Almanya’da Yaşayan Bir Türk Vatandaşı Türkiye’deki Mirasını Alabilir mi?

Almanya’da yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye’de bulunan taşınır veya taşınmaz mallar bakımından miras haklarının bulunması mümkündür. Bir kişinin Almanya’da ikamet etmesi, tek başına Türkiye’deki miras hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak mirasın hangi ülke hukukuna tabi olacağı, miras bırakanın vatandaşlığı, yerleşim yeri, malın niteliği ve özellikle taşınmazın Türkiye’de bulunup bulunmadığı gibi unsurların birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Türkiye’de bulunan bir ev, arsa, arazi, banka hesabı veya başka bir malvarlığı üzerinde miras hakkı bulunan ve Almanya’da yaşayan bir Türk vatandaşı, gerekli hukuki işlemleri Türkiye’de veya bazı işlemler bakımından bulunduğu ülkeden gerçekleştirebilir.

Bu konuda temel düzenlemelerden biri 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’dur (MÖHUK). Bunun yanında 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun mirasa ilişkin hükümleri de dikkate alınır.

Miras hakkı Almanya’da yaşamak nedeniyle ortadan kalkar mı?

Hayır. Bir Türk vatandaşının Almanya’da yaşaması veya uzun yıllardır Türkiye’de ikamet etmemesi, tek başına Türk hukukundaki mirasçılık sıfatını ortadan kaldırmaz.

Örneğin Almanya’da yaşayan bir Türk vatandaşının annesi veya babası Türkiye’de vefat etmiş ve Türkiye’de bir taşınmaz bırakmış olabilir. Mirasçı Almanya’da yaşıyor olsa bile, mirasçılık hakkının bulunup bulunmadığı ve mirasın nasıl intikal edeceği ayrıca değerlendirilir.

Burada önemli olan yalnızca mirasçının nerede yaşadığı değildir. Miras bırakanın ölüm tarihindeki vatandaşlığı ve yerleşim yeri ile mirasa konu malların bulunduğu yer gibi milletlerarası özel hukuk bakımından önem taşıyan bağlantı noktaları incelenir.

Miras hangi ülkenin hukukuna göre belirlenir?

Milletlerarası miras uyuşmazlıklarında ilk olarak hangi ülke hukukunun uygulanacağının belirlenmesi gerekir.

5718 sayılı MÖHUK’un mirasa ilişkin hükümleri bu noktada önem taşır. Kanunun 20. maddesi, miras bakımından uygulanacak hukuka ilişkin temel düzenlemeyi içerir.

Genel kural olarak miras, ölen kişinin millî hukukuna tabidir. Ancak kanunda mirasın tamamına veya belirli malvarlığı unsurlarına ilişkin farklı bağlantı kuralları da bulunmaktadır.

Özellikle Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukukunun uygulanması önem kazanır. Bu nedenle Almanya’da yaşayan bir Türk vatandaşının Türkiye’deki taşınmaz üzerindeki miras hakkı değerlendirilirken yalnızca Almanya hukukuna bakılması yeterli değildir.

Türkiye’deki taşınmazlar bakımından ne olur?

Türkiye’de bulunan taşınmazlar, miras hukukunda özel önem taşır.

Bir Türk vatandaşının Almanya’da yaşadığını ve Türkiye’de kendisine miras kalan bir ev bulunduğunu düşünelim. Bu kişinin Almanya’da ikamet ediyor olması, Türkiye’deki taşınmazın miras yoluyla intikaline ilişkin Türkiye’deki hukuki işlemlerin yapılmasına engel değildir.

Taşınmazın tapu kaydının mirasçılar adına geçirilmesi, mirasçılık belgesinin alınması ve gerekli tapu işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekebilir.

Türk Medeni Kanunu’nun miras hükümleri, yasal mirasçıların kimler olduğunu ve miras paylarının nasıl belirleneceğini düzenler.

Örneğin miras bırakanın eşi ve çocuklarının bulunması halinde, kanunda öngörülen miras payları dikkate alınır. Ancak her olayın aile yapısı, ölüm tarihi, vasiyetname, miras sözleşmesi ve diğer hukuki işlemler bakımından ayrıca incelenmesi gerekir.

Almanya’da yaşayan mirasçı Türkiye’ye gelmek zorunda mı?

Her işlem bakımından Türkiye’ye şahsen gelme zorunluluğu bulunduğu söylenemez.

Mirasçı, bazı işlemleri bulunduğu ülkeden vekâletname düzenleyerek Türkiye’deki bir vekil aracılığıyla yürütmeyi tercih edebilir. Bununla birlikte hangi işlemin yapılacağına göre vekâletnamenin kapsamı önem taşır.

Örneğin Türkiye’deki bir taşınmazın miras intikali veya daha sonraki satış işlemi söz konusuysa, verilecek vekâletnamenin ilgili işlemleri kapsayacak şekilde düzenlenmesi gerekir.

Almanya’da düzenlenen belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için belgenin türüne göre apostil, konsolosluk işlemi, noter onayı veya yeminli tercüme gibi ek işlemler gündeme gelebilir.

Bu nedenle Almanya’da hazırlanacak vekâletnamenin Türkiye’deki kullanım amacı önceden belirlenmelidir.

Mirasçılık belgesi nasıl alınır?

Türkiye’deki miras işlemlerinin temel belgelerinden biri mirasçılık belgesidir.

Mirasçılık belgesi, kişinin belirli bir miras bırakanın mirasçısı olduğunu ve miras payını gösteren belgedir.

Türk hukukunda mirasçılık belgesinin alınmasına ilişkin çeşitli yollar bulunmaktadır. Olayın niteliğine göre noterlik veya sulh hukuk mahkemesi yoluyla mirasçılık belgesi alınması gündeme gelebilir.

Ancak milletlerarası unsuru bulunan dosyalarda, özellikle miras bırakanın yabancı olması, birden fazla ülkede malvarlığı bulunması veya aile bireylerinin farklı ülkelerde yaşaması halinde işlemin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Almanya’da yaşayan Türk vatandaşının Türkiye’deki miras işlemlerine başlamadan önce hangi belgenin gerekli olduğunu belirlemesi bu nedenle önemlidir.

Almanya’dan alınan belgeler Türkiye’de kullanılabilir mi?

Almanya’dan alınan her belgenin Türkiye’de doğrudan kullanılabileceği varsayılmamalıdır.

Belgenin niteliğine göre apostil şerhi, tercüme, noter tasdiki veya başka bir doğrulama işlemi gerekebilir.

Örneğin Almanya’da düzenlenmiş bir nüfus kayıt belgesi veya mirasçılık durumunu gösteren belge Türkiye’deki bir işlemde kullanılacaksa, ilgili kurumun belge bakımından aradığı şartların önceden kontrol edilmesi gerekir.

Özellikle yabancı makamlar tarafından düzenlenen belgelerde şekli şartların eksik olması, Türkiye’deki işlemlerin uzamasına neden olabilir.

Türkiye’deki miras işlemleri için hangi belgeler gerekebilir?

Somut olayın özelliklerine göre değişmekle birlikte aşağıdaki belgeler gündeme gelebilir:

• Mirasçılık belgesi,
• Miras bırakanın ölüm belgesi veya nüfus kayıt bilgileri,
• Mirasçıların kimlik belgeleri,
• Tapu bilgileri,
• Vekâletname,
• Yurt dışında düzenlenmiş belgeler,
• Gerekli hâllerde apostilli belgeler,
• Yeminli tercüme ve noter onayları,
• Vergi ve harçlara ilişkin belgeler.

Ancak her miras dosyasında aynı belgelerin isteneceği düşünülmemelidir. İşlemin niteliğine ve başvurulacak kuruma göre belge listesi değişebilir.

Almanya’da yaşayan Türk vatandaşı mirasını satabilir mi?

Miras kalan taşınmazın mirasçı adına intikal etmesinden sonra, taşınmaz üzerinde satış gibi başka bir işlem yapılması mümkündür. Ancak bunun için öncelikle taşınmazın mirasçılar adına geçirilmesi ve satış işlemine ilişkin gerekli şartların yerine getirilmesi gerekir.

Birden fazla mirasçı varsa, taşınmazın tamamının satışı veya miras paylarının değerlendirilmesi bakımından ayrıca hukuki sonuçlar doğabilir.

Almanya’da yaşayan mirasçı Türkiye’ye gelmeden işlem yapmak istiyorsa, uygun bir vekâletname aracılığıyla Türkiye’deki bir vekil üzerinden işlem yürütülmesi seçeneklerden biri olabilir.

Burada vekâletnamenin yalnızca genel ifadeler içermesi yerine yapılacak hukuki işlemin niteliğine uygun hazırlanması önemlidir.

Miras konusunda Almanya ile Türkiye arasında hangi noktalar önemlidir?

Türkiye ile Almanya arasında bağlantısı bulunan miras dosyalarında birden fazla ülkenin hukuk sistemi gündeme gelebilir.

Örneğin miras bırakan Türkiye’de, mirasçı Almanya’da yaşıyor ve malvarlığının bir kısmı Türkiye’de, bir kısmı Almanya’da bulunuyor olabilir.

Bu durumda “Miras hangi ülkenin hukukuna göre paylaşılacak?” sorusu tek başına yeterli değildir. Hangi malın nerede bulunduğu, miras bırakanın vatandaşlığı, yerleşim yeri ve uygulanacak hukuk kuralları birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle Türkiye’deki taşınmazlar söz konusu olduğunda Türk hukukunun taşınmazlara ilişkin emredici hükümleri ayrıca önem taşır.

Sonuç

Almanya’da yaşayan bir Türk vatandaşının Türkiye’deki mirasını alması kural olarak mümkündür. Almanya’da ikamet etmek, kişinin Türkiye’deki mirasçılık hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Ancak milletlerarası miras dosyalarında uygulanacak hukuk ve yapılacak işlemler, olayın özelliklerine göre değişebilir. Özellikle Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukukunun ilgili hükümleri dikkate alınmalıdır.

Mirasçının Türkiye’ye gelmeden işlem yapmak istemesi hâlinde vekâletname yoluyla işlemlerin yürütülmesi de mümkün olabilir. Bununla birlikte yurt dışında düzenlenen belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için gerekli şekil şartlarının önceden kontrol edilmesi gerekir.

Bu nedenle Almanya’da yaşayan ve Türkiye’de miras hakkı bulunan bir kişinin, işlem yapmadan önce miras bırakanın vatandaşlığı, yerleşim yeri, malvarlığının niteliği ve bulunduğu ülke ile diğer mirasçıların durumunu birlikte değerlendirmesi önemlidir.

Not: Milletlerarası miras hukuku somut olayın özelliklerine göre değişebilen bir alandır. Bu nedenle yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; belirli bir miras dosyasında uygulanacak hukuk ve izlenecek usul ayrıca değerlendirilmelidir.

İlgili Kanun Maddeleri Nelerdir?

Almanya’da yaşayan bir Türk vatandaşının Türkiye’deki miras hakkı değerlendirilirken öncelikle 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) ile 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) hükümlerine bakılması gerekir.

Milletlerarası unsuru bulunan miras olaylarında ilk soru, “Bu mirasa hangi ülkenin hukuku uygulanacaktır?” sorusudur. MÖHUK bu konuda özel kurallar getirmektedir.

1. 5718 Sayılı MÖHUK Madde 20 — Miras

Bu konu bakımından en önemli düzenleme MÖHUK’un 20. maddesidir.

Maddenin birinci fıkrasında temel olarak mirasın ölen kişinin millî hukukuna tabi olduğu, ancak Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunun uygulanacağı düzenlenmiştir. Maddenin devamında mirasın açılması, iktisabı ve taksimine ilişkin kurallar ile ölüme bağlı tasarruflara ilişkin hükümler de düzenlenmektedir.

Bu hüküm Almanya’da yaşayan Türk vatandaşları bakımından özellikle önemlidir.

Örneğin miras bırakan Türk vatandaşıdır ve Türkiye’de bir ev bırakmıştır. Mirasçılardan biri Almanya’da yaşamaktadır. Mirasçının Almanya’da ikamet ediyor olması, Türkiye’deki taşınmaz bakımından Türk hukukunun uygulanmasına engel değildir.

Başka bir ifadeyle, mirasçının nerede yaşadığı ile Türkiye’deki taşınmazın hangi hukuka tabi olduğu birbirinden farklı konulardır.

MÖHUK Madde 20’nin özellikle dikkat edilmesi gereken noktası şudur:

Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukuku uygulanır.

Bu nedenle Türkiye’de bulunan ev, arsa veya arazi gibi taşınmazların miras yoluyla intikali söz konusu olduğunda Türk miras hukuku hükümleri önem kazanır.

2. 5718 Sayılı MÖHUK Madde 21 — Aynî Haklar

Miras kalan taşınmazın mülkiyeti ve taşınmaz üzerindeki diğer aynî haklar bakımından MÖHUK Madde 21 de önem taşır.

Bu maddeye göre taşınırlar ve taşınmazlar üzerindeki mülkiyet hakkı ve diğer aynî haklar, kural olarak malın bulunduğu ülke hukukuna tabidir. Ayrıca taşınmazlar üzerindeki aynî haklara ilişkin hukuki işlemlerin şekli bakımından da taşınmazın bulunduğu ülke hukukuna ilişkin düzenleme bulunmaktadır.

Dolayısıyla Türkiye’de bulunan bir taşınmazın miras yoluyla intikali ve taşınmaz üzerinde yapılacak işlemler bakımından Türk hukukunun önemi yalnızca miras hukukundan kaynaklanmaz; taşınmazın bulunduğu yer hukukuna ilişkin milletlerarası özel hukuk kuralları da ayrıca dikkate alınır.

Bu durum Almanya’da yaşayan mirasçı açısından oldukça pratiktir.

Mirasçı Almanya’da yaşıyor olabilir; ancak Türkiye’deki taşınmazın tapu işlemleri söz konusu olduğunda Türkiye’deki hukuki düzenlemelerin dikkate alınması gerekir.

3. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu Madde 495 — Altsoy

Mirasçının kim olduğunun belirlenmesinde Türk Medeni Kanunu Madde 495 de önemlidir.

Maddeye göre mirasbırakanın birinci derece mirasçıları altsoyudur. Çocuklar eşit olarak mirasçıdır. Mirasbırakandan önce ölen çocuğun yerini ise kendi altsoyu, yani mirasbırakanın torunları, kanunda belirtilen halefiyet kuralları çerçevesinde alır.

Bu düzenleme, mirasçının Almanya’da yaşayıp yaşamadığından bağımsız olarak yasal mirasçılığın belirlenmesinde önem taşır.

Örneğin Türkiye’de vefat eden bir kişinin Almanya’da yaşayan iki çocuğu bulunuyorsa, çocukların Almanya’da ikamet etmeleri tek başına onların yasal mirasçı olmasına engel değildir.

4. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu Madde 496 — Ana ve Baba

Mirasbırakanın altsoyu bulunmuyorsa, TMK Madde 496 kapsamında ana ve babanın mirasçılığı gündeme gelir.

Madde, altsoy bulunmadığında ana ve babanın mirasçı olacağını ve bunların eşit olarak mirasçı olacaklarını düzenlemektedir. Mirasbırakandan önce ölen ana veya babanın yerini ise kendi altsoyu alabilir.

Dolayısıyla Almanya’da yaşayan bir kişinin Türkiye’deki miras hakkını belirlerken yalnızca çocuk olup olmadığına değil, mirasbırakanın aile yapısına da bakılması gerekir.

5. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu Madde 499 — Sağ Kalan Eş

Mirasbırakanın evli olması halinde TMK Madde 499 ayrıca önem taşır.

Bu madde, sağ kalan eşin mirasbırakanın hangi zümresiyle birlikte mirasçı olduğuna göre miras payını belirlemektedir. Örneğin sağ kalan eş altsoy ile birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte birine hak kazanır; diğer zümrelerle birlikte mirasçılık halinde ise kanunda farklı oranlar öngörülmektedir.

Bu nedenle Almanya’da yaşayan bir Türk vatandaşının Türkiye’deki miras payı hesaplanırken yalnızca “çocuklardan biri Almanya’da yaşıyor” bilgisi yeterli değildir.

Mirasbırakanın eşi, çocukları, anne ve babası ve diğer yasal mirasçıları da dikkate alınmalıdır.

Bu Kanun Maddeleri Almanya’da Yaşayan Türk Vatandaşı İçin Ne Anlama Geliyor?

Yukarıdaki hükümler birlikte değerlendirildiğinde, Almanya’da yaşayan bir Türk vatandaşının Türkiye’deki miras hakkının sırf Almanya’da ikamet ettiği için ortadan kalkmadığı görülmektedir.

Özellikle Türkiye’de bulunan bir taşınmaz söz konusuysa, MÖHUK Madde 20 uyarınca Türk hukukunun uygulanması temel önem taşır. Mirasçının Türkiye dışında yaşaması, taşınmazın Türkiye’deki hukuki statüsünü değiştirmez.

Ancak burada önemli bir ayrım yapılmalıdır: “Mirasçı Türkiye’de mi yaşıyor?” sorusu ile “Miras hangi hukuka tabi?” sorusu aynı soru değildir.

Mirasçı Almanya’da yaşayabilir. Buna rağmen Türkiye’de bulunan taşınmaz bakımından Türk hukuku uygulanabilir.

Bu nedenle Almanya’da yaşayan bir Türk vatandaşı, Türkiye’deki miras hakkını araştırırken öncelikle;

• Mirasbırakanın vatandaşlığını,
• Mirasbırakanın ölüm tarihindeki durumunu,
• Mirasçıların kimler olduğunu,
• Türkiye’de bulunan taşınır veya taşınmaz malları,
• Varsa vasiyetname veya diğer ölüme bağlı tasarrufları,
• Mirasın hangi ülkelerde bulunduğunu

birlikte değerlendirmelidir.

Kanun Maddelerinin Kısa Özeti

Kanun	Madde	Konu	Bu olay açısından önemi
5718 sayılı MÖHUK	20	Miras	Miras bakımından uygulanacak hukuku ve Türkiye’deki taşınmazlara ilişkin temel kuralı belirler.
5718 sayılı MÖHUK	21	Aynî haklar	Türkiye’deki taşınmaz üzerindeki mülkiyet ve aynî haklar bakımından taşınmazın bulunduğu yer hukukunu esas alır.
4721 sayılı TMK	495	Altsoy	Çocukların yasal mirasçılığını düzenler.
4721 sayılı TMK	496	Ana ve baba	Altsoy bulunmadığında ana ve babanın mirasçılığını düzenler.
4721 sayılı TMK	499	Sağ kalan eş	Eşin miras payını düzenler.

Bu nedenle Almanya’da yaşayan Türk vatandaşının Türkiye’deki miras hakkı değerlendirilirken tek bir kanun maddesine bakılması yeterli değildir. MÖHUK’un hangi ülke hukukunun uygulanacağını belirleyen kuralları ile Türk Medeni Kanunu’nun mirasçılığı ve miras paylarını düzenleyen hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Not: Kanun maddeleri güncel mevzuat üzerinden kontrol edilmelidir. Somut bir miras dosyasında uygulanacak hukuk; mirasbırakanın vatandaşlığı, yerleşim yeri, malların bulunduğu ülkeler, vasiyetname ve diğer somut koşullara göre değişebilir. Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacı taşır.