Giriş: Hakemin Tarafsızlığı Sporun Temelidir

Spor müsabakalarının adil ve dürüst bir şekilde yürütülmesi, büyük ölçüde hakemlerin tarafsızlığına ve bağımsızlığına bağlıdır. Bu nedenle hakemlerin şike girişimi, bahis ilişkisi, manipülasyon şüphesi veya çıkar çatışması içinde olmaları; spor hukukunun en ağır ihlallerinden biri olarak kabul edilir.
Türkiye’de hakemlerin hukuki sorumluluğu;

• 6222 sayılı Kanun,

• TFF Talimatları,

• FIFA Etik Kuralları,

• UEFA Disiplin Tüzüğü,

• TCK (özellikle rüşvet, görevi kötüye kullanma ve şike)

çerçevesinde değerlendirilir.

Bu makalede, hakemlerin bahis ve şike soruşturmalarındaki hukuki sorumluluğu ayrıntılı şekilde incelenmekte; disiplin cezasından ceza yargılamasına kadar tüm süreçler profesyonel bir bakış açısıyla analiz edilmektedir.

---

I. Hakemlere İlişkin Bahis ve Şike Yasağının Kaynakları

Hakemler için bahis yasağı, spor hukukundaki en katı düzenlemelerden biridir. Çünkü hakemin küçük bir menfaat karşılığı dahi oyunun sonucunu değiştirme gücü vardır.

1. TFF Hakem ve Gözlemci Talimatı

Talimat gereği:

“Hakemler, gözlemciler ve temsilciler; doğrudan veya dolaylı olarak hiçbir şekilde bahis faaliyetlerine katılamaz.”

Yasağın kapsamı:

• Türk ligi maçları

• Uluslararası müsabakalar

• Bahis sitelerine üyelik

• Kupon paylaşımı

• Bahis reklamı

• Arkadaş hesabından bahis oynama

2. FIFA Code of Ethics

FIFA Etik Kuralları hakemler için çok daha sıkıdır:

• Her türlü bahis faaliyeti yasaktır

• Bahis manipülasyonu şüphesi bildirilmelidir

• Bahis şirketleriyle reklam anlaşması yasaktır

• Bilgi sızdırılması dahi suçtur

3. UEFA Disiplin Tüzüğü

UEFA, Avrupa maçlarında görev yapan hakemler için:

• Bahis ilişkisini ağır suç kabul eder

• Ceza: uzun süreli men + yüksek para cezası

---

II. Hakemin Şike Sorumluluğu: En Ağır Nitelikli Hâl

6222 sayılı Kanun’a göre şike suçunun nitelikli hâli:

“Suçun hakem tarafından işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.”

Temel ceza: 1–3 yıl hapis + adli para cezası
Hakem tarafından işlenmesi hâlinde ceza: 1,5–4,5 yıl arası hapis

Neden daha ağır?

• Hakemin oyuna etkisi çok yüksek

• Müsabakanın yönetimini tek başına sağlar

• Sonuca en fazla etki eden aktördür

• Hakem taraflı davranırsa şikenin ispatı genellikle daha kolaydır

---

III. Hakemlerin İşlediği Tipik Suçlar

Hakemler hakkında en sık yürütülen soruşturmalar:

1. Şike Suçu (6222 m.11)

• Penaltı kararını kasıtlı vermek

• Avantajı kesmek

• Kart dengesini manipüle etmek

• VAR incelemesini görmezden gelmek

2. Teşvik Primi Suçu

Rakip oyuncuların performansını etkilemek için menfaat sağlama.

3. Yasa Dışı Bahis Suçu (7258 m.5)

Hakemin yasa dışı bahis sitesinde kupon oynaması veya başkası adına oynatması.

4. Rüşvet (TCK 252)

Hakemin karar karşılığında menfaat sağlaması doğrudan rüşvet suçuna girer.

5. Görevi Kötüye Kullanma (TCK 257)

Hakemin görevinin gereklerine aykırı davranması.

---

IV. Hakem Soruşturmalarında Kullanılan Teknik Deliller

Hakem şikelerinin aydınlatılması için teknik deliller kritik rol oynar.

1. VAR ve Maç Görüntüleri

Hakemin:

• Net faulü vermemesi

• Avantajı kesmesi

• Açık penaltıyı görmezden gelmesi

• Haksız kırmızı kart

• Ofsayt çizgisi uygulamasındaki tutarsızlık

şike şüphesini artırır.

2. HTS ve Tape Kayıtları

Telefon görüşme trafiği, hakem–kulüp yöneticisi veya bahis örgütleri arasındaki bağlantıyı gösterir.

3. Banka Hareketleri

• Hakemin hesaplarına ani para girişleri

• Üçüncü kişiden gelen para

• Kripto transferleri

• Yakın akrabalar üzerinden para akışı

somut delil niteliğindedir.

4. Dijital Deliller

• WhatsApp yazışmaları

• Telegram grupları

• Notlar, e-postalar

• VPN kayıtları

Hakemlerle ilgili en güçlü delil türüdür.

---

V. Yargıtay’ın Hakem Şikelerine Yaklaşımı

Yargıtay 5. Ceza Dairesi hakem şikeleriyle ilgili çok katı bir duruşa sahiptir.

1. Hakem Tarafından Yapılan Şike, En Ağır İhlaldir

“Hakemin müsabakanın sonucunu etkileyen kasıtlı davranışı, sporun özüne zarar verir.”

2. Menfaat Unsuru Zorunludur

Performans hatası ile şike kastı ayrımını yaparken Yargıtay şu kriterleri kullanır:

• Para transferi

• Karşılıklı yazışmalar

• Şifreli mesajlar

• Kulüp yöneticisiyle iletişim

• Akrabalar üzerinden yapılan ödeme

3. Tek Bir Hatalı Karar Şike Sayılabilir mi?

Hayır.

“Sıradan bir hakem hatası ile şike kastı karıştırılmamalıdır.”

Şike için mutlaka:

• Menfaat

• Kasıt

• Bağlantı

• Önceden yapılan organizasyon

unsurlarından en az biri aranır.

---

VI. TFF Disiplin Süreci: PFDK – Tahkim – MHK İncelemesi

Hakem hakkında iddia olduğunda süreç şu şekildedir:

1. MHK Ön İncelemesi

Merkez Hakem Kurulu:

• Maç görüntülerini inceler

• Hakemin performans analizini yapar

• Gerekirse hakemi dinler

2. Etik Kurul İncelemesi

Hakemin menfaat ilişkisi iddiası varsa devreye girer.

3. PFDK Süreci

Hakem disiplin soruşturması açılır.

Cezalar:

• Süresiz men

• Sınıf düşürme

• Hakemlik lisansı iptali

• Para cezası

4. Tahkim Kurulu

Hakem, PFDK kararına Tahkim’de itiraz edebilir.

Tahkim, şike iddialarında:

• “Comfortable satisfaction” standardı

• Düşük ispat eşiği

kullanır.

---

VII. Hakemlerin Hukuki Savunma Stratejileri

Hakem için savunma süreci çok yönlü yürütülmelidir.

1. Şike Kastının Yokluğu

Hakemin hatası teknik olabilir, kasıt olmayabilir.

2. Para Akışıyla İlişkinin Kesilmesi

Menfaat unsurunun zayıflatılması savunmanın temelidir:

• Aile içi borç

• Önceden verilmiş bir hediye

• Ticari ilişki

belgelerle desteklenmelidir.

3. Dijital Delillerin Usulsüzlüğü

Hash değeri, imaj alma süreci, elkoyma tutanakları eksik olabilir.

4. VAR Analizi ve Uzman Görüşleri

Hakemin kararının teknik analizi yapılabilir.

---

VIII. Hakemlerin Bahisle Bağlantılı Olmasının Toplumsal Etkileri

Hakemlerin bahis ilişkisine girmesi:

• Spor güvenini sarsar

• Ekonomik zarar oluşturur

• Taraftar şiddetini artırır

• Federasyonlara olan güveni zedeler

• Uluslararası itibar kaybına yol açar

Bu nedenle hukuk düzeni hakem ihlallerini en ağır şekilde cezalandırır.

---

Sonuç

Hakemlerin bahis oynaması, şike girişiminde bulunması veya manipülasyon amacıyla hareket etmesi spor hukukunun en ağır ihlallerindendir. 6222 sayılı Kanun, TFF Talimatı, FIFA ve UEFA kuralları hakemlere hem disiplin hem ceza hukuku yönünden çok sıkı sorumluluk yüklemektedir.

Hakemin şike dosyalarındaki sorumluluğu;

• finansal hareketler,

• telefon görüşmeleri,

• dijital deliller,

• maç görüntüleri
  ile somutlaştırılır.

Bu nedenle hakem soruşturmalarının profesyonelce yürütülmesi, delillerin eksiksiz incelenmesi ve hukuki sürecin uzman avukat tarafından takip edilmesi hayati önem taşır.