Özel Hastanelerde İlave Ücret Sınırları ve İade Davaları (2026 Güncel Hukuki Rehber)

Özel hastanelerde ilave ücret sınırları ve iade davaları, son yıllarda sağlık hukuku alanında en fazla uyuşmazlık doğuran konuların başında gelmektedir. Özellikle SGK ile sözleşmeli özel hastanelerin yasal sınırları aşarak hastalardan ek ücret talep etmesi, hem idari yaptırımlara hem de tüketici mahkemelerinde açılan iade davalarına konu olmaktadır.

Özel hastane ilave ücret nedir?
SGK ilave ücret sınırı kaçtır?
Hangi durumlarda ilave ücret alınamaz?
Fazla alınan ücret nasıl geri alınır?
İlave ücret iade davası nasıl açılır?
Tazminat talep edilebilir mi?

sorularının tamamı ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.

1. İlave Ücret Nedir?

İlave ücret, SGK’lı bir hastanın özel hastanede aldığı sağlık hizmeti karşılığında, SGK tarafından karşılanan bedel dışında hastadan talep edilen ek ödemedir.

SGK, sağlık hizmetinin belirli bir kısmını karşılar. Özel hastane ise mevzuatın izin verdiği oranda hastadan ek ücret alabilir. Ancak bu ücret:

Serbest piyasa koşullarına göre belirlenemez,
Yasal üst sınırı aşamaz,
Belirli hallerde hiç alınamaz.

İşte uyuşmazlıkların büyük kısmı bu sınırın aşılması nedeniyle ortaya çıkmaktadır.

2. İlave Ücretin Hukuki Dayanakları

Özel hastanelerde ilave ücret uygulaması şu temel mevzuata dayanmaktadır:

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
Sağlık Uygulama Tebliği (SUT)
Özel Hastaneler Yönetmeliği
Hasta Hakları Yönetmeliği
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun

SGK ile sözleşmeli özel hastaneler, bu mevzuat hükümlerine uymak zorundadır.

3. SGK İlave Ücret Sınırı Nedir?

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile anlaşmalı özel hastaneler, SGK’nın ödediği sağlık hizmet bedelinin belirli bir yüzdesine kadar ilave ücret alabilir.

Genel sistem şu şekilde işler:

SGK işlem için referans bir bedel belirler.
Hastane, bu bedelin mevzuatta belirlenen oranı kadar ek ücret talep edebilir.
Bu oran hastanenin türüne göre değişebilir.

Bu sınırın aşılması halinde fazla tahsil edilen kısım hukuka aykırı olur ve iadesi gerekir.

4. Hangi Durumlarda İlave Ücret Alınamaz?

Bazı hallerde özel hastaneler hiç ilave ücret talep edemez.

4.1. Acil Haller

Gerçek acil durumlarda ilave ücret alınamaz.

4.2. Yoğun Bakım Hizmetleri

Belirli yoğun bakım hizmetleri ilave ücrete tabi değildir.

4.3. Yanık Tedavisi

Yanık tedavileri ilave ücret dışında bırakılmıştır.

4.4. Kanser Tedavisi

Belirli kanser tedavileri için ilave ücret alınamaz.

4.5. Yenidoğan Hizmetleri

Yenidoğan yoğun bakım hizmetleri özel düzenlemelere tabidir.

Bu durumlarda ücret alınması açık şekilde mevzuata aykırıdır.

5. Özel Hastanelerde İlave Ücret Sınırının Aşılması

Uygulamada en sık karşılaşılan ihlal, yasal oranın aşılmasıdır.

Örnek senaryo:

SGK bir işlem için 2.000 TL ödüyorsa ve hastane için belirlenen üst sınır %200 ise, en fazla 4.000 TL ilave ücret alınabilir. Daha fazlası hukuka aykırıdır.

Hastalar çoğu zaman bu sınırı bilmedikleri için fazla ödeme yapmaktadır.

6. Paket Fiyat Uygulaması ve Hukuki Sorunlar

Bazı özel hastaneler “paket fiyat” adı altında ilave ücret sınırını dolaylı şekilde aşabilmektedir.

Ancak:

Paket fiyat uygulaması, yasal sınırı bertaraf etmez.
Hastaya imza attırılmış olması, hukuka aykırılığı ortadan kaldırmaz.

Mahkemeler somut olay bazında değerlendirme yapmaktadır.

7. Fazla İlave Ücret Nasıl Tespit Edilir?

Fazla tahsilatın tespiti için şu belgeler incelenir:

Hastane faturası
SGK provizyon belgesi
SUT işlem kodları
Ödeme dekontları
Epikriz raporu

Gerekirse bilirkişi incelemesi yapılır.

8. Fazla İlave Ücret Nasıl Geri Alınır?

8.1. Hastaneye Başvuru

Yazılı iade talebi yapılmalıdır.

8.2. SGK’ya Şikayet

SGK denetim yaparak idari yaptırım uygulayabilir.

8.3. Tüketici Hakem Heyeti

Belirli parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda zorunlu başvuru yoludur.

8.4. İlave Ücret İade Davası

Tutar yüksekse Tüketici Mahkemesi’nde dava açılır.

9. İlave Ücret İade Davaları

Özel hastanelerde ilave ücret sınırlarının aşılması halinde açılan davalar genellikle “alacak davası” niteliğindedir.

Görevli mahkeme:
Tüketici Mahkemesi

Yetkili mahkeme:
Hastanın yerleşim yeri veya hastanenin bulunduğu yer mahkemesi

Dava dilekçesinde:

Yasal sınırın aşılması
Tahsil edilen miktar
SGK mevzuatı
Tüketici hukuku dayanakları

açıkça belirtilmelidir.

10. Faiz Talebi

Fazla alınan ilave ücret için yasal faiz talep edilebilir. Faiz genellikle ödeme tarihinden itibaren işletilir.

11. Zamanaşımı Süresi

Genel olarak 5 yıllık zamanaşımı süresi uygulanmaktadır. Ancak olayın niteliğine göre farklı değerlendirme yapılabilir.

Hak kaybı yaşamamak için gecikmeden hukuki başvuru yapılmalıdır.

12. Tazminat Talebi Mümkün mü?

Eğer fazla ücret nedeniyle:

Maddi zarar oluşmuşsa
Tedavi gecikmişse
Psikolojik mağduriyet doğmuşsa

maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.

13. Hastanelerin Sık Kullandığı Savunmalar

Ücret mevzuata uygundur.
Hastaya bilgi verilmiştir.
Paket fiyat sözleşmesi yapılmıştır.
Acil durum yoktur.

Ancak bu savunmalar, yasal sınırın aşılması halinde geçerlilik kazanmaz.

14. İspat Yükü

Hasta:

Ödeme yaptığını ispat eder.

Hastane:

Ücretin yasal sınırlar içinde olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.

Mahkeme genellikle bilirkişi raporu alır.

15. İlave Ücret ile Katılım Payı Arasındaki Fark

Katılım payı, SGK tarafından belirlenen ve devlet hastanelerinde de uygulanan sabit bir ödemedir.

İlave ücret ise yalnızca özel hastanelerde söz konusudur ve oran sınırlamasına tabidir.

16. En Çok Sorulan Sorular

Özel hastane ilave ücret sınırı nedir?

SGK’nın ödediği bedelin mevzuatta belirlenen yüzdesini aşamaz.

İlave ücret iadesi davası açılabilir mi?

Evet, Tüketici Mahkemesi’nde alacak davası açılabilir.

Paket fiyat hukuka uygun mu?

Yasal sınırı aşmıyorsa mümkündür; aşarsa hukuka aykırıdır.

İlave ücret iadesi ne kadar sürer?

Dava süreci ortalama 8–18 ay sürebilir.

17. Sonuç: İlave Ücret Sınırları Bağlayıcıdır

Özel hastanelerde ilave ücret uygulaması serbest değildir. SGK mevzuatı ile belirlenen sınırlar bağlayıcıdır. Bu sınırın aşılması halinde hasta:

Ücret iadesi
Faiz
Gerekirse tazminat

talep edebilir.

Sağlık hizmeti ticari bir faaliyet olmakla birlikte kamu yararı ağır basar. Bu nedenle ilave ücret sınırlarının aşılması hukuki denetime tabidir.

Hak kaybı yaşamamak için ödeme belgelerinizi saklayın ve gerektiğinde hukuki destek alın.

Single Blog Title