Uluslararası Miras Planlaması: Yurt Dışında Malvarlığı Bulunanlar Miraslarını Nasıl Planlamalı?

Bir kişinin malvarlığının yalnızca tek bir ülkede bulunması artık her zaman olağan değildir. Türkiye’de yaşayan bir kişinin Almanya’da taşınmazı, İngiltere’de banka hesabı, ABD’de hisse senetleri veya yabancı bir şirkette ortaklık payı bulunabilir. Benzer şekilde yurt dışında yaşayan bir Türk vatandaşının Türkiye’de taşınmazları, banka hesapları ve şirket hisseleri olabilir.

Bu durumda ölüm sonrasında ortaya çıkacak miras işlemleri yalnızca Türk Medeni Kanunu’na göre hazırlanan bir veraset ilamıyla çözülemeyebilir. Birden fazla ülkenin miras, vergi, tapu, şirketler hukuku ve milletlerarası özel hukuk kuralları aynı tereke üzerinde etkili olabilir.

Uluslararası miras planlaması, kişinin ölümünden önce Türkiye ve yurt dışındaki malvarlığını, vatandaşlıklarını, yerleşim durumunu, aile yapısını, vasiyetnamelerini, şirket hisselerini, banka ve yatırım hesaplarını değerlendirerek mirasın mümkün olduğunca öngörülebilir ve uygulanabilir şekilde yapılandırılmasıdır.

İyi hazırlanmış bir uluslararası miras planının amacı yalnızca vergi azaltmak değildir. Asıl amaç;

• hangi ülkede hangi hukukun uygulanacağını öngörmek,
• mirasçıların uzun ve masraflı probate veya miras davalarıyla karşılaşmasını azaltmak,
• birbirini geçersiz kılan vasiyetnameleri önlemek,
• saklı pay uyuşmazlıklarını önceden görmek,
• şirket ve aile işletmelerinin devamlılığını sağlamak,
• banka ve yatırım hesaplarına ölüm sonrasında erişimi kolaylaştırmak,
• aynı tereke üzerinde birden fazla ülkede gereksiz vergi ve işlem yapılmasını önlemektir.

Bu nedenle özellikle birden fazla ülkede taşınmazı, şirketi, banka hesabı veya önemli yatırım varlığı bulunan kişilerin miras planlamasını ölümden önce yapması büyük önem taşır.

Uluslararası Miras Planlaması Nedir?

Uluslararası miras planlaması, yabancılık unsuru bulunan terekenin ölümden önce hukuki açıdan yapılandırılmasıdır.

Yabancılık unsuru;

• kişinin birden fazla vatandaşlığı bulunmasından,
• yurt dışında yaşamasından,
• eş veya çocukların yabancı vatandaş olmasından,
• malvarlığının farklı ülkelerde bulunmasından,
• yabancı ülkede vasiyetname yapılmasından,
• yabancı şirket veya yatırım hesaplarına sahip olunmasından

kaynaklanabilir.

Örneğin Türk-Alman çifte vatandaşı bir kişinin İstanbul’da üç taşınmazı, Berlin’de bir evi ve Frankfurt’ta banka hesabı bulunabilir.

Bu kişinin yalnızca Türkiye’de vasiyetname hazırlaması veya yalnızca Almanya’daki malvarlığını planlaması yeterli olmayabilir.

Doğru yaklaşım, bütün terekeyi bir uluslararası malvarlığı haritası üzerinde değerlendirmektir.

Uluslararası Miras Planlaması Neden Önemlidir?

Planlama yapılmaması hâlinde ölüm sonrasında mirasçılar aynı tereke için farklı ülkelerde ayrı işlemler yapmak zorunda kalabilir.

Örneğin;

Türkiye’de veraset ilamı,

Almanya’da Erbschein,

İngiltere’de probate,

ABD’de eyalet bazlı probate,

yabancı bankalarda ayrı miras prosedürleri

gündeme gelebilir.

Bunlara bir de yabancı vasiyetnamenin geçerliliği, saklı pay talepleri, vergi beyannameleri ve şirket hisselerinin devri eklendiğinde süreç oldukça karmaşık hâle gelebilir.

Uluslararası miras planlamasının temel amacı bu işlemlerin tamamını ortadan kaldırmak değil, ölüm sonrasında hangi ülkede hangi işlemin yapılacağını önceden öngörülebilir hâle getirmektir.

İlk Adım: Uluslararası Tereke Haritası Çıkarılmalıdır

Etkili bir miras planlaması yapmadan önce kişinin bütün malvarlığının tespit edilmesi gerekir.

Örneğin şu şekilde bir tablo hazırlanabilir:

Malvarlığı	Ülke	Mülkiyet Yapısı	Vasiyet/Lehtar	Yaklaşık Değer	Ölüm Sonrası İşlem
Daire	Türkiye	Tek malik	Vasiyet yok	Belirlenecek	Veraset + tapu intikali
Ev	Almanya	Tek malik	Vasiyet var	Belirlenecek	Alman miras işlemi
Banka hesabı	İngiltere	Tek hesap	Yok	Belirlenecek	Banka/probate
Hisse senetleri	ABD	Brokerage hesabı	Beneficiary kontrolü	Belirlenecek	Hesap + vergi incelemesi
Şirket hissesi	Türkiye	%60 ortaklık	Yok	Belirlenecek	Pay intikali

Bu çalışma yapılmadan vasiyetname hazırlanması, terekenin yalnızca bir bölümünü çözebilir.

Hangi Malvarlıkları Miras Planına Dâhil Edilmelidir?

Sadece taşınmazlara bakılmamalıdır.

Planlama sırasında;

• Türkiye ve yurt dışındaki taşınmazlar,
• banka hesapları,
• yatırım hesapları,
• hisse senetleri,
• şirket ortaklıkları,
• emeklilik hesapları,
• hayat sigortaları,
• alacaklar,
• fikrî mülkiyet hakları,
• kripto varlıklar,
• dijital hesaplar

birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle yatırım ve emeklilik hesaplarında hesap sahibinin daha önce beneficiary, yani ölüm hâlinde hak sahibi belirleyip belirlemediği ayrıca kontrol edilmelidir.

Uluslararası Mirasta Hangi Hukuk Uygulanır?

Miras planlamasının en önemli aşamalarından biri budur.

Türk milletlerarası özel hukukunda 5718 sayılı MÖHUK’un 20. maddesine göre:

Miras ölen kişinin millî hukukuna tabidir. Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında ise Türk hukuku uygulanır.

Ayrıca mirasın açılması, kazanılması ve paylaşılmasına ilişkin hükümler terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabidir.

Dolayısıyla Türkiye bakımından plan yapılırken miras bırakanın vatandaşlığı ile malların nerede bulunduğu birlikte değerlendirilmelidir.

Türkiye’deki Taşınmazlar Neden Ayrı Planlanmalıdır?

Miras bırakan Alman, İngiliz, Amerikan veya başka bir ülke vatandaşı olsa bile Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunun uygulanması özel önem taşır.

Bu nedenle yabancı ülkede hazırlanan bir vasiyetnamede;

“Türkiye’deki bütün taşınmazlarımı X kişisine bırakıyorum.”

şeklinde hüküm bulunması, bu düzenlemenin Türkiye’de hiçbir başka inceleme yapılmadan uygulanacağı anlamına gelmez.

Türk hukukundaki;

• yasal mirasçılık,
• saklı pay,
• vasiyetnamenin uygulanması,
• tapu tescili

kuralları ayrıca dikkate alınmalıdır.

Kişi Mirasına Uygulanacak Hukuku Seçebilir mi?

Bu konuda ülke bazında büyük farklılıklar bulunmaktadır.

Türk MÖHUK sisteminde mirasa uygulanacak hukuk esas olarak Kanun tarafından belirlenmektedir. MÖHUK m.20, Avrupa Birliği Miras Tüzüğü’ndeki gibi genel bir miras hukuku seçimi imkânını açıkça düzenlememektedir. Bu nedenle yalnızca vasiyetnameye “Mirasıma Türk hukuku uygulanacaktır.” yazılması, Türk mahkemeleri bakımından her durumda bağlayıcı bir hukuk seçimi yaratmaz.

Ancak bazı yabancı hukuk sistemlerinde önemli hukuk seçimi imkânları bulunmaktadır.

Avrupa Birliği Ülkelerinde Hukuk Seçimi Yapılabilir mi?

650/2012 sayılı Avrupa Birliği Miras Tüzüğü’nün uygulandığı ülkelerde temel kural, mirasın tamamına kişinin ölüm anındaki mutad meskeni hukukunun uygulanmasıdır.

Tüzüğün 22. maddesi ise kişiye, sahip olduğu vatandaşlıklardan birinin hukukunu mirasına uygulanmak üzere seçme imkânı vermektedir. Birden fazla vatandaşlığı bulunan kişi bunlardan herhangi birinin hukukunu seçebilir.

Bu özellikle Avrupa’da yaşayan Türk vatandaşları açısından önemlidir.

Örneğin 30 yıldır Almanya’da yaşayan Türk vatandaşının geçerli hukuk seçimi bulunmadığı durumda Alman makamları açısından mutad mesken bağlantısı nedeniyle Alman hukuku gündeme gelebilir.

Ancak kişi şartlarına uygun biçimde Türk hukukunu seçmişse, AB Miras Tüzüğü’nün uygulandığı bir dosyada Türk hukukunun uygulanması mümkün olabilir. Tüzük, gösterdiği hukukun bir AB üyesi devlet hukuku olmasını da şart koşmamaktadır.

Dolayısıyla uluslararası miras planlamasında kişinin yalnızca nerede yaşadığına değil, vatandaşlığı üzerinden hukuk seçimi imkânı bulunup bulunmadığına da bakılmalıdır.

Vasiyetname Uluslararası Miras Planlamasının Temel Aracı mıdır?

Çoğu durumda evet; ancak tek araç değildir.

Vasiyetname sayesinde miras bırakan;

• belirli kişileri mirasçı atayabilir,
• belirli malları belirli kişilere bırakabilir,
• vasiyeti yerine getirme görevlisi belirleyebilir,
• şartları bulunuyorsa uygulanacak hukuk seçimi yapabilir,
• şirket veya aile malvarlığının paylaşılmasına ilişkin iradesini açıklayabilir.

Ancak vasiyetname hazırlanırken yalnızca Türk hukukuna veya yalnızca vasiyetnamenin düzenlendiği ülke hukukuna bakılması yeterli değildir.

Yurt Dışında Düzenlenen Vasiyetname Türkiye’de Geçerli Olabilir mi?

Evet.

MÖHUK m.20, ölüme bağlı tasarrufların şekli bakımından geniş bir geçerlilik sistemi öngörmektedir. Ayrıca Türkiye, 1961 tarihli Vasiyet Tasarruflarının Biçimine İlişkin Kanun Uyuşmazlıkları Hakkında Lahey Sözleşmesi’ne taraftır; Sözleşme Türkiye bakımından 22 Ekim 1983 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Sözleşme, vasiyetnamenin örneğin düzenlendiği yer, vasiyetçinin vatandaşlığı, yerleşim yeri veya mutad meskeni gibi çeşitli bağlantılardan birinin hukukuna şeklen uygun olması hâlinde geçerliliğini korumaya yönelik geniş kurallar içermektedir.

Bu nedenle yurt dışındaki malvarlığı bulunan kişilerin vasiyetnamelerinde yalnızca içerik değil, vasiyetnamenin hangi ülkelerde kullanılacağı da planlanmalıdır.

Birden Fazla Ülkede Ayrı Vasiyetname Hazırlamak Mantıklı mıdır?

Bazı durumlarda evet.

Örneğin kişinin;

• Türkiye’de önemli taşınmazları,
• İngiltere’de malvarlığı,
• ABD’de ayrıca yatırım ve şirket hisseleri

bulunuyorsa farklı ülkelerin hukuklarına göre ayrı vasiyetnameler hazırlanması uygulamada işlemleri kolaylaştırabilir.

Ancak bu yöntem dikkatli kullanılmalıdır.

İkinci vasiyetnamede;

“Daha önce hazırladığım bütün vasiyetnameleri iptal ediyorum.”

şeklinde geniş bir hüküm bulunması, başka ülke için hazırlanmış ilk vasiyetnameyi de etkileyebilir.

Bu nedenle birden fazla vasiyetname hazırlanacaksa metinlerin birbirleriyle koordineli olması gerekir.

Örneğin her vasiyetnamede açıkça;

“Bu vasiyetname yalnızca Türkiye’de bulunan malvarlığım bakımından geçerlidir.”

gibi kapsam belirleyen hükümler düşünülmelidir.

Ancak böyle bir düzenlemenin her ülkede istenen sonucu doğurup doğurmayacağı ilgili ülke hukuku bakımından ayrıca incelenmelidir.

Saklı Pay Uluslararası Miras Planlamasında Neden Önemlidir?

Miras bırakan istediği kişiye istediği kadar mal bırakabileceğini düşünebilir. Ancak Türk hukukunun uygulandığı tereke bakımından saklı pay kuralları buna sınır getirebilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 506. maddesine göre saklı pay;

• altsoy için yasal miras payının yarısı,
• ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri,
• sağ kalan eş için ise birlikte mirasçı olduğu zümreye göre kanunda belirtilen oranlardır.

Bu nedenle örneğin miras bırakanın Türkiye’deki bütün taşınmazlarını yalnızca tek çocuğuna bırakması, diğer saklı paylı mirasçıların haklarını ortadan kaldırmayabilir.

Uluslararası miras planlamasında amaç yalnızca vasiyetname yazmak değil, vasiyetnamenin daha sonra tenkis davasına yol açıp açmayacağını da hesaplamaktır.

Sağlığında Yapılan Bağışlar Miras Planlamasında Kullanılabilir mi?

Evet, ancak dikkatli olunmalıdır.

Kişi ölümünden önce;

• çocuklarına taşınmaz bağışlayabilir,
• şirket hisselerini devredebilir,
• para transferi yapabilir,
• aile içi malvarlığı dağılımını gerçekleştirebilir.

Ancak “ölmeden önce bütün malları devredersem miras hukuku uygulanmaz” düşüncesi her zaman doğru değildir.

Türk Medeni Kanunu’nun 508. maddesine göre tenkise tabi sağlararası karşılıksız kazandırmalar, tasarruf edilebilir kısmın hesabında terekeye eklenmektedir.

Dolayısıyla saklı payları etkisiz hâle getirmek amacıyla yapılan bazı yaşam içi kazandırmalar ölüm sonrasında yine miras uyuşmazlığına konu olabilir.

Ayrıca yaşam içinde yapılan bağışlar miras vergisinden farklı olarak ivazsız intikal vergisi, yabancı ülkedeki gift tax veya başka vergiler doğurabilir.

Bu nedenle bağış yoluyla miras planlaması yapılacaksa miras hukuku ile vergi hukuku birlikte değerlendirilmelidir.

Eşler Arasındaki Mal Rejimi Miras Planlamasını Nasıl Etkiler?

Miras planlamasında yalnızca “kim mirasçı?” sorusuna bakılması önemli bir hata olabilir.

Miras bırakan evliyse ölüm anında bazı malvarlığı değerleri üzerinde öncelikle eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi gündeme gelebilir.

Örneğin edinilmiş mallara katılma rejimine tabi bir evlilikte sağ kalan eşin mal rejiminden doğan hakkı ile miras payı aynı şey değildir.

Önce eşin mal rejiminden doğan alacağı belirlenebilir, ardından kalan tereke üzerinden miras paylaşımı yapılır.

Uluslararası evliliklerde ise eşlerin;

• nerede evlendikleri,
• evlilik sırasında hangi vatandaşlıkları taşıdıkları,
• mal rejimi sözleşmesi yapıp yapmadıkları,
• hangi ülkelerde malvarlığı edindikleri

ayrıca incelenmelidir.

Dolayısıyla uluslararası evlilik planlaması ile uluslararası miras planlaması birbirinden bağımsız değildir.

Şirket Sahipleri İçin Uluslararası Miras Planlaması Nasıl Yapılmalıdır?

Şirket ortaklığı bulunan kişilerin mirasında yalnızca payların ekonomik değeri değil, şirketin yönetiminin devamı da önemlidir.

Örneğin miras bırakan;

• Türk anonim şirketinde çoğunluk hissedarı,
• İngiliz şirkette ortak,
• ABD LLC’sinde member

olabilir.

Bu durumda ölüm sonrasında şirket hisselerinin mirasçılara intikali;

• ilgili ülkenin şirketler hukuku,
• şirket esas sözleşmesi,
• shareholders’ agreement,
• operating agreement,
• buy-sell hükümleri

tarafından etkilenebilir.

Mirasçı ekonomik hakkı kazanırken yönetim hakkını otomatik olarak kazanamayabilir.

Bu nedenle aile şirketi veya startup kurucuları için miras planlamasında şu sorular özellikle cevaplandırılmalıdır:

• Kurucunun ölümü hâlinde oy haklarını kim kullanacaktır?
• Hisseler doğrudan mirasçılara mı geçecektir?
• Diğer ortakların satın alma hakkı var mıdır?
• Şirket sözleşmesi ölüm ihtimalini düzenliyor mu?
• Mirasçılar şirket yönetimine girecek mi?
• Hisselerin parasal değeri diğer mirasçılara nasıl dengelenecektir?

İyi bir miras planı şirketi parçalayan değil, şirketin devamlılığını sağlayan bir yapıya sahip olmalıdır.

Banka Hesapları İçin Miras Planlaması Nasıl Yapılmalıdır?

Yurt dışında çok sayıda banka hesabı bulunan kişinin mirasçıları ölümden sonra hesapların varlığını dahi bilemeyebilir.

Bu nedenle kişinin en azından güvenli bir şekilde;

• banka adı,
• ülke,
• hesap türü,
• yaklaşık varlık kategorisi,
• ilgili iletişim bilgileri

hakkında erişilebilir bir kayıt bırakması yararlı olabilir.

Ancak güvenlik nedeniyle banka şifreleri veya internet bankacılığı parolalarının sıradan bir vasiyetnamenin içine yazılması uygun değildir.

Vasiyetnamenin veya probate dosyasının ileride erişilebilir hâle gelebileceği unutulmamalıdır.

Beneficiary Belirlemek Miras Planlamasında Kullanılabilir mi?

Bazı yabancı ülkelerde banka, yatırım, sigorta ve emeklilik hesaplarında ölüm hâlinde doğrudan ödeme yapılacak kişi önceden belirlenebilir.

Bu tür yapılar;

• payable-on-death,
• transfer-on-death,
• retirement beneficiary,
• life insurance beneficiary

gibi isimlerle karşımıza çıkabilir.

Böyle bir hak sahipliği düzenlemesi bazı durumlarda probate sürecinin dışında doğrudan geçiş sağlayabilir.

Ancak bu düzenlemelerin Türk hukukundaki;

• saklı pay,
• tenkis,
• vergi

kuralları bakımından etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla yalnızca “beneficiary atadım, miras sorunu tamamen çözüldü” şeklinde düşünülmemelidir.

Hayat Sigortası Uluslararası Miras Planlamasında Kullanılabilir mi?

Hayat sigortaları aile üyelerine ölümden sonra likidite sağlamak bakımından yararlı olabilir.

Örneğin terekenin büyük bölümü taşınmaz veya şirket hissesinden oluşuyorsa mirasçılar vergi ve probate giderlerini ödemek için nakit sıkıntısı yaşayabilir.

Hayat sigortası bu sorunu azaltabilir.

Ancak Türk Medeni Kanunu’nun 509. maddesi, üçüncü kişi lehine ölüm hâlinde ödenecek belirli hayat sigortası kazandırmalarının satın alma değerinin saklı pay hesabı bakımından terekeye eklenmesine ilişkin düzenleme içermektedir.

Bu nedenle sigorta da miras planlamasından tamamen bağımsız değildir.

Kripto Varlıklar Nasıl Planlanmalıdır?

Kripto varlıklarda temel sorun miras hakkından önce erişimdir.

Miras bırakanın özel anahtarları bilinmiyorsa hukuken mirasçı olan kişi teknik olarak varlığa ulaşamayabilir.

Bu nedenle uluslararası miras planında;

• hangi borsalarda hesap olduğu,
• hangi cüzdanların bulunduğu,
• erişim sisteminin nasıl devredileceği,
• seed phrase veya private key’in güvenli şekilde nasıl saklanacağı

önceden düşünülmelidir.

Ancak özel anahtarın doğrudan vasiyetnameye yazılması güvenlik açısından ciddi risk yaratabilir.

Bu nedenle dijital varlıklar için ayrı ve güvenli bir digital estate plan oluşturulması daha uygun olabilir.

Sosyal Medya ve Dijital Hesaplar da Miras Planına Dâhil Edilmeli mi?

Evet.

E-posta, bulut depolama, sosyal medya, online işletme hesapları ve dijital içerikler ekonomik veya kişisel değer taşıyabilir.

Ayrıca dijital hesaplara erişim bazen yabancı banka veya yatırım hesaplarının tespitinde kritik olabilir.

Bu nedenle miras planında fiziksel malvarlığının yanında dijital varlık envanteri hazırlanması da giderek daha önemli hâle gelmektedir.

Uluslararası Miras Planlamasında Vergi Nasıl Ele Alınmalıdır?

Vergi planlaması yalnızca Türkiye’deki Veraset ve İntikal Vergisinden ibaret değildir.

Miras bırakanın veya malvarlığının bağlantılı olduğu yabancı ülkede;

• estate tax,
• inheritance tax,
• gift tax,
• capital gains tax

gibi farklı vergiler bulunabilir.

Bir ülke vergiyi murisin ikametine bağlarken başka bir ülke malvarlığının bulunduğu yeri veya vatandaşlığı esas alabilir.

Dolayısıyla aynı tereke unsurunun birden fazla ülkede vergisel sonuç doğurması mümkündür.

2026 Yılında Türkiye’de Miras Vergisi Ne Kadardır?

Türkiye’de vergi tutarları her yıl değiştiği için miras planlamasının belirli aralıklarla güncellenmesi gerekir.

2026 yılında çocuk ve eşten her birine düşen miras payının 2.907.136 TL’si, eşin tek başına mirasçı olması hâlinde ise 5.817.845 TL’si Veraset ve İntikal Vergisinden istisnadır.

2026 yılında veraset yoluyla intikallerde tarife;

• ilk 3.000.000 TL için %1,
• sonraki 7.000.000 TL için %3,
• sonraki 15.000.000 TL için %5,
• sonraki 30.000.000 TL için %7,
• 55.000.000 TL’yi aşan bölüm için %10

şeklindedir.

Vergi tahakkukundan itibaren üç yılda, mayıs ve kasım aylarında toplam altı eşit taksitte ödenmektedir.

Ancak bu tutarlar yıllık olarak değiştiğinden 2026 yılında hazırlanan miras planının yıllar sonra aynen geçerli vergi hesabı olarak kullanılması doğru değildir.

Miras Vergisini Azaltmak İçin Malları Sağlığında Devretmek Mantıklı mı?

Her zaman değil.

Miras yoluyla intikal ile yaşam içinde yapılan bağışın Türkiye’deki vergi tarifeleri aynı değildir.

2026 tarifesinde miras yoluyla intikallerde oranlar %1-%10 arasında iken diğer ivazsız intikallerde oranlar daha yüksektir.

Dolayısıyla sırf “ölümden önce bağış yaparsam daha az vergi çıkar” varsayımı yanlış sonuç verebilir.

Ayrıca;

• saklı pay,
• tenkis,
• tapu maliyetleri,
• yabancı gift tax,
• malvarlığı üzerindeki kontrolün kaybedilmesi

gibi başka sonuçlar da ortaya çıkabilir.

Miras planlaması yalnızca tek bir vergi oranına göre yapılmamalıdır.

Uluslararası Miras Planlamasında Trust Kullanılabilir mi?

Trust özellikle Anglo-Sakson hukuk sistemlerinde önemli bir estate planning aracıdır.

Ancak trust, Türk hukukunda klasik anlamda düzenlenmiş yerli bir miras kurumu değildir.

Yabancı hukukta kurulmuş bir trust’ın;

• Türkiye’deki taşınmaz,
• vergi,
• saklı pay,
• şirket hissesi,
• gerçek faydalanıcı

bakımından yaratacağı sonuçlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla yabancı bir danışmanın;

“Türkiye’deki bütün malvarlığınızı trust’a koyun.”

önerisinin Türkiye’de otomatik olarak aynı hukuki sonuçları doğuracağı varsayılmamalıdır.

Uluslararası trust yapılarında özellikle Türk vergi ve miras hukuku önceden incelenmelidir.

Borçlar da Miras Planlamasına Dâhil Edilmeli mi?

Kesinlikle.

Uluslararası miras planı yalnızca varlık listesi değildir.

Miras bırakanın;

• mortgage,
• şirket borcu,
• banka kredisi,
• kefaleti,
• vergi borcu,
• devam eden dava riskleri

de belirlenmelidir.

Mirasçıya 1 milyon avroluk yabancı taşınmaz bırakılması, taşınmaz üzerinde 800.000 avroluk mortgage varsa ekonomik olarak farklı bir tablo yaratır.

Ayrıca mirasın reddi süreleri ve tereke borçlarından sorumluluk her ülkede farklı olabilir.

Bu nedenle uluslararası miras planlamasında net tereke değeri hesaplanmalıdır.

Mirasçıların Farklı Ülkelerde Yaşaması Planlamayı Etkiler mi?

Evet.

Örneğin üç çocuktan;

• biri Türkiye’de,
• biri Almanya’da,
• biri ABD’de

yaşıyor olabilir.

Bu kişilerin aynı malvarlığını ortak şekilde miras almaları;

• banka hesaplarının yönetimi,
• taşınmazların satışı,
• şirket hisselerinde oy kullanılması,
• vekâletnameler,
• vergi beyanları

bakımından ileride ciddi operasyonel sorunlar doğurabilir.

Bu nedenle yalnızca miras paylarının eşitliği değil, hangi varlığın hangi mirasçıya bırakılmasının uygulamada daha kolay olacağı da değerlendirilmelidir.

Türkiye’deki Taşınmazları Bir Mirasçıya, Yurt Dışındaki Malları Diğerine Bırakmak Mümkün mü?

Prensip olarak vasiyet ve paylaşım planlaması kapsamında böyle bir yapı düşünülebilir.

Örneğin;

• Türkiye’deki taşınmaz A’ya,
• Almanya’daki taşınmaz B’ye,
• banka ve yatırım hesabı C’ye

bırakılabilir.

Ancak malların değerleri, saklı paylar ve her ülkede uygulanacak hukuk dikkate alınmalıdır.

Bir mirasçıya ekonomik olarak çok daha fazla değer bırakılması saklı pay ihlaline veya paylaşım uyuşmazlığına yol açabilir.

Bu nedenle varlık bazlı dağıtım ile değer bazlı miras dengesi birlikte hesaplanmalıdır.

Uluslararası Miras Planı Ne Sıklıkla Güncellenmelidir?

Miras planlaması bir kez hazırlanıp ömür boyu dosyada tutulacak bir işlem olarak görülmemelidir.

Özellikle şu olaylardan sonra plan yeniden incelenmelidir:

• evlilik,
• boşanma,
• çocuk doğumu,
• vatandaşlık değişikliği,
• başka ülkeye taşınma,
• yeni taşınmaz edinimi,
• şirket kurulması veya satılması,
• önemli malvarlığı artışı,
• mirasçılardan birinin ölümü,
• yeni vasiyetname hazırlanması,
• vergi mevzuatında önemli değişiklik.

Örneğin Türkiye’de yaşayan kişi Almanya’ya taşındığında, daha önce yalnızca Türk hukukuna göre hazırlanan miras planının Alman ve AB miras kuralları bakımından yeniden ele alınması gerekebilir.

Uluslararası Miras Planlaması İçin 15 Adımlık Kontrol Listesi

Uygulamada etkili bir uluslararası miras planı şu şekilde hazırlanabilir:

1. Bütün vatandaşlıklar belirlenir.
2. Mevcut ve planlanan ikamet ülkeleri tespit edilir.
3. Türkiye ve yurt dışındaki bütün malvarlığı listelenir.
4. Her malın mülkiyet biçimi kontrol edilir.
5. Banka ve yatırım hesaplarındaki beneficiary kayıtları incelenir.
6. Mevcut bütün vasiyetnameler toplanır.
7. Vasiyetnamelerin birbirini iptal edip etmediği kontrol edilir.
8. Her ülke bakımından uygulanacak miras hukuku belirlenir.
9. Kullanılabilecek hukuk seçimi imkânları araştırılır.
10. Saklı pay ve diğer aile koruması hükümleri hesaplanır.
11. Evlilik mal rejiminin terekeye etkisi incelenir.
12. Şirket ortaklığı ve yönetim devamlılığı planlanır.
13. Miras ve bağış vergilerinin yaklaşık yükü karşılaştırılır.
14. Dijital ve kripto varlıklar için güvenli erişim planı hazırlanır.
15. Plan belirli aralıklarla ve önemli hayat olaylarından sonra güncellenir.

Sık Sorulan Sorular

Uluslararası miras planlaması nedir?

Birden fazla ülkeyle bağlantılı malvarlığının ölümden önce hukuki, vergisel ve operasyonel olarak yapılandırılmasıdır.

Yurt dışında malı olan herkes uluslararası miras planlaması yapmalı mı?

Özellikle yurt dışında taşınmaz, banka hesabı, şirket hissesi veya yüksek değerli yatırım varlığı bulunan kişiler için planlama önemli ölçüde faydalıdır.

Tek bir Türk vasiyetnamesi bütün dünyadaki mallar için yeterli olur mu?

Vasiyetname farklı ülkelerdeki malları kapsayabilir ancak her ülkede aynı şekilde uygulanacağı garanti edilemez. Yerel miras ve probate kuralları ayrıca incelenmelidir.

Birden fazla ülkede ayrı vasiyetname hazırlanabilir mi?

Evet. Ancak vasiyetnamelerin birbirini yanlışlıkla iptal etmemesi için birlikte ve koordineli şekilde hazırlanması gerekir.

Türk vatandaşı Almanya’da yaşıyorsa mirasına Türk hukukunu seçebilir mi?

650/2012 sayılı AB Miras Tüzüğü’nün uygulandığı bir dosyada kişi, vatandaşlığını taşıdığı devletin hukukunu seçebilir. Türk vatandaşı şartlarına uygun bir ölüme bağlı tasarrufla Türk hukukunu seçebilir.

Türkiye’de de aynı hukuk seçimi otomatik olarak geçerli olur mu?

Hayır. Türk MÖHUK m.20 mirasa uygulanacak hukuku kendi kanunlar ihtilafı kurallarıyla belirlemektedir. Yabancı ülkede yapılmış hukuk seçiminin Türkiye’deki etkisi ayrıca incelenmelidir.

Yabancı vasiyetname Türkiye’de geçerli olabilir mi?

Evet. MÖHUK hükümleri ve Türkiye’nin taraf olduğu 1961 tarihli Lahey Vasiyetnamelerin Şekline İlişkin Sözleşme yabancı vasiyetnamelerin şeklen geçerliliğini koruyan geniş bağlantılar öngörmektedir.

Yurt dışına taşınmak eski vasiyetnameyi otomatik olarak geçersiz kılar mı?

Her durumda hayır. Ancak yeni yerleşim ülkesinin miras ve vergi kuralları vasiyetnamenin sonuçlarını değiştirebilir. Bu nedenle taşınma sonrasında plan gözden geçirilmelidir.

Saklı pay miras planlamasını etkiler mi?

Evet. Türk hukukunun uygulandığı tereke bakımından saklı paylı mirasçıların hakları dikkate alınmalıdır. Vasiyetname veya bazı yaşam içi kazandırmalar tenkis uyuşmazlığına yol açabilir.

Malları ölmeden önce çocuklara devretmek en iyi çözüm müdür?

Her zaman değil. Bağışın tenkis, daha yüksek ivazsız intikal vergisi, yabancı gift tax ve malvarlığı üzerindeki kontrolün kaybedilmesi gibi sonuçları olabilir.

Uluslararası miras planlaması yalnızca zengin kişiler için mi gereklidir?

Hayır. Yalnızca bir yabancı taşınmaz veya banka hesabı bile ölüm sonrasında ikinci bir ülkede miras prosedürü doğurabilir. Malvarlığının değerinden ziyade kaç hukuk sistemiyle bağlantı bulunduğu önemlidir.

Sonuç: Uluslararası Miras Planlaması Nasıl Yapılmalıdır?

Uluslararası miras planlaması, yalnızca bir vasiyetname hazırlamaktan çok daha kapsamlıdır.

Doğru planlamanın ilk aşaması, kişinin Türkiye ve yurt dışındaki bütün malvarlığını tek bir uluslararası tereke haritası altında toplamasıdır.

Ardından her malvarlığı bakımından;

• hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı,
• ölüm sonrasında hangi mahkeme veya probate makamının devreye gireceği,
• hangi mirasçılık belgesinin kullanılacağı,
• vasiyetnamenin geçerliliği,
• saklı payların etkisi,
• vergi yükümlülüğü,
• fiilî devir ve tahsil yöntemi

ayrı ayrı belirlenmelidir.

Türk hukuku bakımından MÖHUK m.20 temel önem taşır. Miras kural olarak ölen kişinin millî hukukuna tabi olmakla birlikte Türkiye’deki taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.

Avrupa Birliği Miras Tüzüğü’nün uygulandığı ülkelerde ise farklı bir sistem bulunmaktadır. Ölüm anındaki mutad mesken temel bağlantı noktası olmakla birlikte kişi vatandaşlığını taşıdığı devlet hukukunu mirasına uygulanmak üzere seçebilir. Bu imkân özellikle Avrupa’da yaşayan Türk ve çifte vatandaşlar bakımından önemli bir miras planlaması aracı olabilir.

Vasiyetnamelerin de ülke bazında planlanması gerekir. Türkiye’nin taraf olduğu 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi yabancı vasiyetnamelerin şeklen geçerliliğini kolaylaştırsa da tek bir vasiyetnamenin bütün ülkelerde aynı maddi sonucu doğuracağı varsayılmamalıdır.

Ayrıca Türk hukukunun uygulandığı tereke bakımından saklı paylar mutlaka hesaplanmalıdır. Miras bırakanın ölümden önce yaptığı bazı karşılıksız kazandırmaların da tenkis hesabında terekeye eklenebilmesi nedeniyle planlama yalnızca ölüm tarihindeki malvarlığı üzerinden yapılamaz.

Vergi bakımından ise hem Türkiye hem ilgili yabancı ülkeler birlikte değerlendirilmelidir. Türkiye’de Veraset ve İntikal Vergisi istisna ve tarife tutarlarının her yıl değişmesi de miras planının belirli aralıklarla güncellenmesini gerekli kılar. 2026 yılında miras vergisi tarifesi %1 ile %10 arasında değişmekte ve çocuk ile eş için kişi başına 2.907.136 TL’lik istisna uygulanmaktadır.

Sonuç olarak etkili bir uluslararası miras planı; vatandaşlık, ikamet, malvarlığının bulunduğu ülkeler, vasiyetnameler, evlilik mal rejimi, saklı pay, şirket ortaklıkları, banka ve yatırım hesapları, dijital varlıklar ve vergiyi tek bir bütün olarak ele almalıdır.

Amaç yalnızca mirasın kime kalacağını belirlemek değil; mirasçıların o malvarlığına gerçekten, mümkün olan en az uyuşmazlık ve işlemle ulaşabilmesini sağlamaktır.