Araç Onarımında Orijinal Parça Yerine Eşdeğer Parça Kullanılması Hukuka Uygun mudur?

Giriş

Trafik kazası sonrasında araç onarımında en fazla uyuşmazlık yaşanan konulardan biri, hasar gören parçanın orijinal parça yerine eşdeğer, muadil veya yeniden kullanılabilir parça ile değiştirilmesidir.

Araç sahibi çoğu zaman;

“Aracımda kazadan önce orijinal parça vardı. Sigorta şirketi neden muadil parça taktırıyor?”

“Benim onayım olmadan eşdeğer parça kullanılabilir mi?”

“Eşdeğer parça nedeniyle aracımın değeri düşerse zararımı isteyebilir miyim?”

“Yetkili servis orijinal parça isterken sigorta şirketi muadil parça bedeli ödüyorsa ne yapılabilir?”

şeklindeki sorularla karşılaşmaktadır.

Bu konuda öncelikle çok önemli bir ayrım yapılmalıdır:

Her “muadil parça” hukuken eşdeğer parça değildir.

Mevzuatta “eşdeğer parça” kavramı belirli teknik ve belgelendirme kriterlerine bağlanmıştır. Bir parçanın yalnızca araçla uyumlu olması veya piyasada “yan sanayi” olarak satılması, o parçayı hukuken eşdeğer parça hâline getirmez. Zorunlu trafik sigortası bakımından eşdeğer parça, orijinal parçayla teknik özellikleri karşılaştırılmış ve ilgili mevzuata uygun biçimde belgelendirilmiş parçayı ifade eder.

Dolayısıyla;

“Orijinal olmayan her parça hukuka aykırıdır.”

demek doğru olmadığı gibi,

“Sigorta şirketi istediği herhangi bir yan sanayi parçayı taktırabilir.”

demek de hukuken doğru değildir.

Somut olayda trafik sigortası mı, kasko sigortası mı bulunduğu; kullanılacak parçanın gerçekten belgeli eşdeğer parça olup olmadığı; hasarlı parçanın onarılabilir durumda bulunup bulunmadığı; sigorta şirketinin süresinde bilgilendirme yapıp yapmadığı ve poliçede hangi parça türünün taahhüt edildiği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

1. Orijinal Parça Nedir?

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında orijinal parça kavramı ayrıca tanımlanmıştır.

Genel olarak orijinal parça;

aracın üretim veya montajında kullanılan parçalarla aynı kalite seviyesinde bulunan,
araç üreticisinin belirlediği üretim ölçütleri ve standartlarına uygun olarak üretilen,
aracın orijinal parçalarıyla aynı üretim bandından çıkan

yedek parçaları ifade etmektedir.

Bu nedenle günlük kullanımda “üzerinde otomobil markasının logosu bulunan parça” ile hukuki anlamda “orijinal parça” kavramı her zaman tamamen aynı olmayabilir.

Bir parçanın orijinal sayılabilmesi bakımından üretim standardı ve teknik niteliği önem taşımaktadır.

2. Eşdeğer Parça Nedir?

Eşdeğer parça, halk arasında yaygın olarak “muadil parça” olarak ifade edilse de mevzuattaki anlamı daha teknik ve daha dar kapsamlıdır.

Motorlu Araç Sigortalarında Eşdeğer Parça Belgeleme Esaslarına İlişkin 2015/2 sayılı Genelgede eşdeğer parça; esas orijinal parçanın yerine kullanılmak üzere üretilen ve orijinal parçayla;

kütle,
boyut,
malzeme,
işlevsellik,
tasarım ve teknik özellikler

bakımından karşılaştırılarak belirlenen kriterlere uygunluğu akredite kuruluşlar tarafından belgelendirilmiş parça olarak kabul edilmektedir.

Dolayısıyla piyasada daha ucuz olduğu için satılan herhangi bir yan sanayi ürününün doğrudan eşdeğer parça olarak kabul edilmesi mümkün değildir.

Hukuken önemli olan soru şudur:

Kullanılan parça gerçekten mevzuata uygun biçimde belgelendirilmiş bir eşdeğer parça mıdır?

Bu sorunun cevabı hayır ise sigorta şirketinin yalnızca “bu parça muadildir” şeklindeki savunması yeterli olmayabilir.

3. Eşdeğer Parça Kullanılması Hukuka Uygun mudur?

Kural olarak evet; ancak belirli şartlarla.

Zorunlu trafik sigortası mevzuatı, araç onarımında eşdeğer parça kullanılmasını tamamen yasaklamamaktadır.

Güncel Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartlarının B.2.1 maddesinde hasarlı parçanın onarımının mümkün olup olmadığı, eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça ile değişim imkânı ve gerektiğinde orijinal parça kullanılması konusunda özel bir sistem öngörülmektedir. Güncel metne göre hasarlı parçanın onarımı mümkün değilse ve eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça ile değişimi de mümkün değilse orijinal parça kullanılması öngörülmektedir.

Bu nedenle zorunlu trafik sigortasında;

“Araçta kazadan önce orijinal parça vardı, dolayısıyla her durumda yine orijinal parça takılması zorunludur.”

şeklinde mutlak bir kuraldan söz etmek mümkün değildir.

Ancak sigorta şirketinin eşdeğer parça kullanma hakkı da sınırsız değildir.

4. Her Yan Sanayi Parça “Eşdeğer Parça” Sayılır mı?

Hayır.

Uygulamada en fazla hata bu noktada yapılmaktadır.

“Yan sanayi”, “muadil”, “alternatif”, “ithal ürün” veya “OEM kalitesinde” gibi ticari ifadeler, parçanın hukuken eşdeğer olduğunu tek başına kanıtlamaz.

2015/2 sayılı Genelge uyarınca eşdeğer parçanın belirli test ve belgelendirme süreçlerinden geçmesi gerekmektedir. Parçanın malzeme, fonksiyonellik ve tasarım özellikleri yönünden değerlendirilmesi ve yetkili kuruluşça belgelendirilmesi öngörülmektedir.

Ayrıca Genelgede sigorta şirketlerinin, motorlu araç sigortaları kapsamında tedarik ettikleri eşdeğer parçanın gerçekten bu niteliği taşımasından hak sahibine karşı sorumlu oldukları açık biçimde düzenlenmiştir.

Dolayısıyla sigorta şirketi;

“Biz bunu muadil olarak tedarik ettik.”

demekle sorumluluktan kurtulamaz.

Kullanılan parçanın gerçekten mevzuata uygun eşdeğer parça olduğunun ortaya konulması gerekir.

5. Eşdeğer Parçanın Belgesi Olmak Zorunda mıdır?

Eşdeğer parça sisteminin temel unsurlarından biri belgelendirmedir.

2015/2 sayılı Genelgede eşdeğer parçaların teknik uygunluğunun belirli standartlara göre yetkili ve akredite kuruluşlar tarafından belgelendirilmesi öngörülmektedir. Genel Şartlarda da ilgili usule göre düzenlenmiş belge bulunduğu takdirde parçanın aksi kanıtlanana kadar eşdeğer kalitede olduğunun kabul edileceği düzenlenmiştir.

Bu nedenle uyuşmazlık hâlinde;

parçanın markası,
parça kodu,
eşdeğerlik belgesi,
takip numarası,
üretici bilgisi,
eksper raporu

kontrol edilmelidir.

Özellikle belgelenmemiş bir parçanın sırf orijinal parçadan daha ucuz olması nedeniyle sigorta şirketi tarafından “eşdeğer” kabul edilmesi tartışmaya açıktır.

6. Sigorta Eksperi Kullanılan Parçanın Türünü Belirtmek Zorunda mıdır?

2026 yılı itibarıyla bu konuda önemli bir güncel düzenleme bulunmaktadır.

SEDDK’nın 13 Mayıs 2026 tarihli ve 2026/11 sayılı Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Sigorta Eksperlerince Kullanılacak Rapor Şablonlarına İlişkin Genelgesi, 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Bu düzenleme kapsamında ekspertiz raporlarında parça türü ayrı ayrı;

orijinal,
eşdeğer,
yeniden kullanılabilir

şeklinde gösterilmektedir. Ayrıca değişim veya onarım işleminin de raporda açıkça belirtilmesi öngörülmüştür.

Dolayısıyla güncel bir hasar dosyasında hangi parçanın hangi nitelikte tedarik edildiğinin ekspertiz raporundan denetlenebilmesi gerekir.

Bu durum, özellikle sigorta şirketine karşı eksik hasar bedeli veya hatalı parça kullanımına ilişkin uyuşmazlıklarda önemli bir ispat aracıdır.

7. Hasarlı Parça Önce Onarılmak Zorunda mıdır?

Zorunlu trafik sigortası bakımından Genel Şartların mevcut sistematiğinde parçanın onarılabilir olup olmadığı önem taşımaktadır.

Hasarlı parçanın teknik ve güvenli biçimde onarılması mümkünse doğrudan parça değişiminin zorunlu olduğu söylenemez.

Ancak burada yalnızca maliyet değil;

trafik güvenliği,
parçanın fonksiyonu,
onarımın kalıcı olup olmadığı,
üretici teknik standartları,
aracın yapısal bütünlüğü

birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin yüzeysel kaporta hasarı bulunan bir parçanın onarılması ile araç güvenliğini doğrudan ilgilendiren ve teknik olarak işlevini yitirmiş bir parçanın zorla tamir edilmesi aynı şekilde değerlendirilemez.

Eksper raporunun yalnızca;

“Onarım ekonomik açıdan daha ucuzdur.”

gerekçesine dayanması her somut olayda yeterli olmayabilir.

8. Araç Sahibi “Ben Orijinal Parça İstiyorum” Diyebilir mi?

Araç sahibi elbette orijinal parça kullanılmasını talep edebilir.

Ancak zorunlu trafik sigortasında sigorta şirketinin her durumda orijinal parça bedelini karşılamak zorunda olduğu sonucu buradan çıkmaz.

Genel Şartların B.2.1 maddesinde, eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça ile değişimin mümkün olduğu durumda sigorta şirketinin bilgisi ve onayı alınmadan orijinal parça kullanılması hâlinde sigortacının sorumluluğunun belirli koşullarda eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parça bedeli ile sınırlı olabileceği düzenlenmiştir.

Bu nedenle araç sahibi aracını henüz tamir ettirmeden önce sigorta şirketine;

“Aracımın orijinal parça ile onarılmasını talep ediyorum.”

şeklinde yazılı bildirimde bulunmalıdır.

9. Sigorta Şirketi Orijinal Parça Talebine Cevap Vermezse Ne Olur?

Bu konuda Genel Şartlarda araç sahibi lehine önemli bir düzenleme bulunmaktadır.

Henüz tamire başlanmadan önce yapılan başvuru üzerine sigorta şirketinin parça tercihine ilişkin onayını hasar ihbarını takip eden üç iş günü içerisinde onarım merkezine veya hak sahibine bildirmemesi hâlinde sigorta şirketinin onay vermiş sayılacağı düzenlenmektedir.

Ayrıca bu konuda ispat yükünün sigortacıya ait olduğu belirtilmektedir.

Bu nedenle özellikle yüksek bedelli araçlarda araç sahibinin tamir başlamadan önce yazılı şekilde orijinal parça talebinde bulunması hukuki açıdan önem taşımaktadır.

Başvurunun;

e-posta,
KEP,
sigorta şirketinin hasar portalı,
yazılı başvuru,
kayıtlı müşteri hizmetleri kanalı

üzerinden ispatlanabilir biçimde yapılması faydalıdır.

10. Sigorta Şirketi Eşdeğer Parça Tedarik Ederse Araç Sahibi Kabul Etmek Zorunda mıdır?

Bu soruya tek cümleyle “evet” veya “hayır” cevabı vermek sağlıklı değildir.

Öncelikle önerilen parçanın gerçekten mevzuata uygun eşdeğer parça olup olmadığı araştırılmalıdır.

Eğer parça;

gerekli teknik belgelere sahipse,
aracın teknik özelliklerine uygunsa,
güvenlik açısından sakınca oluşturmuyorsa,
ilgili sigorta düzenlemelerinin öngördüğü şartları karşılıyorsa

zorunlu trafik sigortası bakımından eşdeğer parça kullanımının tek başına hukuka aykırı olduğu ileri sürülemez.

Ancak;

parça belgesizse,
araçla uyumsuzsa,
kalite bakımından orijinalden düşükse,
güvenlik riski oluşturuyorsa,
kısa sürede deformasyona uğruyorsa,
üretici standartlarını karşılamıyorsa

durum farklıdır.

Böyle bir parçanın “eşdeğer” etiketi altında kullanılması hukuken korunmayabilir.

11. Eşdeğer Parça Nedeniyle Araçta Değer Kaybı Oluşursa Ne Olur?

Bu konu araç değer kaybı uyuşmazlıklarının önemli bir boyutudur.

Bir araç trafik kazası öncesinde orijinal parçalarıyla kullanılırken kaza sonrasında eşdeğer parçalarla onarılmış olabilir.

Eğer kullanılan parçanın niteliği veya onarım yöntemi aracın ikinci el piyasa değerinde ek bir azalmaya neden olmuşsa, gerçek zararın kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.

Örneğin;

kaza ve usulüne uygun onarım sonrasında aracın değeri 1.500.000 TL olacakken kullanılan düşük nitelikli parçalar nedeniyle aracın ikinci el değeri 1.430.000 TL’ye düşüyorsa bu farkın nedensellik bağı ve zarar miktarı bilirkişi incelemesine konu edilebilir.

Ancak yalnızca;

“Orijinal parça kullanılmadı.”

denilmesi otomatik olarak ayrıca tazminat alınacağı anlamına gelmez.

Aracın piyasa değerinde gerçekten ilave bir düşüş meydana geldiğinin ortaya konulması gerekir.

12. Eşdeğer Parça ile Onarım Araç Değer Kaybını Ortadan Kaldırır mı?

Hayır.

Araç değer kaybı ile onarım bedeli birbirinden farklı zarar kalemleridir.

Araç;

orijinal parça ile,
eşdeğer parça ile

usulüne uygun biçimde tamir edilmiş olsa bile trafik kazasının hasar geçmişi nedeniyle ikinci el piyasa değerinde azalma meydana gelebilir.

Dolayısıyla sigorta şirketinin;

“Aracı eşdeğer parçayla tamamen tamir ettik, artık değer kaybınız bulunmamaktadır.”

şeklindeki savunması tek başına yeterli değildir.

Değer kaybı, aracın kaza öncesindeki ikinci el piyasa değeri ile kaza ve onarım sonrasındaki piyasa değeri arasındaki ekonomik azalma üzerinden ayrıca incelenmelidir.

13. Orijinal Parça Kullanılması Değer Kaybını Tamamen Önler mi?

Hayır.

Orijinal parça kullanılması değer kaybını azaltabilecek faktörlerden biri olabilir; ancak kazanın kendisine ilişkin hasar kaydı ortadan kalkmaz.

Örneğin araçta;

kapı değişimi,
çamurluk değişimi,
şasi işlemi,
direk işlemi,
podye düzeltmesi

yapılmışsa parçaların orijinal olması aracın artık kazaya karışmış ve işlem görmüş olduğu gerçeğini ortadan kaldırmaz.

Dolayısıyla orijinal parçayla yapılan eksiksiz onarım sonrasında dahi araç değer kaybı meydana gelebilir.

14. Eşdeğer Parça Aracın Garantisini Bozar mı?

Bu konuda otomatik bir sonuçtan söz edilemez.

Aracın garanti şartları;

üretici garanti belgesi,
bakım koşulları,
üretici teknik şartnameleri,
kullanılan parçanın niteliği,
parçanın arızayla bağlantısı

birlikte incelenmelidir.

Örneğin araç üreticisinin garanti hükümlerine göre belirli güvenlik veya mekanik sistemlerde yalnızca belirli teknik özelliklere sahip parçaların kullanılması gerekiyorsa, bu şartlara aykırı müdahalenin garanti bakımından sonuçları olabilir.

Ancak “orijinal olmayan tek bir parça takıldı, aracın bütün garantisi otomatik olarak sona erdi” şeklindeki genel bir değerlendirme de her olay bakımından doğru değildir.

Ticaret Bakanlığının satış sonrası hizmetlere ilişkin düzenlemelerinde üretici ve ithalatçılara kullanım ömrü boyunca bakım, onarım ve yedek parça hizmetlerinin sunulmasına ilişkin yükümlülükler getirilmektedir.

15. Kasko Sigortasında Durum Farklı mıdır?

Evet. Kasko sigortasında poliçe içeriği çok daha önemlidir.

Zorunlu trafik sigortası üçüncü kişinin zararını karşılayan kanuni bir sorumluluk sigortasıdır.

Kasko ise araç sahibi ile sigorta şirketi arasındaki sözleşmeye dayanır.

Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarına göre poliçede;

hasarın hangi yöntemle giderileceği,
tedarik edilecek parçanın orijinal veya eşdeğer parça olup olmadığı,
onarımın hangi serviste yapılacağı

konusunda bilgi bulunması gerekmektedir.

Bu nedenle kasko uyuşmazlıklarında ilk bakılması gereken belge kasko poliçesi ve özel şartlarıdır.

16. Kasko Poliçesinde “Orijinal Parça” Yazıyorsa Eşdeğer Parça Kullanılabilir mi?

Kasko poliçesinde açık biçimde;

“Hasar onarımında orijinal parça kullanılacaktır.”

şeklinde teminat verilmişse sigorta şirketinin tek taraflı olarak daha ucuz eşdeğer parça kullanmak istemesi sözleşmeye aykırılık oluşturabilir.

Çünkü sigorta şirketi, poliçede taahhüt ettiği teminat kapsamına uygun hareket etmekle yükümlüdür.

Bu durumda araç sahibinin;

orijinal parça bedeli farkını,
eksik onarım zararını,
şartları varsa bundan doğan diğer zararlarını

talep etmesi gündeme gelebilir.

Kasko Genel Şartlarının poliçe şablonunda, kullanılacak parçanın orijinal mi eşdeğer mi olduğunun açıkça gösterilmesi öngörülmesi bu nedenle önemlidir.

17. Kasko Poliçesinde “Eşdeğer Parça” Yazıyorsa Ne Olur?

Poliçede açıkça eşdeğer parça kullanımına ilişkin düzenleme varsa sigortalının daha sonra her durumda ücretsiz olarak orijinal parça talep edebileceğini söylemek mümkün değildir.

Ancak kullanılan parçanın yine de;

gerçekten eşdeğer nitelikte,
teknik standartlara uygun,
güvenli,
araçla uyumlu

olması gerekir.

Sigortacının poliçede “eşdeğer parça” yazıyor olmasını gerekçe göstererek belgesiz ve düşük kaliteli bir yan sanayi parça kullanması hukuken farklı değerlendirilir.

18. Yetkili Servis Orijinal Parça İsterken Sigorta Şirketi Eşdeğer Parça Bedeli Öderse Ne Olur?

Uygulamada sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri budur.

Yetkili servis;

100.000 TL orijinal parça bedeli

çıkarmış olabilir.

Sigorta şirketi ise aynı hasar için;

60.000 TL eşdeğer parça bedeli

üzerinden ödeme yapmak isteyebilir.

Bu durumda yalnızca iki fiyat arasındaki fark üzerinden karar verilmemelidir.

Öncelikle;

Zorunlu trafik sigortası mı yoksa kasko mu söz konusu?
Kasko ise poliçe hangi parçayı öngörüyor?
Trafik sigortası ise sigorta şirketinin önerdiği parça gerçekten belgeli eşdeğer parça mı?
Araç sahibi tamir öncesinde orijinal parça talebinde bulunmuş mu?
Sigorta şirketi bu talebe süresi içerisinde cevap vermiş mi?
Orijinal parça kullanımını gerektiren teknik veya güvenlik gerekçesi mevcut mu?

araştırılmalıdır.

19. Araç Sahibi İstediği Serviste Onarım Yaptırabilir mi?

Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartlarında hak sahibinin belirlenen şartları karşılayan dilediği onarım merkezinde aracını onartabilmesine ilişkin düzenleme bulunmaktadır.

Ancak sigorta şirketinin, aracın kendi anlaşmalı servisinde onarılması hâlinde uygulanacak parça, tedarik ve işçilik bedelleri üzerinden ödeme yapabileceği durumlar bulunmaktadır. Bunun için sigortacının hak sahibini hasar ihbarından itibaren öngörülen süre içerisinde bilgilendirmesi gerekir.

Dolayısıyla;

“Ben yetkili servise gittim, sigorta şirketi yetkili servisin yazdığı bütün bedeli ödemek zorundadır.”

şeklinde mutlak bir kural bulunmamaktadır.

Ancak sigorta şirketinin eksik ödeme gerekçesi de mevzuata ve gerçek zarar ilkesine uygun olmalıdır.

20. Kullanılan Eşdeğer Parça Arızalanırsa Kim Sorumludur?

Eğer sigorta şirketi tarafından tedarik edilen parça mevzuata uygun eşdeğer niteliğinde değilse sigorta şirketinin hak sahibine karşı sorumluluğu gündeme gelebilir.

2015/2 sayılı Genelgede sigorta şirketlerinin tedarik ettikleri eşdeğer parçanın bu niteliği taşımasından hak sahibine karşı sorumlu oldukları açıkça düzenlenmiştir.

Bunun yanında somut olaya göre;

parçayı üreten,
parçayı satan,
onarımı yapan servis,
yetkili servis,
sigorta şirketi

bakımından ayrı sorumluluk nedenleri ortaya çıkabilir.

Örneğin parça kaliteli olmakla birlikte yanlış monte edilmişse sorun parçanın eşdeğer olup olmamasından değil, ayıplı veya kusurlu onarım hizmetinden kaynaklanabilir.

21. Servis Araç Sahibine Haber Vermeden Muadil Parça Takabilir mi?

Sigorta ilişkisi dışında, araç sahibinin doğrudan servisle yaptığı onarım sözleşmesinde konu ayrıca tüketici ve sözleşme hukuku yönünden değerlendirilmelidir.

Araç sahibinin orijinal parça üzerinden teklif aldığı ve bunu kabul ettiği hâlde servisin kendisine haber vermeksizin daha ucuz bir yan sanayi veya eşdeğer parça kullanması, sözleşmeye aykırı ifa ve şartları varsa ayıplı hizmet gündeme getirebilir.

Özellikle;

“Orijinal parça kullanılmıştır.”

şeklinde fatura kesilip gerçekte farklı parça kullanılması daha ağır hukuki sonuçlara yol açabilir.

Servisin;

kullanılan parçanın niteliğini,
yapılan işlemleri,
değiştirilen parçaları

doğru biçimde belgeye yansıtması gerekir. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliğinde servis işlemlerinin belgelendirilmesi ve değiştirilen parçalarla ilgili çeşitli yükümlülükler düzenlenmiştir.

22. Araç Sahibine Orijinal Parça Faturası Kesilip Eşdeğer Parça Takılırsa Ne Olur?

Bu durum yalnızca sigorta hukuku açısından değil;

tüketici hukuku,
sözleşme hukuku,
haksız fiil sorumluluğu

bakımından da ciddi sonuçlar doğurabilir.

Araç sahibi orijinal parça bedeli ödemiş ancak daha düşük bedelli ve farklı nitelikte parça kullanılmışsa;

bedel farkı,
yeniden onarım gideri,
ortaya çıkan ek zarar,
varsa araç değerindeki azalma

talep konusu yapılabilir.

Olayın özelliklerine göre düzenlenen fatura ve belgelerin gerçeğe aykırı olması ayrıca farklı hukuki incelemeler gerektirebilir.

23. Eşdeğer Parça Kullanıldığını Nasıl Anlarız?

Araç sahibi yalnızca servis çalışanının sözlü açıklamasıyla yetinmemelidir.

Aşağıdaki belgeler kontrol edilebilir:

ekspertiz raporu,
hasar dosyası,
parça tedarik listesi,
servis faturası,
parça kodu,
parça markası,
eşdeğerlik belgesi,
takip numarası,
aracın onarım sonrası servis fişi.

2026/11 sayılı SEDDK Genelgesiyle standart ekspertiz raporunda parçanın orijinal, eşdeğer veya yeniden kullanılabilir olduğunun ayrıca belirtilmesinin öngörülmesi bu denetimi kolaylaştırmaktadır.

24. Eşdeğer Parçaya İtiraz Edilecekse Ne Yapılmalıdır?

Araç sahibi, kullanılacak parçaya itiraz edecekse mümkünse onarım başlamadan önce hareket etmelidir.

Yazılı başvuruda;

“Aracımda kullanılmak istenen parçanın eşdeğerlik belgesinin, üretici bilgilerinin, parça kodunun ve takip bilgilerinin tarafıma bildirilmesini; belirtilen şartları taşımaması hâlinde aracımın orijinal parça ile onarılmasını talep ediyorum.”

şeklinde açık talepte bulunulabilir.

Ayrıca gerekli görülüyorsa bağımsız sigorta eksperi veya otomotiv bilirkişisinden teknik değerlendirme alınabilir.

25. Sigorta Şirketi Eşdeğer Parça Bedeli Üzerinden Eksik Ödeme Yaparsa Ne Yapılabilir?

Somut olayda sigorta şirketinin eksik ödeme yaptığı düşünülüyorsa;

ekspertiz raporu,
servis faturası,
orijinal parça fiyatları,
eşdeğer parçanın belgesi,
sigorta şirketinin tedarik kaydı,
poliçe hükümleri

incelenmelidir.

Sigorta şirketine usulüne uygun başvuru yapıldıktan sonra uyuşmazlığın niteliğine göre;

Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava yolu

gündeme gelebilir.

Ancak talebin başarı şansı yalnızca “orijinal parça daha pahalıdır” argümanına dayandırılmamalıdır.

Esas olarak neden orijinal parça kullanılması gerektiği veya sigorta şirketinin önerdiği parçanın neden hukuken eşdeğer sayılamayacağı ortaya konulmalıdır.

26. Hangi Durumlarda Orijinal Parça Talebi Daha Güçlüdür?

Her dosya ayrı değerlendirilmekle birlikte özellikle şu durumlarda orijinal parça talebi daha güçlü bir hukuki ve teknik zemine sahip olabilir:

Eşdeğer parça mevcut değilse

Mevzuatta aranan nitelikleri taşıyan eşdeğer parça bulunmuyorsa orijinal parça gündeme gelir.

Eşdeğer olduğu ileri sürülen parça belgesizse

Piyasada bulunması tek başına hukuken eşdeğer olduğunu göstermez.

Parça güvenlik açısından kritikse

Hava yastığı, elektronik güvenlik sistemleri veya aracın yapısal bütünlüğünü ilgilendiren parçalar bakımından teknik uygunluk daha sıkı değerlendirilmelidir.

Kasko poliçesinde orijinal parça taahhüt edilmişse

Sigorta şirketinin sözleşme hükümlerine uygun hareket etmesi gerekir.

Sigorta şirketi orijinal parça kullanımını onaylamışsa

Onay sonrasında eşdeğer parça bedeline dönülmesi ayrı bir uyuşmazlık doğurabilir.

Sigortacı süresi içinde cevap vermemişse

Tamir öncesi yapılan başvuruda Genel Şartlarda öngörülen üç iş günlük sürenin geçirilmesi hâlinde onay varsayımına ilişkin hüküm önem taşır.

27. Hangi Durumlarda “Mutlaka Orijinal Parça” Talebi Zayıf Kalabilir?

Buna karşılık;

poliçede açıkça eşdeğer parça kullanımının kararlaştırılması,
mevzuata uygun belgeli eşdeğer parçanın mevcut olması,
teknik açıdan herhangi bir kalite veya güvenlik problemi bulunmaması,
zorunlu trafik sigortasında Genel Şartlardaki parça sisteminin uygulanabilir olması

hâllerinde yalnızca araç sahibinin kişisel tercihi nedeniyle sigorta şirketinden her durumda daha yüksek orijinal parça bedelinin talep edilebileceğini söylemek güçtür.

28. Örnek Olay: Belgeli Eşdeğer Parça Kullanılması

2022 model bir aracın ön çamurluğu trafik kazasında hasar görmüş olsun.

Orijinal çamurluk bedeli:

40.000 TL

mevzuata uygun biçimde belgelendirilmiş eşdeğer çamurluk bedeli:

25.000 TL

olsun.

Eşdeğer parçanın;

aracın teknik özellikleriyle uyumlu,
mevzuata uygun belgeli,
işlevsel olarak yeterli

olduğu tespit edilmişse zorunlu trafik sigortası bakımından yalnızca parçanın orijinal marka kutusunda bulunmaması nedeniyle kullanımının otomatik olarak hukuka aykırı olduğu söylenemez.

29. Örnek Olay: Belgesiz Yan Sanayi Parça Kullanılması

Aynı olayda sigorta şirketi 12.000 TL değerinde markası ve belgesi bilinmeyen bir parçayı tedarik etmiş olsun.

Parçanın;

eşdeğerlik belgesi yok,
üreticisi belirsiz,
teknik standardı bilinmiyor,
parçaya ilişkin takip bilgileri bulunmuyor.

Bu durumda sigorta şirketinin;

“Bu zaten muadil parçadır.”

savunması yeterli değildir.

2015/2 sayılı Genelgede öngörülen eşdeğerlik kriterleri ve sigorta şirketinin tedarik ettiği parçanın niteliğinden doğan sorumluluğu nedeniyle araç sahibinin itirazı ciddi hukuki dayanak kazanır.

30. Örnek Olay: Kasko Poliçesi Orijinal Parça Garantisi Veriyorsa

Araç sahibinin genişletilmiş kasko poliçesinde;

“Onarımlarda orijinal parça kullanılacaktır.”

hükmü bulunduğunu düşünelim.

Sigorta şirketi maliyeti azaltmak amacıyla eşdeğer parça kullanmak istemektedir.

Bu durumda mesele zorunlu trafik sigortasındaki parça sıralamasından ziyade sigorta şirketinin kasko sözleşmesinde üstlendiği yükümlülük üzerinden değerlendirilmelidir.

Poliçede orijinal parça açıkça taahhüt edilmişse eşdeğer parçaya zorlanması kural olarak sözleşmeye uygun kabul edilemez. Kasko Genel Şartlarında da poliçede tedarik edilecek parça türünün orijinal/eşdeğer şeklinde gösterilmesi öngörülmektedir.

31. Eşdeğer Parça Uyuşmazlıklarında Bilirkişi Neleri İncelemelidir?

Sağlıklı bir teknik bilirkişi incelemesinde;

Hasarlı parçanın niteliği,
parçanın onarılmasının mümkün olup olmadığı,
değişim gerekip gerekmediği,
orijinal parçanın teknik özellikleri,
kullanılan eşdeğer parçanın markası,
eşdeğerlik belgesi,
parça kodu,
araçla uyumluluğu,
işlevsel kalite,
güvenlik özellikleri,
üretici standartları,
poliçe hükümleri,
sigorta şirketinin hasar tedarik kayıtları,
eksper raporu,
onarımın aracın piyasa değerine etkisi

birlikte değerlendirilmelidir.

Sadece;

“Muadil parça kullanılabilir.”

veya

“Araçta orijinal parça bulunmaktaydı.”

şeklindeki kısa bilirkişi değerlendirmeleri uyuşmazlığın teknik ve hukuki yönlerini açıklamak bakımından yetersiz kalabilir.

32. Araç Sahibinin İtiraz Ederken Yapmaması Gereken Hata

En sık yapılan hata, araç sahibinin sigorta şirketine hiç bildirim yapmadan aracı orijinal parçalarla tamir ettirmesi ve sonrasında bütün faturanın sigortadan talep edilmesidir.

Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartlarında eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parçanın mümkün olduğu durumda, sigorta şirketinin bilgisi ve onayı dışında orijinal parça kullanılmasının ödeme miktarı bakımından sonuçları ayrıca düzenlenmiştir.

Bu nedenle mümkünse;

önce yazılı talep → sigortacının cevabı → ardından onarım

şeklinde hareket edilmelidir.

33. Araç Onarımında Eşdeğer Parça Kullanımının Hukuka Uygunluğu İçin Temel Kontrol Listesi

Bir araçta eşdeğer parça kullanılmışsa şu sorular sorulmalıdır:

Birinci olarak: Trafik sigortası mı, kasko mu söz konusu?

İkinci olarak: Kasko ise poliçede hangi parça türü belirtilmiş?

Üçüncü olarak: Kullanılan parça gerçekten belgeli eşdeğer parça mı?

Dördüncü olarak: Parça kodu ve takip bilgileri mevcut mu?

Beşinci olarak: Hasarlı parçanın onarılması mümkün müydü?

Altıncı olarak: Eşdeğer parça araç için teknik olarak uygun mu?

Yedinci olarak: Araç sahibi tamirden önce orijinal parça talebinde bulundu mu?

Sekizinci olarak: Sigorta şirketi talebe süresi içinde cevap verdi mi?

Dokuzuncu olarak: Onarım nedeniyle aracın güvenliği veya piyasa değeri olumsuz etkilendi mi?

Bu soruların cevabı verilmeden sadece “eşdeğer parça kullanıldı” bilgisinden hareketle kesin hukuki sonuç çıkarmak doğru değildir.

34. Sonuç: Orijinal Parça Yerine Eşdeğer Parça Kullanılması Yasal mıdır?

Evet, belirli şartlar altında eşdeğer parça kullanılması hukuka uygundur. Ancak sigorta şirketinin istediği herhangi bir ucuz veya yan sanayi parçayı eşdeğer parça adı altında kullanması hukuka uygun değildir.

Zorunlu trafik sigortası bakımından yürürlükteki Genel Şartlar, onarımda eşdeğer ve yeniden kullanılabilir parçaların kullanılabileceği bir sistem öngörmektedir. Eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parçayla değişimin mümkün olmadığı durumlarda ise Genel Şartlarda orijinal parçaya geçilmesi düzenlenmektedir.

Bununla birlikte hukuken “eşdeğer parça” sayılabilmesi için parçanın 2015/2 sayılı Genelgede öngörülen teknik ve belgelendirme kriterlerini karşılaması gerekir. Sigorta şirketi tarafından tedarik edilen parçanın gerçekte bu niteliği taşımaması hâlinde sigorta şirketinin hak sahibine karşı sorumluluğu doğabilir.

Araç sahibinin tamir başlamadan önce orijinal parça talep etmesi de ayrıca önemlidir. Genel Şartlarda sigorta şirketinin bu konudaki tercihine ilişkin bildirimi belirli süre içerisinde yapmamasının sonuçları düzenlenmiş olup, süresinde cevap verilmemesi hâlinde onay varsayımı gündeme gelebilmektedir.

Kasko sigortasında ise sonuç büyük ölçüde poliçe hükümlerine bağlıdır. Kasko poliçesinde onarımın orijinal parça ile yapılacağı taahhüt edilmişse sigorta şirketinin daha ucuz eşdeğer parçaya zorlaması sözleşmeye aykırılık oluşturabilir. Kasko Genel Şartlarında da poliçede kullanılacak parçanın orijinal veya eşdeğer olduğunun belirtilmesi öngörülmektedir.

2026 yılı itibarıyla ayrıca SEDDK’nın 2026/11 sayılı Genelgesi kapsamında ekspertiz raporlarında kullanılan parçaların orijinal, eşdeğer veya yeniden kullanılabilir olarak ayrı ayrı gösterilmesi gerekmektedir. Bu nedenle parça uyuşmazlıklarında ekspertiz raporunun ve hasar dosyasının ayrıntılı şekilde incelenmesi önem taşımaktadır.

Sonuç olarak araç onarımında temel soru yalnızca;

“Orijinal parça mı takıldı, muadil parça mı?”

değildir.

Asıl sorulması gereken;

“Kullanılan parça hukuken ve teknik olarak gerçekten eşdeğer midir, poliçe ve sigorta mevzuatı bu parçanın kullanımına izin vermekte midir ve bu onarım araç sahibinin gerçek zararını tam olarak gidermiş midir?”

sorularıdır.

Bu kriterlerden herhangi biri karşılanmıyorsa araç sahibi; eksik hasar bedeli, orijinal parça bedeli farkı, ayıplı onarım zararı ve şartlarının oluşması hâlinde meydana gelen ilave değer kaybının tazminini talep edebilir.

Hukuk Makaleleri