Açık Bankacılık Hukuku: Türkiye’de Açık Bankacılık Hizmetlerinin Hukuki Çerçevesi

Bankacılık ve ödeme hizmetlerinin dijitalleşmesiyle birlikte kullanıcıların farklı bankalardaki hesaplarını tek bir uygulama üzerinden görüntüleyebilmesi, banka hesabından başka bir finansal uygulama aracılığıyla ödeme başlatabilmesi ve finansal verilerini yetkilendirdiği hizmet sağlayıcılarla paylaşabilmesi mümkün hâle gelmiştir. Bu sistem genel olarak açık bankacılık olarak adlandırılmaktadır.

Ancak açık bankacılık yalnızca bankaların API’lerini teknoloji şirketlerine açmasından ibaret değildir. Müşterinin banka hesabına ilişkin bilgilerin üçüncü bir hizmet sağlayıcı tarafından görüntülenmesi veya müşterinin banka hesabından üçüncü bir uygulama aracılığıyla ödeme başlatılması, Türk hukukunda düzenlemeye tabi ödeme hizmetleri arasında yer almaktadır.

Türkiye’de açık bankacılığın temel hukuki altyapısını 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun, bu Kanuna dayanılarak çıkarılan ödeme hizmetleri düzenlemeleri ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) bilgi sistemleri ile ödeme hizmetleri veri paylaşım servislerine ilişkin düzenlemeleri oluşturmaktadır. TCMB, 6493 sayılı Kanunun 12. maddesindeki ödeme emri başlatma ve hesap bilgisi hizmetlerini açık bankacılık alanındaki temel ödeme hizmetleri olarak kabul etmektedir.

Bu nedenle Türkiye’de açık bankacılık hizmeti geliştirmek isteyen fintech şirketlerinin yalnızca teknolojik entegrasyona değil; TCMB faaliyet izni, müşteri yetkilendirmesi, veri güvenliği, KVKK, banka sırrı, bilgi sistemleri ve sözleşmesel sorumluluk konularına da uygun bir yapı kurması gerekir.

Açık Bankacılık Nedir?

Açık bankacılık en genel anlamıyla müşterinin finansal bilgilerinin ve belirli ödeme fonksiyonlarının, müşterinin talebi doğrultusunda yetkilendirilmiş üçüncü taraf hizmet sağlayıcılarla güvenli teknik bağlantılar üzerinden paylaşılmasıdır.

Örneğin bir kişinin;

• üç farklı bankadaki hesaplarını tek bir uygulamada görmesi,
• farklı hesaplarındaki bakiyeleri karşılaştırması,
• banka hesabındaki işlem hareketlerini başka bir finans uygulamasından takip etmesi,
• başka bir uygulama üzerinden banka hesabından ödeme başlatması

açık bankacılık hizmetlerinin günlük hayattaki örnekleri arasında gösterilebilir.

Türkiye’de açık bankacılık sisteminin hukuki çekirdeğini iki temel hizmet oluşturmaktadır:

ödeme emri başlatma hizmeti ve hesap bilgisi hizmeti.

6493 sayılı Kanunun 12. maddesine bu iki hizmet 2019 yılında eklenmiş ve ödeme hizmeti olarak düzenlenmiştir. TCMB, bu hizmetleri Ödeme Hizmetleri Veri Paylaşım Servisleri (ÖHVPS) olarak adlandırmaktadır.

Hesap Bilgisi Hizmeti Nedir?

Hesap bilgisi hizmeti, müşterinin farklı ödeme hizmeti sağlayıcıları nezdindeki hesaplarına ilişkin bilgilerin müşterinin talebi doğrultusunda tek bir çevrim içi platform üzerinden sunulmasını sağlayan açık bankacılık hizmetidir.

Örneğin bir kişinin;

A Bankasında 80.000 TL,
B Bankasında 35.000 TL,
C Bankasında 15.000 TL

bakiyesi bulunduğunu varsayalım.

Kullanıcının her bankanın mobil uygulamasına ayrı ayrı girmek yerine yetkilendirdiği bir fintech uygulamasında farklı finans kuruluşlarındaki hesaplarını ve işlem bilgilerini bir arada görüntüleyebilmesi, hesap bilgisi hizmetinin temel kullanım örneklerinden biridir.

Bu sistemde üçüncü taraf hizmet sağlayıcı müşterinin parasının sahibi olmaz. Temel hizmet, müşterinin farklı finans kuruluşlarındaki hesap bilgilerine güvenli ve yetkilendirilmiş biçimde erişilmesi ve bunların kullanıcıya sunulmasıdır.

TCMB’nin 17 Mart 2026 tarihinde devreye aldığı ÖHVPS 2.0.0 sürümüyle hesap bilgisi hizmetlerinin kapsamı daha da genişletilmiş; kart bilgileri ve kart hareketlerine ilişkin özellikler açık bankacılık altyapısına eklenmiştir.

Ödeme Emri Başlatma Hizmeti Nedir?

Ödeme emri başlatma hizmetinde ise üçüncü taraf hizmet sağlayıcı yalnızca hesap bilgilerini görüntülemekle kalmaz; müşterinin başka bir ödeme hizmeti sağlayıcısı nezdindeki hesabından ödeme işleminin başlatılmasını sağlar.

Örneğin bir e-ticaret sitesinde ürün satın alan kişinin kredi kartı kullanmak yerine banka hesabını seçerek ödeme yapması ve ödeme emrinin yetkilendirilmiş bir ödeme hizmeti sağlayıcısı üzerinden müşterinin bankasına iletilmesi bu modele örnek olabilir.

Burada müşterinin banka hesabı açık bankacılık hizmet sağlayıcısında bulunmaz. Hizmet sağlayıcı, müşterinin talimatıyla ödeme emrinin ilgili hesap hizmeti sağlayıcısına aktarılmasında rol oynar.

TCMB’nin 2026 yılında kullanıma aldığı yeni açık bankacılık sürümüyle ileri tarihli ödeme emri başlatma ve düzenli ödeme emri başlatma hizmetleri de sisteme eklenmiştir. Böylece açık bankacılık altyapısı yalnızca anlık ödeme başlatmanın ötesine geçerek planlı ve periyodik ödeme senaryolarını da desteklemeye başlamıştır.

Açık Bankacılık ile Mobil Bankacılık Aynı Şey midir?

Hayır.

Mobil bankacılıkta kullanıcı esas olarak bankasının kendi sistemi üzerinden o bankadaki hesabına erişmektedir.

Açık bankacılıkta ise müşterinin farklı finans kuruluşlarındaki hesaplarına veya ödeme fonksiyonlarına, müşterinin yetkilendirdiği başka bir ödeme hizmeti sağlayıcısı üzerinden erişim sağlanabilir.

Örneğin yalnızca A Bankasındaki hesaplarınızı A Bankasının mobil uygulamasında görüntülemeniz klasik mobil bankacılık hizmetidir.

Ancak A, B ve C bankalarındaki hesaplarınızı tek bir üçüncü taraf fintech uygulamasında görüntülemeniz açık bankacılık kapsamındaki hesap bilgisi hizmetinin tipik örneğidir.

Açık Bankacılık ile Dijital Cüzdan Aynı Şey midir?

Hayır.

Dijital cüzdan ve açık bankacılık birbirine yakın teknolojiler kullanabilse de hukuken aynı hizmet değildir.

Dijital cüzdan;

ödeme araçlarının saklanmasına, kullanılmasına ve bazı modellerde elektronik para bakiyesi tutulmasına imkân sağlayabilir.

Açık bankacılık ise esas olarak müşterinin başka finans kuruluşları nezdindeki ödeme hesaplarına ilişkin verilere erişilmesi veya bu hesaplardan ödeme emri başlatılmasıyla ilgilidir.

Bununla birlikte tek bir fintech uygulamasının hem dijital cüzdan hem de açık bankacılık fonksiyonlarını içermesi mümkündür.

Bu durumda şirketin faaliyet izninin her iki hizmet modelini de kapsayıp kapsamadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Türkiye’de Açık Bankacılığı Hangi Kurum Düzenler?

Ödemeler alanındaki açık bankacılık faaliyetlerinin temel düzenleyici ve denetleyici kurumu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasıdır.

TCMB;

• ödeme hizmetlerinin kapsamını,
• ödeme kuruluşlarının faaliyet izinlerini,
• açık bankacılık veri paylaşım servislerinin teknik standartlarını,
• bilgi sistemleri yükümlülüklerini,
• hesap hizmeti sağlayıcılarının ve yetkili ödeme hizmeti sağlayıcılarının yükümlülüklerini

düzenlemektedir.

Türkiye’de açık bankacılık altyapısının ortak teknik yapısında ise Bankalararası Kart Merkezi (BKM) önemli bir rol üstlenmektedir. BKM tarafından geliştirilen GEÇİT, ödeme hizmetleri veri paylaşım servislerinin ortak altyapısı olarak kullanılmaktadır.

GEÇİT Nedir?

GEÇİT, Türkiye’de açık bankacılık hizmetlerinde kullanılan ortak ÖHVPS API altyapısıdır.

BKM tarafından geliştirilen sistem, farklı ödeme hizmeti sağlayıcılarının standart API’ler üzerinden birbirleriyle güvenli biçimde iletişim kurmasına imkân sağlamaktadır.

TCMB tarafından açıklanan sisteme göre finansal hizmet kullanıcıları farklı ödeme hizmeti sağlayıcıları nezdindeki hesaplarını tek erişim noktasından yönetebilmekte ve ödeme emirleri verebilmektedir.

Bu nedenle Türkiye’de açık bankacılık modeli yalnızca bankaların birbirlerinden bağımsız API’ler yayınladığı tamamen dağınık bir yapı üzerine kurulmamıştır.

Ortak teknik standartların ve GEÇİT altyapısının kullanılması, güvenlik ve birlikte çalışabilirlik bakımından sistemin temel özelliklerinden biridir.

Açık Bankacılık Hizmeti Sunmak İçin TCMB Lisansı Gerekir mi?

Banka dışındaki bir şirketin hesap bilgisi veya ödeme emri başlatma hizmeti sunabilmesi için faaliyet modeline uygun TCMB faaliyet iznine sahip olması gerekir.

Mevcut ödeme veya elektronik para kuruluşları açık bankacılık hizmeti sunmak istiyorsa mevcut faaliyet izinlerinin yeterli olup olmadığı kontrol edilmelidir.

TCMB’nin açıklamasına göre mevcut ödeme ve elektronik para kuruluşlarının Yetkili Ödeme Hizmeti Sağlayıcısı olarak sisteme katılmak istemeleri hâlinde, BKM teknik sertifikasyonuna ek olarak 6493 sayılı Kanunun 12. maddesinin birinci fıkrasının (f) ve (g) bentleri kapsamında faaliyet genişletme izni almaları gerekir. Daha önce ödeme kuruluşu olmayan şirketlerin ise faaliyet izni alması zorunludur.

Dolayısıyla yalnızca API geliştirilmiş olması veya bankayla teknik entegrasyon yapılması açık bankacılık hizmeti sunmaya başlamak için yeterli değildir.

Bankaların Ayrıca TCMB Açık Bankacılık Lisansı Alması Gerekir mi?

Bankaların hukuki statüsü ödeme ve elektronik para kuruluşlarından farklıdır.

TCMB’nin açıklamalarına göre bankalar 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında faaliyet gösterdiklerinden, ödeme ve elektronik para kuruluşları gibi ayrıca TCMB’den ödeme kuruluşu faaliyet izni almak zorunda değildir. Bankalar açık bankacılık altyapısında hesap hizmeti sağlayıcısı veya şartları çerçevesinde yetkili ödeme hizmeti sağlayıcısı olarak yer alabilir.

Bu nedenle aynı açık bankacılık sisteminde bankalarla ödeme veya elektronik para kuruluşlarının lisanslama rejimleri farklı olabilir.

Hesap Hizmeti Sağlayıcısı Nedir?

Hesap hizmeti sağlayıcısı, müşterinin ödeme hesabını nezdinde bulunduran ve bu hesaba ilişkin açık bankacılık servislerini mevzuat kapsamında sunan ödeme hizmeti sağlayıcısıdır.

Örneğin müşterinin A Bankasında bulunan hesabına ilişkin verilerin yetkilendirilmiş fintech şirketine aktarılması durumunda A Bankası hesap hizmeti sağlayıcısı rolünde olabilir.

Açık bankacılığın çalışabilmesi için hesap hizmeti sağlayıcısının yetkilendirilmiş üçüncü taraflara teknik olarak erişim sunması gerekir.

2025 yılında yapılan mevzuat değişiklikleriyle açık bankacılık kapsamında hesap hizmeti sağlayıcılığı yükümlülüğünün kapsamı güncellenmiş ve ilgili ödeme hizmeti sağlayıcılarının uyum sürelerine ilişkin yeni düzenlemeler yapılmıştır.

Açık Bankacılıkta API Nedir?

API, farklı yazılım sistemlerinin birbirleriyle belirli kurallar çerçevesinde iletişim kurmasını sağlayan teknik arayüzdür.

Açık bankacılıkta API aracılığıyla örneğin;

müşterinin hesap bilgileri, bakiye bilgileri, hesap hareketleri veya ödeme emrine ilişkin veriler yetkilendirilmiş sistemler arasında aktarılabilir.

Ancak açık bankacılık API’sinin kullanılması yalnızca teknik bir konu değildir.

Hangi verinin paylaşılabileceği, müşterinin hangi işlemi yetkilendirdiği, erişimin ne kadar süreceği ve hangi kuruluşun hangi veriye ulaşabileceği hukuki ve teknik kurallarla sınırlandırılmaktadır.

Bu nedenle şirketin banka API’sine teknik olarak erişebiliyor olması, elde ettiği bütün finansal verileri istediği amaçla kullanabileceği anlamına gelmez.

Açık Bankacılıkta Müşteri Onayı Neden Önemlidir?

Açık bankacılığın temel prensiplerinden biri, müşterinin hesabına ilişkin verilerin veya ödeme fonksiyonlarının müşterinin iradesi dışında üçüncü taraflarca kullanılmamasıdır.

Örneğin müşteri yalnızca hesap bakiyesini görüntüleme hizmeti için yetkilendirme verdiyse, hizmet sağlayıcının bu yetkiyi müşterinin hesabından ödeme başlatmak amacıyla kullanması mümkün değildir.

Benzer şekilde müşterinin belirli hesaplara ilişkin erişim sağlaması, diğer bütün finansal ürünlerine sınırsız erişim verildiği anlamına gelmez.

Bu nedenle açık bankacılık sistemlerinde kullanıcı yetkilendirmesinin;

belirli, anlaşılır, güvenli ve verilen hizmetle sınırlı

şekilde oluşturulması gerekir.

Açık Bankacılıkta KVKK Uygulanır mı?

Evet.

Açık bankacılık hizmetleri büyük miktarda kişisel finansal verinin işlenmesini gerektirebilir.

Örneğin;

• banka hesap bilgileri,
• IBAN,
• hesap bakiyesi,
• hesap hareketleri,
• ödeme bilgileri,
• kart hareketleri,
• işlem tarihleri,
• alıcı ve gönderici bilgileri

kişisel veri niteliği taşıyabilir.

Kişisel Verileri Koruma Kurumu da banka hesabı hareketleri, mevduat bilgileri ve para transferlerine ilişkin bilgileri kişisel veri kapsamında değerlendirmektedir.

Dolayısıyla açık bankacılık hizmet sağlayıcısı;

hangi verileri işlediğini, hangi amaçla kullandığını, veri işleme faaliyetinin hukuki sebebini, verilerin kimlere aktarıldığını ve ne kadar süre tutulduğunu belirlemelidir.

Açık Bankacılıkta Müşterinin Onayı ile KVKK Açık Rızası Aynı Şey midir?

Her durumda aynı değildir.

Ödeme hizmetleri mevzuatında müşterinin açık bankacılık hizmetini kullanmak amacıyla verdiği yetkilendirme ile KVKK kapsamında belirli bir veri işleme faaliyeti bakımından gereken açık rıza kavramları hukuken birbirinden ayrılabilir.

Örneğin müşterinin açık bankacılık uygulamasına hesabındaki işlemleri görüntüleme yetkisi vermesi, şirketin bu bilgileri ayrıca reklam profili oluşturmak amacıyla sınırsız kullanabileceği anlamına gelmez.

Fintech şirketinin her veri işleme faaliyeti bakımından KVKK kapsamında geçerli hukuki sebebi ayrıca belirlemesi gerekir.

Bu nedenle açık bankacılıkta;

ödeme hizmeti yetkilendirmesi + KVKK hukuki sebebi + aydınlatma yükümlülüğü

birlikte değerlendirilmelidir.

Açık Bankacılıkta Banka Sırrı ve Müşteri Sırrı Nasıl Korunur?

Bankacılık sistemi içerisindeki hesap ve işlem bilgileri yalnızca kişisel veri mevzuatı bakımından değil, bankacılık mevzuatındaki sır saklama hükümleri bakımından da önem taşımaktadır.

Ancak açık bankacılık sisteminin hukuki temeli, müşterinin yetkilendirdiği ve mevzuatta izin verilen bir veri paylaşım mekanizmasına dayanır.

Bu nedenle açık bankacılık, bankaların müşteri bilgilerini herhangi bir fintech şirketine serbestçe vermesi anlamına gelmez.

Paylaşımın;

• yetkilendirilmiş taraflar arasında,
• mevzuatta belirlenen kapsamda,
• müşterinin ilgili hizmete ilişkin iradesine uygun,
• güvenli teknik altyapı üzerinden

gerçekleşmesi gerekir.

Bu husus, açık bankacılığı geleneksel “ekran kazıma” veya müşterinin internet bankacılığı şifresini üçüncü kişiye vermesi gibi yöntemlerden ayıran temel özelliklerden biridir.

Açık Bankacılıkta Kullanıcının İnternet Bankacılığı Şifresi Fintech Şirketine Verilebilir mi?

Açık bankacılığın güvenli mimarisi, müşterinin banka giriş şifresini üçüncü taraf fintech şirketine teslim etmesi üzerine kurulmaz.

Aksine temel amaç, kullanıcının güvenlik bilgilerini üçüncü taraflarla paylaşmak yerine standardize edilmiş ve yetkilendirilmiş API bağlantıları aracılığıyla finansal hizmet almasını sağlamaktır.

Türkiye’de BKM tarafından geliştirilen GEÇİT altyapısının ve ÖHVPS API standartlarının kullanılmasının temel amaçlarından biri de ödeme hizmeti sağlayıcıları arasında güvenli ve standart iletişim sağlamaktır.

Bu nedenle müşterinin internet veya mobil bankacılık kullanıcı adı ve şifresini üçüncü taraf bir uygulamaya vermesini gerektiren sistemlerin açık bankacılık mevzuatı açısından ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Açık Bankacılıkta Güçlü Kimlik Doğrulama Neden Önemlidir?

Açık bankacılık doğrudan müşterinin finansal hesaplarına ilişkin işlem ve verilere erişim sağladığından kimlik doğrulama ve işlem güvenliği kritik öneme sahiptir.

Ödeme hizmetleri ve bilgi sistemleri mevzuatında güvenli kimlik doğrulama mekanizmaları, erişim kontrolleri ve hassas müşteri verilerinin korunmasına yönelik çeşitli teknik yükümlülükler bulunmaktadır.

Bu nedenle açık bankacılık girişimlerinde;

• kullanıcı doğrulaması,
• yetkilendirme yönetimi,
• erişim tokenlarının güvenliği,
• işlem kayıtlarının tutulması,
• siber saldırıların tespiti,
• yetkisiz erişimin engellenmesi

teknik mimarinin temel parçaları olmalıdır.

Açık bankacılık hizmetinin kullanıcı açısından kolay olması, güvenlik seviyesinin düşürülebileceği anlamına gelmez.

Açık Bankacılık Hizmet Sağlayıcısı Müşterinin Parasını Tutar mı?

Hesap bilgisi ve ödeme emri başlatma hizmetlerinin temel modellerinde hizmet sağlayıcının müşterinin fonlarını kendi hesabında tutması zorunlu değildir.

Hesap bilgisi hizmetinde esas olarak finansal veriye erişim söz konusudur.

Ödeme emri başlatma hizmetinde ise ödeme müşterinin başka bir ödeme hizmeti sağlayıcısı nezdindeki hesabından başlatılır.

Bununla birlikte fintech şirketi aynı zamanda elektronik para, dijital cüzdan veya başka ödeme hizmetleri sunuyorsa müşteri fonlarına temas eden farklı faaliyetler de söz konusu olabilir.

Bu nedenle açık bankacılık hizmetinin başka fintech ürünleriyle aynı uygulama içerisinde sunulması hâlinde her faaliyet ayrı ayrı hukuki sınıflandırmaya tabi tutulmalıdır.

Açık Bankacılıkta Veriler Pazarlama Amacıyla Kullanılabilir mi?

Müşterinin finansal hesap verilerinin açık bankacılık hizmeti kapsamında elde edilmiş olması, söz konusu verilerin otomatik olarak reklam ve pazarlama amacıyla kullanılabileceği anlamına gelmez.

Örneğin uygulama, müşterinin son altı aylık hesap hareketlerinden;

hangi marketten alışveriş yaptığı, hangi havayolunu kullandığı, ne kadar kira ödediği veya hangi hizmetlere düzenli aboneliğinin bulunduğu

gibi son derece ayrıntılı tüketici profilleri çıkarabilir.

Bu bilgilerin ödeme hizmetinin sunulması dışında pazarlama veya davranışsal profilleme amacıyla kullanılması KVKK bakımından ayrı bir veri işleme faaliyeti oluşturabilir.

Bu nedenle açık bankacılık şirketlerinin veri ekonomisi üzerine kurulu gelir modelleri oluştururken “veriye erişme yetkisi” ile “veriyi başka amaçla kullanma yetkisini” birbirinden ayırması gerekir.

Açık Bankacılıkta Finansal Profilleme Yapılabilir mi?

Açık bankacılık verileri kullanılarak müşterinin finansal durumuna ilişkin çeşitli analizler oluşturulabilir.

Örneğin;

aylık gelir-gider analizi, düzenli ödemeler, harcama kategorileri, nakit akışı veya bütçe yönetimi gibi hizmetler sunulabilir.

Ancak finansal profilleme faaliyetinde hangi kişisel verilerin kullanıldığı, profilin hangi amaçla oluşturulduğu ve bunun müşteri üzerinde ne gibi sonuçlara yol açtığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Örneğin bütçe yönetimi hizmeti sunmak amacıyla yapılan analiz ile müşteriye kredi veya sigorta ürünü pazarlamak amacıyla aynı verilerin kullanılması aynı hukuki amaç olmayabilir.

Açık Bankacılıkta Hizmet Sağlayıcıların Sorumluluğu

Açık bankacılıkta aynı işlem içerisinde birden fazla finansal kuruluş yer alabilir.

Örneğin;

müşterinin hesabını tutan banka, hesap bilgisi hizmeti sağlayıcısı, ödeme emri başlatma hizmeti sağlayıcısı ve teknik altyapıyı sağlayan kuruluş aynı işlem zincirinde bulunabilir.

Bu nedenle herhangi bir hata meydana geldiğinde;

hangi kuruluşun hangi aşamadan sorumlu olduğu

önem kazanmaktadır.

Örneğin müşterinin vermediği bir ödeme emrinin başlatılması, yanlış hesaba ilişkin bilgilerin gösterilmesi, API bağlantısındaki güvenlik açığı veya hizmet kesintisi farklı sorumluluk türlerini gündeme getirebilir.

Bu nedenle hizmet sağlayıcılar arasındaki sözleşmelerde;

• tarafların görevleri,
• hizmet seviyesi,
• güvenlik sorumlulukları,
• hata ve kesinti yönetimi,
• veri ihlalleri,
• tazminat ve rücu ilişkileri

açık şekilde düzenlenmelidir.

Açık Bankacılıkta Hizmet Kesilirse Kim Sorumludur?

Teknik hata her durumda aynı kuruluşun sorumluluğunu doğurmaz.

Sorunun;

hesap hizmeti sağlayıcısının sisteminden, açık bankacılık hizmeti sağlayıcısından, ortak API altyapısından veya müşterinin kendi cihazından

kaynaklanması mümkündür.

Bu nedenle uyuşmazlıklarda teknik kayıtların ve işlem loglarının büyük önemi bulunmaktadır.

Fintech şirketlerinin işlem kayıtlarını sonradan denetlenebilir şekilde saklaması, yalnızca düzenleyici uyum bakımından değil olası tüketici veya ticari uyuşmazlıklarda ispat bakımından da önemlidir.

Açık Bankacılıkta Tüketicinin Korunması

Açık bankacılık uygulamaları çoğunlukla gerçek kişi kullanıcıların finansal hesaplarına doğrudan eriştiği için tüketici hukuku da önem taşımaktadır.

Kullanıcının;

hangi hizmeti aldığı, hangi hesap bilgilerinin görüntüleneceği, ödeme işleminin nasıl başlatılacağı, ücret bulunup bulunmadığı ve hizmetin hangi şartlarda sona erdirilebileceği

açık ve anlaşılır şekilde belirtilmelidir.

Özellikle müşterinin finansal verilerine geniş erişim talep eden ancak bu erişimin neden gerekli olduğunu açıkça anlatmayan uygulamalar hukuki risk taşıyabilir.

Yabancı Açık Bankacılık Şirketleri Türkiye’de Hizmet Verebilir mi?

Yabancı bir şirketin Avrupa Birliği veya başka bir ülkede açık bankacılık hizmeti sunmaya yetkili olması, Türkiye’de otomatik olarak aynı faaliyeti gerçekleştirebileceği anlamına gelmez.

Türkiye’de ödeme emri başlatma ve hesap bilgisi hizmetleri 6493 sayılı Kanun kapsamında ödeme hizmeti olarak düzenlenmiştir ve banka dışındaki kuruluşların TCMB faaliyet izni rejimine tabi olması mümkündür.

Bu nedenle yabancı bir open banking fintech şirketinin Türkiye pazarına girişinde;

• Türkiye’de lisanslı şirket kurulması,
• mevcut lisanslı bir ödeme veya elektronik para kuruluşuyla iş birliği yapılması,
• sunulan hizmetin yalnızca teknik hizmet niteliğinde kalıp kalmadığı

ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Açık Bankacılık ile PSD2 Arasındaki İlişki Nedir?

Avrupa Birliği’nde açık bankacılığın gelişiminde PSD2 – Revised Payment Services Directive önemli rol oynamıştır.

Türkiye’de 6493 sayılı Kanuna ödeme emri başlatma ve hesap bilgisi hizmetlerinin eklenmesi sırasında da PSD2’de bulunan temel açık bankacılık hizmetlerinden yararlanılmıştır. TCMB’nin kendi faaliyet raporlarında bu iki hizmetin PSD2’de yer alan temel hizmetlerle bağlantısına açıkça değinilmektedir.

Ancak Türkiye’de faaliyet gösteren kuruluşlar bakımından doğrudan Türk mevzuatı ve TCMB düzenlemeleri uygulanır.

Dolayısıyla Avrupa Birliği’ndeki PSD2 lisansına veya statüsüne sahip olmak Türkiye’deki TCMB faaliyet izninin yerine geçmez.

2026 Yılında Türkiye’de Açık Bankacılıkta Neler Değişti?

Açık bankacılık Türkiye’de gelişmeye devam eden bir alandır.

TCMB, 17 Mart 2026 tarihinde ÖHVPS 2.0.0 sürümünü kullanıma açmıştır.

Yeni sürümle birlikte;

• hesap bilgisi hizmetlerinin kapsamı genişletilmiş,
• kart bilgileri ve kart hareketleri sisteme eklenmiş,
• ileri tarihli ödeme emri başlatma,
• düzenli ödeme emri başlatma

özellikleri kullanıma sunulmuştur.

Bu gelişme, açık bankacılığın yalnızca banka hesap bakiyelerini tek ekranda görüntüleyen basit bir hizmet olmaktan çıkarak daha geniş finansal yönetim fonksiyonlarını kapsayan bir altyapıya dönüşmeye devam ettiğini göstermektedir.

Açık Bankacılık Şirketlerinin Hukuki Uyumunda Nelere Dikkat Edilmelidir?

Açık bankacılık girişiminin hukuki uyumu yalnızca TCMB faaliyet izninden ibaret değildir.

Faaliyetin yapısına göre;

• 6493 sayılı Kanun,
• TCMB ödeme hizmetleri düzenlemeleri,
• bilgi sistemleri ve ÖHVPS düzenlemeleri,
• KVKK,
• MASAK mevzuatı,
• tüketicinin korunması mevzuatı,
• sözleşmeler hukuku,
• bankacılık sırlarına ilişkin kurallar

birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle açık bankacılık projesi aynı zamanda elektronik para, dijital cüzdan veya farklı bir ödeme hizmeti içeriyorsa tek bir faaliyet izninin bütün ürünleri kapsadığı varsayılmamalıdır.

Açık Bankacılık Projesinde Hukuki Analiz Nasıl Yapılmalıdır?

Yeni bir açık bankacılık girişiminde ilk olarak teknik uygulamanın değil, hizmet ve veri akışının çıkarılması önemlidir.

Şu sorular cevaplandırılmalıdır:

Müşterinin hesabı hangi kuruluşta?

Fintech şirketi yalnızca hesap bilgisini mi görüntülüyor?

Ödeme işlemi de başlatılıyor mu?

Hangi bankacılık verilerine erişiliyor?

Erişim müşterinin hangi yetkilendirmesine dayanıyor?

Veriler ne kadar süre saklanıyor?

Veri başka bir ticari amaç için kullanılacak mı?

Yurt dışına veri aktarılıyor mu?

Şirketin mevcut TCMB faaliyet izni bu hizmeti kapsıyor mu?

Bu soruların cevaplarından sonra lisans, veri koruma ve bilgi sistemleri mimarisinin birlikte oluşturulması gerekir.

Açık Bankacılık Hukukunda En Sık Yapılan Hatalar

Açık bankacılık projelerinde sık karşılaşılan hatalar arasında;

• açık bankacılığın yalnızca teknik API entegrasyonu olarak görülmesi,
• hesap bilgisi hizmeti için gerekli TCMB faaliyet izninin değerlendirilmemesi,
• ödeme emri başlatma ile hesap bilgisi hizmetinin birbirine karıştırılması,
• müşterinin verdiği yetkinin kapsamının aşılması,
• finansal verilerin pazarlama amacıyla otomatik olarak kullanılabileceğinin düşünülmesi,
• KVKK onayı ile ödeme hizmeti yetkilendirmesinin aynı kavram olarak değerlendirilmesi,
• banka giriş bilgilerinin güvenli olmayan yöntemlerle alınması,
• API ve bilgi sistemleri güvenlik gerekliliklerinin göz ardı edilmesi,
• yabancı ülkedeki açık bankacılık lisansının Türkiye’de doğrudan geçerli olduğunun varsayılması,
• mevcut ödeme kuruluşu lisansının açık bankacılık hizmetlerini otomatik olarak kapsadığının düşünülmesi

sayılabilir.

Bu hatalar, faaliyetin henüz başlangıç aşamasında yeniden yapılandırılmasını gerektirebileceği gibi düzenleyici yaptırım ve veri güvenliği risklerine de yol açabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Açık bankacılık nedir?

Açık bankacılık, müşterinin finansal hesaplarına ilişkin bilgilerin veya belirli ödeme fonksiyonlarının müşterinin yetkilendirmesi doğrultusunda farklı ödeme hizmeti sağlayıcıları arasında güvenli biçimde kullanılmasını sağlayan sistemdir.

Türkiye’de açık bankacılık yasal mıdır?

Evet. Ödeme emri başlatma ve hesap bilgisi hizmetleri 6493 sayılı Kanunun 12. maddesinde ödeme hizmetleri arasında düzenlenmiş ve TCMB tarafından ÖHVPS kapsamında uygulamaya alınmıştır.

Açık bankacılık için TCMB lisansı gerekir mi?

Banka dışındaki kuruluşların sundukları açık bankacılık hizmetine göre TCMB faaliyet iznine sahip olmaları gerekir. Mevcut ödeme veya elektronik para kuruluşlarının da gerekli (f) ve (g) bendi faaliyet izinlerinin bulunup bulunmadığını kontrol etmesi gerekir.

Hesap bilgisi hizmeti nedir?

Kullanıcının farklı ödeme hizmeti sağlayıcıları nezdindeki hesaplarına ilişkin konsolide bilgilerin çevrim içi ortamda sunulmasını sağlayan ödeme hizmetidir.

Ödeme emri başlatma hizmeti nedir?

Müşterinin başka bir ödeme hizmeti sağlayıcısında bulunan ödeme hesabından ödeme işleminin yetkilendirilmiş üçüncü taraf hizmet sağlayıcı aracılığıyla başlatılmasına imkân veren hizmettir.

Açık bankacılıkta banka şifresi fintech şirketine verilir mi?

Sistemin temel amacı, kullanıcının banka giriş bilgilerini üçüncü taraflarla paylaşması yerine standart ve güvenli API altyapıları üzerinden yetkilendirilmiş veri paylaşımı yapılmasıdır. Türkiye’de ÖHVPS ve GEÇİT altyapısı bu yaklaşım doğrultusunda oluşturulmuştur.

Açık bankacılıkta KVKK uygulanır mı?

Evet. Banka hesap hareketleri ve diğer finansal bilgiler kişisel veri niteliği taşıyabildiğinden KVKK hükümlerinin de dikkate alınması gerekir.

2026 yılında açık bankacılıkta hangi yeni hizmetler geldi?

17 Mart 2026 tarihinde devreye alınan ÖHVPS 2.0.0 ile kart bilgileri ve hareketleri, ileri tarihli ödeme emri başlatma ve düzenli ödeme emri başlatma gibi yeni özellikler sisteme eklenmiştir.

Sonuç: Açık Bankacılık Teknoloji Projesi Olduğu Kadar Hukuki Bir Faaliyettir

Açık bankacılık, finansal verilerin farklı uygulamalarda kullanılmasına imkân sağlayan basit bir API teknolojisinden ibaret değildir. Türkiye’de hesap bilgisi hizmeti ve ödeme emri başlatma hizmeti 6493 sayılı Kanun kapsamında açıkça ödeme hizmeti olarak düzenlenmiş ve TCMB tarafından ÖHVPS altyapısı üzerinden hukuki ve teknik bir sisteme bağlanmıştır.

Bu nedenle açık bankacılık alanında faaliyet göstermek isteyen fintech şirketlerinin;

TCMB faaliyet izni, hizmet kapsamı, müşteri yetkilendirmesi, API güvenliği, KVKK, finansal veri kullanımı, bilgi sistemleri ve sözleşmesel sorumlulukları

bir bütün olarak değerlendirmesi gerekir.

Özellikle 2026 yılında kart bilgileri ve hareketleri ile ileri tarihli ve düzenli ödeme emri başlatma özelliklerinin açık bankacılık altyapısına eklenmesi, Türkiye’de açık bankacılığın fonksiyonel kapsamının genişlemeye devam ettiğini göstermektedir.

Bu nedenle bir açık bankacılık girişimi kurulmadan, mevcut fintech uygulamasına banka hesaplarına erişim özelliği eklenmeden veya yabancı bir open banking platformu Türkiye pazarına sunulmadan önce, iş modelinin 6493 sayılı Kanun ve TCMB düzenlemeleri kapsamında hukuki analizi yapılmalı; gerekli faaliyet izinleri ile veri ve bilgi güvenliği yükümlülükleri ürün geliştirme aşamasında belirlenmelidir.