Yurt Dışındaki Mal Varlığının Miras İntikali: Yabancı Ülkede Bulunan Gayrimenkul ve Banka Hesaplarının Paylaşımı

Yurt Dışındaki Mal Varlığının Miras İntikali: Yabancı Ülkede Bulunan Gayrimenkul ve Banka Hesaplarının Paylaşımı

Yurt dışında bulunan gayrimenkul, banka hesabı, hisse senedi veya araç gibi malvarlıklarının mirasçılara intikali, uluslararası özel hukuk kuralları çerçevesinde yürütülen teknik bir süreçtir. Türkiye’deki bir mirasçılık belgesi (veraset ilamı) her ülkede doğrudan geçerli sayılmadığı gibi, taşınmazlar ile taşınır malların intikalinde uygulanan hukuk kuralları da ülkeden ülkeye farklılık gösterir.

Yurt dışı miras intikali sürecinde karşılaşılan temel zorluklar ve aşamalar şunlardır:

• Milli Hukuk ve Taşınmaz Hukuku Ayrımı: Taşınır mallar (banka mevduatları, araçlar) için müteveffanın vatandaşlık hukuku; taşınmazlar (ev, arsa) için ise malın bulunduğu ülke hukukunun (Lex Rei Sitae) uygulanması,

• Mirasçılık Belgesinin Tanınması: Türkiye’deki mahkemelerden veya noterlerden alınan veraset ilamının ilgili ülkenin yetkili makamlarınca (Apostille şerhi ve tercüme ile) tanınması veya o ülkeden yeniden karar alınması,

• Çifte Vergilendirme Riski: Mirasın intikali sırasında hem malın bulunduğu ülkede hem de Türkiye’de Veraset ve İntikal Vergisi doğma ihtimali,

• Banka Hesaplarındaki Blokajlar: Yabancı bankaların, mahkeme kararı veya yetkili terekeden el çekme belgesi (Probate) olmadan hesaplardaki parayı mirasçılara devretmemesi.

Yurt Dışındaki Malvarlıklarının İntikali Nasıl Sağlanır?

Yabancı bir ülkede yer alan gayrimenkul ve banka hesaplarının mirasçılara sorunsuz şekilde devredilmesi için izlenmesi gereken hukuki prosedür şu şekildedir:

• Apostille Şerhi ve Yeminli Tercüme: Türkiye’den alınan veraset ilamı, nüfus kayıt örnekleri ve ölüm belgesi Apostille onayından geçirilip ilgili ülkenin resmi diline çevrilmelidir.

• Gayrimenkul Transferinde Yerel Mevzuat: Yurt dışındaki ev, arsa gibi taşınmazlar doğrudan o ülkenin tapu müdürlüğü veya noteri aracılığıyla, o ülkenin miras hukuku kurallarına göre intikal ettirilir.

• Banka Hesaplarının Devri: İlgili ülkeden alınacak tenfiz kararı veya “Probate/Grant of Representation” belgesi bankaya sunularak hesaptaki bakiyenin mirasçılara oranları nispetinde transferi sağlanır.

• Miras Vergisi Beyannamesi: Yurt dışındaki malların vergi beyanları o ülkede yapıldıktan sonra, Türkiye’de de Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu uyarınca beyanname verilerek vergi muafiyetleri ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları uygulanır.

• Miras Sözleşmesi ve Vasiyetname Kontrolü: Ölen kişinin yurt dışında düzenlediği bir vasiyetname (Will) bulunup bulunmadığı yetkili sicillerden sorgulanmalıdır.

Yurt Dışındaki Mal Varlığının Miras İntikali Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye’den alınan veraset ilamı (mirasçılık belgesi) yurt dışında doğrudan geçerli midir?

Hayır. Türkiye’den alınan veraset ilamı yurt dışında doğrudan kullanılamaz. Belgenin geçerli olabilmesi için Apostille şerhi alınıp yeminli tercüme yaptırılmalı ve ilgili ülkenin mahkemelerinde tanıma/tenfiz davası açılmalı veya o ülkeden yeniden veraset belgesi istenmelidir.

Yurt dışındaki gayrimenkulün paylaşımında hangi ülkenin hukuku uygulanır?

Milletlerarası Özel Hukuk (MÖHUK) m. 20 uyarınca, gayrimenkullerin miras yoluyla intikalinde taşınmazın bulunduğu ülkenin hukuku uygulanır. Yani Almanya’daki bir evin devri Alman Tapu Hukuku ve miras kurallarına tabidir.

Yurt dışındaki banka hesabında bulunan paranın intikalinde hangi ülkenin hukuku uygulanır?

Para, hisse senedi ve araç gibi taşınır malların intikalinde ölen kişinin vefat anındaki milli hukuku (vatandaşı olduğu ülke hukuku) uygulanır. Ölen kişi Türk vatandaşı ise Türk Hukukundaki miras oranları geçerlidir.

Yurt dışında yaşayan ve orada vefat eden Türk vatandaşının Türkiye’deki malları nasıl devredilir?

Yurt dışındaki yetkili mahkemeden alınan veraset ilamının Türkiye’deki Asliye Hukuk Mahkemesi’nde tanıma davası ile Türk hukukuna uyarlanması gerekir. Karar kesinleştikten sonra Türkiye’deki tapu ve banka işlemleri yapılır.

Yurt dışındaki miras için ödenen vergiler Türkiye’deki miras vergisinden düşülür mü?

Evet. Türkiye ile malın bulunduğu ülke arasında “Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması” varsa, yurt dışında ödenen veraset vergisi belgelenmek kaydıyla Türkiye’de tahakkuk edecek Veraset ve İntikal Vergisi’nden mahsup edilir.

Yurt dışındaki ev veya banka hesabı için Türkiye’de miras vergisi beyannamesi verilmesi zorunlu mudur?

Evet. Türk vatandaşları, dünya genelinde nerede bulunursa bulunsun iktisap ettikleri tüm miras malları için Türkiye’deki vergi dairesine ölüm tarihinden itibaren belirlenen kanuni süreler içinde veraset beyannamesi vermek zorundadır.

Yurt dışı miras intikali için Türkiye’deki veraset beyannamesi verme süresi ne kadardır?

Mirasçılar veya muris yurt dışında bulunuyorsa veraset beyannamesi verme süresi ölüm tarihinden itibaren 6 aydır. Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ancak mirasçılar yurt dışındaysa süre yine 6 aydır.

Yurt dışındaki banka hesabındaki paranın çekilebilmesi için “Probate” belgesi nedir?

Özellikle İngiltere, ABD ve Kanada gibi Anglo-Sakson (Common Law) hukuk sistemine sahip ülkelerde, banka hesabındaki paranın çıkarılması ve paylaşımı için yetkili mahkemeden “Probate” (Tereke İdare Yetkisi) kararı alınması zorunludur.

Mirasçılardan biri yurt dışındaki mirasın paylaşımına yanaşmazsa ne yapılır?

Mirasçılardan biri ortaklığın giderilmesine yanaşmazsa, malın bulunduğu ülkenin mahkemelerinde izale-i şuyu (ortaklığın giderilmesi) davası veya idari terekeden el çekme davası açılarak malın icra/mahkeme kanalıyla satılıp parasının paylaştırılması sağlanır.

Yurt dışındaki vasiyetname Türkiye’deki saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal edebilir mi?

Yurt dışında yapılan vasiyetname Türk vatandaşı olan saklı paylı mirasçıların (çocuklar, eş, anne-baba) haklarını ihlal ediyorsa, Türkiye’deki taşınır mallar veya tanıma/tenfiz süreçlerinde Türk mahkemelerinde tenkis davası açılarak saklı paylar talep edilebilir.

Yurt dışındaki miras intikali için tüm mirasçıların o ülkeye gitmesi zorunlu mudur?

Hayır. Mirasçılar o ülkede yetkili bir avukata veya konsolosluk aracılığıyla güvendiği bir temsilciye özel yetkili vekâletname vererek tüm tapu, banka ve mahkeme süreçlerini gitmeden uzaktan yürütebilirler.

Türk Konsolosluklarından veraset ilamı çıkarılabilir mi?

Yurt dışındaki Türk Konsoloslukları, Nüfus Kayıt Sistemi’nde soyağacı net olan ve uyuşmazlık bulunmayan durumlar için Türk vatandaşlarına mirasçılık belgesi düzenleme yetkisine sahiptir.

Yurt dışındaki gayrimenkul üzerinde intifa (kullanım) hakkı varsa devir nasıl yapılır?

Taşınmazın bulunduğu ülkenin tapu kütüğüne işlenmiş intifa veya oturma hakları varsa, miras devri bu haklarla yükümlü olarak gerçekleşir. Hak sahibinin vefatı veya feragatıyla tapudaki şerh kaldırılabilir.

Çifte vatandaş olan bir kişinin miras intikali nasıl gerçekleşir?

Kişi hem Türk hem de yabancı ülke vatandaşıysa (örneğin Alman-Türk), taşınmazlar gayrimenkulün bulunduğu ülke mevzuatına göre; banka mevduatları ise kişinin sıkı ilişki içinde olduğu hakim vatandaşlık esasına göre intikal ettirilir.

Yurt dışındaki borçlu miras (tereke) reddedilebilir mi?

Evet. Yurt dışında ölen kişinin borçları malvarlığından fazlaysa, mirasçılar ölüm tarihini öğrendiklerinden itibaren 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak mirası reddedebilirler (Mirasın Reddi).

Yurt dışındaki şirket hisselerinin mirasçılara devri nasıl yapılır?

İlgili ülkenin ticaret kanunlarına ve şirket sözleşmesine (Ana Sözleşme) bakılır. Şirket paylarının devri için o ülkedeki ticaret siciline ve noterlerine veraset belgeleri sunularak hisse devir tescili yapılır.

Yurt dışındaki banka hesabı mirasçılardan gizlenebilir mi?

Bankacılık gizliliği kuralları bulunsa da, resmi mirasçı olduğunu kanıtlayan kişiler yetkili mahkeme veya uzman avukatlar kanalıyla uluslararası banka sorgulaması yaptırarak hesaptaki bakiyeleri tespit ettirebilirler.

Yurt dışı miras davalarında arabuluculuk yöntemi kullanılabilir mi?

Mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa, resmi davalardan önce uluslararası miras hukukunda uzman arabulucular kanalıyla Miras Paylaşım Sözleşmesi imzalanarak süreç mahkemesiz çözülebilir.

Yurt dışı miras intikali davaları ve süreçleri ortalama ne kadar sürer?

Apostille, tercüme, yurt dışı mahkeme tanıma süreçleri ve banka yazışmaları nedeniyle uluslararası miras intikalleri ortalama 6 ay ila 2 yıl arasında tamamlanmaktadır.

Yurt dışı miras intikali işlemlerinde uzman avukat desteği almak neden gereklidir?

Aynı anda iki farklı ülkenin hukuk sisteminin, vergi mevzuatlarının ve milletlerarası özel hukuk kurallarının uygulanması gerekmesi sebebiyle, hak kaybı yaşamamak ve çifte vergilendirilmemek adına uluslararası miras hukukunda uzman bir avukatla çalışmak kritik önem taşır.