Apostil Nedir? Yabancılar İçin Türkiye’de Belge Kullanımı

  Apostil nedir, hangi belgeler için gerekir, yabancılar Türkiye’de doğum belgesi, evlilik belgesi, sabıka kaydı ve vekâletname gibi belgeleri nasıl kullanabilir?

Apostil Nedir?

Apostil, bir ülkede düzenlenen resmî belgenin başka bir ülkede geçerli şekilde kullanılabilmesini sağlayan uluslararası onay sistemidir. Basit anlatımla apostil, belgedeki imzanın, mührün veya belgeyi düzenleyen makamın yetkisinin doğrulanmasıdır.

Apostil sistemi, Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi kapsamında uygulanır. Bu sözleşme ile taraf devletler arasında diplomatik veya konsolosluk tasdiki zorunluluğu kaldırılmıştır. Türkiye bakımından sözleşme 29.09.1985 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Apostil Ne İşe Yarar?

Yurt dışında alınan bir belgenin Türkiye’de kullanılabilmesi için çoğu zaman o belgenin gerçek ve resmî olduğunun ispatlanması gerekir. Apostil bu ispatı sağlayan pratik bir onay mekanizmasıdır.

Örneğin Almanya’dan alınan doğum belgesi, Fransa’dan alınan evlilik belgesi veya İtalya’dan alınan sabıka kaydı Türkiye’de kullanılacaksa, belgenin düzenlendiği ülkede apostil yaptırılması gerekebilir.

Hangi Belgeler İçin Apostil Gerekir?

Apostil genellikle resmî belgeler için gerekir. Sözleşme kapsamında yargı organları veya mahkemelere bağlı makamlarca düzenlenen belgeler, idari belgeler ve noter senetleri resmî belge sayılır.

Türkiye’de yabancılar açısından en sık apostil gereken belgeler şunlardır:

• Doğum belgesi
• Evlilik belgesi
• Bekârlık belgesi
• Boşanma kararı
• Mahkeme kararı
• Sabıka kaydı
• Nüfus kayıt belgesi
• Diploma ve öğrenci belgeleri
• Vekâletname
• Şirket belgeleri
• Mirasçılık veya aile bağını gösteren belgeler

Apostil Her Ülkede Geçerli midir?

Hayır. Apostil yalnızca Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf ülkeler arasında geçerlidir. Apostil tasdiki yapılan belge, sözleşmeye taraf devletlerde geçerli belge olarak kabul edilir.

Belgeyi düzenleyen ülke sözleşmeye taraf değilse, apostil yeterli olmaz. Bu durumda genellikle ilgili ülkenin dışişleri makamı ve Türk konsolosluğu üzerinden konsolosluk tasdiki gerekir.

Apostil ile Konsolosluk Tasdiki Arasındaki Fark

Apostil, taraf ülkeler arasında uygulanan kolaylaştırılmış onay sistemidir. Konsolosluk tasdiki ise apostil sisteminin uygulanmadığı durumlarda kullanılan daha uzun bir onay yoludur.

Kısaca:

Apostil varsa: Belge, düzenlendiği ülkenin yetkili apostil makamınca onaylanır.
Apostil yoksa: Belge genellikle önce yerel makamlarca, sonra dışişleri makamınca, ardından Türk konsolosluğunca onaylanır.

Bu nedenle yabancı bir belgenin Türkiye’de kullanılmasından önce ilk sorulması gereken soru şudur: Belgenin düzenlendiği ülke Apostil Sözleşmesi’ne taraf mı?

Apostilli Belge Türkiye’de Doğrudan Kullanılabilir mi?

Apostil, belgenin resmî niteliğini onaylar; ancak çoğu durumda belge Türkiye’de doğrudan kullanılmaz. Belge yabancı dildeyse, ayrıca Türkçe tercüme ve noter onayı gerekebilir.

Uygulamada süreç genellikle şu şekildedir:

1. Belge yabancı ülkede alınır.
2. Belgeye ilgili ülkede apostil yaptırılır.
3. Belge Türkiye’de yeminli tercümana tercüme ettirilir.
4. Tercüme noter tarafından onaylanır.
5. Belge ilgili kuruma sunulur.

Bazı kurumlar apostilin de tercüme edilmesini isteyebilir. Bu nedenle yalnızca belgenin değil, apostil şerhinin de tercümesi yapılmalıdır.

Türkiye’den Alınan Belgeler Yurt Dışında Nasıl Kullanılır?

Türkiye’den alınan bir resmî belge başka bir ülkede kullanılacaksa, kullanılacağı ülke Apostil Sözleşmesi’ne taraf ise Türkiye’de apostil yaptırılabilir.

Türkiye’de apostil işlemleri belge türüne göre farklı makamlarca yapılır. Adli belgeler bakımından adli makamlar, idari belgeler bakımından valilik veya kaymakamlıklar yetkili olabilir. Elektronik Apostil sistemi de belirli belgeler için kullanılabilmektedir. PTT’nin açıklamasına göre e-Apostil, apostil onay sisteminin elektronik ortamda yürütülmesidir.

Adalet Bakanlığı açıklamasına göre adli sicil kaydı ve mahkeme kararlarına ilişkin belgeler e-Apostil tasdikli olarak alınabilmektedir.

Yabancılar İçin Türkiye’de Apostil En Çok Nerede Gerekir?

Yabancılar Türkiye’de birçok işlemde apostilli belgeye ihtiyaç duyabilir. En sık karşılaşılan alanlar şunlardır:

1. İkamet İzni Başvuruları

Aile ikamet izni, çocuk üzerinden ikamet, öğrenci işlemleri veya özel durumlarda yabancı belgeler istenebilir. Doğum belgesi, evlilik belgesi veya aile bağını gösteren belgelerde apostil ve tercüme gerekebilir.

2. Evlilik İşlemleri

Türkiye’de evlenmek isteyen yabancılardan bekârlık belgesi, doğum belgesi ve kimlik bilgilerini gösteren belgeler istenebilir. Bu belgeler yabancı ülkeden alınmışsa apostil ve noter onaylı tercüme gerekir.

3. Vatandaşlık Başvuruları

Türk vatandaşlığı başvurularında doğum belgesi, medeni hâl belgesi, sabıka kaydı, evlilik belgesi ve benzeri belgeler talep edilebilir. Yabancı ülkeden alınan belgelerin Türkiye’de geçerli kabul edilmesi için çoğu zaman apostil gerekir.

4. Tanıma ve Tenfiz Davaları

Yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de hüküm doğurabilmesi için kararın usulüne uygun şekilde kesinleşmiş olması, apostilli veya tasdikli sunulması ve tercüme edilmesi gerekir. Özellikle boşanma kararları, velayet kararları ve alacak kararlarında apostil büyük önem taşır.

5. Miras ve Tapu İşlemleri

Yabancıların Türkiye’de miras, tapu devri veya taşınmaz işlemlerinde aile bağını gösteren belgeler gerekebilir. Yurt dışından alınan doğum, ölüm, evlilik veya mirasçılık belgeleri için apostil ve tercüme aranabilir.

6. Şirket Kuruluşu ve Ticari İşlemler

Yabancı şirketlerin Türkiye’de şube açması, ortaklık kurması veya vekil tayin etmesi hâlinde şirket belgeleri, imza yetkileri ve vekâletnameler apostil gerektirebilir.

Vekâletnamede Apostil Gerekir mi?

Yurt dışında düzenlenen vekâletnamenin Türkiye’de kullanılabilmesi için düzenlendiği ülkeye göre apostil veya konsolosluk tasdiki gerekir.

Örneğin yabancı bir noter önünde düzenlenen vekâletname, Türkiye’de dava açmak, tapu devri yapmak veya şirket işlemleri yürütmek için kullanılacaksa, belgenin yetkili makamca apostillenmesi ve Türkçe tercümesinin noter onaylı olması gerekir.

Ancak vekâletname doğrudan Türk konsolosluğunda düzenlenmişse ayrıca apostil aranmaz. Çünkü Türk konsolosluğu zaten Türkiye makamı gibi işlem yapar.

Apostilde En Sık Yapılan Hatalar

Yabancılar ve yabancılarla işlem yapan kişiler apostil konusunda sık hata yapmaktadır. En yaygın hatalar şunlardır:

• Apostil yapılmadan belgeyi Türkiye’ye getirmek
• Apostil yerine yalnızca noter onayı almak
• Apostilin yanlış makama yaptırılması
• Apostil şerhini tercüme ettirmemek
• Belgenin süresinin geçmiş olması
• Apostil Sözleşmesi’ne taraf olmayan ülkeden apostil beklemek
• Konsolosluk tasdiki gereken dosyada apostille yetinmek
• Fotokopiye apostil yaptırmak
• Belge ile tercüme arasında isim veya tarih uyuşmazlığı bulunması

Bu hatalar ikamet, vatandaşlık, evlilik, tapu veya dava işlemlerinin reddedilmesine neden olabilir.

Apostil Belgenin İçeriğini Onaylar mı?

Hayır. Apostil belgenin içeriğinin doğru olduğunu garanti etmez. Apostil, belgedeki imzanın, mührün veya belgeyi düzenleyen makamın yetkisinin doğrulanmasına ilişkindir.

Örneğin apostilli bir doğum belgesi, o belgenin resmî makamdan çıktığını gösterir. Ancak Türkiye’deki kurum belge içeriğini ayrıca değerlendirebilir.

Apostilli Belgenin Süresi Var mı?

Apostil şerhinin kendisi için her zaman sabit bir geçerlilik süresi yoktur. Ancak belgenin türüne göre kurumlar güncel belge isteyebilir.

Örneğin sabıka kaydı, bekârlık belgesi veya medeni hâl belgesi gibi belgelerde kurumlar genellikle güncel tarihli belge talep eder. Bu nedenle eski tarihli apostilli belge her zaman kabul edilmeyebilir.

Sonuç

Apostil, yabancı resmî belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için en önemli onay mekanizmalarından biridir. Ancak apostil tek başına her zaman yeterli değildir. Belgenin hangi ülkeden alındığı, o ülkenin Apostil Sözleşmesi’ne taraf olup olmadığı, belgenin türü, tercüme ve noter onayı gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilmelidir.

Yabancılar açısından ikamet izni, vatandaşlık, evlilik, boşanma, miras, tapu, şirket ve vekâletname işlemlerinde apostil eksikliği ciddi hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle yurt dışından belge getirmeden önce belgenin hangi makamdan alınacağı, apostilin nerede yapılacağı ve Türkiye’de nasıl kullanılacağı önceden planlanmalıdır.