Türkiye’ye Yurt Dışından Petrol İthalatı Nasıl Yapılır?

Türkiye’ye yurt dışından petrol veya petrol ürünü ithal etmek, sıradan bir ticari mal ithalatından önemli ölçüde farklıdır. Petrol piyasası; enerji güvenliği, vergilendirme, ürün güvenliği, kaçakçılıkla mücadele ve stratejik stok yükümlülükleri nedeniyle sıkı biçimde düzenlenmektedir.

Bu nedenle bir şirketin ana sözleşmesinde “ithalat, ihracat ve petrol ticareti” ifadelerinin bulunması, tek başına yurt dışından ham petrol, motorin, benzin veya diğer petrol ürünlerini Türkiye’ye getirebilmesi için yeterli değildir.

İthalata başlanmadan önce öncelikle hangi ürünün ithal edileceği ve ürünün GTİP’i kesin olarak belirlenmelidir. Çünkü ham petrol, motorin ve benzin gibi akaryakıtlar, LPG, baz yağ, solvent ve diğer akaryakıt harici petrol ürünleri aynı izin ve lisans sistemine tabi değildir. Ticaret Bakanlığının güncel ihtisas gümrüğü sisteminde de “Ham Petrol ve Akaryakıt”, “LPG” ve “Solvent ve Bazı Petrol Ürünleri” ayrı ihtisas alanları olarak düzenlenmektedir.

Türkiye’de petrol piyasasının temel hukuki çerçevesini 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği, EPDK kararları, gümrük mevzuatı ve ilgili vergi düzenlemeleri oluşturmaktadır. 5015 sayılı Kanun kapsamında petrolün ithali de bir petrol piyasası faaliyeti olarak düzenlenmektedir.

Bu nedenle petrol ithalatında doğru hukuki yöntem, ürünü satın alıp gemiye yüklemekten önce EPDK lisansının, gümrük rejiminin, teknik uygunluk şartlarının ve vergisel yükümlülüklerin birlikte kontrol edilmesidir.

Türkiye’ye Her Şirket Petrol İthal Edebilir mi?

Hayır.

Türkiye’ye ticari amaçla petrol veya akaryakıt ithal etmek isteyen bir şirketin, ithal edeceği ürünün niteliğine göre EPDK tarafından verilen uygun lisansa sahip olması gerekir.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği kapsamında yurt dışından akaryakıt temini, lisanslı petrol piyasası faaliyeti olarak yürütülmektedir. Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği, akaryakıt ithalat veya ihracatı yapacak rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslimi lisansı sahipleri bakımından ithalat öncesinde bildirim yükümlülüğü öngörmektedir.

Dolayısıyla örneğin tekstil, inşaat veya dış ticaret alanında faaliyet gösteren sıradan bir şirket;

“Yurt dışında ucuz motorin buldum, 5.000 ton satın alarak Türkiye’ye getirip satacağım.”

şeklinde doğrudan akaryakıt ithalatı yapamaz.

Öncelikle petrol piyasası mevzuatı kapsamında ilgili lisansın alınması ve lisansın ithal edilmek istenen ürünü kapsaması gerekir.

Petrol İthalatında İlk Soru: Hangi Ürün İthal Edilecek?

Petrol ithalatına başlamadan önce yapılması gereken en önemli işlem ürünün hukuki ve teknik sınıflandırmasının doğru yapılmasıdır.

“Petrol ürünü” son derece geniş bir kavramdır.

İthal edilmek istenen ürün;

• ham petrol,
• motorin,
• benzin,
• jet yakıtı,
• fuel-oil,
• denizcilik yakıtı,
• LPG,
• baz yağ,
• madeni yağ,
• solvent,
• asfalt veya bitüm,
• petrokimya hammaddesi

olabilir.

Bu ürünlerin hukuki rejimleri birbirinden farklılaşabilir. Ticaret Bakanlığı da ihtisas gümrüğü uygulamasında ham petrol ve akaryakıtı, LPG’yi ve solvent ile bazı petrol ürünlerini ayrı kategoriler altında takip etmektedir.

Bu nedenle uluslararası satış sözleşmesi imzalanmadan önce ürünün GTİP’i, kimyasal özellikleri ve Türkiye’de hangi amaçla kullanılacağı belirlenmelidir.

Yanlış ürün tanımı, yalnızca vergi farkına değil; EPDK lisansı, uygunluk yazısı ve gümrük işlemleri bakımından çok daha ciddi sonuçlara yol açabilir.

Ham Petrol İthalatı Nasıl Yapılır?

Ham petrol ithalatı, özellikle rafinaj faaliyetleriyle bağlantılı son derece düzenlenmiş bir faaliyettir.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında yurt dışından petrol temini lisans sistemine bağlanmıştır. Rafinerici lisansı, petrolün rafinajı ve buna bağlı petrol ticareti bakımından temel lisans türlerinden biridir.

Ham petrol ithalatı planlayan bir şirketin;

öncelikle faaliyet modelinin EPDK lisans sistemi içerisinde hangi lisansa karşılık geldiğini belirlemesi, ardından ithalatın gerçekleştirileceği terminal, depolama ve gümrük altyapısını oluşturması gerekir.

Ham petrolün serbest dolaşıma giriş işlemleri de sıradan herhangi bir gümrük müdürlüğünden yapılmaz. Ticaret Bakanlığı güncel olarak Ham Petrol ve Akaryakıt İhtisas Gümrüğü uygulamasını sürdürmektedir.

Motorin veya Benzin İthalatı Nasıl Yapılır?

Motorin ve benzin, akaryakıt piyasasının temel ürünleridir ve bunların ithalatı petrol piyasası lisans rejimine tabidir.

Dağıtıcı lisansı sahiplerinin yapacağı akaryakıt ithalatı, lisanslarında bulunan ürün kapsamıyla sınırlıdır. Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği ayrıca rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslimi lisansı sahiplerinin akaryakıt ithalatından önce EPDK’ya bildirimde bulunmasını; bildirimde ürünün türü, menşei ve miktarı gibi bilgilerin yer almasını öngörmektedir.

Dolayısıyla dağıtıcı lisansına sahip olmak da şirkete sınırsız şekilde her türlü petrol ürününü ithal etme yetkisi vermez.

İthal edilecek akaryakıtın;

lisans kapsamı, ürün alt başlığı ve şirketin EPDK nezdindeki faaliyet projeksiyonu

ile uyumlu olması gerekir.

EPDK Lisansı Nasıl Alınır?

Petrol piyasasında faaliyet göstermek isteyen şirketlerin faaliyet türüne uygun lisans için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna başvurması gerekir.

EPDK’nın güncel sisteminde petrol piyasası bakımından;

• rafinerici,
• işleme,
• madeni yağ,
• depolama,
• iletim,
• taşıma,
• dağıtıcı,
• ihrakiye teslimi,
• serbest kullanıcı,
• bayilik

gibi farklı lisans türleri bulunmaktadır.

EPDK, lisans başvurularının elektronik başvuru sistemi üzerinden yapılmasını öngörmektedir. Başvuruda istenen belgeler ve lisans bedelleri lisans türüne göre değişmektedir. Başvurunun incelemeye alınması da kendiliğinden lisans verileceği anlamına gelmemektedir.

Petrol ithalatı planlayan yatırımcı açısından en önemli nokta, önce “şirket kuralım, ürünü satın alalım, sonra lisans alırız” şeklinde hareket edilmemesidir.

Doğru sıra önce hukuki faaliyet modelinin ve gerekli lisansın belirlenmesi, ardından ticari ithalat sözleşmesinin kurulmasıdır.

Dağıtıcı Lisansı Olmadan Motorin İthal Edilebilir mi?

Kural olarak sıradan bir şirketin dağıtım amacıyla motorin ithal edip Türkiye piyasasına sunması mümkün değildir.

Akaryakıt ithalatının lisanslı petrol piyasası faaliyeti olması nedeniyle şirketin ilgili EPDK lisansına sahip olması ve ithalatın lisans kapsamında gerçekleştirilmesi gerekir. Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği, akaryakıt ithalat bildirimini rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslimi lisansı sahipleri bakımından düzenlemektedir.

Bu nedenle yalnızca;

“Şirketimizin dış ticaret yetkisi vardır.”

veya;

“Gümrük beyannamesi verebiliriz.”

denilerek akaryakıt piyasasında ithalat faaliyetinde bulunulamaz.

Gümrük mevzuatına uygunluk ile EPDK lisansına uygunluk iki ayrı denetim alanıdır ve ikisinin de birlikte sağlanması gerekir.

Akaryakıt Harici Petrol Ürünlerinde Durum Farklı mıdır?

Evet.

Baz yağ, solvent ve benzeri bazı petrol ürünlerinde ürün doğrudan motorin veya benzin olarak değerlendirilmemekle birlikte, akaryakıt harici petrol ürünlerine ilişkin özel EPDK sistemi bulunmaktadır.

EPDK’nın güncel internet sisteminde “Akaryakıt Harici Ürün İşlemleri” başlığı altında uygunluk başvuruları, elektronik veri girişi ve yürürlükteki uygunluk yazıları için ayrı bir süreç yürütülmektedir.

Ticaret Bakanlığının 2026 yılında kullandığı gümrük belge kodları içerisinde de “TPS-Akaryakıt Harici Petrol Ürünleri Uygunluk Yazısı” ayrı bir belge olarak yer almaktadır.

Bu nedenle örneğin boya, kimya, plastik veya madeni yağ üretiminde kullanılmak üzere baz yağ ya da solvent ithal etmek isteyen bir sanayi şirketinin;

“Bu ürün akaryakıt değildir, dolayısıyla EPDK ile ilgisi yoktur.”

şeklinde hareket etmesi doğru olmayabilir.

Ürünün GTİP’i ve kullanım amacı üzerinden EPDK uygunluk yazısı gerekip gerekmediği mutlaka kontrol edilmelidir.

LPG İthalatı Aynı Kurallara mı Tabidir?

Hayır.

LPG piyasası, petrol piyasasıyla bağlantılı olmakla birlikte ayrı lisans ve piyasa düzenlemelerine tabidir. EPDK’nın güncel sisteminde LPG piyasası için ayrı lisans, elektronik lisans, stok ve izleme sistemleri bulunmaktadır.

Ticaret Bakanlığı da LPG ithalatını “Ham Petrol ve Akaryakıt İhtisas Gümrüğü”nden ayrı olarak LPG İhtisas Gümrüğü kapsamında göstermektedir.

Dolayısıyla LPG ithalatı planlanıyorsa petrol piyasası lisansı hükümlerinin doğrudan uygulanacağı varsayılmamalı; LPG piyasasına ilişkin özel mevzuat ayrıca incelenmelidir.

Petrol İthalatından Önce EPDK’ya Bildirim Yapılması Gerekir mi?

Akaryakıt ithalatında evet.

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğine göre akaryakıt ithalatı veya ihracatı yapacak rafinerici, dağıtıcı ve ihrakiye teslimi lisansı sahipleri tarafından ithalat veya ihracat tarihinden önce bildirim yapılması öngörülmektedir.

Bu bildirimde akaryakıtın türü, menşei ve miktarı ile ithalatın ilgili faaliyet projeksiyonuyla uyumuna ilişkin bilgiler yer almaktadır.

Bu nedenle ithalat operasyonunun yalnızca gümrük müşaviri tarafından yürütülen bir işlem olarak görülmesi doğru değildir.

Gemi veya tanker Türkiye’ye gelmeden önce EPDK tarafındaki bildirim yükümlülüklerinin tamamlanmış olması gerekir.

Petrol İthalatı Hangi Gümrükten Yapılır?

Petrol ürünleri açısından ihtisas gümrüğü uygulaması bulunmaktadır.

Ticaret Bakanlığının 13 Mayıs 2026 tarihli güncel listesinde;

• Ham Petrol ve Akaryakıt İhtisas Gümrüğü,
• LPG İhtisas Gümrüğü,
• Solvent ve Bazı Petrol Ürünleri İhtisas Gümrüğü

ayrı alanlar olarak gösterilmektedir.

İhtisas gümrüğü sisteminin temel sonucu, belirli ürünlerin serbest dolaşıma giriş işlemlerinin mevzuatta yetkilendirilen belirli gümrük idarelerinden yürütülmesidir. Ticaret Bakanlığı bu uygulamanın amaçları arasında kontrollerin etkinleştirilmesini ve ithal eşyanın zorunlu standartlarının korunmasını da saymaktadır.

Örneğin Körfez Petrokimya Gümrük Müdürlüğü, ham petrol ve akaryakıt ihtisas gümrüğü kapsamında yetkili gümrük idarelerinden biridir. Derince Gümrük Müdürlüğünün de ham petrol ve akaryakıt türlerinin serbest dolaşıma giriş işlemlerinde yetkisi bulunmaktadır.

Hangi gümrük müdürlüğünün kullanılacağı, ürünün GTİP’i ve taşıma şekline göre ithalat öncesinde belirlenmelidir.

Petrol İthalatında GTİP Neden Bu Kadar Önemlidir?

Petrol ithalatındaki en kritik işlemlerden biri doğru GTİP tespitidir.

Çünkü ürünün tarife sınıflandırması;

• uygulanacak ithalat vergilerini,
• ÖTV rejimini,
• gerekli izin ve uygunluk belgelerini,
• ihtisas gümrüğünü,
• laboratuvar analizlerini,
• EPDK mevzuatındaki sınıflandırmayı

doğrudan etkileyebilir.

Petrol ürünlerinde yalnızca ticari isim üzerinden GTİP belirlemek risklidir.

Örneğin yurt dışındaki satıcının ürünü “industrial oil”, “base oil” veya başka bir ticari isimle faturalandırması, ürünün Türk gümrük mevzuatında aynı şekilde sınıflandırılacağı anlamına gelmez.

Ürünün teknik özellikleri ve gerektiğinde laboratuvar analizi belirleyici hâle gelebilir.

Ticaret Bakanlığının geçmiş denetimlerinde farklı ürün adıyla beyan edilen petrol türevlerinin laboratuvar analizinde motorin, gaz yağı veya başka petrol ürünleri olduğunun tespit edildiği ve kaçakçılık soruşturmasına konu edildiği örnekler bulunmaktadır.

Petrol Gümrükte Analiz Edilebilir mi?

Evet.

Petrol ve petrol türevlerinde ürünün beyan edilen tarife pozisyonuna ve teknik özelliklere uygunluğunun belirlenmesi amacıyla numune ve laboratuvar incelemeleri önem taşımaktadır.

İhtisas gümrüğü uygulamasının amaçlarından biri de ithal eşyanın zorunlu standartlara uygunluğunu denetlemektir.

Bu nedenle yurt dışındaki satıcının verdiği analiz sertifikasının bulunması, Türk gümrük makamlarının gerektiğinde kendi denetim ve analizlerini yapmasına engel değildir.

İthalat sözleşmesi hazırlanırken ürünün teknik spesifikasyonlarının ayrıntılı biçimde yazılması bu nedenle son derece önemlidir.

Ürün Türkiye’de yapılan analiz sonucunda sözleşmedeki veya mevzuattaki kriterleri karşılamazsa;

gümrükte bekleme, yeniden ihracat, ek vergi, sözleşmesel tazminat ve hatta olayın niteliğine göre ceza soruşturması riski ortaya çıkabilir.

Petrol İthalat Sözleşmesinde Hangi Teknik Özellikler Yazılmalıdır?

Yurt dışındaki satıcıyla yapılacak sözleşmede yalnızca;

“10.000 ton motorin satın alınmıştır.”

şeklinde bir ifade kullanılması yeterli değildir.

Ürünün niteliğine göre;

yoğunluk, kükürt oranı, parlama noktası, viskozite, setan sayısı ve ilgili teknik standarda ilişkin diğer parametreler sözleşmeye eklenmelidir.

Ayrıca bağımsız gözetim şirketinin ölçüm ve numune alma yetkisi, yükleme limanındaki analiz ile Türkiye’de yapılan analiz arasında farklılık çıkması hâlinde hangi sonucun esas alınacağı ve uygunsuz ürünün masraflarının kime ait olacağı kararlaştırılmalıdır.

Bu düzenlemeler doğrudan gümrük mevzuatından değil, ithalatçının ticari ve hukuki riskini azaltan sözleşmesel güvencelerden oluşur.

Petrol İthalatında Ulusal Marker Uygulaması Var mıdır?

Türkiye petrol piyasasında ulusal marker sistemi bulunmaktadır. EPDK güncel olarak ulusal marker başvuru sistemi, işaretleme kılavuzları ve bağımsız gözetim süreçlerini ayrı bir başlık altında yürütmektedir.

Bu nedenle Türkiye piyasasına sunulacak akaryakıtın ulusal marker yükümlülükleri, ithal edilen ürün ve faaliyet türü bakımından ayrıca kontrol edilmelidir.

İthalatçı şirketin yalnızca gümrük işlemini tamamlaması, ürünü hiçbir başka petrol piyasası yükümlülüğüne tabi olmaksızın doğrudan piyasaya sürebileceği anlamına gelmez.

İthal Edilen Petrol Nerede Depolanabilir?

Petrolün depolanması da 5015 sayılı Kanun kapsamında lisansa tabi piyasa faaliyetlerinden biridir.

EPDK petrol piyasasında ayrıca depolama lisansı düzenlemekte ve yürürlükte bulunan depolama lisanslarını takip etmektedir.

Bu nedenle ithal edilen ürünün Türkiye’ye geldikten sonra hangi terminale veya depoya boşaltılacağı ithalat yapılmadan önce planlanmalıdır.

Şirketin kendisine ait uygun lisanslı tesisi bulunmuyorsa, hukuken uygun üçüncü taraf depolama altyapısıyla sözleşme kurulması gerekebilir.

Özellikle deniz yoluyla gerçekleştirilecek yüksek hacimli ithalatlarda terminal ve depolama sözleşmesinin mal satın alma sözleşmesinden sonra düşünülmesi önemli operasyonel sorunlara neden olabilir.

İthal Edilen Petrol Türkiye İçinde Nasıl Taşınır?

Petrolün ithalatı ile Türkiye içerisindeki taşınması aynı faaliyet değildir.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve EPDK lisans sisteminde taşıma ve iletim faaliyetleri için ayrıca lisans türleri bulunmaktadır.

Bu nedenle ürünün;

gemiden terminale,
terminalden depoya,
depodan dağıtım ağına

hangi yöntemle taşınacağı ve taşıma faaliyetini gerçekleştiren şirketin gerekli yetkiye sahip olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Tehlikeli maddelerin karayoluyla taşınmasına ilişkin mevzuat da taşıma yöntemine göre ayrıca gündeme gelebilir.

Petrol İthalatında Zorunlu Stok Yükümlülüğü Var mıdır?

Türkiye petrol piyasasında ulusal petrol stoku sistemi bulunmaktadır.

EPDK’nın güncel sisteminde rafinerici ve dağıtıcı lisansı sahiplerinin zorunlu petrol stoku hesaplamaları ayrı ayrı takip edilmekte, stok ve kupon sistemine ilişkin düzenlemeler uygulanmaktadır. EPDK, 1 Nisan 2026-31 Mart 2027 dönemi için rafinerici ve dağıtıcı lisansı sahiplerine ilişkin stok hesaplama sistemini de yayımlamıştır.

Dolayısıyla petrol ithalatı planlanırken yalnızca malın satın alma ve gümrük maliyeti değil, lisans sahibinin faaliyetinden kaynaklanabilecek zorunlu stok maliyeti de finansal modele dâhil edilmelidir.

Petrol İthalatında Hangi Vergiler Ödenir?

Petrol ve petrol ürünlerinin ithalatında vergi yükü ürünün niteliğine, GTİP’ine, menşe ülkesine ve ithalat rejimine göre belirlenir.

Somut ürüne göre;

• gümrük vergisi,
• özel tüketim vergisi,
• katma değer vergisi,
• varsa diğer mali yükümlülükler

gündeme gelebilir.

Özellikle petrol ürünlerinde ÖTV rejimi son derece önemlidir. Özel Tüketim Vergisi Kanunu petrol ürünlerine ilişkin özel hükümler içermektedir.

Vergi oranları ve Cumhurbaşkanı kararları zaman içinde değişebildiği için petrol ithalatında maliyet hesabı yapılırken sabit internet bilgilerine güvenilmemeli; ithalat tarihindeki GTİP ve güncel vergi mevzuatı üzerinden hesap yapılmalıdır.

Yurt Dışındaki Satıcıyla Petrol Satış Sözleşmesi Nasıl Hazırlanmalıdır?

Petrol ithalatında uluslararası satış sözleşmesi, yalnızca fiyat ve miktar belirleyen basit bir mal satış sözleşmesi olmamalıdır.

Özellikle şu konular açıkça düzenlenmelidir:

• ürünün tam teknik özellikleri,
• miktar toleransı,
• yükleme ve teslim noktası,
• Incoterms teslim şekli,
• yükleme limanındaki gözetim,
• kalite ve miktar sertifikaları,
• Türkiye’deki analiz sonucunun etkisi,
• uygunsuz ürünün geri gönderilmesi,
• demuraj ve liman masrafları,
• ödeme yöntemi,
• akreditif şartları,
• mücbir sebep,
• yaptırım ve uyum hükümleri,
• uygulanacak hukuk,
• tahkim veya görevli mahkeme.

Özellikle ürünün Türkiye’de gümrükten geçememesi hâlinde masrafların kime ait olacağı mutlaka düzenlenmelidir.

Aksi hâlde ürün günlerce veya haftalarca limanda beklerken yüksek terminal ve demuraj maliyetleri ortaya çıkabilir.

Petrol İthalatında Menşe Ülke Neden Önemlidir?

Petrol ithalatında ürünün hangi ülkeden geldiği yalnızca fiyat açısından değerlendirilmemelidir.

Menşe ülke;

gümrük uygulamalarını, ödeme kanallarını, bankaların uyum kontrollerini, taşıma ve sigorta imkânlarını ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan uluslararası veya ulusal ticari kısıtlamaları etkileyebilir.

Bu nedenle özellikle yüksek hacimli ham petrol ve akaryakıt işlemlerinde satıcı şirket, gerçek faydalanıcılar, gemi, sigortacı ve ödeme bankası yönünden uyum incelemesi yapılması gerekir.

Uluslararası satış sözleşmesinde de yaptırım veya bankacılık engeli nedeniyle ödemenin ya da teslimatın yapılamaması ihtimali ayrıca düzenlenmelidir.

Petrol Gemisi Türkiye’ye Gelmeden Önce Hangi İşlemler Yapılmalıdır?

Petrol ithalatında operasyon geminin Türkiye’ye yanaşmasıyla başlamaz.

Gemi hareket etmeden önce en azından;

1. ürünün GTİP’i ve hukuki sınıflandırması,
2. ithalatçının EPDK lisansı,
3. gerekiyorsa EPDK ithalat bildirimi veya uygunluk yazısı,
4. kullanılacak ihtisas gümrüğü,
5. terminal ve depo anlaşmaları,
6. ürün spesifikasyonu,
7. taşıma ve sigorta belgeleri,
8. gümrük vergileri ve diğer mali yükümlülüklerin finansmanı

kontrol edilmiş olmalıdır. Akaryakıt bakımından EPDK bildiriminin ithalat tarihinden önce yapılması ve ürünün lisans kapsamıyla uyumlu olması ayrıca önem taşır.

Petrol gemisi limana geldikten sonra lisans veya uygunluk eksikliğinin fark edilmesi, operasyonun en pahalı aşamasında hukuki problem ortaya çıkması anlamına gelir.

Petrol İthalatında Genellikle Hangi Belgeler Kullanılır?

Somut ürüne ve ithalat modeline göre belgeler değişmekle birlikte uygulamada;

ticari fatura, taşıma belgesi veya konşimento, menşe belgesi, paketleme veya miktar belgeleri, kalite ve analiz sertifikaları, sigorta belgeleri, gümrük beyannamesi ve ilgili EPDK lisans veya uygunluk kayıtları

önem taşır.

Akaryakıt harici petrol ürünlerinde EPDK uygunluk yazısı sisteminin bulunması nedeniyle ürünün niteliğine göre ek belge aranabilir.

Bu nedenle belge listesi genel bir “petrol ithalat evrakları” listesine göre değil, ürünün GTİP’i üzerinden işlem bazında oluşturulmalıdır.

Petrol Ürününün GTİP’i Yanlış Beyan Edilirse Ne Olur?

Petrol ithalatındaki en ciddi hukuki risklerden biri ürünün gerçeğinden farklı bir GTİP veya ticari tanımla beyan edilmesidir.

Yanlış sınıflandırma nedeniyle vergi farkı ve gümrük cezaları ortaya çıkabileceği gibi, ürünün niteliğine ve fiilin özelliklerine göre olay ceza hukuku boyutu da kazanabilir.

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu akaryakıtı özel olarak tanımlamakta ve kaçakçılık fiilleri bakımından akaryakıta ilişkin hükümler içermektedir.

Ticaret Bakanlığının denetim örneklerinde de başka bir ürün olarak beyan edilen petrol türevlerinin analiz sonucunda akaryakıt niteliğinde olduğunun tespit edilmesi üzerine eşyalara el konulduğu ve Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu görülmektedir.

Bu nedenle petrol ithalatında;

“GTİP’i düşük vergili pozisyondan yazalım, gümrükte sorun çıkarsa sonra düzeltiriz.”

yaklaşımı son derece ciddi hukuki risk taşır.

Baz Yağ veya Solvent İthal Edip Akaryakıt Olarak Satmak Mümkün müdür?

Hayır.

Akaryakıt harici petrol ürünlerinin ithal edilme amacı dışında kullanılarak akaryakıt olarak piyasaya sürülmesi hem petrol piyasası mevzuatı hem de kaçakçılıkla mücadele mevzuatı bakımından ciddi sonuçlar doğurabilir.

Ticaret Bakanlığı geçmiş denetimlerinde baz yağ ve solvent gibi ürünlerin amacı dışında kullanılarak kaçak akaryakıta dönüştürüldüğü olaylarda 5015 ve 5607 sayılı Kanunlar kapsamında adli ve idari süreçler yürütüldüğünü açıklamıştır.

Bu nedenle akaryakıt harici petrol ürünü ithal eden sanayi şirketlerinin yalnızca ithalat aşamasında değil, ürünün tesiste fiilen hangi amaçla kullanıldığını gösterebilecek üretim, stok ve muhasebe kayıtlarını da düzenli şekilde tutması önemlidir.

Lisanssız Petrol İthalatının Sonuçları Nelerdir?

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında lisansa tabi bir faaliyetin gerekli lisans olmaksızın yürütülmesi ciddi idari yaptırım riskleri doğurur.

Petrol piyasası mevzuatında aykırılığın niteliğine göre idari para cezaları, faaliyetlerin durdurulması ve lisansla ilgili yaptırımlar uygulanabilmektedir.

Buna gümrük mevzuatına aykırılık da eklenirse;

ek vergi tahakkuku, gümrük cezaları, eşyanın gümrükte tutulması veya olayın özelliklerine göre kaçakçılık soruşturması gibi sonuçlar gündeme gelebilir. 5607 sayılı Kanun akaryakıtı kaçakçılıkla mücadele rejiminde ayrıca düzenlemektedir.

Dolayısıyla petrol ithalatı, hukuki kontroller sonradan tamamlanabilecek bir ticari faaliyet değildir.

Türkiye’ye Petrol İthalatı Adım Adım Nasıl Yapılır?

Türkiye’ye petrol veya petrol ürünü ithalatında sağlıklı hukuki süreç genel olarak şu sırayla ilerlemelidir:

1. İthal edilecek ürün belirlenir.
   Ham petrol, motorin, benzin, LPG, baz yağ veya solvent ayrımı yapılır.
2. GTİP ve teknik özellikler tespit edilir.
   Ürünün ticari ismiyle yetinilmez.
3. EPDK rejimi belirlenir.
   Ürün için lisans mı, uygunluk yazısı mı veya başka bir izin mi gerektiği tespit edilir.
4. Gerekli lisans alınır.
   Akaryakıt ithalatında ilgili EPDK lisansının bulunması sağlanır. EPDK lisans başvurularını elektronik sistem üzerinden yürütmektedir.
5. Yabancı satıcı incelenir ve satış sözleşmesi hazırlanır.
6. Terminal ve depolama altyapısı oluşturulur.
7. Gerekli EPDK ithalat bildirimi yapılır.
   Akaryakıt ithalat bildirimleri ithalattan önce gerçekleştirilir.
8. Yetkili ihtisas gümrüğü belirlenir.
   Ürünün ham petrol, akaryakıt, LPG veya solvent/petrol ürünü olmasına göre ilgili ihtisas gümrüğü seçilir.
9. Gümrük beyannamesi ve ek belgeler hazırlanır.
10. Gerekirse numune ve laboratuvar analizi gerçekleştirilir.
11. Vergi ve mali yükümlülükler yerine getirilir.
12. EPDK’nın marker, stok, bildirim ve piyasa izleme yükümlülükleri uygulanır. EPDK petrol piyasasında ulusal marker ve zorunlu petrol stoku için ayrı sistemler yürütmektedir.

Türkiye’ye Petrol İthal Etmek İçin Ne Kadar Sermaye Gerekir?

Petrol ithalatında tek bir asgari operasyon bütçesinden söz etmek mümkün değildir.

Maliyet;

ürün miktarı, petrol fiyatı, taşıma şekli, gemi büyüklüğü, terminal gideri, depolama, sigorta, vergiler, zorunlu stok yükümlülüğü ve finansman maliyetine göre değişir.

Bunun yanında EPDK lisansı bakımından şirketin teknik ve ekonomik yeterliliği de önemlidir. EPDK farklı lisans türleri için ayrı başvuru ve lisans alma bedelleri uygulamakta ve bu bedeller dönemsel olarak Kurul kararlarıyla belirlenmektedir.

Bu nedenle yatırımcı açısından yalnızca;

“10.000 ton petrolün satın alma fiyatı nedir?”

sorusuyla fizibilite hazırlanması doğru değildir.

Gerçek yatırım maliyetinin içerisinde mevzuata uyum ve lojistik altyapısı da bulunur.

Petrol İthalatında Gümrük Müşaviri Yeterli midir?

Hayır.

Gümrük müşaviri ithalatın gümrük boyutunun yürütülmesinde son derece önemli olmakla birlikte petrol ithalatı aynı zamanda;

• EPDK lisans hukuku,
• enerji piyasası mevzuatı,
• uluslararası satış sözleşmeleri,
• vergi hukuku,
• gümrük hukuku,
• gerektiğinde kaçakçılıkla mücadele mevzuatı

ile bağlantılıdır.

Bu nedenle özellikle ilk kez petrol ithalatı yapacak şirketlerde operasyon başlamadan önce hukukçu, gümrük müşaviri, teknik uzman ve mali müşavirin birlikte çalışması çok daha güvenli bir yöntemdir.

Petrol İthalatında Hukuki İnceleme Neden Gemi Yola Çıkmadan Yapılmalıdır?

Petrol ticaretinde yapılan en pahalı hatalardan biri, hukuki kontrolün ürün Türkiye’ye geldikten sonra yapılmasıdır.

Örneğin şirket 10.000 ton petrol ürününü satın almış, gemi yüklenmiş ve Türkiye’ye doğru hareket etmiş olabilir.

Ancak daha sonra;

ürünün şirket lisansı kapsamında olmadığı, yanlış ihtisas gümrüğüne yönlendirildiği, EPDK uygunluk yazısının eksik olduğu veya ürünün GTİP’inin farklı değerlendirilmesi gerektiği

ortaya çıkabilir.

Bu durumda şirket yalnızca hukuki sorunla değil;

gemi bekleme, demuraj, terminal, depolama, finansman ve yeniden ihracat maliyetleriyle

de karşılaşabilir.

Bu nedenle petrol ithalatında en doğru hukuki yaklaşım, satın alma sözleşmesinden önce ithalat uygunluk incelemesi yapılmasıdır.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye’ye bireysel olarak petrol ithal edilebilir mi?

Ticari miktarda ham petrol veya akaryakıt ithalatı, petrol piyasası lisans ve gümrük rejimine tabi bir faaliyettir. Sıradan bireysel mal ithalatı sistemiyle ticari tanker veya gemi bazında akaryakıt ithalatı yapılamaz.

Türkiye’ye motorin ithal etmek için EPDK lisansı gerekir mi?

Evet. Motorin akaryakıt piyasası kapsamında bulunduğundan ithalatın ilgili EPDK lisansı kapsamında gerçekleştirilmesi gerekir. Dağıtıcıların ithalatı da kendi lisans kapsamlarıyla sınırlıdır.

Petrol ithalatı herhangi bir gümrük müdürlüğünden yapılabilir mi?

Hayır. Ticaret Bakanlığı ham petrol ve akaryakıt, LPG ile solvent ve bazı petrol ürünleri bakımından ihtisas gümrüğü uygulaması yürütmektedir.

Baz yağ ithalatında EPDK izni gerekir mi?

Baz yağ ve diğer akaryakıt harici petrol ürünlerinde ürünün GTİP’i ve kullanım amacına göre EPDK’nın akaryakıt harici ürün uygunluk sistemi gündeme gelebilir. EPDK bu konuda ayrı başvuru sistemi yürütmektedir.

İthal edilen akaryakıt gümrükte analiz edilir mi?

Ürünün niteliğine ve gümrük denetimine göre numune ve laboratuvar analizi yapılabilir. Petrol ürünlerinde yanlış beyanların laboratuvar tahlilleriyle tespit edildiği gümrük uygulamaları bulunmaktadır.

Petrol ithalatında ulusal marker gerekir mi?

Türkiye’de akaryakıt piyasasında ulusal marker sistemi bulunmaktadır. İthal edilen ürünün marker kapsamındaki yükümlülükleri ürün ve faaliyet bazında EPDK mevzuatına göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Petrol ithalatında zorunlu stok tutulur mu?

Petrol piyasasında zorunlu petrol stoku sistemi bulunmaktadır. EPDK rafinerici ve dağıtıcı lisansı sahipleri için stok hesaplama ve izleme sistemi uygulamaktadır.

Yanlış GTİP ile petrol ithal edilirse ne olur?

Yanlış beyan vergi ve gümrük yaptırımlarına neden olabileceği gibi, fiilin özelliklerine göre 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında adli soruşturma riski de ortaya çıkabilir.

Sonuç

Türkiye’ye yurt dışından petrol ithalatı, yalnızca uluslararası satıcı bulup ürünü satın almak ve gümrük beyannamesi vermekten ibaret değildir.

Petrol piyasası Türkiye’de özel lisans ve denetim sistemine tabidir. Bu nedenle ilk olarak ithal edilecek ürünün ham petrol, akaryakıt, LPG veya akaryakıt harici petrol ürünü olup olmadığı belirlenmelidir.

Ardından;

ürünün GTİP’i, EPDK lisansı veya uygunluk yükümlülüğü, ithalat bildirimi, ihtisas gümrüğü, teknik standartlar, depolama altyapısı, ulusal marker, zorunlu petrol stoku ve vergisel yükümlülükler

birlikte incelenmelidir. EPDK güncel olarak petrol piyasası lisanslarını elektronik sistem üzerinden yürütmekte; akaryakıt harici ürün, ulusal marker ve zorunlu stok işlemleri için ayrı sistemler uygulamaktadır.

Özellikle motorin veya benzin ithal etmek isteyen bir şirketin yalnızca dış ticaret yapmaya yetkili olması yeterli değildir. İthalatın EPDK lisansı kapsamında olması ve Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğindeki bildirim yükümlülüklerinin yerine getirilmesi gerekir.

Aynı şekilde ürün Türkiye’ye geldikten sonra kullanılacak gümrük idaresi de rastgele belirlenemez. Ticaret Bakanlığı ham petrol ve akaryakıt, LPG ve bazı diğer petrol ürünleri bakımından ihtisas gümrüğü uygulamasını sürdürmektedir.

Petrol ithalatında en ciddi risklerden biri ise ürünün yanlış GTİP veya yanlış ticari tanımla beyan edilmesidir. Böyle bir hata yalnızca ek vergi ve idari ceza doğurmakla kalmayıp, olayın özelliklerine göre 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında soruşturmaya kadar uzanabilir.

Bu nedenle Türkiye’ye petrol ithal etmek isteyen şirketlerin, ürünün satın alınmasından ve özellikle geminin yüklenmesinden önce EPDK lisansı, ürün sınıflandırması, GTİP, gümrük, vergi, depolama ve uluslararası satış sözleşmesi bakımından kapsamlı bir hukuki uygunluk incelemesi yaptırması önem taşır.

Petrol ithalatında hukuki kontrolün doğru zamanı, ürün gümrükte beklerken değil; satın alma sözleşmesi imzalanmadan öncedir.