Özel Hastanenin SGK Hastasından Fazladan Ücret Alması Hâlinde Ne Yapılabilir?

SGK ile anlaşmalı özel hastanelerde tedavi gören hastaların en sık karşılaştığı uyuşmazlıklardan biri, tedavi sonrasında beklenenden çok daha yüksek bir ücret talep edilmesidir. Özellikle ameliyat, doğum, yoğun bakım, acil servis, kanser tedavisi ve yatarak tedavilerde hastalardan “fark ücreti”, “doktor ücreti”, “malzeme bedeli”, “hizmet bedeli” veya başka isimler altında yüksek miktarda ödeme istenebilmektedir.

Ancak özel hastanenin SGK hastasından istediği her ücret hukuka uygun değildir.

SGK ile sözleşmeli özel sağlık kuruluşlarının hastadan alabileceği ilave ücretler, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Sağlık Uygulama Tebliği kapsamında sınırlandırılmıştır. Ayrıca bazı sağlık hizmetlerinde hastadan hiçbir şekilde ilave ücret alınamaz.

Bu nedenle özel hastaneye ödeme yapılmış olması, ücretin geri alınamayacağı anlamına gelmez.

Hastaneden mevzuata aykırı biçimde fazla ücret tahsil edilmişse, öncelikle hastanenin hangi işlem karşılığında ne kadar ücret aldığı tespit edilmeli; ardından SGK şikâyeti, Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi yoluyla fazla ödemenin iadesi talep edilmelidir.

Özel Hastane SGK Hastasından Fark Ücreti Alabilir mi?

Evet, ancak sınırsız şekilde alamaz.

5510 sayılı Kanun’un 73. maddesi kapsamında SGK ile sözleşmeli özel sağlık hizmeti sunucularının, Kurum tarafından belirlenen sağlık hizmeti bedelinin üzerinde belirli miktarda ilave ücret alabilmesine izin verilmiştir.

SGK’nın güncel açıklamasına göre sözleşmeli özel sağlık hizmeti sunucularında alınabilecek ilave ücret, Kurum tarafından belirlenen sağlık hizmeti bedelinin iki katına kadar çıkabilmektedir.

Örneğin SGK’nın ilgili sağlık hizmeti için esas aldığı bedelin 10.000 TL olduğu varsayıldığında, mevzuatın izin verdiği şartların bulunması hâlinde özel sağlık kuruluşunun belirlenen tavan kapsamında ilave ücret istemesi mümkün olabilir.

Ancak burada hastanenin hastaya sunduğu toplam faturaya bakarak doğrudan:

“SGK 10.000 TL ödedi, hastane en fazla 20.000 TL isteyebilir.”

şeklinde basit bir hesap yapmak her zaman doğru değildir.

Çünkü Sağlık Uygulama Tebliği’nde;

• paket işlem bedelleri,
• ilave ücret alınamayacak işlemler,
• istisnai sağlık hizmetleri,
• ayrıca faturalandırılabilen tıbbi malzemeler

bakımından farklı kurallar bulunmaktadır.

Bu nedenle fazla ücret incelemesi yapılırken hastanenin gerçekleştirdiği işlemlerin SUT işlem kodları üzerinden incelenmesi daha sağlıklı sonuç verir.

Özel Hastane İstediği Kadar Ücret Alamaz

Hastanenin özel bir şirket olması, SGK hastasından istediği tutarı tahsil edebileceği anlamına gelmez.

SGK ile sözleşme yapan sağlık kuruluşu, bu sözleşmeyle birlikte Sağlık Uygulama Tebliği’ndeki ilave ücret hükümlerine de uymak zorundadır.

Dolayısıyla hastanenin;

“Biz özel hastaneyiz.”

veya

“Doktorumuz profesör olduğu için fiyatımız farklı.”

şeklindeki açıklamaları tek başına mevzuatın belirlediği sınırların üzerinde tahsilat yapılmasını hukuka uygun hâle getirmez.

Öncelikle ücretin hangi sağlık hizmeti karşılığında alındığı ve söz konusu işlem bakımından ilave ücret alınıp alınamayacağı belirlenmelidir.

Hastanın Yazılı Onayı Olmadan Sonradan Ek Ücret İstenebilir mi?

SGK düzenlemelerinde bu konuda açık bir kural bulunmaktadır.

SGK ile sözleşmeli sağlık hizmeti sunucusunun, sağlık hizmeti verilmeden önce alacağı ilave ücret konusunda hasta veya hasta yakınının yazılı onayını alması gerekir.

SGK’nın güncel açıklamasına göre yazılı onay alınmadan, işlem tamamlandıktan sonra herhangi bir gerekçe ileri sürülerek hastadan ilave ücret talep edilemez.

Örneğin hastaya ameliyattan önce 50.000 TL fark ücreti bildirildiğini ancak taburcu olurken:

“Ek malzeme kullanıldı, 70.000 TL daha ödemeniz gerekiyor.”

denildiğini düşünelim.

Böyle bir durumda sonradan ortaya çıkan ücretin;

• hangi işleme ilişkin olduğu,
• SGK kapsamında olup olmadığı,
• ilave ücret alınabilir bir işlem olup olmadığı,
• hastanın önceden bilgilendirilip bilgilendirilmediği

incelenmelidir.

Hastanın tedavinin sonunda ödeme yapmak zorunda bırakılması, alınan her tutarın hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.

Acil Serviste Özel Hastane Para Alabilir mi?

Acil hâller, ilave ücret yasağının en önemli uygulama alanlarından biridir.

SGK’ya göre yeşil alan muayenesi hariç olmak üzere acil hâller nedeniyle sunulan sağlık hizmetlerinden ilave ücret alınamaz.

Ayrıca acil servise başvuran hastanın ilk 24 saat içerisinde stabilizasyonu esas alınmaktadır. Acil servisten kabul edilerek doğrudan gerçekleştirilen acil girişimsel işlemler ile ilk 24 saat içinde acil gözlem ünitesinde uygulanan sağlık hizmetleri için ilave ücret alınamaz.

Bu nedenle örneğin;

• trafik kazası,
• kalp krizi,
• ciddi travma,
• hayati tehlike oluşturan ani rahatsızlık

nedeniyle özel hastaneye acil olarak getirilen hastadan yüksek miktarda “acil servis ücreti” istenmesi hâlinde ödemenin hukuka uygunluğu mutlaka araştırılmalıdır.

Hastane “Acil Durum Sona Erdi” Diyerek Ücret İsteyebilir mi?

Acil hâlin sona ermesinden sonraki sağlık hizmetlerinde şartları varsa ilave ücret alınması mümkün olabilir.

Ancak hastanenin yalnızca sözlü olarak:

“Artık acil değilsiniz.”

demesi yeterli değildir.

SGK düzenlemelerine göre hastanın acil hâlinin sona erdiği ve bundan sonraki işlemlerin ilave ücrete tabi olduğu konusunda hasta veya hasta yakınına “Acil Halin Sona Ermesine İlişkin Bilgilendirme Formu” verilerek yazılı bilgilendirme yapılması gerekir.

Dolayısıyla acil servis kaynaklı fazla ücret uyuşmazlıklarında bu formun düzenlenip düzenlenmediği özellikle kontrol edilmelidir.

Yoğun Bakım Hastasından Fark Ücreti Alınabilir mi?

Kural olarak hayır.

SGK tarafından açıklanan ilave ücret alınamayacak sağlık hizmetleri arasında yoğun bakım hizmetleri açık şekilde bulunmaktadır.

Bu nedenle yoğun bakımda tedavi gören SGK hastasından yalnızca “özel hastane farkı” adı altında ücret alınması hukuka aykırı olabilir.

Ancak hastane faturasındaki her kalemin yoğun bakım hizmetine dâhil olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.

Özellikle yüksek miktarlı yoğun bakım faturalarında ayrıntılı hizmet dökümü alınmadan yalnızca toplam ödeme üzerinden değerlendirme yapılması doğru değildir.

Kanser Hastasından Özel Hastane Fark Ücreti Alabilir mi?

SGK’nın güncel düzenlemelerinde;

• radyoterapi,
• kemoterapi,
• radyoizotop tedavileri

ilave ücret alınamayacak kanser tedavileri arasında yer almaktadır.

Bu nedenle SGK kapsamında yürütülen söz konusu tedaviler nedeniyle hastadan ayrıca ilave ücret tahsil edilmesi durumunda ücretin iadesi gündeme gelebilir.

Ancak kanser hastasına verilen her sağlık hizmetinin otomatik olarak aynı kapsamda olduğunu kabul etmek yerine hangi işlemin gerçekleştirildiği ayrıca belirlenmelidir.

Hangi Sağlık Hizmetlerinden İlave Ücret Alınamaz?

SGK’nın güncel açıklamasına göre başlıca şu sağlık hizmetlerinden ilave ücret alınamaz:

• Acil hâller nedeniyle verilen sağlık hizmetleri,
• Yoğun bakım hizmetleri,
• Yanık tedavisi,
• Radyoterapi, kemoterapi ve radyoizotop kapsamındaki kanser tedavileri,
• Yenidoğana verilen sağlık hizmetleri,
• Organ, doku ve kök hücre nakline ilişkin sağlık hizmetleri,
• Doğumsal anomaliler nedeniyle yapılan cerrahi işlemler,
• Hemodiyaliz tedavileri,
• Belirlenen istisnalar dışında kardiyovasküler cerrahi işlemler,
• Belirli işitsel implant işlemleri,
• SUT eki EK-2/G listesinde bulunan işlemler.

Güncel kapsam ve istisnalar SGK tarafından ayrıca yayımlanmaktadır.

Dolayısıyla özellikle bu tedavilerde hastadan ücret alınmışsa ödeme kalemleri ayrıntılı biçimde incelenmelidir.

Kalp Ameliyatından Fark Ücreti Alınabilir mi?

SGK’nın ilave ücret alınmayacak sağlık hizmetleri arasında, istisnai sağlık hizmetlerinde belirtilen işlemler dışında kardiyovasküler cerrahi işlemler de bulunmaktadır.

Dolayısıyla bypass veya diğer kalp-damar cerrahisi işlemlerinde hastaneden gelen yüksek faturanın tamamının otomatik olarak hukuka uygun olduğu kabul edilmemelidir.

Öncelikle;

• işlemin SUT kodu,
• işlemin istisnai sağlık hizmeti olup olmadığı,
• kullanılan malzemelerin niteliği,
• hastadan hangi isim altında ücret alındığı

araştırılmalıdır.

Yenidoğan Bebekten Özel Hastane Fark Ücreti Alınabilir mi?

SGK, yenidoğana verilen sağlık hizmetlerini ilave ücret alınamayacak sağlık hizmetleri arasında saymaktadır.

Dolayısıyla doğum sonrasında bebeğin yenidoğan ünitesindeki tedavisi veya ilgili kapsamda verilen sağlık hizmetleri nedeniyle tahsil edilen ücretlerin ayrıca incelenmesi gerekir.

Özellikle yenidoğan yoğun bakım faturalarında yüksek tutarlı ödemeler söz konusu olabildiğinden hastane tarafından verilen belgelerin SUT açısından kontrol edilmesi önemlidir.

Her “Malzeme Ücreti” Hukuka Uygun mudur?

Hayır.

Hastaneler bazen ilave ücret sınırını aşmamak amacıyla tahsilatın bir bölümünü;

• tıbbi malzeme,
• ameliyat malzemesi,
• sarf malzemesi,
• özel set,
• operasyon malzemesi

şeklinde gösterebilir.

Ancak SGK’nın açıklamasına göre SUT eki belirli listelerdeki işlemlerin bedeline dâhil olan işlemler ile ayrıca faturalandırılması mümkün olmayan malzeme ve hizmetlerden ayrıca ilave ücret tahsil edilemez.

Bu nedenle faturada “malzeme” yazılması, ücretin otomatik olarak hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.

Hangi malzemenin kullanıldığı ve bu malzemenin SUT kapsamında işlem bedeline dâhil olup olmadığı araştırılmalıdır.

SGK’nın Karşılamadığı Bir Tedavi İçin Hastane Ücret İsteyebilir mi?

Evet.

Burada önemli bir ayrım bulunmaktadır.

SGK’nın finansmanını sağlamadığı sağlık hizmetleri için hastane tarafından talep edilen ücretler, SGK mevzuatı bakımından ilave ücret olarak kabul edilmez.

Örneğin SGK’nın kapsam dışında bıraktığı tamamen farklı bir sağlık hizmetinin hasta tarafından özel olarak tercih edilmesi hâlinde hastanenin bu hizmet için ücret istemesi mümkün olabilir.

Dolayısıyla yalnızca:

“Ben SGK’lıyım, özel hastaneye hiçbir para ödemem.”

şeklinde bir yaklaşım doğru değildir.

Uyuşmazlıkta esas mesele, hastanenin ücret istediği hizmetin SGK tarafından karşılanan bir sağlık hizmeti olup olmadığıdır.

İstisnai Sağlık Hizmetlerinde Daha Fazla Ücret Alınabilir mi?

Evet.

Sağlık Uygulama Tebliği’nde bazı hizmetler istisnai sağlık hizmeti olarak düzenlenmiştir.

SGK’nın güncel açıklamasına göre sözleşmeli sağlık kurumları, SUT eki EK-1/C listesinde bulunan istisnai sağlık hizmetleri bakımından Kurumca belirlenen işlem bedelinin üç katını geçmemek üzere ilave ücret alabilmektedir.

Bu nedenle standart ilave ücret tavanı ile istisnai sağlık hizmetlerinin ücretlendirmesi birbirinden ayrılmalıdır.

Hastanenin yüksek ücret talep ettiği bir dosyada işlem kodunun istisnai sağlık hizmetleri listesinde bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Hastaneden Ayrıntılı Fatura ve İşlem Dökümü İstenebilir mi?

Evet ve fazla ücret uyuşmazlıklarında yapılması gereken ilk işlemlerden biri budur.

Hastadan yalnızca toplam tutarı gösteren kredi kartı slipi veya tahsilat makbuzu alınmışsa hangi işlemin ne kadara yapıldığını belirlemek mümkün olmayabilir.

Bu nedenle hastaneden;

• ayrıntılı fatura,
• yapılan işlemlerin dökümü,
• SUT işlem kodları,
• kullanılan tıbbi malzemelerin listesi,
• hastadan alınan ilave ücret,
• SGK’ya fatura edilen işlemler,
• varsa ilave ücret onay formu

talep edilmelidir.

SGK düzenlemelerinde belirli yatarak tedaviler bakımından sağlık kuruluşlarının hastaya sunulan hizmetleri ve alınan ilave ücreti gösteren EK-1/B belgesini hastaya vermesi zorunludur.

Bu belge, fazla ücretin tespitinde son derece önemli olabilir.

Hastane Fatura Vermiyorsa Ne Yapılabilir?

Hastanenin hastaya yalnızca:

“Toplam borcunuz 120.000 TL.”

diyerek tahsilat yapması ve hangi sağlık hizmetinin ne kadara mal olduğunu açıklamaması hukuki incelemeyi engeller.

Hasta veya yakını öncelikle yazılı olarak;

“Hastaya sunulan tüm sağlık hizmetlerinin, işlem kodlarının, kullanılan tıbbi malzemelerin, SGK tarafından karşılanan tutarların ve tarafımdan tahsil edilen ilave ücretlerin ayrıntılı dökümünün verilmesini”

talep edebilir.

Hastanenin bu talebe cevap vermemesi hâlinde SGK başvurusunda bu husus da ayrıca belirtilmelidir.

Fazla Ücret Alındığı Nasıl Hesaplanır?

Fazla ücret hesabında en güvenilir yöntemlerden biri SGK’nın resmi İlave Ücret Hesaplama sistemi üzerinden işlem bazlı kontrol yapılmasıdır.

SGK’nın “Hastaneni Seç Doktoruna Ulaş” uygulaması üzerinden sözleşmeli özel sağlık kuruluşları, ilave ücret oranları ve belirli işlemler için alınabilecek azami ilave ücretler kontrol edilebilmektedir.

Ancak özellikle;

• birden fazla operasyon,
• yatarak tedavi,
• implant,
• pahalı tıbbi malzeme,
• yoğun bakım,
• istisnai sağlık hizmeti

bulunan dosyalarda yalnızca çevrim içi hesaplama yapmak yeterli olmayabilir.

Hastanenin MEDULA ve SUT işlem kayıtlarının uzman incelemesine tabi tutulması gerekebilir.

Özel Hastane Fazla Ücret Aldıysa Önce Hastaneye Başvuru Yapılmalı mı?

Uygulamada öncelikle hastaneye yazılı başvuru yapılması faydalıdır.

Başvuruda;

• hastanın adı,
• tedavi tarihi,
• gerçekleştirilen işlem,
• ödenen toplam bedel,
• faturalar,
• dekontlar,
• mevzuata aykırı olduğu düşünülen tahsilatlar

belirtilerek fazla alınan tutarın iadesi talep edilebilir.

Özellikle yüksek tutarlı uyuşmazlıklarda başvurunun e-posta yerine ispatlanabilir bir yöntemle yapılması ileride açılabilecek davada önem taşıyabilir.

Gerektiğinde noter ihtarnamesi veya KEP yoluyla iade talebi gönderilebilir.

SGK’ya Şikâyet Edilebilir mi?

Evet.

SGK ile sözleşmeli özel sağlık kuruluşunun mevzuata aykırı şekilde ilave ücret aldığı düşünülüyorsa Sosyal Güvenlik Kurumuna şikâyet başvurusu yapılabilir.

Başvuruda;

• fatura,
• ödeme dekontu,
• hastane belgeleri,
• tedavi evrakları,
• varsa ilave ücret onay formu,
• hastaneyle yapılan yazışmalar

sunulabilir.

SGK’nın ALO 170 sistemi de sosyal güvenlik hizmetlerine ilişkin ihbar, şikâyet ve başvuruları kabul etmektedir. ALO 170, 7 gün 24 saat hizmet vermektedir.

Ayrıca ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü üzerinden yazılı başvuru yapılması da değerlendirilebilir.

SGK Özel Hastaneye Ceza Uygulayabilir mi?

Evet.

SGK ile özel sağlık hizmeti sunucuları arasında imzalanan 2026 yılı sözleşmesinde, mevzuata aykırı ilave ücret tahsil edilmesi bakımından önemli yaptırımlar bulunmaktadır.

2026 yılı sözleşmesine göre hastadan mevzuata aykırı şekilde fazla ilave ücret alındığının tespit edilmesi hâlinde, sağlık hizmeti sunucusuna fazla alınan ilave ücretin beş katı tutarında ceza koşulu uygulanabilmektedir.

Fazla tahsil edilen bedelin SGK tarafından verilen sürede hastaya tamamen iade edilmesi hâlinde ise ceza miktarı bakımından indirim mekanizması bulunmaktadır.

Benzer şekilde ilave ücret alınması yasak olan kişilerden veya sağlık hizmetlerinden ücret alınması da sözleşmesel yaptırıma bağlanmıştır.

Dolayısıyla SGK şikâyeti hastanenin yalnızca hastayla arasındaki bireysel uyuşmazlığı değil, Kurumla olan sözleşmesel ilişkisini de etkileyebilir.

SGK’ya Şikâyet Etmek Paranın Otomatik Olarak İade Edilmesini Sağlar mı?

Her durumda otomatik olarak sağlamayabilir.

SGK incelemesi sonucunda hastanenin mevzuata aykırı tahsilat yaptığı tespit edilirse hastane bakımından sözleşmesel yaptırım ve iade süreci gündeme gelebilir.

Ancak hastanın doğrudan kendi parasını tahsil etmek amacıyla ayrıca tüketici hukuku yollarına başvurması gerekebilir.

Bu nedenle yüksek tutarlı uyuşmazlıklarda SGK başvurusu ile tüketici hukuku süreci birbirinin alternatifi olarak görülmemelidir.

Somut olaya göre ikisi birlikte yürütülebilir.

Tüketici Hakem Heyetine Başvurulabilir mi?

Özel hastane ile hasta arasındaki sağlık hizmeti ilişkisi, koşulları bulunduğunda tüketici işlemi niteliğinde değerlendirilebilir.

Bu nedenle fazla ücretin iadesi bakımından uyuşmazlığın değerine göre Tüketici Hakem Heyetine başvurulması mümkündür.

Ticaret Bakanlığının 2026 yılı için açıkladığı parasal sınıra göre 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapılması zorunludur.

Başvuru;

• e-Devlet üzerinden TÜBİS aracılığıyla,
• elden,
• posta yoluyla

yapılabilir.

Örneğin özel hastanenin SGK hastasından hukuka aykırı olarak 75.000 TL fazla ücret aldığı ileri sürülüyorsa 2026 yılı bakımından Tüketici Hakem Heyeti yolu gündeme gelebilir.

186.000 TL’den Fazla Ücret Alınmışsa Ne Yapılır?

2026 yılı bakımından uyuşmazlık değeri 186.000 TL ve üzerindeyse Tüketici Hakem Heyetine başvurulamaz.

Bu tutardaki tüketici uyuşmazlıklarında 6502 sayılı Kanun’un 73/A maddesi kapsamında öncelikle dava şartı arabuluculuğa, anlaşma sağlanamaması hâlinde ise Tüketici Mahkemesine başvurulması gerekir.

Tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde dava tüketici mahkemesi sıfatıyla görev yapan asliye hukuk mahkemesinde görülebilir.

Hastaneye Karşı Dava Açılabilir mi?

Evet.

Özel hastanenin mevzuata aykırı olarak tahsil ettiği ücretin iadesi için uyuşmazlığın miktarına göre tüketici hukuku kapsamında dava açılabilir.

Davada;

• fazla tahsil edilen bedelin iadesi,
• şartları oluşmuşsa faiz,
• somut olayda ayrıca doğmuş ve ispatlanabilen diğer zararlar

talep edilebilir.

Ancak dava açılmadan önce hastanenin hangi işlemler bakımından fazla tahsilat yaptığı mümkün olduğunca somutlaştırılmalıdır.

Özellikle ameliyat ve yatarak tedavi dosyalarında SUT uzmanı veya bilirkişi incelemesi gerekebilir.

Ödeme Kredi Kartıyla Yapılmışsa Para Geri İstenebilir mi?

Evet.

Ücretin;

• nakit,
• kredi kartı,
• banka havalesi,
• EFT

ile ödenmiş olması iade talebinin esasını değiştirmez.

Önemli olan hastaneye ne kadar ödeme yapıldığının ispatlanabilmesidir.

Kredi kartı ekstresi, banka dekontu ve hastane makbuzları bu nedenle saklanmalıdır.

“Ücreti Kabul Ettim ve Ödedim” Denilerek İade Talebi Reddedilebilir mi?

Hastanenin tahsilat sırasında hastaya bir belge imzalatmış olması her durumda hukuka aykırı ilave ücreti hukuka uygun hâle getirmez.

Sağlık kuruluşu SGK mevzuatının izin verdiğinden daha yüksek bir bedeli sırf hasta kabul etti diye tahsil edemez.

Ayrıca ilave ücret alınması tamamen yasak olan bir hizmet bakımından hastanın önceden verdiği genel nitelikli onay da mevzuat yasağını ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle:

“Belgeyi imzaladınız, artık geri isteyemezsiniz.”

savunması her durumda geçerli değildir.

Belgenin içeriği ve tahsilatın mevzuata uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Tedavi Olabilmek İçin Mecburen Ödeme Yapıldıysa Hak Kaybedilir mi?

Hayır.

Özellikle ameliyat, acil müdahale veya hastaneden taburcu edilme aşamasında hasta veya yakınlarının fiilen pazarlık imkânı bulunmayabilir.

Hasta tedavinin devam edebilmesi amacıyla talep edilen bedeli ödemek zorunda kalmış olabilir.

Ödemenin yapılmış olması sonradan hukuka aykırı tahsilatın geri istenmesine tek başına engel değildir.

Bu nedenle ödeme yapıldıktan sonra da belgeler toplanarak iade süreci başlatılabilir.

Fazla Ücret Talebinde Hangi Belgeler Gereklidir?

Özel hastaneden alınan fazla ücretin geri istenmesi düşünülüyorsa özellikle şu belgeler saklanmalıdır:

• Hastane faturası,
• Ayrıntılı hizmet dökümü,
• Ödeme makbuzu,
• Kredi kartı slipi,
• Banka dekontu,
• Hasta epikrizi,
• Ameliyat raporu,
• Kullanılan tıbbi malzeme listesi,
• SGK ilave ücret onay belgesi,
• EK-1/B hizmet ve ilave ücret belgesi,
• Acil Halin Sona Ermesine İlişkin Bilgilendirme Formu,
• Hastaneyle yapılan e-posta ve mesaj yazışmaları,
• SGK başvuru kayıtları.

Belgelerin eksik olması hâlinde öncelikle hastaneden yazılı olarak kayıtların temini talep edilmelidir.

Hastane Fazladan Aldığı Parayı İade Etmiyorsa Nasıl Hareket Edilmelidir?

Uygulamada izlenebilecek yol genel olarak şu şekildedir:

Öncelikle hastaneden ayrıntılı fatura ve hizmet dökümü alınmalıdır.

Daha sonra gerçekleştirilen işlemlerin SGK kapsamında olup olmadığı ve SUT’a göre ilave ücret alınıp alınamayacağı incelenmelidir.

SGK’nın resmi ilave ücret hesaplama sistemi üzerinden ön kontrol yapılabilir.

Mevzuata aykırı tahsilat bulunduğu düşünülüyorsa hastaneye yazılı iade başvurusu yapılmalıdır.

İade yapılmazsa SGK’ya şikâyet başvurusu gerçekleştirilebilir.

Bunun yanında uyuşmazlık bedeli;

• 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaysa Tüketici Hakem Heyetine,
• 186.000 TL veya üzerindeyse dava şartı arabuluculuk sonrasında Tüketici Mahkemesine

taşınabilir.

En Sık Karşılaşılan Hukuka Aykırı Tahsilatlar Nelerdir?

Uygulamada özellikle şu durumlarda fazla ücret şüphesi doğabilir:

• Acil servisten yüksek ücret alınması,
• Yoğun bakım için fark ücreti istenmesi,
• Yenidoğan yoğun bakım ücretinin aileye yüklenmesi,
• Kemoterapi veya radyoterapi için ilave ücret alınması,
• İlave ücret sınırının üzerinde ameliyat bedeli tahsil edilmesi,
• İşlem bedeline dâhil malzemelerin ayrıca ücretlendirilmesi,
• Hastaya önceden bilgi verilmeden taburcu olurken yeni ücret çıkarılması,
• Hastaya ayrıntılı fatura verilmemesi,
• Gerçekte yapılmayan işlemlerin faturaya eklenmesi,
• Aynı sağlık hizmeti için birden fazla isim altında ücret tahsil edilmesi.

Bu tür durumlarda yalnızca faturadaki toplam rakama değil, her bir işlemin SUT karşılığına bakılması gerekir.

Özel Hastane SGK ile Anlaşmalı Değilse Aynı Kurallar Geçerli midir?

Bu önemli bir ayrımdır.

5510 sayılı Kanun ve Sağlık Uygulama Tebliği’ndeki ilave ücret sistemi esas olarak SGK ile sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları bakımından uygulanır.

Hastanenin veya ilgili branşın SGK ile sözleşmesi bulunmuyorsa ücretlendirme açısından farklı bir hukuki değerlendirme yapılması gerekebilir.

Bu nedenle fazla ücret incelemesinin ilk aşamasında;

hastanenin ve tedavi görülen ilgili branşın SGK ile anlaşmalı olup olmadığı

kontrol edilmelidir.

SGK’nın “Hastaneni Seç Doktoruna Ulaş” sistemi üzerinden sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları ve anlaşma kapsamları araştırılabilmektedir.

Özel Hastane Fazladan Ücret Aldığında En Etkili Yol Nedir?

Yüksek miktarlı hastane faturalarında en etkili yöntem doğrudan:

“Hastane çok para aldı.”

şeklinde genel bir şikâyette bulunmak değildir.

Öncelikle hukuka aykırı olduğu ileri sürülen bedelin somut olarak ortaya çıkarılması gerekir.

Bunun için;

fatura → işlem kodu → SGK/SUT bedeli → izin verilen ilave ücret → fiilen tahsil edilen ücret

karşılaştırması yapılmalıdır.

Örneğin hastanın toplam 300.000 TL ödemiş olması tek başına 300.000 TL’nin tamamının hukuka aykırı olduğunu göstermez.

İnceleme sonucunda 120.000 TL’nin mevzuata uygun, 180.000 TL’nin ise fazla tahsil edildiği ortaya çıkabilir.

Bu durumda hukuki talep fazla tahsil edilen bedel üzerinden kurulmalıdır.

Sonuç

SGK ile anlaşmalı özel hastanelerin SGK hastasından sınırsız şekilde ücret alma hakkı bulunmamaktadır.

5510 sayılı Kanun ve Sağlık Uygulama Tebliği uyarınca alınabilecek ilave ücretler belirli sınırlar içerisindedir. Ayrıca acil hâller, yoğun bakım, belirli kanser tedavileri, yenidoğan hizmetleri, hemodiyaliz ve mevzuatta sayılan diğer bazı sağlık hizmetlerinde hastadan ilave ücret alınması yasaktır.

Bunun yanında hastane, ilave ücret alınacak sağlık hizmeti verilmeden önce hasta veya hasta yakınını bilgilendirmek ve yazılı onayını almak zorundadır. Yazılı onay alınmadan işlem sonrasında yeni bir ilave ücret çıkarılması SGK düzenlemelerine aykırı olabilir.

Hastaneden fazla ücret alındığından şüpheleniliyorsa öncelikle ayrıntılı fatura, hizmet dökümü, SUT işlem kodları, kullanılan tıbbi malzemeler ve ilave ücret belgeleri temin edilmelidir. Daha sonra SGK tarafından karşılanan tutarla hastanın ödediği miktar karşılaştırılmalıdır.

Mevzuata aykırı ücret tahsil edildiğinin tespit edilmesi hâlinde hastaneden ücretin iadesi istenebilir ve SGK’ya şikâyette bulunulabilir. SGK’nın 2026 yılı özel sağlık hizmeti sunucuları sözleşmesinde mevzuata aykırı fazla ilave ücret tahsilatı için, şartlarına göre fazla alınan bedelin beş katına kadar ceza koşulu öngörülmektedir.

Hastane parayı iade etmezse uyuşmazlık tüketici hukuku kapsamında da takip edilebilir. 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında Tüketici Hakem Heyetine; 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise dava şartı arabuluculuk sonrasında Tüketici Mahkemesine başvurulması mümkündür.

Özellikle ameliyat, yoğun bakım, yenidoğan, kanser tedavisi veya acil servis nedeniyle yüksek miktarda ödeme yapılan dosyalarda hastanenin verdiği toplam rakam üzerinden değil, her bir sağlık hizmetinin SUT kodu ve mevzuatta izin verilen ilave ücret miktarı üzerinden inceleme yapılması, fazla tahsil edilen bedelin doğru şekilde tespit edilmesi açısından önem taşımaktadır.