Almanya’daki Mirasın Türkiye’deki Mirasçılara Geçmesi: Almanya’dan Miras Nasıl Alınır?

Almanya’da yaşayan veya Almanya’da malvarlığı bulunan bir kişinin vefat etmesi hâlinde, mirasçılarının Türkiye’de yaşıyor olması miras haklarını ortadan kaldırmaz. Türkiye’de yaşayan eş, çocuklar veya diğer mirasçılar; Almanya’daki banka hesapları, taşınmazlar, şirket hisseleri, araçlar ve diğer malvarlığı üzerinde miras hakkına sahip olabilir.

Ancak Almanya’daki mirasın Türkiye’deki mirasçılara geçmesi, yalnızca Türkiye’den veraset ilamı alınmasıyla tamamlanan bir süreç değildir. Almanya’da bulunan malvarlığının mirasçılara geçirilmesi bakımından Alman makamları, Alman ve Avrupa Birliği miras kuralları, Alman vergi mevzuatı ve somut olayın özelliklerine göre Türk hukuku birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle miras bırakanın Türk vatandaşı olması, Türk-Alman çifte vatandaşlığına sahip bulunması, Almanya’da uzun yıllardır yaşıyor olması veya Türkiye’de de malvarlığının bulunması hâlinde hangi ülke hukukunun uygulanacağı ayrıca önem kazanır.

Bu yazıda Almanya’daki mirasın Türkiye’de yaşayan mirasçılar tarafından nasıl alınabileceği; Erbschein, Avrupa Miras Belgesi, Alman banka hesapları, Almanya’daki taşınmazlar, mirasın reddi, miras vergisi ve miras parasının Türkiye’ye transferi bakımından uygulamaya yönelik olarak açıklanmaktadır.

Türkiye’de Yaşayan Kişi Almanya’dan Miras Alabilir mi?

Evet.

Mirasçının Türkiye’de yaşıyor olması veya Türk vatandaşı olması, Almanya’daki bir terekeye mirasçı olmasına engel değildir.

Örneğin Almanya’da yaşayan bir kişinin vefat ederek geride;

• Münih’te bir daire,
• Berlin’de banka hesabı,
• otomobil,
• şirket hisseleri,
• yatırım hesabı

bıraktığını düşünelim.

Miras bırakanın çocukları İstanbul’da veya Türkiye’nin başka bir şehrinde yaşıyor olabilir. Çocukların Almanya’da ikamet etmemeleri, mirasçılık haklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Asıl mesele, mirasçılık sıfatının Alman makamları önünde nasıl ispatlanacağı ve Almanya’daki terekenin hangi hukuka göre intikal edeceğidir.

Almanya’daki Miras Otomatik Olarak Türkiye’ye Geçer mi?

Hayır.

Miras hakkının doğması ile Almanya’daki malvarlığının Türkiye’ye transfer edilmesi birbirinden farklı konulardır.

Alman Medeni Kanunu’nun (BGB) 1922. maddesinde benimsenen külli halefiyet (Gesamtrechtsnachfolge) sistemi uyarınca kişinin ölümüyle birlikte malvarlığı bir bütün olarak mirasçı veya mirasçılara geçer. Başka bir ifadeyle Alman hukukunda mirasın kazanılması kural olarak ayrıca bir “mirası kabul işlemi” yapılmasına bağlı değildir.

Ancak mirasçının hukuken mirası kazanmış olması;

• bankanın parayı hemen Türkiye’ye göndereceği,
• taşınmaz sicilinin kendiliğinden değişeceği,
• mirasçının hiçbir belge sunmadan hesaplara ulaşabileceği

anlamına gelmez.

Mirasçının hakkını banka, tapu sicili ve diğer Alman kurumları önünde belgelemesi gerekir.

Almanya’daki Mirasa Hangi Ülkenin Hukuku Uygulanır?

Bu konu özellikle Türk vatandaşları açısından önemlidir.

Almanya’da 17 Ağustos 2015 tarihinden itibaren uygulanan 650/2012 sayılı Avrupa Birliği Miras Tüzüğü, milletlerarası miras ilişkilerinde temel düzenlemelerden biridir.

Tüzüğün 21. maddesine göre, kural olarak mirasın tamamına miras bırakanın ölüm anındaki mutad meskeninin bulunduğu ülkenin hukuku uygulanır.

Dolayısıyla bir Türk vatandaşı 30 yıldır Almanya’da yaşıyor ve hayatının merkezi Almanya’da bulunuyorsa, vasiyetnamede geçerli bir hukuk seçimi bulunmadığı takdirde Alman makamlarının değerlendirmesinde mirasa Alman hukukunun uygulanması gündeme gelebilir.

Bu nokta oldukça önemlidir.

Miras bırakanın Türk vatandaşı olması, Almanya’daki mirasa her durumda otomatik olarak Türk hukukunun uygulanacağı anlamına gelmez.

Türk Vatandaşı Almanya’da Yaşıyorsa Alman Hukuku mu Uygulanır?

Çoğu durumda miras bırakanın ölüm anındaki mutad meskeni Almanya ise Avrupa Birliği Miras Tüzüğü’nün 21. maddesi nedeniyle Alman hukuku esas alınabilir.

Örneğin kişi;

• Türk vatandaşı,
• 35 yıldır Almanya’da ikamet ediyor,
• ailesi Almanya’da yaşıyor,
• ekonomik ve sosyal hayatının merkezi Almanya’da bulunuyor

ise mutad meskeninin Almanya olduğu sonucuna ulaşılması kuvvetle muhtemeldir.

Ancak somut olayın bütün şartları değerlendirilmelidir.

Ayrıca miras bırakanın geçerli bir hukuk seçimi yapmış olması sonucu değiştirebilir.

Türk Vatandaşı Vasiyetnameyle Türk Hukukunu Seçebilir mi?

Evet.

AB Miras Tüzüğü’nün 22. maddesine göre kişi, mirasının tamamına uygulanmak üzere sahip olduğu vatandaşlıklardan birinin hukukunu seçebilir.

Birden fazla vatandaşlığı bulunan kişi de vatandaşlıklarından herhangi birinin hukukunu seçebilir.

Dolayısıyla Almanya’da yaşayan bir Türk vatandaşı, şartlarına uygun şekilde düzenlediği ölüme bağlı tasarrufta Türk hukukunun mirasına uygulanmasını seçebilir.

Türk-Alman çifte vatandaşı kişi ise Türk veya Alman hukukunu seçebilir.

Ancak hukuk seçiminin geçerli ve açık şekilde yapılması gerekir. Bu nedenle Almanya’da yaşayan ve Türkiye ile Almanya’da önemli malvarlığı bulunan kişilerin vasiyetname hazırlarken uygulanacak hukuku ayrıca değerlendirmeleri önemlidir.

Türk Hukukunun Seçilmesi Alman Makamlarını Bağlayabilir mi?

AB Miras Tüzüğü’nün önemli özelliklerinden biri evrensel uygulama ilkesidir.

Tüzüğün 20. maddesine göre Tüzük tarafından uygulanacağı belirlenen hukuk, Avrupa Birliği üyesi olmayan bir devletin hukuku olsa dahi uygulanabilir.

Bu nedenle şartlarına uygun biçimde Türk hukuku seçilmişse, Türkiye AB üyesi olmamasına rağmen Alman miras makamlarının Türk miras hukukunu uygulaması gündeme gelebilir.

Bu durum özellikle Almanya’da yaşayan Türk vatandaşlarının miras planlamasında önemlidir.

Türkiye’den Alınan Veraset İlamı Almanya’da Geçerli midir?

Türkiye’den alınan mirasçılık belgesinin bulunması önemli olmakla birlikte, bu belgenin Alman makamları nezdinde her durumda tek başına yeterli olduğu düşünülmemelidir.

Almanya’da mirasçılık sıfatının ispatında en önemli belgelerden biri Erbschein olarak adlandırılan Alman mirasçılık belgesidir.

Alman Federal Adalet sisteminin resmî açıklamasına göre Erbschein, kişinin mirasçı olduğunu veya terekenin belirli bir bölümüne mirasçı olduğunu ispatlayan belgedir. Bankalar, sigorta şirketleri, makamlar, taşınmaz sicili veya ticaret sicili işlemlerinde Erbschein gerekebilir.

Türkiye’den alınan mirasçılık belgesinin Almanya’da kullanılabilirliği;

• belgenin niteliğine,
• uygulanacak hukuka,
• miras bırakanın son mutad meskenine,
• ilgili Alman kurumunun istediği belgelere

göre değerlendirilmelidir.

Erbschein Nedir?

Erbschein, Alman miras hukukunda mirasçılığı gösteren resmî belgedir.

Belgede genel olarak;

• mirasçının veya mirasçıların kim olduğu,
• miras payları,
• varsa mirasçılık üzerindeki bazı sınırlamalar

gösterilir.

Erbschein, mirasın kendisini yaratmaz. Alman hukukunda miras ölümle birlikte mirasçılara geçer. Erbschein esasen bu mirasçılığı üçüncü kişiler ve kurumlar önünde ispatlamaya yarar.

Her Almanya Mirasında Erbschein Almak Zorunlu mudur?

Hayır.

Alman Adalet makamlarının açıklamasına göre özellikle noter tarafından düzenlenmiş bir vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunuyor ve mirasçılar açıkça belirlenebiliyorsa her durumda ayrıca Erbschein gerekmeyebilir. Buna karşılık el yazılı vasiyetname bulunması veya yasal mirasçılığın ispatlanmasının gerektiği bazı durumlarda Erbschein talep edilebilir.

Özellikle;

• banka işlemleri,
• Almanya’daki taşınmazlar,
• ticaret sicilindeki şirket hisseleri

bakımından Erbschein uygulamada sıkça gündeme gelir.

Bu nedenle “Almanya’dan miras alabilmek için mutlaka Erbschein gerekir.” şeklinde kesin bir kural konulmamalıdır. Dosyadaki vasiyetname ve diğer belgeler öncelikle incelenmelidir.

Erbschein Nereden Alınır?

Alman Adalet sisteminin açıklamasına göre Erbschein başvurusu genel olarak miras bırakanın son mutad meskeninin bulunduğu yerdeki Nachlassgericht, yani miras işleriyle görevli mahkemeye yapılır.

Başvuru noter aracılığıyla da hazırlanabilir. Noter gerekli beyanları ve belgeleri kontrol ederek başvuruyu mahkemeye iletebilir; Erbschein yine mahkeme tarafından düzenlenir.

Miras bırakan Almanya’da yaşamışsa hangi şehirde son mutad meskeninin bulunduğu, hangi Nachlassgericht’in yetkili olduğunun belirlenmesi açısından önemlidir.

Türkiye’deki Mirasçı Erbschein Alabilir mi?

Evet.

Mirasçının Türkiye’de ikamet etmesi Erbschein alma hakkını ortadan kaldırmaz.

Ancak dosyaya göre;

• ölüm belgesi,
• doğum kayıtları,
• evlilik belgeleri,
• nüfus kayıtları,
• vasiyetname,
• miras sözleşmesi,
• Türk mahkemesinden alınan belgeler

sunulması gerekebilir.

Türk makamlarınca düzenlenen belgelerin Almanya’da kullanılabilmesi için belgenin niteliğine göre apostil ve Almanca tercüme işlemleri gündeme gelebilir.

Alman mahkemesi ayrıca aile ilişkisini veya uygulanacak yabancı hukuku açıklayan ek belgeler isteyebilir.

Avrupa Miras Belgesi Nedir?

Almanya’daki uluslararası miraslarda bir diğer önemli belge Avrupa Miras Belgesi – European Certificate of Succession (Europäisches Nachlasszeugnis) olabilir.

650/2012 sayılı AB Miras Tüzüğü ile oluşturulan bu belge, sınır ötesi miraslarda mirasçıların ve tereke üzerindeki yetkilerin diğer katılımcı AB ülkelerinde ispatlanmasını kolaylaştırmak amacıyla kullanılmaktadır.

Alman makamlarının açıklamasına göre Avrupa Miras Belgesi, Danimarka ve İrlanda dışındaki ilgili AB ülkelerinde mirasçılığın ispatlanmasını kolaylaştırır.

Ancak Türkiye AB üyesi olmadığı için Avrupa Miras Belgesi’nin AB içindeki otomatik etkisinin Türkiye bakımından aynen geçerli olduğu düşünülmemelidir.

Bu belge özellikle miras bırakanın Almanya dışında başka AB ülkelerinde de malvarlığı bulunması hâlinde önem kazanabilir.

Almanya’daki Banka Hesabındaki Miras Nasıl Alınır?

Almanya’daki mirasın Türkiye’deki mirasçılara geçmesinde en sık karşılaşılan varlıklardan biri banka mevduatıdır.

Mirasçılar Alman bankasına başvurarak mirasçılıklarını ispatlamalıdır.

Banka somut olayın özelliklerine göre;

• ölüm belgesi,
• Erbschein,
• noterlik vasiyetnamesi ve açılma tutanağı,
• Avrupa Miras Belgesi,
• pasaport,
• vergi bilgileri,
• yabancı belgelerin tercümeleri

talep edebilir.

Hangi belgenin yeterli olduğu bankadan bankaya ve terekenin hukuki yapısına göre değişebilir.

Mirasçının Türkiye’de yaşıyor olması tek başına banka hesabındaki parayı alma hakkını engellemez.

Alman Bankasındaki Para Doğrudan Türkiye’ye Gönderilebilir mi?

Mirasçılık durumu kesinleştikten ve bankanın talep ettiği belgeler tamamlandıktan sonra mirasçıya düşen para Türkiye’deki banka hesabına transfer edilebilir.

Yüksek tutarlı uluslararası transferlerde Türkiye’deki banka paranın kaynağını araştırabilir.

Bu nedenle;

• Erbschein veya diğer mirasçılık belgesi,
• Alman banka yazıları,
• ölüm belgesi,
• miras vergisi belgeleri,
• terekenin paylaşılmasına ilişkin belgeler

saklanmalıdır.

Banka transferinin açıklamasında da ödemenin miras payı niteliğinde olduğunu gösteren bir açıklamaya yer verilmesi ileride kaynağın ispatını kolaylaştırabilir.

Almanya’daki Taşınmaz Türkiye’deki Mirasçıya Nasıl Geçer?

Almanya’da bulunan ev veya arsanın mülkiyet sicili Almanya’da tutulduğundan, taşınmazın mirasçılar adına kaydedilmesine ilişkin işlem de Alman makamları nezdinde gerçekleştirilir.

Türkiye’de veraset ilamı alınması, Almanya’daki Grundbuch yani taşınmaz sicilinin kendiliğinden değiştirilmesini sağlamaz.

Mirasçıların Alman makamlarına mirasçılıklarını ispatlamaları gerekir.

Alman Adalet makamlarının açıklamasına göre Erbschein özellikle taşınmaz veya arsa miraslarında gerekli olabilecek belgeler arasında yer almaktadır. Bununla birlikte noterlik vasiyetnamesi veya miras sözleşmesi bulunan bazı dosyalarda ayrıca Erbschein gerekmeyebilir.

Bu nedenle Almanya’daki taşınmaz için doğrudan Türkiye’de tapu işlemi yapılamaz; Alman Grundbuch sistemi içerisinde intikal işlemi gerçekleştirilmelidir.

Almanya’daki Evi Türkiye’deki Mirasçı Satabilir mi?

Evet.

Mirasçı veya mirasçılar Almanya’daki taşınmazı miras yoluyla kazandıktan ve gerekli sicil işlemleri tamamlandıktan sonra taşınmazı satabilirler.

Birden fazla mirasçı bulunması hâlinde Alman hukukundaki Erbengemeinschaft, yani miras ortaklığı kuralları önem kazanabilir.

Alman miras hukukunda mirasçılar, miras bırakanın bütün hak ve borçlarına birlikte halef olabilirler. Avrupa e-Adalet Portalının Almanya bölümünde de Alman hukukundaki küllî halefiyet sistemi ve birden fazla mirasçı bulunması hâlinde miras ortaklığının bütün terekeye birlikte sahip olduğu açıklanmaktadır.

Bu nedenle mirasçılardan yalnızca birinin terekeye ait taşınmazı diğer mirasçılardan bağımsız şekilde satıp satamayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Almanya’daki Miras Bırakanın Borçları da Mirasçıya Geçer mi?

Evet, bu konu özellikle önemlidir.

Alman hukukundaki küllî halefiyet sistemi yalnızca malvarlığı haklarının değil, terekeye dâhil yükümlülüklerin de mirasçılara geçmesi sonucunu doğurabilir.

Dolayısıyla miras bırakanın;

• banka kredileri,
• vergi borçları,
• kira borçları,
• ticari borçları,
• diğer yükümlülükleri

bulunabilir.

Bu nedenle özellikle Almanya’da ticari faaliyette bulunan veya mali durumu bilinmeyen kişinin mirasında yalnızca banka hesaplarına ve taşınmazlara bakılmamalı; terekenin borçları da araştırılmalıdır.

Almanya’daki Miras Reddedilebilir mi?

Evet.

Alman hukukunda mirasın reddi Ausschlagung olarak adlandırılır.

BGB’nin 1944. maddesine göre genel ret süresi altı haftadır. Süre, mirasçının mirasın kendisine geçtiğini ve mirasçılık sebebini öğrendiği anda başlamaktadır.

Ancak Türkiye’de yaşayan mirasçılar açısından çok önemli bir istisna bulunmaktadır.

Aynı maddeye göre miras bırakanın son ikametgâhı yalnızca yurt dışında bulunuyorsa veya mirasçı ret süresinin başladığı sırada yurt dışında bulunuyorsa ret süresi altı aya çıkar.

Dolayısıyla Türkiye’de yaşayan bir mirasçının Almanya’daki mirası reddetmesi gereken dosyada standart altı haftalık süre yerine altı aylık sürenin uygulanması gündeme gelebilir.

Yine de sürelerin somut olay bakımından ayrıca hesaplanması gerekir.

Mirasın Reddi Türkiye’den Yapılabilir mi?

Mirasçının Almanya’ya gitmeden mirası reddetmesi bazı durumlarda mümkün olabilir. Ancak ret beyanının Alman hukukunda aranan şekil şartlarını taşıması gerekir.

BGB’nin 1945. maddesine göre ret beyanının yetkili miras mahkemesine yapılması ve belirli resmî şekil şartlarının yerine getirilmesi gerekir. Temsilci aracılığıyla işlem yapılacaksa vekâletname bakımından da özel şekil şartları bulunmaktadır.

Bu nedenle Türkiye’den gönderilecek sıradan bir dilekçe veya e-posta ile mirası reddetmeye çalışmak ciddi hak kaybı yaratabilir.

Özellikle borca batık tereke ihtimali varsa Alman ret süresi dolmadan hukuki işlem yapılmalıdır.

Almanya’daki Miras İçin Vergi Ödenir mi?

Evet, şartları bulunuyorsa Almanya’da Erbschaftsteuer, yani miras vergisi doğabilir.

Alman Miras ve Bağış Vergisi Kanunu’nun 2. maddesine göre miras bırakanın veya mirası kazanan kişinin Almanya’da yerleşik sayıldığı bazı durumlarda terekenin tamamı bakımından geniş kapsamlı vergi yükümlülüğü doğabilir. Yalnızca belirli Alman malvarlığı unsurlarının bulunduğu diğer durumlarda ise sınırlı vergi yükümlülüğü gündeme gelebilir.

Bu nedenle mirasçının Türkiye’de yaşaması, tek başına Almanya’da miras vergisi bulunmayacağı anlamına gelmez.

Almanya’da Miras Vergisi İstisnası Ne Kadardır?

Alman hukukunda mirasçının miras bırakana yakınlığına göre önemli vergi istisnaları bulunmaktadır.

2026 yılında yürürlükteki Alman Miras ve Bağış Vergisi Kanunu’nun 16. maddesine göre, tam vergi yükümlülüğünün bulunduğu hâllerde temel istisnalar arasında:

• eş veya kayıtlı hayat arkadaşı için 500.000 avro,
• çocuklar için 400.000 avro,
• torunlar için belirli durumlarda 200.000 avro,
• diğer bazı birinci sınıf mirasçılar için 100.000 avro

tutarındaki istisnalar yer almaktadır.

Ancak sınırlı vergi yükümlülüğünde istisna hesabı farklılaşabilir. Bu nedenle “Almanya’da çocuklar 400.000 avroya kadar kesinlikle hiç vergi ödemez” şeklinde her dosyaya uygulanabilecek mutlak bir sonuç çıkarılmamalıdır.

Almanya’daki Miras Türkiye’de de Vergilendirilir mi?

Mirasçı Türk vatandaşıysa Türkiye’deki Veraset ve İntikal Vergisi hükümleri de ayrıca değerlendirilmelidir.

Gelir İdaresi Başkanlığı, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının yabancı ülkelerde miras veya diğer karşılıksız yollarla elde ettikleri malların da Veraset ve İntikal Vergisi kapsamına girebileceğini açıkça belirtmektedir.

Dolayısıyla Türkiye’de yaşayan Türk vatandaşı bir kişinin Almanya’dan;

• banka mevduatı,
• taşınmaz,
• hisse senedi,
• şirket payı

miras alması hâlinde Almanya’daki vergisel yükümlülüklerin yanı sıra Türkiye’de de beyan yükümlülüğü doğabilir.

Almanya’da Ödenen Miras Vergisi Türkiye’de Dikkate Alınır mı?

Türk vergi mevzuatı bu konuda önemli bir imkân tanımaktadır.

Gelir İdaresi Başkanlığının açıklamasına göre Türk vatandaşlarına ait yurt dışındaki mallar nedeniyle yabancı ülkede ödenen veraset ve intikal vergileri, şartları bulunduğunda Türkiye’de veraset ve intikal vergisinin matrahının tespitinde dikkate alınabilecek borç ve vergiler arasında bulunmaktadır.

Bu nedenle Almanya’da ödenmiş miras vergisine ilişkin belgeler mutlaka muhafaza edilmelidir.

Alman vergi makamından alınan tahakkuk ve ödeme belgelerinin gerektiğinde Türk vergi idaresine sunulması gerekebilir.

Almanya’da Gerçekleşen Ölüm İçin Türkiye’de Beyanname Süresi Nedir?

Miras bırakan Almanya’da vefat etmiş ve mirasçı Türkiye’de bulunuyorsa Türk Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu açısından süre ayrıca önem taşır.

Gelir İdaresi Başkanlığının güncel açıklamasına göre ölüm yabancı bir ülkede meydana gelmiş ve mirasçı Türkiye’de bulunuyorsa veraset ve intikal vergisi beyannamesinin ölüm tarihini takip eden altı ay içerisinde verilmesi gerekir.

Mirasçı, ölümün meydana geldiği yabancı ülkede bulunuyorsa süre dört ay; başka bir yabancı ülkede bulunuyorsa sekiz ay olarak uygulanmaktadır.

Bu süreler Alman miras işlemlerinin tamamlanmasını beklerken gözden kaçırılmamalıdır.

Almanya’daki Miras İçin Türkiye’den Veraset İlamı Alınmalı mı?

Dosyanın niteliğine göre Türkiye’de de mirasçılık belgesi alınması gerekebilir.

Özellikle miras bırakanın Türkiye’de;

• taşınmazı,
• banka hesabı,
• aracı,
• şirket hissesi

bulunuyorsa Türkiye’deki malvarlığı üzerinde işlem yapılabilmesi için Türk makamları nezdinde kullanılabilecek mirasçılık belgesine ihtiyaç duyulabilir.

Ancak Almanya’daki tereke bakımından Türk veraset ilamının alınmış olması Alman Erbschein veya diğer Alman miras prosedürlerinin her durumda yerine geçmez.

Bu nedenle aynı miras dosyasında hem Türkiye’de hem Almanya’da ayrı belge ve işlemler gerekebilir.

Miras Bırakan Hem Türkiye’de Hem Almanya’da Malvarlığı Bırakmışsa Ne Yapılmalıdır?

Bu durum uygulamada oldukça sık görülmektedir.

Örneğin Almanya’da 40 yıl yaşamış bir Türk vatandaşının;

Almanya’da:

• evi,
• banka hesabı,
• aracı,

Türkiye’de:

• İstanbul’da dairesi,
• banka mevduatı,
• arsası

bulunabilir.

Böyle bir dosyada yalnızca tek ülkede veraset ilamı alıp bütün işlemlerin tamamlanacağını düşünmek doğru değildir.

Almanya’daki varlıkların Alman makamları önünde, Türkiye’deki taşınmaz ve diğer varlıkların ise Türk makamları önünde işlem görmesi gerekebilir.

Ayrıca Almanya açısından AB Miras Tüzüğü uyarınca uygulanacak hukuk ile Türk mahkemelerinin MÖHUK uyarınca yapacağı kanunlar ihtilafı değerlendirmesi arasında ayrı incelemeler söz konusu olabilir.

Bu nedenle iki ülkeli miraslarda işlemler başında Türkiye-Almanya tereke haritası çıkarılması oldukça önemlidir.

Türk-Alman Çifte Vatandaşın Almanya’daki Mirası Nasıl Paylaşılır?

Türk-Alman çifte vatandaşlık dosyalarında özellikle uygulanacak hukuk kontrol edilmelidir.

AB Miras Tüzüğü’nün 22. maddesine göre birden fazla vatandaşlığı bulunan kişi sahip olduğu vatandaşlıklardan herhangi birinin hukukunu mirasına uygulanmak üzere seçebilir.

Dolayısıyla Türk-Alman çifte vatandaşı;

• Alman hukukunu,
• Türk hukukunu

seçmiş olabilir.

Hiçbir hukuk seçimi yapılmamışsa miras bırakanın ölüm anındaki mutad meskeni temel kriter hâline gelir.

Bu nedenle yalnızca kişinin Türk-Alman çifte vatandaşı olduğunu bilmek miras paylarının nasıl hesaplanacağını belirlemek için yeterli değildir. Vasiyetname ve kişinin son yaşam merkezi mutlaka incelenmelidir.

Almanya’da Vasiyetname Varsa Ne Yapılmalıdır?

Miras bırakan Almanya’da vasiyetname hazırlamış olabilir.

Bu durumda vasiyetnamenin;

• noterlik vasiyetnamesi mi,
• el yazılı vasiyetname mi,
• miras sözleşmesi mi

olduğu önemlidir.

Alman Adalet makamlarının açıklamasına göre noterlik vasiyetnamesi veya miras sözleşmesi mevcut ve mirasçılık açıkça anlaşılabiliyorsa bazı durumlarda ayrıca Erbschein alınması gerekmeyebilir.

Vasiyetnamede ayrıca Türk veya Alman hukukunun uygulanacağına ilişkin hukuk seçimi bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Türkiye’deki Mirasçının Almanya’ya Gitmesi Zorunlu mu?

Her işlem için zorunlu değildir.

Almanya’daki miras işlemlerinin bir bölümü avukat veya noter aracılığıyla yürütülebilir. Ancak Erbschein başvurusu ve belirli beyanlar bakımından Alman hukukunun aradığı resmî şekil şartları bulunmaktadır.

Alman Adalet makamları Erbschein başvurusunda başvuran kişinin beyanlarının doğruluğunun belirli şekilde doğrulanmasını ve belgelerin aslının veya onaylı örneklerinin incelenmesini öngörmektedir.

Türkiye’de yaşayan mirasçının durumuna göre Alman konsoloslukları, noterler ve yetkili Alman makamları üzerinden işlem seçeneklerinin değerlendirilmesi gerekebilir.

Bu nedenle “Almanya’ya hiç gitmeden her işlem yapılabilir” şeklinde genel bir garanti verilmesi doğru olmaz.

Almanya’daki Miras Parasının Türkiye’ye Transferinde Sorun Yaşanır mı?

Hukuka uygun şekilde elde edilmiş miras parasının Türkiye’ye banka yoluyla transfer edilmesi mümkündür.

Ancak yüksek tutarlarda hem gönderen Alman bankası hem Türkiye’deki alıcı banka;

• paranın kaynağı,
• mirasçılık ilişkisi,
• vergi durumu,
• gönderici hesap ile mirasçı arasındaki bağlantı

hakkında belge talep edebilir.

Bu nedenle miras parasının transferi sırasında;

• Erbschein,
• miras paylaşım belgesi,
• banka hesap dökümü,
• Alman vergi belgeleri,
• ölüm belgesi

gibi belgelerin hazır tutulması önemlidir.

Miras parasının kaynağının açık şekilde belgelenmesi hem banka uyum kontrollerini hem de daha sonraki vergi incelemelerini kolaylaştırır.

Almanya’daki Mirasın Varlığı Bilinmiyorsa Nasıl Araştırılır?

Mirasçılar bazen miras bırakanın Almanya’da malvarlığı bulunduğunu bilmekte ancak hangi bankada ne kadar para olduğunu veya hangi taşınmazlara sahip olduğunu bilmemektedir.

Böyle durumlarda;

• miras bırakanın banka yazışmaları,
• vergi kayıtları,
• taşınmaz belgeleri,
• sigorta poliçeleri,
• şirket evrakları,
• emeklilik ve yatırım belgeleri

incelenebilir.

Mirasçılık sıfatının belgelenmesinden sonra ilgili Alman kurumları nezdinde hukuki araştırmalar yapılması mümkün olabilir.

Almanya’da bütün banka ve malvarlığı unsurlarını mirasçıya tek ekrandan gösteren genel bir “miras sorgulama sistemi” bulunduğu varsayılmamalıdır.

Türkiye’deki Mirasçıların Tamamının Birlikte Hareket Etmesi Gerekir mi?

Mirasçılık belgesinin alınması ile tereke üzerinde tasarruf edilmesi birbirinden ayrılmalıdır.

Bir mirasçı tek başına Erbschein başvurusu konusunda belirli işlemler yapabilse de birden fazla mirasçının terekeyi birlikte kazanması durumunda tereke miras ortaklığı hâlinde bulunabilir.

Alman hukukunda birden fazla mirasçı, terekeye birlikte halef olur.

Bu nedenle örneğin Almanya’daki evin satılması veya terekenin paylaşılması için diğer mirasçıların haklarının da dikkate alınması gerekir.

Almanya’daki Miras İçin İzlenebilecek Yol

Her dosyada süreç farklı olmakla birlikte Almanya’daki mirasın Türkiye’deki mirasçılara geçirilmesinde genel olarak şu yol izlenebilir:

1. Miras bırakanın ölüm belgesi temin edilir.
2. Miras bırakanın Türk, Alman veya çifte vatandaşlığı belirlenir.
3. Son mutad meskeninin hangi ülkede olduğu tespit edilir.
4. Vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunup bulunmadığı araştırılır.
5. Vasiyetnamede hukuk seçimi olup olmadığı kontrol edilir.
6. Almanya’daki taşınmaz, banka hesabı ve diğer malvarlıkları tespit edilir.
7. Terekenin borçları araştırılır.
8. Miras reddedilecekse Alman hukukundaki süreler derhâl kontrol edilir.
9. Erbschein gerekip gerekmediği belirlenir.
10. Gerekliyse yetkili Nachlassgericht nezdinde Erbschein başvurusu yapılır.
11. Türk belgelerinin apostil ve Almanca tercüme işlemleri tamamlanır.
12. Alman bankaları ve diğer kurumlar nezdinde mirasçılık belgelenir.
13. Almanya’daki taşınmazların Grundbuch işlemleri gerçekleştirilir.
14. Alman miras vergisi yükümlülüğü hesaplanır.
15. Türk vatandaşı mirasçılar bakımından Türkiye’de veraset ve intikal vergisi yükümlülüğü kontrol edilir.
16. Miras kalan para veya taşınmaz satış bedeli Türkiye’ye transfer edilir.

Özellikle yüksek değerli tereke ve birden fazla ülkede bulunan malvarlıklarında bu aşamaların birbirinden bağımsız yürütülmesi yerine tek bir uluslararası miras planı altında koordine edilmesi daha güvenli olacaktır.

Sık Sorulan Sorular

Almanya’daki miras Türkiye’de yaşayan kişiye kalabilir mi?

Evet. Mirasçının Türkiye’de ikamet etmesi Almanya’daki mirasa hak kazanmasına engel değildir.

Türk vatandaşı Almanya’dan miras alabilir mi?

Evet. Türk vatandaşları Almanya’da bulunan banka hesabı, taşınmaz ve diğer malvarlıklarına mirasçı olabilir.

Almanya’dan miras almak için Erbschein şart mı?

Her durumda değil. Noterlik vasiyetnamesi veya miras sözleşmesi gibi başka yeterli belgeler bulunuyorsa Erbschein gerekmeyebilir. Ancak banka, taşınmaz ve bazı ticaret sicili işlemlerinde sıkça talep edilmektedir.

Türkiye’den alınan veraset ilamı Almanya’da yeterli midir?

Her durumda yeterli olduğu söylenemez. Alman makamlarının ayrıca Erbschein veya Alman hukukunca kabul edilen başka mirasçılık belgeleri istemesi mümkündür.

Almanya’da yaşayan Türk vatandaşının mirasına Türk hukuku mu uygulanır?

Her durumda değil. AB Miras Tüzüğü’ne göre kural olarak ölüm anındaki mutad meskenin bulunduğu ülke hukuku uygulanır. Almanya’da mutad meskeni bulunan Türk vatandaşının mirasında Alman hukuku gündeme gelebilir. Ancak kişi geçerli şekilde Türk hukukunu seçmiş olabilir.

Türk-Alman çifte vatandaş hangi hukuku seçebilir?

AB Miras Tüzüğü kapsamında sahip olduğu vatandaşlıklardan herhangi birinin hukukunu seçebilir. Dolayısıyla şartları varsa Türk veya Alman hukukunu tercih edebilir.

Almanya’daki miras reddedilebilir mi?

Evet. Alman hukukunda genel ret süresi altı haftadır. Ancak mirasçı süre başlangıcında yurt dışında bulunuyorsa veya kanundaki diğer yurt dışı şartları gerçekleşmişse süre altı ay olabilir.

Almanya’daki miras parası Türkiye’ye gönderilebilir mi?

Evet. Mirasçılık ve banka işlemleri tamamlandıktan sonra miras payı Türkiye’deki banka hesabına transfer edilebilir. Bankanın paranın kaynağına ilişkin belgeleri talep etmesi mümkündür.

Almanya’daki ev Türkiye’de üzerime geçirilir mi?

Hayır. Almanya’daki taşınmazın mülkiyet sicili Almanya’da tutulduğundan intikal işlemi Alman Grundbuch sistemi içerisinde yapılır.

Almanya’daki miras için hem Almanya’da hem Türkiye’de vergi çıkar mı?

Şartlarına göre iki ülkede de vergisel yükümlülük doğabilir. Türk vatandaşlarının yurt dışında miras yoluyla elde ettikleri mallar Türkiye’de Veraset ve İntikal Vergisi bakımından ayrıca değerlendirilir. Almanya’da ödenen miras vergileri ise Türk mevzuatındaki şartlar dâhilinde dikkate alınabilir.

Almanya’da ölüm gerçekleştiyse Türkiye’de beyanname süresi ne kadardır?

Ölüm Almanya’da gerçekleşmiş ve mirasçı Türkiye’de bulunuyorsa Türk Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesi kural olarak ölüm tarihini takip eden altı ay içerisinde verilmelidir.

Sonuç: Almanya’daki Miras Türkiye’deki Mirasçılara Nasıl Geçer?

Almanya’daki mirasın Türkiye’de yaşayan mirasçılara geçmesi mümkündür. Mirasçının Türkiye’de ikamet etmesi veya yalnızca Türk vatandaşı olması, Almanya’daki banka hesabı, taşınmaz, şirket hissesi veya diğer malvarlığına mirasçı olmasını engellemez.

Ancak Almanya’daki miras işlemleri yalnızca Türkiye’den veraset ilamı alınarak tamamlanamaz.

Öncelikle miras bırakanın ölüm anındaki mutad meskeni, vatandaşlığı, varsa çifte vatandaşlığı ve vasiyetnamesinde yaptığı hukuk seçimi incelenmelidir. AB Miras Tüzüğü uyarınca genel kural, mirasın ölüm anındaki mutad mesken hukukuna tabi olmasıdır; kişinin vatandaşlık hukukunu seçmesi ise mümkündür.

Almanya’da mirasçılığın ispatlanması için dosyaya göre Erbschein, noterlik vasiyetnamesi, miras sözleşmesi veya Avrupa Miras Belgesi kullanılabilir. Erbschein miras hakkını yaratmaz; mirasçılık sıfatının banka, taşınmaz sicili ve diğer kurumlar önünde ispatını sağlar.

Almanya’daki banka hesabındaki para gerekli işlemler tamamlandıktan sonra Türkiye’ye transfer edilebilir. Almanya’daki taşınmazların intikali ise Alman taşınmaz sicili nezdinde gerçekleştirilir.

Ayrıca mirasın yalnızca malvarlığından oluşmadığı unutulmamalıdır. Borçların bulunması hâlinde Alman hukukundaki mirasın reddi süreleri son derece önemlidir. Türkiye’de bulunan mirasçı bakımından bazı durumlarda altı aylık ret süresi uygulanabilmektedir.

Vergi açısından da hem Alman miras vergisi hem Türkiye’deki Veraset ve İntikal Vergisi birlikte değerlendirilmelidir. Türk vatandaşı mirasçıların Almanya’da kazandıkları miraslar Türkiye’de veraset ve intikal vergisine tabi olabileceğinden, özellikle yüksek değerli miraslarda iki ülkenin vergisel yükümlülükleri mirasın paylaşılmasından önce hesaplanmalıdır.

Bu nedenle Almanya-Türkiye bağlantılı miraslarda en uygun yaklaşım; Almanya’daki terekenin aktif ve pasiflerini, uygulanacak hukuku, Erbschein ihtiyacını, mirasın reddi sürelerini ve iki ülkedeki vergi yükümlülüklerini birlikte değerlendirerek süreci baştan sona planlamaktır.