Özel Hastane Ücret İadesi İçin İcra Takibi Başlatılabilir mi?

Özel hastanelerde sunulan sağlık hizmetleri karşılığında alınan ücretler, uygulamada sıkça uyuşmazlığa konu olmaktadır. Hastadan talep edilen bedelin mevzuata aykırı olması, sözleşmede öngörülmeyen kalemlerin faturaya yansıtılması, Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamında karşılanması gereken bir hizmet için ayrıca tahsilat yapılması ya da açıkça fazla ücret alınması durumlarında, hasta veya hasta yakını ücret iadesi talep edebilir. Bu noktada en çok merak edilen hususlardan biri, özel hastane ücret iadesi için doğrudan icra takibi başlatılıp başlatılamayacağıdır.

Bu yazıda, özel hastane ücret iadesi alacağının hukuki niteliği, icra takibine konu edilip edilemeyeceği, hangi icra yolunun tercih edilmesi gerektiği, itiraz halinde izlenecek yol, görevli ve yetkili mahkeme, zamanaşımı süresi ve uygulamada dikkat edilmesi gereken hususlar ayrıntılı biçimde ele alınacaktır.

1. Özel Hastane Ücret İadesi Alacağının Hukuki Niteliği

Özel hastaneler ile hasta arasında kurulan ilişki, ağırlıklı olarak bir özel hukuk sözleşmesine dayanır. Bu sözleşme çoğu durumda hasta kabul sözleşmesi niteliğindedir ve bünyesinde eser, vekâlet ve hizmet unsurlarını barındırabilir. Hasta, aldığı sağlık hizmeti karşılığında belirlenen ücreti ödemekle yükümlüdür; ancak bu ücretin hukuka ve mevzuata uygun olması gerekir.

Fazla veya haksız tahsil edilen tutarın iadesi talebi genellikle şu hukuki temellere dayanır:

Sebepsiz zenginleşme hükümleri (Türk Borçlar Kanunu m. 77 ve devamı)
Sözleşmeye aykırılık
Haksız şart içeren sözleşme hükümleri
Tüketicinin korunmasına ilişkin düzenlemeler
SGK mevzuatına aykırılık

Bu çerçevede, hastanın talebi bir alacak talebidir. Dolayısıyla, belirli ve muaccel hale gelmiş bir para alacağı söz konusu ise, bu alacak icra takibine konu edilebilir.

2. İcra Takibi Nedir ve Hangi Kanuna Dayanır?

İcra takibi, alacaklının, borçludan alacağını devlet gücü aracılığıyla tahsil etmesini sağlayan hukuki yoldur. Bu süreç, esas olarak İcra ve İflas Kanunu hükümlerine tabidir.

Alacaklı, elindeki belge ve alacağın niteliğine göre:

İlamsız icra takibi
İlamsız genel haciz yolu
İlamsız takip (kambiyo senetlerine mahsus)
İlâmlı icra takibi

yollarından birini seçebilir.

Özel hastane ücret iadesi taleplerinde çoğunlukla ilamsız genel haciz yolu ile icra takibi gündeme gelir.

3. Özel Hastane Ücret İadesi İçin Doğrudan İcra Takibi Başlatılabilir mi?

Evet, özel hastane ücret iadesi alacağı için doğrudan icra takibi başlatılması mümkündür. Ancak burada dikkat edilmesi gereken temel husus, alacağın:

Belirli (miktarının net olması),
Muaccel (ödenmesi gereken tarihin gelmiş olması),
Hukuken talep edilebilir olmasıdır.

Örneğin:

15.000 TL olarak tahsil edilen bir ameliyat ücretinin, mevzuat gereği en fazla 10.000 TL olabileceği sabitse,
SGK kapsamındaki bir işlem için 3.000 TL ilave ücret alınmışsa,
Hastaya bildirilmeyen bir kalem faturaya eklenmişse,

fazla tahsil edilen tutar belirli bir para alacağıdır ve icra takibine konu edilebilir.

4. İlamsız Genel Haciz Yoluyla Takip Süreci

Özel hastane ücret iadesi için en yaygın yöntem ilamsız genel haciz yoludur. Süreç şu şekilde işler:

Alacaklı, icra dairesine başvurarak takip talebinde bulunur.
İcra dairesi borçlu özel hastaneye ödeme emri gönderir.
Borçlu 7 gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir.
Takip kesinleştiğinde haciz aşamasına geçilebilir.

Burada önemli olan, alacaklı tarafından icra takibine dayanak yapılacak belgelerin dosyaya sunulmasıdır. Fatura, ödeme dekontu, sözleşme ve hastane kayıtları bu aşamada büyük önem taşır.

5. Hastanenin İtiraz Etmesi Halinde Ne Olur?

Özel hastane, ödeme emrine süresi içinde itiraz ederse icra takibi durur. Bu durumda alacaklı iki yoldan birini izleyebilir:

İtirazın kaldırılması talebi
İtirazın iptali davası

İtirazın iptali davası genellikle görevli mahkemede açılır ve mahkeme alacağın varlığını inceler. Mahkeme alacağı haklı bulursa icra takibi devam eder ve ayrıca icra inkâr tazminatına da hükmedilebilir.

6. Görevli ve Yetkili Mahkeme

Özel hastane ücret iadesi taleplerinde görevli mahkeme, uyuşmazlığın niteliğine göre değişebilir.

Eğer hasta bir tüketici konumundaysa ve hizmet ticari veya mesleki amaç dışında alınmışsa, görevli mahkeme:

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında Tüketici Mahkemesi olacaktır.

Tüketici mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, tüketici mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Yetkili mahkeme ise genellikle:

Davalının yerleşim yeri,
Sözleşmenin ifa edildiği yer,
Tüketicinin yerleşim yeri

olabilir.

7. Zamanaşımı Süresi

Özel hastane ücret iadesi taleplerinde zamanaşımı süresi, talebin dayanağına göre değişir.

Sebepsiz zenginleşmeye dayalı taleplerde, Türk Borçlar Kanunu m. 82 uyarınca:

Alacaklı, geri isteme hakkını öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl,
Her hâlükârda zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıl

içinde talepte bulunmalıdır.

Tüketici işlemlerinde ise genel zamanaşımı süresi 10 yıl olarak uygulanabilmektedir.

Zamanaşımı süresi dolmadan icra takibi başlatılması büyük önem taşır.

8. İcra Takibinden Önce İhtarname Gönderilmeli mi?

Her ne kadar zorunlu olmasa da, icra takibinden önce hastaneye yazılı ihtarname gönderilmesi uygulamada önemlidir. Bu ihtarname ile:

Fazla tahsil edilen tutar açıkça belirtilir,
Dayanak mevzuat açıklanır,
Belirli süre içinde ödeme talep edilir.

İhtarname gönderilmesi, ileride açılacak davada iyi niyet göstergesi olarak değerlendirilebilir ve temerrüt tarihinin belirlenmesinde rol oynayabilir.

9. İcra Takibinin Avantajları ve Riskleri

Avantajları

Hızlıdır.
Dava açmadan alacak tahsili imkânı sağlar.
Borçlu itiraz etmezse kısa sürede haciz aşamasına geçilebilir.

Riskleri

Borçlunun itiraz etmesi halinde dava süreci başlar.
Yetersiz belge ile başlatılan takip, itirazın iptali davasında reddedilebilir.
Kötü niyetli takip iddiası gündeme gelebilir.

Bu nedenle icra takibi öncesinde hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.

10. SGK Kapsamındaki Hastanelerde İlave Ücret Sorunu

SGK ile sözleşmeli özel hastaneler, belirli oranlarda ilave ücret alabilir. Ancak mevzuata aykırı şekilde yüksek oranlarda tahsilat yapılması durumunda, hasta iade talep edebilir.

Bu tür durumlarda hem SGK’ya şikâyet hem de icra takibi yoluna başvurulabilir. SGK denetimi ile idari yaptırım uygulanması, icra takibinden bağımsızdır.

11. Manevi Tazminat ve İcra Takibi

İcra takibi yalnızca para alacakları için başlatılabilir. Manevi tazminat talepleri ise mahkeme kararı gerektirir. Dolayısıyla manevi tazminat için önce dava açılmalı, karar kesinleştikten sonra ilâmlı icra takibi yapılmalıdır.

12. Delil Toplama ve İspat Yükü

İcra takibi başlatmadan önce şu belgelerin temin edilmesi önemlidir:

Ayrıntılı fatura
Ödeme dekontu
Sözleşme örneği
Hastane epikriz raporu
SGK provizyon kayıtları

İtirazın iptali davasında ispat yükü alacaklıya aittir. Bu nedenle belgeye dayalı hareket edilmelidir.

13. Kısmi Ödeme ve İcra Takibi

Hastane fazla ücretin bir kısmını iade etmişse, kalan kısım için icra takibi başlatılabilir. Ancak yapılan ödemenin mahsubu doğru şekilde hesaplanmalıdır.

14. Arabuluculuk Zorunlu mu?

Özel hastane ücret iadesi uyuşmazlıklarında, dava şartı arabuluculuk genellikle uygulanmaz. Ancak ticari nitelik taşıyan bazı durumlarda arabuluculuk gündeme gelebilir. Somut olayın niteliği değerlendirilmelidir.

15. Sonuç: Hangi Durumda İcra Takibi Mantıklıdır?

Özel hastane ücret iadesi için icra takibi başlatılması hukuken mümkündür ve çoğu durumda etkili bir yoldur. Ancak şu şartlar sağlanıyorsa tercih edilmelidir:

Alacak belirli ve hesaplanabilir ise,
Belgeler güçlü ise,
Zamanaşımı süresi dolmamışsa,
Hastane ile uzlaşma sağlanamamışsa.

Aksi takdirde önce dava açmak daha güvenli olabilir.

Özel hastane ücret iadesi taleplerinde doğru hukuki yolun belirlenmesi, hem zaman hem de maliyet açısından büyük önem taşır. Profesyonel hukuki destek alınarak sürecin planlanması, alacağın etkin ve hızlı biçimde tahsil edilmesini sağlayacaktır.

Single Blog Title