Boşanma Davası Nasıl Açılır? Ne Kadar Sürer? Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma 2026

Boşanma davası nasıl açılır ve ne kadar sürer? Türkiye’de boşanma davası, görevli Aile Mahkemesine boşanma dilekçesi verilerek açılır. Taraflar boşanma ve boşanmanın sonuçları konusunda anlaşmışsa anlaşmalı boşanma, anlaşamıyorsa çekişmeli boşanma davası gündeme gelir.

Anlaşmalı boşanma davaları şartları bulunuyorsa çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanabilir. Çekişmeli boşanma davalarında ise tanıkların dinlenmesi, delillerin toplanması, velayet incelemesi, kusur değerlendirmesi ve gerektiğinde bilirkişi veya sosyal inceleme raporlarının alınması nedeniyle süreç daha uzun olabilir.

Boşanma davasında yalnızca evliliğin sona ermesi değil;

• Çocuğun velayeti,
• Nafaka,
• Maddi ve manevi tazminat,
• Çocukla kişisel ilişki,
• Ortak konut,
• Ziynet alacakları,
• Mal paylaşımı

gibi önemli hukuki sonuçlar da gündeme gelebilir.

Bu nedenle boşanma dilekçesinin hazırlanması aşamasında hangi taleplerin ileri sürüleceğinin doğru belirlenmesi önemlidir.

Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma davası, yetkili ve görevli mahkemeye dava dilekçesi verilerek açılır.

Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise belirlenen Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakabilir. 4787 sayılı Kanun, Türk Medeni Kanunu’nun aile hukukundan kaynaklanan dava ve işlerini aile mahkemelerinin görev alanına vermektedir.

Dava dilekçesinde boşanma sebebi yanında boşanmaya neden olan olayların da açık şekilde anlatılması gerekir.

Özellikle çekişmeli boşanma davalarında;

“Eşimle anlaşamıyoruz, boşanmak istiyorum.”

şeklindeki genel ifadeler çoğu zaman yeterli değildir.

Boşanmaya neden olan olayların kim tarafından, ne zaman ve nasıl gerçekleştirildiğinin mümkün olduğunca somut şekilde açıklanması önemlidir.

Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Türk Medeni Kanunu m.168 uyarınca boşanma veya ayrılık davasında yetkili mahkeme;

eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Görevli mahkeme ise Aile Mahkemesidir.

Örneğin eşlerden biri İstanbul’da, diğeri Ankara’da yaşıyorsa somut duruma göre yetkili mahkemenin belirlenmesi gerekir.

Yanlış yerde dava açılması halinde yetki itirazları nedeniyle süreç uzayabileceğinden dava açılmadan önce görev ve yetki konusunun kontrol edilmesi önemlidir.

Boşanma Davası Türleri Nelerdir?

Günlük kullanımda boşanma davaları esas olarak iki ana grupta değerlendirilmektedir:

Anlaşmalı boşanma davası

Eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları konusunda anlaşması halinde açılır.

Çekişmeli boşanma davası

Taraflardan birinin boşanmak istememesi veya eşlerin;

• Kusur,
• Velayet,
• Nafaka,
• Tazminat,
• Çocukla kişisel ilişki

gibi konularda anlaşamaması halinde gündeme gelir.

Bunun yanında Türk Medeni Kanunu’nda zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı gibi özel boşanma sebepleri de düzenlenmiştir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Anlaşmalı boşanmanın temel şartları Türk Medeni Kanunu m.166/3’te düzenlenmiştir.

Buna göre evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.

Eşler birlikte mahkemeye başvurabilir veya eşlerden biri tarafından açılan boşanma davasını diğer eş kabul edebilir.

Ayrıca hâkimin;

• Tarafları bizzat dinlemesi,
• Boşanma iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi,
• Boşanmanın mali sonuçları konusunda yapılan anlaşmayı uygun bulması,
• Çocuk varsa velayet ve çocukla kişisel ilişki düzenlemesini uygun bulması

gerekir.

Dolayısıyla yalnızca iki eşin bir kâğıda;

“Anlaşmalı olarak boşanıyoruz.”

yazması boşanmanın gerçekleşmesi için yeterli değildir.

Mahkeme kararı gerekir.

Anlaşmalı Boşanma İçin 1 Yıl Şart mı?

Evet.

Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.

Anayasa Mahkemesi de bu bir yıllık sürenin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir.

Örneğin altı ay önce evlenen eşler boşanma konusunda tamamen anlaşmış olsalar dahi TMK m.166/3 kapsamında anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

Ancak bir yıllık süre dolmadan boşanmanın hiçbir şekilde mümkün olmadığı sonucu çıkarılmamalıdır. Şartları varsa Türk Medeni Kanunu’ndaki diğer boşanma sebeplerine dayanılarak çekişmeli boşanma davası açılabilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Olmalı?

Anlaşmalı boşanmanın en önemli belgelerinden biri anlaşmalı boşanma protokolüdür.

Protokolde somut duruma göre;

• Boşanma iradesi,
• Çocuğun velayeti,
• Çocukla kişisel ilişki,
• İştirak nafakası,
• Yoksulluk nafakası,
• Maddi tazminat,
• Manevi tazminat,
• Ziynet eşyaları,
• Mal varlığına ilişkin düzenlemeler,
• Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti

konularının açık şekilde düzenlenmesi gerekir.

Özellikle;

“Tarafların birbirlerinden hiçbir talebi yoktur.”

gibi çok genel ifadelerin ileride hangi hakkı kapsadığı konusunda ayrı uyuşmazlıklara neden olabileceği unutulmamalıdır.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan ifadelerin daha sonraki mal rejimi talepleri açısından hukuki sonuç doğurabileceğini kabul etmektedir.

Anlaşmalı Boşanma Ne Kadar Sürer?

Anlaşmalı boşanma davalarında kanunda herkes için geçerli;

“Dava kesin olarak 7 günde biter”

veya

“15 günde boşanılır”

şeklinde bir süre bulunmamaktadır.

Mahkemenin duruşma günü, iş yoğunluğu ve dosyanın eksiksiz olup olmadığı süreyi etkiler.

Ancak protokol doğru hazırlanmışsa, taraflar duruşmaya katılmışsa ve hâkim anlaşmayı uygun bulmuşsa anlaşmalı boşanma davası tek duruşmada sonuçlanabilir.

Duruşmada karar verilmiş olması ise her durumda evliliğin o saniyede kesin olarak sona erdiği anlamına gelmez. Kararın kesinleşme sürecinin de tamamlanması gerekir.

Anlaşmalı Boşanmada Eşlerin Mahkemeye Gitmesi Gerekir mi?

Türk Medeni Kanunu m.166/3 uyarınca hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerekir.

Hâkim, eşlerin boşanma konusunda serbest iradeleriyle hareket ettiklerine kanaat getirmelidir.

Bu nedenle anlaşmalı boşanma davasında tarafların duruşmada bulunması önemlidir.

Avukatla temsil edilmek, hâkimin eşleri bizzat dinleme zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

Eşlerden Biri Duruşmada Boşanmaktan Vazgeçerse Ne Olur?

Anlaşmalı boşanmanın temel şartlarından biri tarafların boşanma iradesinin devam etmesidir.

Eşlerden biri;

“Boşanmak istemiyorum.”

veya

“Bu protokolü artık kabul etmiyorum.”

derse anlaşmalı boşanmanın şartları ortadan kalkabilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu uygulamasında da anlaşma iradesinin hüküm kesinleşinceye kadar devam etmesi gerektiğine ilişkin değerlendirmeler bulunmaktadır.

Bu durumda dosyanın niteliğine göre davanın çekişmeli olarak devam etmesi gündeme gelebilir.

Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Çekişmeli boşanma davasında davacı eş, boşanmaya neden olan olayları dava dilekçesinde ayrıntılı olarak açıklamalıdır.

Örneğin;

• Fiziksel şiddet,
• Hakaret,
• Tehdit,
• Aldatma veya sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışlar,
• Evi terk etme,
• Ekonomik şiddet,
• Aile bireylerinin evliliğe müdahalesine sessiz kalma,
• Aşağılama,
• İlgisizlik,
• Birlik görevlerini yerine getirmeme

gibi olaylar somut dosyanın özelliklerine göre boşanma sebebi ve kusur değerlendirmesine konu olabilir.

Ancak bu olayların yalnızca ileri sürülmesi değil, ispatlanması da önemlidir.

Boşanma Davasında Hangi Deliller Kullanılabilir?

Çekişmeli boşanma davalarında somut olayın niteliğine göre;

• Tanıklar,
• WhatsApp yazışmaları,
• SMS mesajları,
• E-postalar,
• Sosyal medya içerikleri,
• Fotoğraflar,
• Hastane kayıtları,
• Adli raporlar,
• Kolluk tutanakları,
• Savcılık ve ceza dosyaları,
• Banka kayıtları,
• Otel kayıtları,
• Uçuş ve seyahat kayıtları,
• Diğer resmi kayıt ve belgeler

delil olarak kullanılabilir.

Ancak delilin hukuka uygun şekilde elde edilmiş olması önemlidir.

Hukuka aykırı olarak elde edilen delillerin mahkemede kullanılması mümkün olmayabileceği gibi, delili elde eden kişi bakımından ayrıca hukuki veya cezai sorumluluk da doğabilir.

WhatsApp Mesajları Boşanma Davasında Delil Olur mu?

Hukuka uygun şekilde elde edilen WhatsApp yazışmaları boşanma davasında delil olarak değerlendirilebilir.

Örneğin eşin kendi telefonuna gönderilmiş mesajları mahkemeye sunması ile diğer eşin telefonunun şifresini kırarak özel yazışmalarını ele geçirmesi aynı hukuki durumda değildir.

Bu nedenle özellikle dijital delillerde;

• Delilin nasıl elde edildiği,
• Mesajın kime ait olduğu,
• Yazışmanın bütünlüğü,
• Manipülasyon iddiası

ayrıca değerlendirilebilir.

Çekişmeli Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Çekişmeli boşanma davalarının herkes için geçerli sabit bir süresi yoktur.

Davanın süresini;

• Tarafların iddialarının kapsamı,
• Tanık sayısı,
• Delillerin toplanma süresi,
• Velayet uyuşmazlığı,
• Sosyal inceleme raporu alınması,
• Yurt dışından belge istenmesi,
• Kararın istinaf veya temyiz edilmesi,
• Mahkemenin iş yoğunluğu

etkileyebilir.

Bu nedenle internette yer alan;

“Çekişmeli boşanma kesin olarak 6 ayda biter.”

veya

“Boşanma davası mutlaka 3 yıl sürer.”

şeklindeki ifadeler doğru değildir.

Basit bir dosya daha erken sonuçlanabilirken yoğun delil incelemesi ve kanun yolu aşaması bulunan bir dosya yıllarca sürebilir.

Eşim Boşanmak İstemiyor, Yine de Boşanabilir miyim?

Evet.

Bir eşin boşanmak istememesi tek başına diğer eşin hiçbir zaman boşanamayacağı anlamına gelmez.

Çekişmeli boşanma davasında mahkeme boşanma sebeplerinin oluştuğunu tespit ederse diğer eşin boşanmaya razı olmamasına rağmen boşanmaya karar verebilir.

Türk Medeni Kanunu m.166 uyarınca evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden biri boşanma davası açabilir.

Ancak kusur durumu ve davalı eşin itirazı somut olay bakımından ayrıca önem taşıyabilir.

Boşanmak İçin Eşimin İmzası Gerekir mi?

Çekişmeli boşanmada hayır.

Diğer eşin;

“Boşanma kâğıdını imzalamıyorum.”

demesi boşanma davasının açılmasına engel değildir.

Eşin rızası esas olarak anlaşmalı boşanma bakımından önemlidir.

Çekişmeli boşanma davasında boşanma şartlarının oluşup oluşmadığına mahkeme karar verir.

Boşanma Davası Açmak İçin Avukat Zorunlu mu?

Hayır.

Boşanma davasında avukatla temsil zorunluluğu bulunmamaktadır.

Kişi kendi adına boşanma davası açabilir.

Ancak özellikle çekişmeli boşanmalarda;

• Kusurun belirlenmesi,
• Delillerin sunulması,
• Nafaka,
• Velayet,
• Tazminat,
• Ziynet,
• Mal rejimi,
• Sürelerin takibi

gibi konular önemli hukuki sonuçlar doğurduğundan profesyonel hukuki destek alınması hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşıyabilir.

Boşanma Davası İçin Hangi Belgeler Gerekir?

Her boşanma davasında gerekli belgeler aynı değildir.

Genel olarak;

• Boşanma dava dilekçesi,
• Varsa anlaşmalı boşanma protokolü,
• Delil belgeleri,
• Yazışmalar,
• Fotoğraflar,
• Sağlık veya kolluk kayıtları,
• İlgili diğer mahkeme veya savcılık dosyalarının bilgileri

gündeme gelebilir.

Nüfus kayıtları gibi bazı resmi belgeler mahkeme tarafından elektronik sistemlerden temin edilebilir.

Çekişmeli boşanmada esas önemli olan, iddia edilen vakıaları ispatlayabilecek delillerin doğru zamanda ve usulüne uygun şekilde sunulmasıdır.

Boşanma Davasında Nafaka İstenebilir mi?

Evet.

Boşanma sürecinde somut durumun özelliklerine göre tedbir nafakası talep edilebilir.

Boşanma sonrasında ise şartları varsa;

• Yoksulluk nafakası,
• Çocuk için iştirak nafakası

gündeme gelebilir.

Nafaka miktarı belirlenirken tarafların ekonomik ve sosyal durumları, çocuğun ihtiyaçları ve diğer koşullar değerlendirilir.

Her boşanma davasında otomatik olarak aynı miktarda nafakaya hükmedilmesi söz konusu değildir.

Boşanma Davasında Tazminat İstenebilir mi?

Türk Medeni Kanunu kapsamında şartları oluştuğunda maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.

Boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatleri zarar gören kusursuz veya daha az kusurlu taraf maddi tazminat isteyebilir.

Boşanmaya neden olan olaylar nedeniyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise şartları varsa manevi tazminat talep edebilir.

Bu nedenle boşanma davasında kusur belirlemesi yalnızca boşanma kararı açısından değil, tazminat talepleri açısından da önemlidir.

Çocuğun Velayeti Kime Verilir?

Velayet konusunda temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.

Mahkeme;

• Çocuğun yaşı,
• Anne ve baba ile ilişkisi,
• Yaşam koşulları,
• Eğitim durumu,
• Çocuğun bakım ihtiyaçları,
• Ebeveynlerin çocuğa bakım sağlayabilme durumları

gibi birçok unsuru birlikte değerlendirebilir.

Gerekli görülmesi halinde sosyal inceleme raporu alınabilir.

Yargıtay da velayet düzenlemesinde temel ölçütün çocuğun üstün yararı olduğunu ve gerekli durumlarda uzman incelemesinin yapılması gerektiğini belirtmektedir.

Dolayısıyla;

“Çocuk her zaman anneye verilir.”

veya

“Geliri yüksek olan taraf velayeti alır.”

şeklindeki genellemeler doğru değildir.

Mal Paylaşımı Boşanma Davasında Otomatik Yapılır mı?

Hayır.

Boşanma ile mal rejiminin tasfiyesi birbirinden farklı hukuki konulardır.

Boşanma davasında boşanma kararı verilmiş olması eşler arasındaki bütün malların mahkeme tarafından otomatik olarak yarı yarıya bölüneceği anlamına gelmez.

Mal paylaşımında;

• Malın ne zaman edinildiği,
• Hangi mal rejiminin uygulandığı,
• Kişisel mal olup olmadığı,
• Katkı ve ödemeler,
• Mal kaçırma iddiaları

ayrıca değerlendirilir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde mallar hakkında düzenleme yapılacaksa kullanılan ifadelerin açık olması özellikle önemlidir.

Boşanma Davası Açılınca Evden Kim Çıkar?

Boşanma davasının açılması eşlerden birinin otomatik olarak evden çıkarılması anlamına gelmez.

Mahkeme dava devam ederken barınma ve aile konutunun kullanımı konusunda geçici önlemler alabilir.

Şiddet veya şiddet tehdidi bulunması halinde ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma ve diğer koruyucu/önleyici tedbirler gündeme gelebilir.

Dolayısıyla aile konutunun kim tarafından kullanılacağı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Boşanma Davasında Arabuluculuk Zorunlu mu?

Hayır.

Boşanmanın kendisi zorunlu arabuluculuğa tabi değildir.

Boşanma ancak mahkeme kararıyla gerçekleşebileceğinden tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği sıradan bir özel hukuk uyuşmazlığı değildir.

Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı da boşanmanın hâkim kararıyla mümkün olması nedeniyle 6325 sayılı Kanun kapsamında arabuluculuğa elverişli olmadığını açıklamaktadır.

Bu nedenle boşanma davası açmadan önce zorunlu arabulucuya başvurulması gerekmez.

Önceki Boşanma Davası Reddedildiyse Ne Olur?

Bu konuda 2024 yılında önemli bir kanun değişikliği yapılmıştır.

Türk Medeni Kanunu m.166/4’ün güncel haline göre, boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin talebi üzerine boşanmaya karar verilebilir.

Eski düzenlemede bu süre üç yıl idi.

7532 sayılı Kanun ile süre bir yıla indirilmiştir.

Bu nedenle internette halen yer alan;

“Boşanma davası reddedilirse üç yıl beklemek gerekir.”

şeklindeki eski bilgiler güncel değildir.

Boşanma Kararı Verilince Hemen Boşanılmış Olur mu?

Mahkemenin boşanma kararı vermesi ile kararın kesinleşmesi aynı şey değildir.

Kararın taraflara tebliğ edilmesi ve kanun yolu süreçlerinin tamamlanması gerekir.

Tarafların kararı kanun yoluna götürmemesi veya gerekli şekilde kanun yolundan feragat edilmesi gibi durumlarda kararın kesinleşmesi sağlanabilir.

Evlilik hukuken boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer.

Bu nedenle anlaşmalı boşanma duruşmasının yapılmış olması tek başına nüfus kaydının aynı anda değiştiği anlamına gelmez.

Sık Sorulan Sorular

Boşanma davası nasıl açılır?

Boşanma dilekçesi görevli ve yetkili Aile Mahkemesine sunularak dava açılır. Anlaşmalı boşanmada protokol, çekişmeli boşanmada ise boşanma sebepleri ve deliller önem taşır.

Boşanma davası ne kadar sürer?

Kesin bir süre yoktur. Anlaşmalı boşanma şartları mevcutsa dava tek duruşmada sonuçlanabilir. Çekişmeli boşanma ise delillere, tanıklara, velayet incelemesine ve kanun yolu süreçlerine göre daha uzun sürebilir.

Anlaşmalı boşanma kaç gün sürer?

Kanunda “7 gün”, “15 gün” veya “30 gün” şeklinde garanti edilen bir süre bulunmamaktadır. Duruşma günü mahkemenin iş yoğunluğuna göre değişir.

Anlaşmalı boşanmak için kaç yıl evli olmak gerekir?

Türk Medeni Kanunu m.166/3 uyarınca evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.

Eşim boşanmak istemiyor, boşanabilir miyim?

Şartları oluşmuşsa evet. Diğer eşin boşanmayı kabul etmemesi çekişmeli boşanma davasının açılmasına veya mahkemenin boşanma kararı vermesine tek başına engel değildir.

Boşanmak için avukat tutmak zorunlu mu?

Hayır. Ancak boşanma davasındaki kusur, nafaka, tazminat, velayet ve delil konuları önemli sonuçlar doğurduğundan hukuki destek alınması faydalı olabilir.

Boşanma davası açmadan önce arabulucuya gitmek gerekir mi?

Hayır. Boşanma davalarında zorunlu arabuluculuk bulunmamaktadır.

Boşanma davasında WhatsApp mesajları kullanılabilir mi?

Hukuka uygun şekilde elde edilmiş WhatsApp mesajları delil olarak değerlendirilebilir. Delilin elde edilme yöntemi ve gerçekliği ayrıca incelenir.

Boşanma davası reddedilirse kaç yıl beklenir?

TMK m.166/4’ün güncel halinde, ret kararının kesinleşmesinden sonra ortak hayat yeniden kurulamamışsa bir yıllık süre öngörülmektedir. Eski düzenlemedeki üç yıllık süre 2024 yılında değiştirilmiştir.

Boşanma Davası İçin Avukat Desteği

Boşanma davası yalnızca evlilik birliğinin sona erdirilmesinden ibaret değildir.

Dava sonucunda;

velayet, nafaka, maddi ve manevi tazminat, mal varlığı, ziynetler ve çocukla kişisel ilişki

gibi tarafların geleceğini doğrudan etkileyen birçok konu gündeme gelebilir.

Özellikle çekişmeli boşanmalarda dava dilekçesinin hazırlanması sırasında olayların ve delillerin doğru şekilde ortaya konulması önemlidir. Dava başlangıcında ileri sürülmeyen veya süresinde sunulmayan bazı iddia ve deliller ilerleyen aşamalarda sorun oluşturabilir.

Avukat Ferhat Küle Hukuk Bürosu olarak anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları, velayet, nafaka, maddi ve manevi tazminat, mal paylaşımı ve aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklarda hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktayız.

Somut olayın geçmişi, mevcut deliller, çocukların durumu ve tarafların talepleri birlikte değerlendirilerek boşanma sürecinde izlenecek hukuki yol belirlenebilir.

Av. Ferhat Küle
İstanbul