Aynadaki Sonuç Mahkeme Dosyasına Dönüştüğünde: Estetik Ameliyat Sonrası Tazminat Davaları

Estetik ameliyatın kötü sonuçlanması tek başına tazminat sebebi midir?

Estetik ameliyat sonrasında hastanın görünümünden memnun kalmaması, tek başına doktorun veya hastanenin tazminat sorumluluğunu doğurmaz. Tazminat sorumluluğunun doğabilmesi için hukuka aykırı bir tıbbi uygulama veya sözleşmeye aykırılık, maddi ya da manevi zarar ve bu davranış ile zarar arasında uygun nedensellik bağı bulunmalıdır.

Bununla birlikte estetik amaçlı müdahaleler, hastalığın tedavisini amaçlayan zorunlu tıbbi müdahalelerden farklı özellikler taşır. Hasta çoğu zaman mevcut sağlık durumunu iyileştirmekten ziyade burun, yüz, göğüs, karın, saç veya vücudun başka bir bölümünde önceden konuşulan estetik görünümün meydana getirilmesini istemektedir.

Yargıtay’ın 2025 yılı iş bölümü kararında da estetik amaçlı ameliyatlardan doğan uyuşmazlıklar, Türk Borçlar Kanunu’nun 470-486. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar arasında değerlendirilmiştir. Bu nitelendirme, estetik ameliyatlarda yalnızca özenli bir tıbbi faaliyet gösterilmesinin değil, taraflarca somutlaştırılan estetik sonucun da değerlendirmeye alınmasını gerektirir. Ancak bu durum, hekimin insan vücudunun biyolojik özelliklerinden bağımsız olarak her koşulda kusursuz bir görünüm garanti ettiği anlamına gelmez.

Tedavi amacı ile güzelleştirme amacı arasındaki ayrım neden önemlidir?

Bir müdahalenin hukuki niteliği belirlenirken yalnızca ameliyatın adı değil, yapılma amacı incelenmelidir.

Örneğin nefes alma problemi bulunan bir hastaya yapılan burun ameliyatı ağırlıklı olarak tedavi amacı taşıyabilir. Buna karşılık sağlık yönünden zorunluluk bulunmaksızın yalnızca burnun görünümünün değiştirilmesi amacıyla yapılan müdahale estetik sonuç odaklıdır. Aynı ameliyat hem fonksiyonel hem estetik amaç taşıyorsa sözleşme karma nitelikte değerlendirilebilir.

Tedavi amaçlı müdahalelerde hekimden kural olarak tıp biliminin gereklerine uygun davranması, doğru teşhis koyması, uygun tedaviyi seçmesi ve gerekli özeni göstermesi beklenir. Estetik amaçlı müdahalelerde ise bunlara ek olarak hastaya gösterilen, anlatılan veya vaat edilen sonucun sözleşmenin kapsamına girip girmediği de araştırılır.

Bu nedenle dava dosyasında;

• Ameliyat öncesi görüşmeler,
• Doktorun mesajları,
• Hastaya gösterilen örnek fotoğraflar,
• Bilgisayar ortamında hazırlanan simülasyonlar,
• Reklam ve sosyal medya paylaşımları,
• Hastane veya klinik sözleşmesi,
• Fatura ve ödeme belgeleri

önemli deliller hâline gelebilir.

Tazminat sorumluluğunu doğurabilecek başlıca nedenler

1. Hastaya uygun olmayan ameliyatın yapılması

Estetik müdahaleden önce hastanın genel sağlık durumu, yaşı, kullandığı ilaçlar, sigara kullanımı, cilt yapısı, yara iyileşme kapasitesi, önceki ameliyatları ve psikolojik beklentileri değerlendirilmelidir.

Ameliyat için uygun olmayan hastaya müdahale edilmesi, gerekli tetkiklerin yapılmaması veya risklerin bilinmesine rağmen işlemin uygulanması tıbbi uygulama hatası oluşturabilir.

Örneğin ciddi yara iyileşmesi riski bulunan hastada bu durum değerlendirilmeden geniş cerrahi müdahale yapılması ya da ameliyatın tıbben uygun olmadığı bir dönemde gerçekleştirilmesi sorumluluk doğurabilir.

2. Aydınlatılmış onamın alınmaması

Hastanın ameliyat formunu imzalaması, her durumda geçerli bir aydınlatılmış onam bulunduğunu göstermez. Hastaya müdahalenin niteliği, başarı ihtimali, kişiye özgü riskleri, muhtemel komplikasyonları, alternatif yöntemleri, iyileşme süreci ve müdahale yapılmamasının sonuçları anlaşılır biçimde açıklanmalıdır.

Hasta Hakları Yönetmeliği, hastanın sağlık durumu, uygulanacak tıbbi işlemler, faydalar, riskler, alternatifler ve tedaviyi reddetmenin sonuçları hakkında bilgilendirilmesini; tıbbi müdahalenin ise kural olarak hastanın rızasına dayanmasını öngörmektedir.

Estetik ameliyatlarda aydınlatma yükümlülüğü daha da önemlidir. Çünkü müdahale çoğu zaman acil veya zorunlu değildir. Hastanın sonucu, iz kalma ihtimalini, asimetri riskini, revizyon ihtiyacını ve iyileşme süresini bilmesi, ameliyat olup olmama kararını doğrudan etkileyebilir.

Standart ve genel ifadeler taşıyan, ameliyat günü aceleyle imzalatılan veya hastanın anlayamayacağı tıbbi terimlerden oluşan formlar tek başına yeterli görülmeyebilir. Hastaya özgü risklerin açıklanıp açıklanmadığı ayrıca araştırılır.

3. Vaat edilen estetik sonucun sağlanmaması

Doktor veya klinik, hastaya açık biçimde belirli bir görünüm vaat etmiş olabilir. “İz kalmayacak”, “tam simetrik olacak”, “tek işlemde kesin sonuç alınacak” veya “başka müdahaleye ihtiyaç duyulmayacak” gibi kesin ifadeler sözleşmenin kapsamını genişletebilir.

Estetik ameliyatın eser sözleşmesi niteliği, taahhüt edilen sonucun önemini artırır. Yargıtay’ın güncel iş bölümü kararında estetik ameliyat uyuşmazlıklarının TBK’daki eser sözleşmesi hükümleri kapsamında değerlendirilmesi de bu yaklaşımı yansıtmaktadır.

Ancak hastanın zihnindeki sübjektif ideal görünüm değil, taraflar arasında objektif olarak kararlaştırılabilen sonuç esas alınır. Bu nedenle öncesi-sonrası fotoğrafları, ölçümler, simülasyonlar ve yazışmalar önemlidir.

4. Tıp biliminin kabul ettiği yönteme aykırı müdahale

Doktorun ameliyatı ilgili uzmanlık alanının kabul ettiği güncel tıbbi standartlara uygun biçimde gerçekleştirmesi gerekir.

Yanlış cerrahi tekniğin seçilmesi, operasyon planının hatalı kurulması, aşırı doku çıkarılması, yanlış bölgeye müdahale edilmesi, uygun olmayan implant kullanılması veya sinir, damar ve organların korunmaması tıbbi uygulama hatası oluşturabilir.

Mahkeme, kötü sonucun doktor kusurundan mı, hastanın biyolojik özelliklerinden mi yoksa önlenemeyen bir komplikasyondan mı kaynaklandığını uzman bilirkişi incelemesiyle belirler. Sağlık uyuşmazlıklarında kusur ve nedensellik bağı, özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden bilirkişi görüşü alınması zorunlu önem taşır. Danıştay da sağlık hizmetinden doğan uyuşmazlıklarda tıbbi bilirkişi incelemesi yapılmadan sonuca gidilmesini eksik inceleme olarak değerlendirmektedir.

5. Ameliyatın yetkisiz kişi veya uygun olmayan kuruluşta yapılması

Müdahalenin gerekli uzmanlık belgesine sahip olmayan kişi tarafından yapılması, sağlık kuruluşunun ruhsat ve fiziki şartlarının işleme uygun olmaması veya ameliyatın gerekli ekipman bulunmaksızın gerçekleştirilmesi ayrıca sorumluluk doğurabilir.

Bu durumda yalnızca müdahaleyi yapan kişi değil; kliniği, tıp merkezini veya hastaneyi işleten kuruluşun organizasyon ve denetim sorumluluğu da gündeme gelir.

6. Anestezi hataları

Estetik ameliyat öncesinde hastanın anesteziye uygunluğu değerlendirilmelidir. Gerekli tetkiklerin yapılmaması, ilaç alerjilerinin dikkate alınmaması, yanlış doz uygulanması, ameliyat sırasında yeterli takip yapılmaması veya ameliyat sonrasında hastanın erken taburcu edilmesi zarar doğurabilir.

Anesteziye ilişkin zararlar bakımından plastik cerrahın yanı sıra anestezi uzmanının, yardımcı sağlık personelinin ve hastanenin sorumluluğu ayrı ayrı değerlendirilir.

7. Enfeksiyon ve hijyen eksikliği

Her enfeksiyon hastane veya doktor kusuru anlamına gelmez. Enfeksiyon, tıbben kabul edilen bir komplikasyon olarak da ortaya çıkabilir.

Buna karşılık sterilizasyon kurallarına uyulmaması, ameliyathane koşullarının yetersiz olması, enfeksiyon belirtilerine zamanında müdahale edilmemesi veya uygun antibiyotik tedavisinin uygulanmaması hâlinde sorumluluk doğabilir.

8. Komplikasyonun geç fark edilmesi veya yönetilememesi

Bir sonucun tıbben “komplikasyon” olarak tanımlanması, doktoru otomatik olarak sorumluluktan kurtarmaz.

Öncelikle komplikasyon riskinin ameliyattan önce hastaya açıklanıp açıklanmadığı araştırılır. Daha sonra komplikasyon ortaya çıktığında zamanında fark edilip edilmediği, gerekli müdahalenin yapılıp yapılmadığı ve hastanın uygun merkeze sevk edilip edilmediği incelenir.

Örneğin doku ölümü, kanama, pıhtı, enfeksiyon veya solunum sorunu bilinen bir risk olsa bile belirtilerin dikkate alınmaması ve tedavinin geciktirilmesi malpraktis oluşturabilir.

9. Ameliyat sonrası takip ve bakımın yapılmaması

Hekimin sorumluluğu ameliyatın bitmesiyle sona ermez. Kontrol randevularının planlanması, yara bakımının takip edilmesi, hastanın şikâyetlerinin değerlendirilmesi ve gerekli hâllerde yeniden müdahale edilmesi gerekir.

Hastanın ciddi şikâyetlerinin “normal iyileşme süreci” denilerek geçiştirilmesi, kontrole çağrılmaması veya komplikasyon şüphesine rağmen inceleme yapılmaması sorumluluk doğurabilir.

Bununla birlikte hastanın kontrol randevularına gitmemesi, verilen ilaçları kullanmaması, sigara yasağına uymaması veya bakım talimatlarını ihlal etmesi müterafik kusur olarak tazminat miktarını azaltabilir.

10. Tıbbi kayıtların eksik tutulması

Ameliyat notu, kullanılan implant ve malzemeler, anestezi kayıtları, hemşire gözlem formları, onam belgeleri ve kontrol kayıtları sağlık hizmetinin nasıl yürütüldüğünü gösterir.

Kayıtların tutulmaması, sonradan değiştirilmesi veya hastaya verilmemesi tek başına her zaman tıbbi kusuru kanıtlamasa da sağlık kuruluşunun savunmasını zayıflatır ve ispat değerlendirmesinde hasta lehine sonuç doğurabilir.

11. Yanıltıcı reklam ve garanti ifadeleri

Estetik kliniklerinin sosyal medya ve internet reklamlarında kesin başarı, risksiz işlem veya garanti edilmiş görünüm izlenimi oluşturması tüketici hukuku bakımından da incelenebilir.

Hastanın kararını etkileyen öncesi-sonrası fotoğrafları, indirim kampanyaları, “ömür boyu garanti”, “izsiz ameliyat” veya “kesin sonuç” gibi ifadeler, hizmetin vaat edilen özelliklere uygun olup olmadığının değerlendirilmesinde kullanılabilir. 6502 sayılı Kanun, ücret veya menfaat karşılığında sunulan hizmetleri tüketici işlemi kapsamında korumaktadır.

12. Hastanın fotoğraflarının izinsiz kullanılması

Estetik operasyon öncesi ve sonrası fotoğraflarının reklam, sosyal medya veya tanıtım amacıyla kullanılması için hastanın ayrıca ve açık biçimde bilgilendirilmiş rızası gerekir.

Ameliyata verilen onam, fotoğrafların ticari reklamda kullanılmasına kendiliğinden izin vermez. İzinsiz paylaşım hâlinde kişilik hakkı, özel hayat ve kişisel sağlık verilerinin ihlali nedeniyle ayrı maddi ve manevi tazminat talepleri gündeme gelebilir.

Komplikasyon ile malpraktis nasıl ayrılır?

Komplikasyon; tıbbi müdahale doğru yapılmış olsa dahi ortaya çıkabilen, tıp biliminin bilinen ve kabul edilen risklerinden biridir. Malpraktis ise hekimin bilgi, dikkat, özen veya organizasyon yükümlülüğüne aykırı davranmasıdır.

Mahkeme şu sorulara cevap arar:

• Komplikasyon ameliyat öncesinde hastaya anlatılmış mıdır?
• Risk hastaya özgü biçimde değerlendirilmiş midir?
• Komplikasyon ortaya çıkınca zamanında fark edilmiş midir?
• Doğru tedavi uygulanmış mıdır?
• Zarar, komplikasyonun doğal sonucu mudur?
• Doktorun gecikmesi veya yanlış müdahalesi zararı ağırlaştırmış mıdır?
• Hastanın kendi davranışının sonuca etkisi var mıdır?

Bu nedenle savunmada yalnızca “meydana gelen sonuç komplikasyondur” denilmesi yeterli değildir. Komplikasyonun öngörülmesi, açıklanması, izlenmesi ve yönetilmesi süreçleri birlikte incelenir.

Özel hastane veya klinikte yapılan ameliyatta görevli mahkeme

Ücret karşılığında özel hastane, tıp merkezi, klinik veya serbest çalışan doktor tarafından sunulan estetik hizmet, kural olarak tüketici işlemi niteliğindedir. Hasta tüketici, doktor ve özel sağlık kuruluşu ise hizmet sağlayıcı konumundadır. 6502 sayılı Kanun her türlü tüketici işlemi ve tüketiciye yönelik uygulamayı kapsamına almaktadır.

Bu nedenle özel sağlık kuruluşu veya özel hekim aleyhine açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında kural olarak tüketici mahkemesi görevlidir.

Estetik ameliyatın eser sözleşmesi olarak nitelendirilmesi görevli mahkemeyi kendiliğinden asliye hukuk mahkemesine dönüştürmez. Hasta işlemi ticari veya mesleki olmayan amaçla yaptırmışsa tüketici sıfatı devam eder.

Dava açılmadan önce 6502 sayılı Kanun’un 73/A maddesi kapsamında zorunlu arabuluculuk şartının bulunup bulunmadığı mutlaka kontrol edilmelidir. Tüketici uyuşmazlıklarında kanundaki istisnalar dışında dava şartı arabuluculuk uygulanmaktadır. Dava şartı yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilebilir.

Özel sağlık kuruluşuna karşı hangi yerde dava açılabilir?

Tüketici, davayı;

• Kendi yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde,
• Davalı doktorun veya sağlık kuruluşunun bulunduğu yerde,
• Sözleşmenin kurulduğu veya ifa edildiği yerde

açmayı değerlendirebilir.

6502 sayılı Kanun, tüketici davalarının tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılmasına imkân tanımaktadır. Bu düzenleme, farklı şehirde ameliyat olan hastanın mutlaka ameliyatın yapıldığı şehirde dava açması zorunluluğunu ortadan kaldırabilir.

Devlet hastanesinde yapılan estetik ameliyatta görevli mahkeme

Ameliyat Sağlık Bakanlığına bağlı devlet hastanesi, şehir hastanesi veya kamu üniversitesi hastanesi gibi bir kamu sağlık kuruluşunda yapılmışsa uyuşmazlık kural olarak sağlık kamu hizmetinin yürütülmesinden kaynaklanır.

Bu durumda dava doğrudan hekim aleyhine değil, hizmeti yürüten idareye karşı idare mahkemesinde tam yargı davası olarak açılır. İdarenin sorumluluğu, sağlık hizmetinin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi biçiminde ortaya çıkan hizmet kusuruna dayanabilir. Danıştay uygulamasında sağlık hizmetinin kuruluşu, organizasyonu, personeli, ekipmanı ve işleyişindeki aksaklıklar hizmet kusuru kapsamında değerlendirilmektedir.

Kamu hastanesinde çalışan hekimin göreviyle bağlantılı eylemi nedeniyle kural olarak husumet ilgili kamu idaresine yöneltilir. Hekimin görevinden tamamen ayrılabilen kişisel eylemleri bakımından ise somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.

Kamu hastanesine karşı dava açmadan önce zorunlu başvuru

Kamu hastanesindeki müdahale nedeniyle tazminat istenecekse, doğrudan idare mahkemesinde dava açılması çoğu durumda doğru değildir.

İYUK’un 13. maddesine göre zarar gören kişi, eylemi ve zararı öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak maddi ve manevi zararının karşılanmasını istemelidir.

İdare talebi açıkça reddederse ret işleminin tebliğinden; otuz gün içinde cevap vermezse zımni ret süresinin dolmasından itibaren genel dava açma süresi içinde tam yargı davası açılmalıdır. Güncel Adalet Bakanlığı rehberi, İYUK’un 13. maddesindeki cevapsız kalma süresini otuz gün olarak açıklamaktadır.

Bu süreler hak kaybına yol açabileceğinden, zararın yalnızca ameliyat tarihinde değil daha sonra ortaya çıktığı durumlarda “öğrenme tarihi” somut delillerle belirlenmelidir.

Kamu hastanesine karşı hangi idare mahkemesi yetkilidir?

Sağlık kamu hizmetinden doğan tam yargı davalarında kural olarak;

• Sağlık hizmetinin görüldüğü,
• Zarara neden olan eylemin gerçekleştirildiği,
• Kanundaki şartlara göre davacının ikamet ettiği

yer idare mahkemesinin yetkisi değerlendirilebilir.

İYUK’un 36. maddesi, idari eylemden doğan tam yargı davalarında hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer ile kanunda belirtilen diğer bağlantı noktalarına göre yetkili idare mahkemesini belirlemektedir.

Vakıf üniversitesi hastanelerinde görev sorunu

Vakıf üniversitesi hastanelerinin hukuki yapısı, kamu üniversitesi hastanelerinden farklı olabilir. Hastanenin doğrudan vakıf üniversitesi tarafından mı, ayrı bir özel şirket tarafından mı işletildiği ve hizmet ilişkisinin niteliği incelenmelidir.

Bu nedenle vakıf üniversitesi hastanelerinde görevli yargı kolu otomatik olarak belirlenmemeli; hastanenin tüzel kişiliği, işletme modeli, fatura ve sözleşmenin tarafı araştırılmalıdır. Özel hukuk ilişkisi söz konusuysa tüketici mahkemesi, kamu hizmeti niteliğinde idari bir ilişki varsa idari yargı gündeme gelebilir.

Doktor, hastane ve sigorta şirketi birlikte sorumlu olabilir mi?

Özel hastanede yapılan ameliyatlarda doktorun kişisel tıbbi uygulama kusuru ile hastanenin organizasyon sorumluluğu birlikte bulunabilir.

Hastane;

• Uygun personeli seçmek,
• Ameliyathane koşullarını sağlamak,
• Sterilizasyonu yürütmek,
• Hasta kayıtlarını tutmak,
• Yoğun bakım ve acil müdahale imkânı sağlamak,
• Yardımcı sağlık personelini denetlemek

zorundadır.

Bu nedenle davanın yalnızca doktora mı, yalnızca hastaneye mi yoksa her ikisine birden mi yöneltileceği sözleşme, ödeme, fatura, organizasyon ve kusur dağılımına göre belirlenmelidir.

Hekimlerin tıbbi kötü uygulamaya ilişkin zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmaktadır. 7 Ağustos 2025 tarihli düzenlemeyle sigortanın olay başına ve toplam teminat yapısı güncellenmiş, sözleşme kapsamındaki toplam ödeme için 9.000.000 TL üst sınır öngörülmüştür. Somut olayın poliçe dönemi, teminat kapsamı ve istisnaları ayrıca incelenmelidir.

Talep edilebilecek maddi tazminatlar

Estetik ameliyat nedeniyle zarar gören hasta, somut olayın özelliklerine göre şu zararları talep edebilir:

• İlk ameliyat için ödenen bedel,
• Düzeltme ve revizyon ameliyatı giderleri,
• İlaç, pansuman ve tedavi giderleri,
• Hastane ve doktor ücretleri,
• Yol, konaklama ve refakatçi giderleri,
• Çalışılamayan döneme ilişkin kazanç kaybı,
• Geçici veya sürekli iş göremezlik zararı,
• Bakıcı giderleri,
• Gelecekte yapılması zorunlu tedavi giderleri,
• Kullanılamayan implant veya tıbbi ürün bedelleri,
• Mesleki çalışma gücü ve kazanç kapasitesindeki azalma.

Maddi zararların fatura, banka kaydı, maaş bordrosu, vergi kaydı, sağlık raporu ve aktüerya bilirkişi incelemesiyle ispatlanması gerekir.

Manevi tazminat hangi durumlarda istenir?

Kalıcı iz, yüz veya vücut bütünlüğünde bozulma, fonksiyon kaybı, tekrarlanan ameliyatlar, uzun iyileşme süreci, sosyal hayattan uzaklaşma ve kişinin ruhsal bütünlüğünün etkilenmesi manevi tazminat sebebi olabilir.

Manevi tazminatın amacı cezalandırma veya hastayı zenginleştirme değil; meydana gelen elem, üzüntü ve yaşam kalitesi kaybını kısmen gidermektir. Danıştay da manevi tazminatı malvarlığı eksilmesini karşılayan bir araçtan ziyade zarar görenin yaşadığı elem ve ızdırabı hafifletmeyi amaçlayan bir tatmin aracı olarak değerlendirmektedir.

Tazminatın miktarı belirlenirken;

• Kusurun ağırlığı,
• İz veya deformasyonun kalıcılığı,
• Hastanın yaşı,
• Müdahale edilen vücut bölgesi,
• Zararın sosyal ve mesleki yaşama etkisi,
• Yeni ameliyat gerekip gerekmediği,
• Tarafların ekonomik ve sosyal durumları

değerlendirilir.

Hangi deliller derhâl toplanmalıdır?

Estetik ameliyat sonrası uyuşmazlıklarda zaman geçtikçe görünüm değişebilir, kayıtlar kaybolabilir ve delillerin değerlendirilmesi zorlaşabilir. Bu nedenle mümkün olan en erken aşamada şu belgeler toplanmalıdır:

• Eksiksiz hasta dosyası,
• Ameliyat ve anestezi notları,
• Aydınlatılmış onam belgeleri,
• Tetkik ve görüntüleme sonuçları,
• Ameliyat öncesi ve sonrası tarihli fotoğraflar,
• Kullanılan implantların seri numaraları,
• Reçeteler ve ilaç kayıtları,
• Fatura ve ödeme belgeleri,
• Doktor ve klinikle yapılan mesajlaşmalar,
• Reklam ve sosyal medya paylaşımları,
• Kontrol ve revizyon görüşmeleri,
• Başka uzmanlarca düzenlenen raporlar,
• Çalışılamayan dönemi gösteren belgeler.

Hasta dosyasının yalnızca seçilmiş bölümleriyle yetinilmemeli; hem hastaneden hem doktordan tüm kayıtların tarih sırasına göre verilmesi talep edilmelidir.

Bilirkişi raporu nasıl hazırlanmalıdır?

Estetik ameliyat uyuşmazlığında bilirkişi heyeti, müdahalenin niteliğine uygun uzmanlardan oluşturulmalıdır.

Burun ameliyatında plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi ile gerektiğinde kulak burun boğaz; anestezi zararında anesteziyoloji; enfeksiyonda enfeksiyon hastalıkları; psikolojik etkilerde psikiyatri uzmanının değerlendirmesi gerekebilir.

Bilirkişi raporunda yalnızca “komplikasyondur” veya “kusur yoktur” şeklinde sonuç bildirilmesi yeterli değildir. Raporda;

• Ameliyat endikasyonu,
• Uygulanan yöntem,
• Taahhüt edilen sonuç,
• Aydınlatma kapsamı,
• Tıbbi standarttan sapma,
• Komplikasyon yönetimi,
• Hastanın davranışı,
• Zarar ile müdahale arasındaki nedensellik bağı,
• Revizyon gerekliliği,
• Kalıcı iz ve fonksiyon kaybı

ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Danıştay, sağlık hizmetinin kusurlu olup olmadığının tıp biliminin ilke ve esaslarına göre ilgili uzmanlarca hazırlanacak ayrıntılı tıbbi mütalaa ile belirlenmesi gerektiğini kabul etmektedir.

Ceza ve disiplin başvurusu tazminat davasının yerine geçer mi?

Doktor hakkında savcılığa şikâyette bulunulması, Sağlık Bakanlığına başvurulması veya meslek odasına disiplin şikâyeti yapılması, maddi ve manevi tazminat davasının yerine geçmez.

Ceza soruşturması hekimin taksirle yaralama veya başka bir suçtan sorumlu olup olmadığını; disiplin süreci meslek kurallarının ihlal edilip edilmediğini; tazminat davası ise zararın kim tarafından ve ne miktarda karşılanacağını inceler.

Bu süreçler birbirini etkileyebilir ancak görev, ispat ölçüsü, taraflar ve sonuçlar bakımından birbirinden farklıdır.

Zamanaşımında tek bir süre bulunduğu düşünülmemelidir

Estetik ameliyat sonrası talepler sözleşmeye aykırılık, ayıplı hizmet, eser sözleşmesi veya haksız fiil hükümlerine dayanabilir. Bu hukuki sebeplerin zamanaşımı süreleri ve başlangıç tarihleri birbirinden farklıdır.

Özellikle zararın ameliyattan aylar veya yıllar sonra anlaşılması, gizli ayıp, ağır kusur, bedensel zarar ve ceza soruşturmasına konu eylemler süre hesabını etkileyebilir.

Bu nedenle “ameliyattan itibaren kesin olarak şu kadar yıl vardır” şeklinde genel bir kabul yerine, olayın tarihi, zararın öğrenildiği tarih, kusurun niteliği ve ileri sürülecek hukuki sebepler birlikte değerlendirilmelidir. Kamu hastanelerinde ise İYUK’un bir yıllık öğrenme ve beş yıllık üst başvuru süreleri ayrıca önem taşır.

Estetik ameliyat sonrası izlenecek hukuki yol

1. Ameliyatın yapıldığı kurumun özel mi kamu mu olduğu belirlenmelidir.
2. Hastane ve doktorun tam unvanı ile sözleşmenin tarafları tespit edilmelidir.
3. Tüm hasta dosyası ve ameliyat kayıtları yazılı olarak istenmelidir.
4. Ameliyat öncesi ve sonrası görünüm tarihli fotoğraflarla belgelenmelidir.
5. Bağımsız uzman hekimden mevcut durum ve revizyon ihtiyacı hakkında görüş alınmalıdır.
6. Aydınlatılmış onam formu ile fiilen yapılan bilgilendirme karşılaştırılmalıdır.
7. Doktorun vaatleri, reklamlar, simülasyonlar ve yazışmalar muhafaza edilmelidir.
8. Maddi giderlerin tamamı fatura ve ödeme belgeleriyle kayıt altına alınmalıdır.
9. Özel hastane veya hekim söz konusuysa tüketici hukuku ve dava şartı arabuluculuk süreci uygulanmalıdır.
10. Kamu hastanesi söz konusuysa İYUK’un 13. maddesindeki süre içinde idareye tazminat başvurusu yapılmalıdır.
11. Dava dilekçesinde maddi ve manevi zarar kalemleri ayrı ayrı açıklanmalıdır.
12. Kusur, nedensellik ve kalıcı zarar için ilgili uzmanlıklardan oluşan bilirkişi heyeti talep edilmelidir.

Sonuç: Beklentinin karşılanmaması ile hukuki ayıp birbirinden ayrılmalıdır

Estetik ameliyat sonrası tazminat davasında temel mesele, hastanın sonuçtan memnun olup olmaması değildir. Mahkeme; doktorun veya sağlık kuruluşunun ne taahhüt ettiğini, hastayı ne ölçüde bilgilendirdiğini, ameliyatın tıp biliminin gereklerine uygun yapılıp yapılmadığını ve ortaya çıkan zararın müdahaleden kaynaklanıp kaynaklanmadığını değerlendirir.

Özel hastane, klinik veya serbest hekim tarafından ücret karşılığı yapılan estetik müdahalelerde kural olarak tüketici mahkemesi; devlet veya kamu üniversitesi hastanelerindeki sağlık hizmeti kusurunda ise idare mahkemesi görevlidir.

Estetik müdahalenin eser sözleşmesi niteliği, vaat edilen sonucu ve ayıp hükümlerini ön plana çıkarsa da doktorun sorumluluğu otomatik bir sonuç garantisi olarak yorumlanamaz. İnsan vücudunun biyolojik özellikleri, kabul edilebilir komplikasyonlar ve hastanın bakım sürecindeki davranışları da dikkate alınmalıdır.

Buna karşılık aydınlatılmamış risk, yanlış yöntem, yetersiz takip, kötü komplikasyon yönetimi, yetkisiz müdahale, yanıltıcı garanti veya vaat edilen sonuçtan objektif ve önemli sapma bulunması hâlinde doktorun, hastanenin ve koşulları varsa diğer sorumluların maddi ve manevi tazminat yükümlülüğü doğabilir.