Limited Şirketin Borçlarından Şirket Sahibi Şahsen Sorumlu mudur?

Limited şirketin borçlarından şirket sahibinin sorumlu olup olmadığı, özellikle ekonomik sıkıntı yaşayan işletmelerin ortakları ve şirket alacaklıları açısından büyük önem taşımaktadır. Bir limited şirketin kredi borçlarını, ticari faturalarını, vergi borçlarını veya SGK primlerini ödeyememesi hâlinde şirket ortaklarının kişisel mal varlığına başvurulup başvurulamayacağı sıklıkla merak edilmektedir.

Türk Ticaret Kanunu’na göre limited şirket ortakları, kural olarak şirketin borçlarından şahsen sorumlu değildir. Ancak vergi ve SGK borçları başta olmak üzere bazı kamu alacakları, şahsi kefalet verilmesi ve şirket müdürünün hukuki sorumluluğunu doğuran durumlarda bu kuralın önemli istisnaları bulunmaktadır.

Limited Şirketin Borçlarından Kim Sorumludur?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 573. maddesinin ikinci fıkrasına göre limited şirket ortakları, şirket borçlarından sorumlu olmayıp esas olarak taahhüt ettikleri sermaye paylarını ödemekle yükümlüdür.

Aynı Kanun’un 602. maddesinde de şirketin borç ve yükümlülüklerinden yalnızca kendi mal varlığıyla sorumlu olduğu düzenlenmiştir.

Bu hükümler gereğince limited şirketin tedarikçilere, müşterilere, bankalara veya diğer ticari işletmelere olan borçlarında asıl sorumlu şirket tüzel kişiliğidir.

Örneğin bir limited şirketin başka bir işletmeden 2.000.000 TL değerinde mal satın aldığını ancak borcunu ödeyemediğini düşünelim. Alacaklı, kural olarak şirket hakkında icra takibi başlatabilir ve şirkete ait banka hesapları, araçlar, taşınmazlar veya diğer mal varlığı değerleri üzerine haciz uygulanmasını isteyebilir.

Ancak şirketin borcunu ödeyememesi, tek başına şirket ortağının kişisel mal varlığına haciz uygulanabileceği anlamına gelmez.

Limited Şirketin Borcu Nedeniyle Ortağın Evine veya Arabasına Haciz Konulabilir mi?

Limited şirketin özel hukuk ilişkisinden doğan borçları nedeniyle ortağın kişisel evine, aracına veya banka hesabına doğrudan haciz konulması kural olarak mümkün değildir.

Şirketin ayrı bir tüzel kişiliğinin bulunması, şirketin mal varlığı ile ortakların kişisel mal varlığının birbirinden ayrılmasını sağlar.

Bununla birlikte aşağıdaki durumlarda şirket ortağının şahsi mal varlığına yönelik takip gündeme gelebilir:

• Ortağın şirket borcuna şahsen kefil olması veya borcu ayrıca üstlenmesi,
• Ortağın kişisel mal varlığı üzerinde şirket borcu için ipotek veya rehin tesis etmesi,
• Kanunda öngörülen kamu borcu sorumluluğunun oluşması,
• Ortağın kendi hukuka aykırı fiili nedeniyle kişisel sorumluluğunun doğması,
• Tüzel kişiliğin kötüye kullanılması nedeniyle istisnai sorumluluk şartlarının gerçekleşmesi.

Dolayısıyla yalnızca ticaret sicilinde şirket ortağı olarak görünmek, şirketin bütün borçlarından şahsen sorumlu tutulmak için yeterli değildir.

Limited Şirketin Vergi Borçlarından Ortaklar Sorumlu mudur?

Limited şirket ortaklarının şahsi sorumluluğuna ilişkin en önemli istisnalardan biri vergi borçlarıdır.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 35. maddesine göre limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacaklarından sermaye hisseleri oranında şahsen sorumlu tutulabilir.

Örneğin bir limited şirketin tahsil edilemeyen 1.000.000 TL kamu borcu bulunduğunu ve ortaklık yapısının şu şekilde olduğunu düşünelim:

• A ortağının sermaye payı: %60
• B ortağının sermaye payı: %40

Kanuni şartların gerçekleşmesi durumunda A ortağı 600.000 TL, B ortağı ise 400.000 TL tutarında sorumlulukla karşılaşabilir.

Burada önemli olan husus, sorumluluğun ortakların şirkete koydukları sermayenin tutarıyla değil, şirket sermayesindeki pay oranlarıyla belirlenmesidir.

Ancak kamu idaresinin doğrudan ortak hakkında takip yapabilmesi için ilgili kamu alacağının niteliği, borcun dönemi, ortaklık süresi ve şirketten tahsil edilememe şartları incelenmelidir.

Limited Şirketin SGK Borçlarından Ortaklar Sorumlu mudur?

Limited şirketin Sosyal Güvenlik Kurumuna olan sigorta primi ve diğer kamu alacakları da ortaklar açısından şahsi sorumluluk doğurabilir.

Yalnızca şirket ortağı olan kişiler bakımından 6183 sayılı Kanun’un 35. maddesinde düzenlenen pay oranına dayalı sorumluluk gündeme gelir.

Ancak ortak aynı zamanda şirket müdürü veya yetkili yöneticisiyse farklı bir hukuki değerlendirme yapılması gerekir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 88. maddesi uyarınca, primlerin haklı bir neden olmaksızın süresinde ödenmemesi durumunda kanunda belirtilen üst düzey yöneticiler ve kanuni temsilciler işveren şirketle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulabilir.

Bu nedenle SGK prim borçlarında kişinin yalnızca ortak mı olduğu, yoksa şirketin yönetiminde ve temsilinde görev alıp almadığı özellikle araştırılmalıdır.

Limited Şirket Müdürü Şirket Borçlarından Şahsen Sorumlu mudur?

Limited şirket ortağı olmakla şirket müdürü olmak birbirinden farklı hukuki statülerdir.

Şirket müdürü, şirketi yönetme ve temsil etme yetkisine sahip olduğundan, kanuni görevlerini yerine getirmemesi nedeniyle bazı durumlarda kişisel sorumlulukla karşılaşabilir.

Özellikle vergi yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi, SGK primlerinin ödenmemesi veya müdürün kusurlu davranışlarıyla şirkete ya da üçüncü kişilere zarar vermesi durumlarında şahsi sorumluluk değerlendirilir.

Vergi borçları bakımından 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 10. maddesi, diğer kamu alacakları bakımından ilgili özel hükümler ve 6183 sayılı Kanun’un mükerrer 35. maddesi önem taşımaktadır.

Şirket müdürünün her şirket borcundan otomatik olarak sorumlu olduğu söylenemez. Sorumluluğun belirlenmesinde borcun niteliği, müdürün görev yaptığı dönem, temsil yetkisi ve ilgili kanuni şartlar ayrı ayrı incelenmelidir.

Şirket Ortağı Hisselerini Devrederse Eski Borçlardan Kurtulur mu?

Limited şirket ortaklarının sıklıkla yanıldığı konulardan biri de şirket hisselerinin devredilmesiyle geçmiş borçlara ilişkin tüm sorumluluğun sona ereceğinin düşünülmesidir.

6183 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca, şirket payının devredilmesi hâlinde payı devreden ve devralan kişiler, devir öncesine ait kamu alacaklarından kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde müteselsilen sorumlu tutulabilir.

Bu nedenle şirket hisselerini devreden eski ortak, belirli dönemlere ilişkin vergi veya diğer kamu borçları nedeniyle sonradan ödeme emriyle karşılaşabilir.

Pay devri öncesinde şirketin vergi ve SGK borçlarının, devam eden icra takiplerinin ve diğer mali yükümlülüklerinin incelenmesi büyük önem taşımaktadır.

Şirket Borcu İçin Şahsi Kefalet Verilmişse Ne Olur?

Bankalar ve ticari alacaklılar, limited şirketlere kredi veya mal verirken çoğu zaman şirket ortaklarından şahsi kefalet talep etmektedir.

Şirket ortağının hukuken geçerli bir şahsi kefalet vermesi durumunda, borcun ödenmemesi üzerine kefaletin türüne ve şartlarına göre ortağın kişisel mal varlığına başvurulabilir.

Örneğin şirket adına kullanılan ticari kredi sözleşmesini ortak aynı zamanda müteselsil kefil sıfatıyla imzalamışsa, yalnızca limited şirket ortağı olmanın sağladığı sınırlı sorumluluk korumasına dayanarak kefaletten kaynaklanan sorumluluğunu reddedemez.

Ancak kefaletin geçerliliği, kapsamı ve şekil şartları Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Limited Şirket Kapanırsa veya İflas Ederse Borçlar Silinir mi?

Limited şirketin ticaret sicilinden terkin edilmesi veya iflas etmesi, şirketin mevcut borçlarının her durumda kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Şirketin tasfiye ve iflas süreci ilgili mevzuata göre yürütülür. Kamu borçları yönünden ise şartları mevcut olduğu takdirde eski ortakların ve kanuni temsilcilerin şahsi sorumluluğu devam edebilir.

Ayrıca şirketin mal varlığının alacaklılardan kaçırılması, muvazaalı işlemler yapılması veya şirket tüzel kişiliğinin kötüye kullanılması gibi durumlar ayrı hukuki sonuçlara yol açabilir.

Bu nedenle borçlu şirketin kapatılması, ortakların bütün hukuki risklerini ortadan kaldıran bir yöntem olarak değerlendirilmemelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Limited şirket borcundan dolayı şirket sahibine icra gelir mi?

Şirketin ticari borçları nedeniyle yalnızca ortaklık sıfatına dayanılarak şahsi icra takibi yapılamaz. Ancak ortağın kişisel sorumluluğunu doğuran ayrı bir hukuki sebep bulunması hâlinde takip mümkün olabilir.

Limited şirketin banka kredi borcundan ortak sorumlu olur mu?

Kural olarak borçlu şirkettir. Fakat ortak ayrıca kefalet vermiş, borcu şahsen üstlenmiş veya kişisel teminat sağlamışsa ilgili sözleşme kapsamında sorumlu olabilir.

Limited şirketin vergi borcu ortağın şahsi hesabından tahsil edilebilir mi?

6183 sayılı Kanun’un 35. maddesindeki şartlar gerçekleşmişse ortak, sermaye hissesi oranında kişisel mal varlığıyla sorumlu tutulabilir.

Şirketin tek ortağı varsa bütün borçlardan sorumlu olur mu?

Tek ortaklı limited şirkette de şirket ayrı bir tüzel kişiliktir. Dolayısıyla ortak, özel hukuk borçlarından kural olarak şahsen sorumlu değildir. Ancak kamu borçları ve diğer istisnalar yönünden sorumluluk doğabilir.

Şirket ortağı değişirse vergi borcu kime kalır?

Kamu borcunun doğduğu ve ödenmesi gerektiği tarihler, ortaklık süreleri ve pay devir işlemleri dikkate alınır. Kanuni şartların bulunması durumunda eski ve yeni ortakların müteselsil sorumluluğu gündeme gelebilir.

Sonuç: Limited Şirket Ortaklarının Şahsi Sorumluluğu Nasıl Belirlenir?

Limited şirketlerde temel kural, şirketin borçlarından kendi mal varlığıyla sorumlu olması ve ortakların şirketin özel hukuk borçlarından doğrudan şahsen sorumlu tutulmamasıdır.

Bununla birlikte vergi borçları, SGK primleri, geçerli şahsi kefaletler ve şirket yöneticilerinin kanundan doğan sorumlulukları bu genel kuralın istisnalarını oluşturabilir.

Şirket ortakları hakkında başlatılan icra takiplerinde borcun hangi hukuki ilişkiden kaynaklandığının, kişinin ortaklık veya müdürlük sıfatının, sorumluluk döneminin ve takip şartlarının değerlendirilmesi gerekir.

Limited şirket borçları nedeniyle şahsi mal varlığına haciz uygulanan veya kendisine ödeme emri tebliğ edilen kişilerin, hak kaybına uğramamak için işlemleri gecikmeden hukuki yönden inceletmeleri önemlidir.