriler alınıyor?

Bir müşterinin bilgisi başka müşterinin fiyatında kullanılıyor mu?

Geleceğe ilişkin fiyat veya stok bilgileri paylaşılıyor mu?

Algoritma bütün müşteriler için benzer fiyat önerileri mi üretiyor?

Bu yapı belirli şartlarda rekabete hassas bilgi değişimi veya dolaylı koordinasyon riskini gündeme getirebilir.

Dolayısıyla inceleme yalnızca algoritmayı kullanan şirkete değil, sistemin veri akışına da yönelebilir.

Rekabet Kurumunun İnceleme Yetkisinin Sınırı Var mı?

Elbette.

Rekabet Kurumunun yerinde inceleme ve bilgi isteme yetkileri son derece geniş olsa da sınırsız değildir.

İncelemenin;

• 4054 sayılı Kanun kapsamındaki görevlerle bağlantılı,
• soruşturmanın amacı bakımından gerekli,
• ilgili veriler üzerinde

gerçekleştirilmesi gerekir.

Özellikle algoritmalar şirketlerin ticari sırlarını, müşteri bilgilerini ve çok büyük miktarda veriyi içerebildiği için ölçülülük ve incelemenin amacıyla bağlantı daha önemli hâle gelmektedir.

Bu nedenle şirketlerin yerinde inceleme sırasında haklarını koruması ile incelemeyi engelleme arasındaki sınırı doğru belirlemesi gerekir.

Avukat-Müvekkil Yazışmaları Korunur mu?

Yerinde incelemelerde hassas konulardan biri avukat-müvekkil yazışmalarının gizliliğidir.

Rekabet Kurulu uygulamasında bu konu somut kararların konusu olmuştur. Özellikle müvekkilin savunma hakkıyla bağlantılı ve bağımsız avukatla yapılan yazışmaların korunmasına ilişkin değerlendirmeler bulunmaktadır. Buna karşılık şirket bünyesinde çalışan avukatlarla yapılan her yazışmanın aynı kapsamda değerlendirileceği söylenemez.

Bu nedenle algoritmik soruşturma kapsamında hukuk departmanının veya dış hukuk danışmanlarının hazırladığı belgeler bulunuyorsa bunların niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Yerinde İnceleme Sırasında Veri Silinebilir mi?

Hayır.

Yerinde inceleme başladığında çalışanların;

• e-posta silmesi,
• WhatsApp mesajlarını silmesi,
• dosyaları kaldırması,
• telefon veya bilgisayarı sıfırlaması

son derece ciddi sonuçlar doğurabilir.

Rekabet Kurulu kararlarında yerinde inceleme sırasında mobil cihazlarda mesaj silinmesine ilişkin olayların yerinde incelemenin engellenmesi veya zorlaştırılması kapsamında değerlendirildiği görülmektedir.

Bu nedenle şirketlerin yerinde inceleme prosedürlerinde çalışanlara açık talimat verilmesi gerekir:

Hiçbir veri silinmemeli veya değiştirilmemelidir.

Algoritma Dosyalarının Silinmesi de Sorun Oluşturur mu?

Evet.

Aynı prensip algoritma ve yazılım kayıtları açısından da geçerlidir.

Örneğin inceleme başladıktan sonra;

• algoritmanın eski versiyonlarının silinmesi,
• fiyat loglarının temizlenmesi,
• veri tabanı kayıtlarının kaldırılması,
• kullanıcı hareketlerinin silinmesi,
• kod deposunun değiştirilmesi

incelemenin engellenmesi veya zorlaştırılması tartışmasını gündeme getirebilir.

Bu nedenle bilgi teknolojileri ekiplerinin de rekabet hukuku yerinde inceleme prosedürlerinden haberdar olması gerekir.

Yerinde İncelemenin Engellenmesinin Cezası Var mı?

Evet.

4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi uyarınca yerinde incelemenin engellenmesi veya zorlaştırılması şirket açısından ayrıca idari para cezası doğurabilir.

Kanun ayrıca belirli hâllerde ihlalin devam ettiği her gün bakımından süreli para cezalarının uygulanmasına da imkân vermektedir.

Bu nedenle şirketlerin yanlış refleksle;

“Sunucuya erişim vermeyelim.”

“Bilgisayarları kapatalım.”

“Önce dosyaları temizleyelim.”

şeklinde davranması soruşturmanın esasından bağımsız olarak yeni ve ciddi bir yaptırım riski yaratabilir.

Rekabet Kurulu uygulamalarında elektronik verilerin silinmesi ve dijital incelemeye erişimin zorlaştırılması nedeniyle yerinde incelemenin engellendiğine ilişkin çok sayıda karar bulunmaktadır.

Şirketler Algoritmik Yerinde İncelemeye Nasıl Hazırlanmalı?

Algoritma kullanan şirketlerin klasik rekabet hukuku yerinde inceleme prosedürlerini teknoloji ekiplerini de kapsayacak şekilde güncellemesi gerekir.

1. Algoritma envanteri oluşturulmalıdır

Şirket hangi algoritmaları kullandığını bilmelidir.

Örneğin;

• fiyatlandırma,
• buybox,
• tavsiye,
• reklam,
• müşteri segmentasyonu,
• bayi fiyat takibi

sistemleri ayrı ayrı belirlenmelidir.

2. Veri kaynakları kaydedilmelidir

Her algoritmanın hangi verileri kullandığı bilinmelidir.

Özellikle rakiplerden gelen kamuya açık olmayan ticari veriler yüksek risk oluşturabilir.

3. Algoritmanın karar mantığı belgelenmelidir

Şirket;

“Bu algoritma neden bu fiyatı verdi?”

sorusuna cevap verebilmelidir.

4. Log kayıtları düzenli tutulmalıdır

Fiyat değişiklikleri ve önemli sistem kararları sonradan izlenebilir olmalıdır.

5. Versiyon geçmişi korunmalıdır

Algoritmada yapılan değişikliklerin ne zaman ve neden gerçekleştirildiği kayıt altına alınmalıdır.

6. Rekabet hukuku denetimi yapılmalıdır

Algoritmalar yalnızca yazılım güvenliği açısından değil rekabet hukuku açısından da test edilmelidir.

7. IT ekipleri yerinde inceleme eğitimi almalıdır

Rekabet Kurumu geldiğinde yalnızca hukuk ve yönetim kadrosu değil, bilgi teknolojileri ekibi de sürece dâhil olabilir.

8. Veri silme yasağı açık şekilde anlatılmalıdır

İnceleme sırasında hiçbir elektronik kayıt silinmemelidir.

9. Dış yazılım sağlayıcılarıyla yapılan sözleşmeler incelenmelidir

Algoritmanın veri kaynaklarına ve veri saklama yükümlülüklerine erişim sağlanmalıdır.

10. Hukuk ve teknoloji ekipleri birlikte çalışmalıdır

Algoritmaların rekabet hukuku risklerinin yalnızca teknik ekip tarafından değerlendirilmesi yeterli değildir.

Rekabet Kurumunun Algoritmik İncelemelerinde Arayabileceği Deliller

Bir algoritmik fiyatlandırma veya platform soruşturmasında aşağıdaki veriler özellikle önemli olabilir:

Algoritmanın teknik dokümantasyonu

Sistemin hangi amaçla geliştirildiğini gösterebilir.

Şirket içi e-postalar

Algoritmanın ticari amacını ortaya koyabilir.

Kaynak kod veya sistem parametreleri

Algoritmanın karar mantığını açıklayabilir.

Fiyat logları

Algoritmanın rakip fiyatlarına nasıl tepki verdiğini gösterebilir.

Rakip fiyat takip kayıtları

Hangi şirketlerin ne sıklıkla izlendiğini ortaya koyabilir.

API kayıtları

Verinin nereden geldiğini gösterebilir.

Yazılım sağlayıcısıyla yapılan sözleşmeler

Üçüncü tarafın hangi verilere eriştiğini ortaya çıkarabilir.

Yönetim kurulu veya yönetici sunumları

Algoritmanın stratejik amacını gösterebilir.

A/B testleri

Algoritmadaki belirli değişikliklerin piyasa üzerindeki etkisini gösterebilir.

Rekabet Kurumu Algoritmayı Değiştirmeyi İsteyebilir mi?

Bir algoritmanın rekabet karşıtı sonuç doğurduğu tespit edildiğinde konu yalnızca para cezasıyla sınırlı kalmayabilir.

Rekabet hukuku müdahalesinin amacı rekabet ihlalini sona erdirmek ve etkin rekabeti yeniden tesis etmektir.

Bu nedenle somut dosyanın niteliğine göre şirketin;

• algoritma parametrelerini değiştirmesi,
• belirli fonksiyonları kaldırması,
• veri kullanım biçimini değiştirmesi,
• ayrımcı uygulamalara son vermesi

gibi davranışsal yükümlülüklerle karşılaşması mümkündür.

Türkiye’deki dijital platform incelemeleri bunun somut örneklerini göstermektedir.

Algoritmaya Müdahale Edildiğinin Tespit Edilmesi Ne Anlama Gelir?

Bir algoritmanın teorik olarak tarafsız olması tek başına yeterli değildir.

Şirket çalışanları veya yöneticileri algoritmanın parametrelerini belirli ticari sonuçları sağlamak amacıyla değiştirebilir.

Örneğin bir pazaryeri algoritmasının;

“kendi ürünlerini daha üst sıralarda göster”

şeklinde değiştirilmesi hâkim durumun kötüye kullanılması tartışmasına yol açabilir.

Trendyol hakkında yürütülen incelemede de algoritmalara yapılan müdahalelerin platformun kendi ürünlerine avantaj sağladığı yönünde bulgular elde edilmiştir.

Bu nedenle rekabet hukukunda artık yalnızca;

“Algoritma ne yaptı?”

sorusu değil;

“Algoritmanın ne yapacağına kim karar verdi?”

sorusu da önemlidir.

Gelecekte Algoritma Denetimleri Artacak mı?

Türkiye’deki son gelişmeler bu yönde güçlü bir eğilim bulunduğunu göstermektedir.

Rekabet Kurumu dijital piyasalarda veri ve algoritmaların rekabet üzerindeki etkisine ilişkin çalışmalarını artırmakta ve 2026 yılında yapay zekâ ekosistemine yönelik ayrıca kapsamlı bir sektör incelemesi yürütmektedir.

Dolayısıyla özellikle;

• e-ticaret,
• dijital platformlar,
• perakende,
• finans,
• turizm,
• ulaşım,
• otomotiv,
• reklam teknolojileri,
• yapay zekâ

alanlarında algoritmik incelemelerin giderek daha önemli hâle gelmesi beklenmektedir.

Sonuç: Rekabet Kurumu Şirketlerin Algoritmalarını İnceleyebilir mi?

Evet. Rekabet Kurumu, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un bilgi isteme ve yerinde inceleme hükümleri kapsamında, soruşturmanın konusuyla bağlantılı olduğu ölçüde şirketlerin kullandığı algoritmaları ve bunların arkasındaki dijital verileri inceleyebilir.

Özellikle Kanun’un 15. maddesinin elektronik ortam ve bilişim sistemlerinde tutulan her türlü veri ve belgeyi açıkça kapsaması bu yetkinin temel hukuki dayanaklarından biridir.

Dolayısıyla inceleme;

• bilgisayarlarla,
• e-postalarla,
• sözleşmelerle

sınırlı değildir.

Somut olayın niteliğine göre;

fiyatlandırma algoritmaları,
buybox sistemleri,
sıralama algoritmaları,
veri tabanları,
sunucular,
log kayıtları,
algoritma parametreleri ve gerektiğinde yazılımın teknik yapısı

da soruşturmanın konusu olabilir.

Bu nedenle şirketlerin;

“Algoritma teknik bir sistemdir ve hukuk departmanını ilgilendirmez.”

yaklaşımından uzaklaşması gerekir.

Dijital piyasalarda rekabet hukuku uyumu artık yalnızca sözleşmelerin ve çalışan yazışmalarının kontrol edilmesi anlamına gelmemektedir.

Şirketlerin bundan sonra;

hangi algoritmayı kullandığını,
algoritmanın hangi verilerle beslendiğini,
hangi ticari kararları verdiğini,
rakip davranışlarına nasıl tepki gösterdiğini ve
bu süreçlerin sonradan nasıl açıklanabileceğini

de bilmesi gerekmektedir.

Rekabet hukukunda denetimin yeni alanlarından biri artık şirketlerin toplantı odaları değil, algoritmalarının çalışma mantığıdır.

SEO Başlığı

Rekabet Kurumunun Algoritmaları İnceleme Yetkisi: Yerinde İnceleme, Kaynak Kodu ve Dijital Veriler

Meta Açıklaması

Rekabet Kurumu şirketlerin algoritmalarını inceleyebilir mi? Yerinde inceleme, kaynak kodu, fiyatlandırma algoritmaları, dijital veriler, sunucular ve Rekabet Kurulunun 4054 sayılı Kanun kapsamındaki yetkilerini inceliyoruz.

SEO Anahtar Kelimeleri

Rekabet Kurumunun algoritmaları inceleme yetkisi, Rekabet Kurumu yerinde inceleme, algoritma incelemesi, Rekabet Kurumu kaynak kodu, fiyatlandırma algoritması, 4054 sayılı Kanun 15. madde, Rekabet Kurumu dijital inceleme, yerinde inceleme bilişim sistemleri, algoritmik fiyatlandırma, yapay zekâ rekabet hukuku, algoritmik kartel, buybox algoritması, Rekabet Kurumu veri incelemesi, rekabet soruşturması algoritma, dijital rekabet hukuku, Rekabet Kurumu sunucu incelemesi, elektronik veri yerinde inceleme, algoritma rekabet hukuku