Pasaport Hasta Haklarını Değiştirir mi? Türkiye’de Yabancı Hastaların Tedavi, Ücret, Sigorta ve Tazminat Hakları

Pasaport Hasta Haklarını Değiştirir mi? Türkiye’de Yabancı Hastaların Tedavi, Ücret, Sigorta ve Tazminat Hakları

Giriş

Türkiye’ye estetik operasyon, diş tedavisi, saç ekimi, organ nakli, göz ameliyatı, ortopedik müdahale veya başka bir tedavi amacıyla gelen yabancıların sayısı arttıkça sağlık hizmetlerinden kaynaklanan hukuki uyuşmazlıklar da çoğalmaktadır. Bunun yanında Türkiye’de turist olarak bulunurken hastalanan, trafik kazası geçiren veya acil tıbbi müdahaleye ihtiyaç duyan yabancılar da sağlık sistemine farklı bir hukuki statüyle dâhil olmaktadır.

Yabancı hastaların Türkiye’deki hakları yalnızca sağlık turizmi mevzuatından ibaret değildir. Hasta Hakları Yönetmeliği, Türk Borçlar Kanunu, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, kişisel verilerin korunmasına ilişkin düzenlemeler ve uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri birlikte değerlendirilmelidir.

Temel kural şudur:

Bir kişinin yabancı ülke vatandaşı olması, onun Türkiye’de hasta haklarından yararlanmasına engel değildir.

Buna karşılık tedavi bedelinin kim tarafından karşılanacağı; yabancının Türkiye’deki statüsüne, sosyal güvenlik durumuna, özel sigorta poliçesine, vatandaşı olduğu ülkeyle Türkiye arasında anlaşma bulunup bulunmadığına ve tedavinin acil ya da planlı olmasına göre değişmektedir.

Her Yabancı Hasta Aynı Hukuki Statüde Değildir

Yabancı hastalar bakımından öncelikle hangi kapsamda sağlık hizmeti alındığı belirlenmelidir.

Sağlık Turisti

Sağlık turisti, tedavi olmak amacıyla geçici süreyle Türkiye’ye gelen kişidir. Örneğin saç ekimi, diş implantı, estetik cerrahi, kanser tedavisi veya ortopedik ameliyat amacıyla Türkiye’ye gelen yabancı bu gruptadır.

26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik, sağlık turizmi alanında faaliyet gösterecek sağlık tesislerinin Sağlık Bakanlığından, aracı kuruluşların ise USHAŞ’tan yetki belgesi almasını zorunlu tutmaktadır. Yetki belgeli tesislerin HealthTürkiye sistemine kayıtlı olması ve faaliyetlerini Bakanlık denetimi altında yürütmesi gerekir.

Turistin Sağlığı Kapsamındaki Yabancı

Türkiye’ye tedavi amacıyla gelmemiş olmakla birlikte tatil, toplantı, iş seyahati veya ziyaret sırasında hastalanan yabancı, “turistin sağlığı” kapsamında değerlendirilir.

Bu kişinin geçirdiği ani hastalık, kaza veya acil durum nedeniyle sağlık hizmeti alması mümkündür. Ancak hizmet bedelinin karşılanması, kişinin seyahat sigortasına, özel sağlık sigortasına, sosyal güvenlik anlaşmasına veya doğrudan ödeme yapmasına bağlı olabilir.

Türkiye’de İkamet Eden Yabancı

İkamet izniyle Türkiye’de yaşayan yabancıların sağlık hizmetlerinden yararlanma şekli ayrıca değerlendirilir. İkamet izni başvurularında kural olarak istenen izin süresini kapsayan geçerli sağlık sigortasının bulunması gerekir. Bu şart; ikili sosyal güvenlik anlaşmasına dayalı belge, SGK provizyon belgesi, genel sağlık sigortasına başvuru belgesi veya özel sağlık sigortasıyla karşılanabilir.

Türkiye’de Çalışan Yabancı

Çalışma izniyle Türkiye’de bir işverene bağlı çalışan yabancı, gerekli sosyal güvenlik bildirimlerinin yapılması hâlinde Türk çalışanlar gibi genel sağlık sigortası sistemine dâhil olabilir.

Ancak yabancının kendi ülkesinden geçici görevle Türkiye’ye gönderilmesi ve iki ülke arasında sosyal güvenlik sözleşmesi bulunması hâlinde hangi ülke mevzuatının uygulanacağı ilgili sözleşmeye göre belirlenir.

Yabancı Öğrenci

Türkiye’de yükseköğrenim gören yabancı öğrenciler, ilk kayıt tarihinden itibaren üç ay içinde başvurmaları hâlinde genel sağlık sigortası kapsamına girebilir. Süresinde başvuru yapmayan öğrenciler bakımından özel sağlık sigortası yaptırılması gerekebilir.

Uluslararası veya Geçici Koruma Kapsamındaki Yabancı

Mülteci, uluslararası koruma başvuru sahibi, vatansız kişi veya geçici koruma kapsamındaki yabancıların sağlık hizmetlerine erişimi, sağlık turizmi hükümlerinden farklı özel düzenlemelere tabidir.

Bu kişiler, kendi statülerine ilişkin mevzuat çerçevesinde sağlık hizmeti alır. Uluslararası koruma kapsamındaki, başka sağlık güvencesi ve ödeme gücü bulunmayan kişilerin genel sağlık sigortasının belirli koşullarla karşılanması mümkündür.

Yabancı Hastalar Ayrımcılığa Uğramadan Hizmet Alma Hakkına Sahiptir

Hasta Hakları Yönetmeliği, sağlık hizmetlerinden adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun biçimde yararlanılmasını temel hak olarak kabul etmektedir. Bu hak, yalnızca Türk vatandaşlarına özgü değildir.

Yabancı hasta;

• milliyeti,
• dili,
• dini,
• ekonomik durumu,
• etnik kökeni,
• sosyal veya hukuki statüsü

nedeniyle tıbben gerekli hizmetten keyfî biçimde yoksun bırakılamaz.

Ancak ayrımcılık yasağı, her yabancı hastanın bütün tedavileri ücretsiz alacağı anlamına gelmez. Tedaviye erişim hakkı ile tedavi masraflarının finansmanı birbirinden farklı konulardır.

Sağlık Kuruluşunu ve Hekimi Seçme Hakkı

Yabancı hasta, tabi olduğu mevzuatın ve sigorta sözleşmesinin izin verdiği ölçüde sağlık kuruluşunu ve kendisini tedavi edecek hekimi seçebilir.

Hasta ayrıca;

• kendisini tedavi eden hekim ve sağlık personelinin kimliğini,
• görevini,
• mesleki unvanını,
• uzmanlık alanını

öğrenme hakkına sahiptir.

Hastanın başka bir hekimden görüş istemesi veya tedavisini yürüten hekimin değiştirilmesini talep etmesi de mümkündür. Bununla birlikte sigorta şirketinin yalnızca belirli hastanelerle anlaşmasının bulunması veya tedavinin başka kuruma naklinin tıbben sakıncalı olması bu hakkın kullanımını etkileyebilir.

Yabancı Hasta Anlayabildiği Dilde Bilgilendirilmelidir

Tıbbi müdahalenin hukuka uygun olabilmesi için hastanın yalnızca bir belgeyi imzalaması yeterli değildir. Hastanın uygulanacak işlem konusunda gerçekten bilgilendirilmesi gerekir.

Yabancı hastaya;

• hastalığın teşhisi,
• önerilen tedavi,
• işlemin amacı,
• beklenen yarar,
• önemli riskler,
• muhtemel komplikasyonlar,
• alternatif tedavi yöntemleri,
• tedavinin reddedilmesinin muhtemel sonuçları,
• iyileşme ve takip süreci

anlayabileceği şekilde açıklanmalıdır.

Hasta Hakları Yönetmeliği, bilginin gerektiğinde tercüman kullanılarak, tıbbi terimlerden mümkün olduğunca kaçınılarak ve hastanın anlayabileceği biçimde verilmesini öngörmektedir. Bu nedenle Türkçe bilmeyen hastaya yalnızca Türkçe hazırlanmış standart bir onam formu imzalatılması, aydınlatma yükümlülüğünün gereği gibi yerine getirildiğini tek başına göstermeyebilir.

2025 tarihli sağlık turizmi düzenlemesine göre yetkili sağlık tesislerinde yabancı hastanın kabul, kayıt, tedavi, faturalandırma, taburculuk ve tercümanlık işlemlerini koordine edecek uluslararası sağlık turizmi biriminin oluşturulması gerekir. Bu birimde çalışan personelden en az birinin yabancı dil bildiğinin belgelendirilmesi zorunludur.

Tercümanın yalnızca dil bilen bir refakatçi olması her zaman yeterli olmayabilir. Özellikle ağır cerrahi işlemler, kanser tedavileri ve estetik operasyonlarda tıbbi bilgiyi doğru aktarabilecek yetkinlikte bir tercüman kullanılması önemlidir.

Tedaviyi Kabul Etme, Reddetme ve Durdurma Hakkı

Yasal istisnalar dışında hiç kimse rızası olmadan tıbbi müdahaleye tabi tutulamaz.

Yabancı hasta;

• önerilen tedaviyi kabul edebilir,
• tedaviyi reddedebilir,
• başlamış olan tedavinin durdurulmasını isteyebilir,
• alternatif tedavi yöntemleri hakkında bilgi talep edebilir.

Tedavinin reddedilmesinin hastanın yaşamı veya sağlığı bakımından doğurabileceği sonuçların açıklanması ve bu açıklamanın kayıt altına alınması gerekir.

Acil durumda hastanın bilinci kapalıysa, kanuni temsilcisine ulaşılamıyorsa ve gecikme yaşam veya organ kaybı riski yaratıyorsa tıbben zorunlu müdahalenin rıza beklenmeden yapılması mümkündür. Hasta Hakları Yönetmeliği, tıbbi müdahalelerde rızayı esas almakla birlikte, hastanın iradesini açıklayamadığı ve müdahalenin zorunlu olduğu durumlara ilişkin istisnalar kabul etmektedir.

Mahremiyet ve Sağlık Verilerinin Korunması Hakkı

Yabancı hastanın teşhisi, kullandığı ilaçlar, ameliyat bilgileri, görüntüleri, genetik verileri, cinsel yaşamı ve psikolojik durumu özel hayatın ve kişisel verilerin korunması kapsamındadır.

Muayene ve tedavinin uygun bir gizlilik ortamında yapılması; tedaviyle ilgisi olmayan kişilerin odada bulunmaması; hasta bilgilerinin yetkisiz kişi, işveren, aile üyesi veya aracı kuruluşla paylaşılmaması gerekir.

Hastanın yabancı olması, sağlık bilgilerinin serbestçe yurt dışındaki kişi veya şirketlere aktarılmasına izin vermez. Sağlık verileri özel nitelikli kişisel veri niteliğindedir ve 6698 sayılı Kanun ile kişisel sağlık verilerine ilişkin düzenlemelere uygun biçimde işlenmelidir. Sağlık Bakanlığının Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmeliği, sağlık hizmet sunucularının veri işleme ve güvenlik yükümlülüklerini düzenlemektedir.

Hastanın ameliyat öncesi ve sonrası görüntülerinin reklam, sosyal medya veya internet sitesi amacıyla kullanılması için ayrıca ve açık biçimde bilgilendirilmiş rızasının alınması gerekir. Tedavi onamı, hastanın fotoğraflarının reklam amacıyla kullanılmasına otomatik olarak izin vermez.

Tıbbi Dosyayı ve Tetkik Sonuçlarını Alma Hakkı

Yabancı hasta, kendisine ait tıbbi dosyayı inceleme ve örneğini alma hakkına sahiptir.

Bu kapsamda hasta;

• epikriz raporu,
• ameliyat notu,
• laboratuvar sonuçları,
• radyolojik görüntüler,
• reçeteler,
• patoloji sonuçları,
• kullanılan implant ve malzemelere ilişkin bilgiler,
• onam formları,
• fatura ve ödeme belgeleri

talep edebilir.

Hasta, tıbbi kayıtlarındaki eksik veya yanlış kişisel bilgilerin düzeltilmesini de isteyebilir. Hasta Hakları Yönetmeliği, hastanın dosya ve kayıtlarını kendisi, vekili veya kanuni temsilcisi aracılığıyla incelemesine ve suret almasına imkân tanımaktadır.

Tıbbi dosyanın verilmemesi, özellikle hasta ülkesine döndükten sonra ortaya çıkan komplikasyonlarda teşhis ve takip sürecini güçleştirebilir. Bu nedenle yabancı hastanın taburcu olmadan önce belgelerinin tam bir örneğini alması önemlidir.

Ücret ve Ayrıntılı Fatura İsteme Hakkı

Yabancı hastaya tedavi öncesinde mümkün olduğu ölçüde;

• tedavinin tahmini bedeli,
• pakete dâhil hizmetler,
• pakete dâhil olmayan işlemler,
• ilaç ve tıbbi malzeme giderleri,
• yoğun bakım veya ek yatış bedeli,
• komplikasyon hâlindeki giderler,
• tercümanlık ve transfer ücretleri,
• iptal ve geri ödeme koşulları

hakkında açık bilgi verilmelidir.

2025 tarihli Yönetmeliğe göre sağlık turizmi kapsamında hizmet veren tesisin satış fişi veya fatura düzenlemesi; fatura ekinde sunulan hizmetlerin ayrıntılı dökümünü ve birim fiyatlarını göstermesi zorunludur. Hasta istediğinde kullanılan ilaç ve sarf malzemelerinin listesini, tetkik ve görüntüleme sonuçlarını ve dışarıdan alınan malzemelere ilişkin reçeteleri ücretsiz olarak alabilir. Aracı kuruluş da konaklama, ulaşım, transfer, tercümanlık ve danışmanlık ücretlerinin ayrıntılı dökümünü vermelidir.

“Hastane paketi”, “otel dâhil tedavi” veya “her şey dâhil operasyon” gibi genel ifadeler uyuşmazlık çıktığında tek başına yeterli değildir. Hangi hizmetin hangi şirket tarafından sunulduğu ve ödemenin kime yapıldığı belirlenmelidir.

Acil Durumda Ödeme Yapılmadan Tedavi Edilir mi?

Yabancı bir hastanın acil servise kabulü, önceden ödeme yapmasına veya sigorta teminatı sunmasına bağlanamaz.

Acil durumda öncelikle tıbbi değerlendirme, gerekli müdahale ve hastanın stabilizasyonu gerçekleştirilmelidir. Ödeme ve sigorta işlemleri acil müdahaleden sonra yürütülür. Özel hastanelerde de acil vakaların kişinin sosyal güvencesine veya ödeme gücüne bakılmaksızın kabul edilmesi esastır.

Ancak “acil hastaya müdahale zorunluluğu”, yabancı hastanın bütün sağlık giderlerinin her durumda ücretsiz olduğu anlamına gelmez. Turistin sağlığı kapsamında sunulan acil sağlık ve hasta nakil hizmetleri, kişinin sigorta veya sosyal güvenlik durumuna göre ücretlendirilebilir.

Dolayısıyla iki kural birbirinden ayrılmalıdır:

Hastane, ödeme yapılmadığı gerekçesiyle acil müdahaleyi geciktiremez. Ancak müdahale sonrasında hizmet bedelinin hastadan, sigorta şirketinden veya ilgili sosyal güvenlik kurumundan tahsili gündeme gelebilir.

Acil hizmet nedeniyle hukuka aykırı şekilde ücret alındığını düşünen genel sağlık sigortalıları SGK il müdürlüğüne; sigortalı olmayan kişiler ise ilgili il sağlık müdürlüğüne başvurabilir.

Trafik Kazası Geçiren Yabancı Hastanın Durumu

Türkiye’de trafik kazası geçiren yabancının acil müdahalesi uyruğuna veya ödeme gücüne bağlı değildir.

Trafik kazalarından doğan sağlık hizmetlerinin finansmanı bakımından özel düzenlemeler bulunmaktadır. Bu nedenle yabancı hastanın kendisinden doğrudan ücret talep edilmesi yerine, hizmet bedelinin ilgili mevzuat kapsamında SGK veya varsa tamamlayıcı seyahat sigortası üzerinden karşılanması gündeme gelebilir.

Bununla birlikte kazayla ilgisi bulunmayan ilave tedaviler, özel oda, refakatçi, planlı müdahale veya poliçe dışı hizmetler ayrıca ücretlendirilebilir.

Yabancı Hastalar İçin Sigorta Sistemi Nasıl İşler?

Seyahat Sağlık Sigortası

Kısa süreli turistik ziyaretlerde en yaygın koruma seyahat sağlık sigortasıdır.

Bu poliçeler genellikle seyahat sırasında ortaya çıkan ani hastalık ve kazaları kapsar. Ancak;

• önceden var olan hastalıklar,
• planlı ameliyatlar,
• estetik işlemler,
• gebelik ve doğum,
• kronik hastalık takibi,
• yüksek riskli sporlar,
• alkol veya uyuşturucu etkisindeki olaylar

poliçe dışında bırakılabilir.

Bu nedenle yabancı hastanın yalnızca “sigortam var” demesi yeterli değildir. Poliçenin Türkiye’de geçerli olup olmadığı, teminat limiti, muafiyetler ve doğrudan ödeme sistemi incelenmelidir.

Bazı poliçelerde hastane sigorta şirketinden doğrudan provizyon alır. Bazılarında ise hasta önce ücreti öder, daha sonra fatura ve tıbbi belgelerle sigorta şirketinden geri ödeme ister.

Özel Sağlık Sigortası

Türkiye’de ikamet eden yabancıların ikamet izni süresini kapsayan özel sağlık sigortası yaptırması mümkündür. Göç İdaresi, ikamet izni bakımından özel sigortanın yanı sıra SGK provizyonu veya ikili sosyal güvenlik sözleşmesine dayalı belgeleri de geçerli sağlık sigortası olarak kabul etmektedir.

Ancak ikamet izni için düzenlenen asgari teminatlı özel poliçeler, her tedaviyi ve her özel hastaneyi kapsamayabilir.

Poliçede özellikle şu hususlar incelenmelidir:

• ayakta ve yatarak tedavi limitleri,
• anlaşmalı hastaneler,
• bekleme süreleri,
• önceden mevcut hastalık istisnaları,
• doğum ve gebelik kapsamı,
• ilaç ve tıbbi malzeme limitleri,
• estetik işlem istisnası,
• yıllık muafiyet ve katılım payları.

Hastanenin sigorta şirketiyle anlaşmalı olması da her işlemin ücretsiz olduğu anlamına gelmez. Poliçe limiti aşılırsa veya işlem teminat dışında kalırsa fark hasta tarafından ödenebilir.

Genel Sağlık Sigortası

Türkiye’de kesintisiz olarak bir yıldır ikamet eden ve başka bir ülkede sağlık güvencesi bulunmayan yabancı ülke vatandaşları, talepte bulunmaları hâlinde genel sağlık sigortası kapsamına girebilir.

Yabancının Türkiye’de çalışması hâlinde ise genel sağlık sigortası çoğunlukla çalışma ve sosyal güvenlik bildirimleri üzerinden oluşur.

Genel sağlık sigortası kapsamındaki sağlık hizmetlerinden yararlanılabilmesi için sigortalılık statüsü, prim ödeme günleri, prim borcu ve provizyon şartları ayrıca kontrol edilmelidir. SGK kapsamındaki kişilerden mevzuatta öngörülen muayene, ilaç ve diğer katılım payları alınabilir.

İkili Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri

Türkiye’nin bazı ülkelerle yaptığı sosyal güvenlik sözleşmeleri sağlık yardımlarını da kapsamaktadır.

SGK’nın güncel açıklamasına göre sağlık yardımı hükümleri bulunan ülkeler arasında Almanya, Hollanda, Belçika, Avusturya, Fransa, Kuzey Makedonya, Lüksemburg, Hırvatistan, Bosna-Hersek, Çekya, Romanya, Sırbistan, Karadağ, Arnavutluk, Macaristan ve KKTC gibi ülkeler bulunmaktadır. Azerbaycan, İtalya ve Tunus ile yapılan sözleşmelerde sağlık hükümleri bulunmakla birlikte SGK’nın 2026 tarihli açıklamasına göre sağlık yardımlarının uygulanmasına henüz başlanmamıştır.

Sözleşmeli ülke sigortalısı, kendi ülkesinin sigorta kurumundan alacağı sağlık yardım belgesini Türkiye’deki sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya merkezine sunmalıdır. Belgenin kabul edilmesi üzerine verilen YUPASS numarasıyla SGK ile anlaşmalı sağlık hizmet sunucularından yararlanılabilir. Katılım payları ve sözleşmenin kapsam sınırlamaları saklıdır.

Turistik amaçla Türkiye’de bulunan sözleşmeli ülke sigortalıları bakımından sağlık yardımı çoğunlukla acil müdahaleyle sınırlı olabilir. Daimi ikamet, geçici görev, iş kazası veya planlı tedavi hâllerindeki kapsam ilgili ülke sözleşmesine göre değişir.

Komplikasyon Sigortası Hastayı Nasıl Korur?

2025 tarihli sağlık turizmi düzenlemesiyle, ameliyathane ortamında gerçekleştirilecek cerrahi ve girişimsel işlemler bakımından sağlık tesisine komplikasyon sigortası yaptırma zorunluluğu getirilmiştir. Mevcut sağlık tesislerinin bu yükümlülüğü 31 Aralık 2025 tarihine kadar tamamlaması öngörülmüştür.

Komplikasyon sigortası, yabancı hastanın kişisel sağlık sigortasından farklıdır. Amaç, sağlık turizmi kapsamında yapılan cerrahi veya girişimsel işlemden sonra ortaya çıkabilecek belirli komplikasyonların finansal sonuçlarına karşı koruma sağlamaktır.

Ancak komplikasyon sigortasının bulunması;

• hekimin kusurlu olduğu,
• hastanın bütün zararlarının karşılanacağı,
• manevi tazminatın mutlaka ödeneceği,
• poliçedeki istisnaların uygulanmayacağı

anlamına gelmez.

Teminatın kapsamı, olay başına limit, coğrafi sınır, takip tedavisinin nerede yapılacağı, komplikasyonun hangi süre içinde ortaya çıkması gerektiği ve poliçe istisnaları ayrıca incelenmelidir.

Komplikasyon ile tıbbi kötü uygulama da aynı kavram değildir. Komplikasyon, gerekli dikkat ve özen gösterilmesine rağmen ortaya çıkabilen istenmeyen sonuçtur. Malpraktis ise teşhis, tedavi, takip, aydınlatma veya organizasyon sürecindeki kusurlu davranıştan doğabilir.

Hekimlerin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası

Türkiye’de kamu, özel veya serbest çalışan tabip ve diş tabiplerinin tıbbi kötü uygulamadan kaynaklanabilecek taleplere karşı zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırması gerekir.

Bu sigorta, hekimin mesleki faaliyeti sırasında verdiği zararlardan kaynaklanan tazminat taleplerini poliçe limitleri ve şartları içinde karşılamayı amaçlar. Ancak hastane, aracı kuruluş veya diğer sağlık çalışanlarının sorumluluğunu bütünüyle ortadan kaldırmaz.

Yabancı hasta bakımından hekimin yabancı veya Türk hasta tedavi etmiş olması sigorta korumasının temel niteliğini değiştirmez. Buna karşılık olayın poliçe dönemi, işlem türü ve talebin ileri sürülme tarihi önem taşır.

Tedavi Başarısız Olursa Hastane Otomatik Olarak Sorumlu mudur?

Bir tedavinin beklenen sonucu vermemesi, tek başına hekimin veya hastanenin kusurlu olduğu anlamına gelmez. Tıp hukukunda çoğunlukla sonuç değil, gerekli dikkat ve özenin gösterilip gösterilmediği değerlendirilir.

Sorumluluk özellikle şu durumlarda gündeme gelebilir:

• yanlış teşhis,
• gereksiz veya hatalı ameliyat,
• yeterli tetkik yapılmaması,
• uygun olmayan malzeme kullanılması,
• sterilizasyon eksikliği,
• operasyon sonrası takibin yapılmaması,
• komplikasyona zamanında müdahale edilmemesi,
• hastaya risklerin anlatılmaması,
• yetkisiz kişi tarafından müdahale yapılması,
• yanıltıcı başarı garantisi verilmesi,
• hasta dosyasının eksik tutulması.

Sağlık turizmi tesisinin ve aracı kuruluşun sorumluluğu sundukları hizmetin niteliğine göre belirlenir. Güncel Yönetmelik, sağlık hizmeti sonrası ortaya çıkabilecek komplikasyonları ve tıbbi kötü uygulamaları sağlık tesisinin sorumluluk alanı içinde değerlendirmektedir.

Aracı Kuruluşun Sorumluluğu Var mıdır?

Yabancı hasta çoğu zaman hastaneyle doğrudan değil, sağlık turizmi acentesi veya aracı şirket üzerinden iletişim kurmaktadır.

Aracı kuruluş;

• hastane organizasyonu,
• konaklama,
• havaalanı transferi,
• tercümanlık,
• danışmanlık,
• iletişim ve koordinasyon

hizmetlerinden sorumlu olabilir.

Ancak aracı kuruluşun kendisini sağlık kuruluşu veya hekim gibi tanıtması, yetkisiz tıbbi vaatlerde bulunması veya gerçeğe aykırı başarı garantisi vermesi ayrıca sorumluluk doğurabilir.

Yabancı hasta sözleşmede hastane ile aracı kuruluşun görevlerinin ayrı ayrı gösterilmesini istemelidir. Hastanenin eyleminden aracı kuruluşun, aracı kuruluşun transfer veya konaklama hizmetinden hastanenin sorumluluğu her olayda otomatik olarak doğmaz.

Yabancı Hasta Nereye Şikâyet Edebilir?

Hasta hakkının ihlal edildiğini düşünen yabancı;

• hastanenin Hasta Hakları Birimine,
• ilgili İl Sağlık Müdürlüğüne,
• Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi SABİM’e,
• CİMER’e,
• Sağlık Bakanlığının sağlık turizmi birimlerine,
• sigorta şirketine,
• gerektiğinde savcılık veya mahkemeye

başvurabilir.

Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesislerindeki hasta hakları birimleri, hasta ve yakınlarının başvurularını değerlendirmekte; yerinde çözülemeyen başvurular hasta hakları kurullarına yönlendirilebilmektedir.

Uluslararası hastalar için Sağlık Bakanlığı ve USHAŞ koordinasyonunda çalışan çağrı merkezi 7 gün 24 saat ve birden fazla dilde hizmet vermektedir. Sağlık Bakanlığının yayımladığı güncel iletişim bilgisine göre çağrı merkezine +90 850 288 38 38 numarasından ulaşılabilir.

Tazminat ve Dava Hakkı

Yabancı hasta, Türkiye’de uğradığı zarar nedeniyle vatandaşlık ayrımı olmaksızın hukuki yollara başvurabilir.

Özel hastane, özel klinik veya aracı kuruluşla yaşanan uyuşmazlıklarda sözleşmesel sorumluluk, tüketici hukuku, vekâlet ilişkisi ve haksız fiil hükümleri gündeme gelebilir.

Kamu hastanesinde gerçekleşen tıbbi veya organizasyonel hata bakımından idarenin hizmet kusuruna dayalı sorumluluğu değerlendirilebilir.

Hekimin taksirli davranışı hastanın yaralanmasına veya ölümüne sebep olmuşsa ceza soruşturması da yürütülebilir.

Yabancı hasta;

• ek tedavi giderlerini,
• çalışma gücü kaybını,
• kazanç kaybını,
• bakıcı ve ulaşım giderlerini,
• kalıcı sakatlık zararlarını,
• uygun şartlarda manevi tazminatı

talep edebilir.

Ancak hangi mahkemenin görevli olduğu, Türk hukukunun uygulanıp uygulanmayacağı, yetki şartı ve zamanaşımı; sağlık hizmetinin kamu veya özel kurumdan alınmasına, sözleşmede hukuk veya yetki seçimi bulunmasına ve zararın niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Yabancı Hasta Tedavi Öncesinde Nelere Dikkat Etmelidir?

Tedaviye başlamadan önce sağlık tesisinin uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi kontrol edilmelidir. Sağlık Bakanlığı, yetkili sağlık tesisleri ile aracı kuruluşların güncel listelerini Sağlık Turizmi Daire Başkanlığı üzerinden yayımlamaktadır.

Hastanın ayrıca;

• hekim ve sağlık tesisiyle yazılı sözleşme yapması,
• tedavi planını istemesi,
• fiyat teklifini ayrıntılı alması,
• komplikasyon hâlinde masrafları kimin karşılayacağını öğrenmesi,
• sigorta poliçesinin örneğini istemesi,
• uygulanacak implant ve malzemeyi öğrenmesi,
• tercüman aracılığıyla aydınlatılması,
• bütün ödemeler için fatura alması,
• aracı kuruluşa nakit ve belgesiz ödeme yapmaması,
• taburculukta tıbbi dosyasını teslim alması

önemlidir.

Hastanın ülkesine döndükten sonra ortaya çıkabilecek komplikasyonlarda hangi sağlık kuruluşuna başvuracağı ve Türkiye’ye yeniden gelmesi gerekirse seyahat, konaklama ve tedavi giderlerini kimin karşılayacağı sözleşmede açıkça düzenlenmelidir.

Sonuç

Yabancı hastalar Türkiye’de sağlık hizmeti alırken Türk vatandaşları gibi insan onuruna uygun, güvenli ve tıbbi standartlara uygun tedavi görme hakkına sahiptir.

Yabancı hasta;

• ayrımcılığa uğramama,
• sağlık kuruluşu ve hekimi seçme,
• anlayabildiği dilde bilgilendirilme,
• tedaviye rıza gösterme veya tedaviyi reddetme,
• mahremiyetinin ve sağlık verilerinin korunması,
• tıbbi dosyasını alma,
• ayrıntılı fatura isteme,
• şikâyet ve dava yoluna başvurma

haklarına sahiptir.

Ancak hasta haklarının bulunması ile tedavi giderlerinin ücretsiz olması aynı şey değildir. Sağlık giderlerinin karşılanması; genel sağlık sigortası, ikili sosyal güvenlik sözleşmesi, özel sağlık sigortası, seyahat sigortası, komplikasyon sigortası veya hastanın doğrudan ödeme yapması yoluyla gerçekleşebilir.

Acil durumlarda yabancı hastaya müdahale ödeme veya sigorta işlemlerine bağlanamaz. Bununla birlikte acil müdahale sonrasındaki hizmetler, kişinin sosyal güvence ve poliçe durumuna göre ücretlendirilebilir.

Türkiye’de sağlık turizmi hizmeti almak isteyen yabancının yalnızca tedavi fiyatına değil; sağlık tesisinin yetki belgesine, hekimin uzmanlığına, komplikasyon sigortasına, yazılı sözleşmeye, tercüme edilmiş aydınlatma belgelerine ve tedavi sonrası takip planına da dikkat etmesi gerekir.

Yabancı hastalar bakımından en önemli hukuki güvence, sorun ortaya çıktıktan sonra dava açmak değil; tedavi öncesinde hizmetin kapsamını, fiyatını, sigorta teminatını ve komplikasyon hâlinde izlenecek yolu yazılı olarak belirlemektir.