KOSGEB Hibe ve Kredilerinde Sözleşmeden Doğan Yükümlülükler

KOSGEB destekleri, girişimcilerin ve küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin kuruluş, büyüme, istihdam, üretim, dijital dönüşüm ve kapasite geliştirme süreçlerinde önemli bir finansman kaynağıdır. Bununla birlikte KOSGEB desteğine hak kazanılması, işletmeye herhangi bir koşula bağlı olmaksızın kullanabileceği bir para verilmesi anlamına gelmez.

Destekten yararlanan işletme; başvuru formu, elektronik taahhütname, kurul veya uygulama birimi kararı, destek programı, uygulama esasları, proje planı ve ödeme belgeleriyle belirlenen çok sayıda idari, mali ve hukuki yükümlülük altına girer.

Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi hâlinde ödeme talebi reddedilebilir, destek programı sonlandırılabilir, geri ödemeli destek borcunun tamamı muaccel hâle gelebilir veya daha önce yapılan ödemeler yasal faiziyle geri istenebilir. Ağır ve kasıtlı aykırılıklar ise kamu zararı ve ceza hukuku bakımından ayrıca sonuç doğurabilir.

KOSGEB Hibe ve Kredi Desteği Ne Anlama Gelir?

KOSGEB destekleri günlük kullanımda genellikle “hibe” ve “kredi” şeklinde ifade edilmektedir. Ancak KOSGEB mevzuatında destekler programın niteliğine göre;

• geri ödemesiz destek,
• geri ödemeli destek,
• faiz veya kâr payı desteği,
• erken ödeme,
• finansman desteği

şeklinde düzenlenebilmektedir.

Geri ödemesiz destek, program koşulları yerine getirildiği sürece işletmeden geri tahsil edilmemek üzere sağlanan destektir. Bununla birlikte desteğin “geri ödemesiz” olması, şartların ihlal edilmesi hâlinde hiçbir şekilde geri istenemeyeceği anlamına gelmez. Fazla, yersiz veya usulsüz ödeme yapıldığının tespit edilmesi durumunda geri ödemesiz olarak verilen tutarlar da faiziyle birlikte geri alınabilir.

Geri ödemeli desteklerde ise işletme, verilen tutarı uygulama esaslarında ve geri ödeme takviminde belirlenen sürelerde KOSGEB’e geri ödemekle yükümlüdür. Faiz veya kâr payı desteklerinde kredi ilişkisi çoğunlukla işletme ile banka ya da finans kuruluşu arasında kurulmakta; KOSGEB ise belirlenen koşullar çerçevesinde finansman maliyetinin bir bölümünü karşılamaktadır. Güncel Girişimci Destek Programı da iş kurma, iş geliştirme ve iş geliştirme faiz veya kâr payı desteğini birbirinden farklı destek türleri olarak düzenlemektedir. (KOSGEB)

Bu nedenle işletmenin yalnızca KOSGEB kararını değil, banka veya finans kuruluşuyla yaptığı finansman sözleşmesini de incelemesi gerekir. KOSGEB desteğinin sonlandırılması, işletmenin banka karşısındaki kredi borcunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

KOSGEB Desteğinde Sözleşme Yerine Taahhütname mi İmzalanır?

KOSGEB desteklerinde tarafların karşılıklı imzaladığı klasik bir özel hukuk sözleşmesi yerine çoğunlukla elektronik ortamda onaylanan bir taahhütname bulunmaktadır.

Girişimci Destek Programında işletme, destek başvurusu sırasında program taahhütnamesini sistem üzerinden onaylamaktadır. İşletme Geliştirme Destek Programında da idari, mali ve hukuki taahhütleri içeren taahhütname KOBİ Bilgi Sistemi üzerinden başvuru formuyla birlikte onaylanmakta ve evrak kaydına alınmaktadır. (KOSGEB)

KOSGEB desteğinden doğan hukuki ilişki yalnızca taahhütname metninden ibaret değildir. İşletmenin yükümlülükleri belirlenirken birlikte değerlendirilmesi gereken belgeler şunlardır:

1. Destek programı ve uygulama esasları,
2. Başvuru formu ve proje dosyası,
3. Elektronik taahhütname,
4. Kurul veya uygulama birimi kararı,
5. Faaliyet-zaman planı,
6. Onaylanan gider tablosu,
7. Revizyon kararları,
8. Ödeme talep formları ve ödeme belgeleri,
9. İzleme ve değerlendirme raporları,
10. Geri ödeme ve teminat belgeleri,
11. Banka veya finans kuruluşuyla yapılan sözleşmeler.

Dolayısıyla işletmenin “taahhütnamede açıkça yazmıyordu” şeklindeki savunması her zaman yeterli olmayabilir. Taahhütnamenin yanında başvuru tarihinde yürürlükte olan program hükümleri ve uygulama esasları da destek ilişkisinin kapsamını belirlemektedir.

Taahhütnamenin Elektronik Ortamda Onaylanması Bağlayıcı mıdır?

Taahhütnamenin fiziki olarak imzalanmaması, hukuki sonuç doğurmayacağı anlamına gelmez. KOSGEB sisteminde yetkili kişi tarafından elektronik ortamda onaylanan başvuru ve taahhütname evrak kaydına alınmaktadır.

Bu nedenle şirket adına KOSGEB işlemlerini yapan kişinin yetkisinin bulunup bulunmadığı, şirketi münferiden mi yoksa müştereken mi temsil ettiği ve sistem üzerindeki onayın kim tarafından verildiği önemlidir.

Şirket yetkililerinin, mali müşavirlerin veya danışmanların sisteme erişim konusunda kontrolsüz biçimde yetkilendirilmesi ciddi risk yaratabilir. Başvuru formunda yanlış bilgi verilmesi veya işletmenin yerine getiremeyeceği bir taahhüdün onaylanması hâlinde şirket, işlemi yapan kişiden bağımsız olarak KOSGEB karşısında sorumlu tutulabilir.

Başvuru sırasında sisteme yüklenen tüm bilgi ve belgelerin şirket yetkilisi tarafından kontrol edilmesi ve elektronik onay kayıtlarının saklanması gerekir.

Başvurunun Kabul Edilmesi Kazanılmış Hak Doğurur mu?

KOSGEB’e başvuru yapılması veya taahhütnamenin onaylanması, tek başına destek ödemesinin mutlaka yapılacağı anlamına gelmez. Güncel Girişimci Destek Programı Uygulama Esaslarında, başvuru yapılmasının veya taahhütnamenin onaylanmasının KOSGEB’i taahhüt altına sokmayacağı ve başvuru sahibi bakımından kazanılmış hak oluşturmayacağı açıkça belirtilmektedir. (KOSGEB)

Başvurunun kabul edilmesinden sonra da her bir ödeme talebi ayrıca incelenir. Projenin kabul edilmiş olması, projede yer alan tüm harcamaların koşulsuz şekilde ödeneceği anlamına gelmez.

Ödeme aşamasında;

• harcamanın proje süresi içinde yapılıp yapılmadığı,
• faturanın onaylanan giderle uyumlu olup olmadığı,
• teknik özelliklerin karşılanıp karşılanmadığı,
• ödemenin usulüne uygun gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği,
• giderin gerçekten işletme tarafından kullanılıp kullanılmadığı,
• izleme raporlarının olumlu olup olmadığı

ayrıca değerlendirilir.

İşletmenin Doğru Bilgi Verme Yükümlülüğü

KOSGEB desteğine başvuran işletme, başvuru ve ödeme sürecinde verdiği bütün bilgilerin doğru, eksiksiz ve güncel olmasını sağlamakla yükümlüdür.

Özellikle aşağıdaki bilgiler gerçeğe uygun olmalıdır:

• işletmenin ortaklık yapısı,
• temsil ve imza yetkileri,
• çalışan sayısı,
• mali bilanço ve net satış hasılatı,
• bağlı veya ortak işletmeler,
• faaliyet ve NACE kodları,
• şirketin kuruluş tarihi,
• proje kapsamında istihdam edilen personel,
• satın alınan mal ve hizmetler,
• faturalar ve banka ödeme belgeleri,
• başka kurumlardan alınan destekler.

Başvuru sırasında doğru olan bir bilginin daha sonra değişmesi hâlinde de değişikliğin KOSGEB’e bildirilmesi gerekir. Güncel İşletme Geliştirme Destek Programında işletmenin unvan veya tür değişikliğini uygulama birimine bildirmesi ve bilgilerini güncellemesi öngörülmektedir. (KOSGEB)

Yanlış bilgi veya belge verilmesi yalnızca ödeme talebinin reddedilmesine yol açmayabilir. Yapılmış bir ödeme varsa bu tutarın faiziyle geri alınması, kamu zararı işlemlerinin başlatılması ve belgenin niteliğine göre cezai soruşturma gündeme gelebilir.

Projeyi Onaylandığı Şekilde Yürütme Yükümlülüğü

Proje esaslı desteklerde işletme, faaliyetlerini kurul tarafından kabul edilen proje ve faaliyet-zaman planına uygun şekilde yürütmelidir.

İşletmenin ekonomik şartlar, tedarik sorunları veya teknik zorunluluklar nedeniyle projede değişiklik yapmak istemesi mümkündür. Ancak işletme, KOSGEB’den onay almadan proje konusu, faaliyetler, gider kalemleri veya teknik özellikler üzerinde esaslı değişiklik yapmamalıdır.

Güncel Girişimci Destek Programında iş geliştirme desteği alan işletmenin proje faaliyetleri, faaliyet-zaman planı ve giderler bakımından proje sürecinde en fazla üç defa revizyon talep edebileceği düzenlenmiştir. (KOSGEB)

Örneğin kurul kararında belirli kapasite ve teknik özelliklere sahip bir makine desteklenmişse işletmenin daha düşük özelliklere sahip başka bir makine satın alması ödeme yapılmamasına veya giderin kurul tarafından yeniden değerlendirilmesine neden olabilir. Güncel programda satın alınan makinenin kurul kararındaki asgari teknik şartları taşımaması hâlinde konunun yeniden kurula sunulacağı belirtilmektedir. (KOSGEB)

Bu nedenle değişiklik önce yapılmamalı, daha sonra KOSGEB’in onaylaması beklenmemelidir. Öncelikle revizyon başvurusu yapılması ve yazılı ya da sistem üzerinden onay alınması daha güvenli olacaktır.

Harcamaların Destek Süresi İçinde Yapılması

Destek ödemesi alınabilmesi için giderin yalnızca desteklenen türde olması yeterli değildir. Harcamanın programda belirlenen zaman aralığında gerçekleştirilmesi de gerekir.

Makine, yazılım, personel veya hizmet alımı giderinin proje başlangıcından önce yapılması hâlinde, ilgili program açıkça izin vermedikçe bu gider desteklenmeyebilir. Benzer şekilde proje veya destek süresi bittikten sonra yapılan harcamalar da ödeme dışında bırakılabilir.

Girişimci Destek Programında iş geliştirme desteği kapsamındaki makine, teçhizat, yazılım ve hizmet alımlarının desteklenen proje konusu ile ilgili ve proje süresi içinde gerçekleştirilmesi aranmaktadır. (KOSGEB)

İşletmenin yalnızca fatura tarihini değil;

• sipariş tarihini,
• sözleşme tarihini,
• teslim tarihini,
• banka ödeme tarihini,
• makinenin işletmeye giriş tarihini,
• kurulum ve devreye alma tarihini

birlikte değerlendirmesi gerekir.

Ödemelerin Banka Üzerinden Yapılması

KOSGEB desteklerinde ödeme belgelerinin usulüne uygun olması son derece önemlidir. Giderin işletme tarafından gerçekten ödendiğinin banka, ödeme kuruluşu veya programın kabul ettiği diğer bankacılık araçlarıyla belgelendirilmesi gerekir.

Dekontta ödemenin hangi fatura veya borca ilişkin olduğu açıkça anlaşılmalıdır. Üçüncü kişi tarafından ödeme yapılması veya çek kullanılması hâlinde, işletmenin borcunun kapandığını gösteren hizmet sağlayıcı yazısı gibi ek belgeler istenebilir.

Elden yapılan ve güvenilir şekilde belgelendirilemeyen ödemeler, gerçek bir ticari işlem bulunsa bile destek kapsamı dışında bırakılabilir. Bu nedenle fatura açıklaması, dekont açıklaması, tutar ve hizmet sağlayıcı bilgileri birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Şirket ortağının şahsi hesabından ödeme yapılması gerekiyorsa, ödemenin şirket borcuna ilişkin olduğunu açıkça gösteren kayıtlar oluşturulmalı ve mümkünse ödeme yapılmadan önce ilgili KOSGEB biriminden yazılı görüş alınmalıdır.

Akraba ve İlişkili Şirketlerden Mal veya Hizmet Alınması

KOSGEB desteklerinde muvazaalı veya yapay ticari işlemlerin önlenmesi amacıyla ilişkili kişilerden yapılacak alımlara sınırlamalar getirilmektedir.

Güncel Girişimci Destek Programına göre işletme; sahipleri ve ortakları ile bunların eşi, annesi, babası, kardeşi veya çocuğundan ve bu kişilerin sahibi ya da ortağı olduğu işletmelerden destek kapsamında mal veya hizmet satın alamaz. Böyle bir ilişkinin tespit edilmesi hâlinde destek ödemesi yapılmaz. (KOSGEB)

Benzer sınırlama İşletme Geliştirme Destek Programında da bulunmaktadır.

Bu nedenle teklif alınan veya fatura düzenleyen şirketin ortaklık yapısı incelenmelidir. Yalnızca ticaret unvanlarının farklı olması, işletmelerin ilişkili olmadığı anlamına gelmez.

Dolaylı ortaklıklar, eş veya çocuk üzerinden kurulan şirketler ve fiilen aynı kişilerce yönetilen işletmeler bakımından da destek programının hükümleri dikkatle değerlendirilmelidir.

Aynı Gider İçin İki Ayrı Destek Alınabilir mi?

Kural olarak aynı gider için hem KOSGEB’den hem de başka bir kamu kurumu veya KOSGEB’in başka bir destek programından mükerrer destek alınamaz.

Güncel Girişimci Destek Programında, vergi ve sosyal güvenlik primi gibi yasal yükümlülükler hariç olmak üzere aynı gider gerçekleşmesi için farklı kurum veya kuruluşlardan ya da diğer KOSGEB programlarından destek alınamayacağı belirtilmektedir. İşletme Geliştirme Destek Programında da aynı yönde düzenleme bulunmaktadır. (KOSGEB)

Örneğin aynı makinenin fatura bedelinin hem KOSGEB’e hem de başka bir kamu kurumuna tam tutar üzerinden sunulması mükerrer destek niteliği taşıyabilir.

Farklı kurumların aynı yatırımın farklı giderlerini desteklemesi ise program hükümleri elverdiği ölçüde mümkün olabilir. Bunun için giderlerin, faturaların ve ödeme belgelerinin açık biçimde ayrıştırılması gerekir.

Desteklenen Makine ve Ekipman Satılabilir mi?

Destekle satın alınan makine, teçhizat, kalıp ve yazılımların mülkiyeti işletmeye ait olmakla birlikte, işletmenin bu mallar üzerindeki tasarruf yetkisi destek süresince sınırlandırılabilir.

Güncel Girişimci Destek Programına göre desteklenerek satın alınan makine, teçhizat, kalıp ve yazılım destek süresince;

• satılamaz,
• kiralanamaz,
• başkasına devredilemez,
• kural olarak rehin gösterilemez.

Bu mallara ihtiyati tedbir veya haciz konulması hâlinde durumun yedi gün içinde belgeleriyle KOSGEB’e bildirilmesi gerekir. Bildirim yapılmaması durumunda destek miktarının yasal faiziyle tahsil edilmesi öngörülmektedir. (KOSGEB)

İşletmenin ekonomik sıkıntı yaşaması, makineyi başka şirkete devretmesi veya grup şirketlerinden birinin kullanımına bırakması bu sınırlamaları kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Devir, kiralama, rehin veya haciz riski ortaya çıktığında işlem yapılmadan önce KOSGEB’e yazılı bildirimde bulunulması gerekir.

Personel İstihdamına İlişkin Yükümlülükler

Personel desteğinden yararlanan işletmeler, desteklenen çalışanın sigorta ve fiilî çalışma koşullarını program hükümlerine uygun şekilde sürdürmelidir.

Girişimci Destek Programında iş geliştirme desteği kapsamında istihdam edilen personelin proje süresince yalnızca destek verilen işletmede sigorta kaydının bulunması gerekmektedir. Aksi durumda ilgili aylar için destek ödemesi yapılmamaktadır. Ayrıca başka bir destek kapsamında desteklenen personel ile işletme sahip veya ortaklarının belirli yakınları personel desteğinden yararlanamamaktadır. (KOSGEB)

İşletme Geliştirme Destek Programında da desteklenen nitelikli elemanın yalnızca destek verilen işletmede sigortalı olması şartı bulunmaktadır. (KOSGEB)

Personelin fiilen çalışmaması, bordro ve banka ödemelerinin uyumsuz olması, çalışanın başka bir işletmede de sigortalı görünmesi veya destek süresi içinde işten ayrılması ödeme kaybına neden olabilir.

Vergi ve SGK Borcu Destek Ödemesine Engel Olur mu?

Vergi veya SGK borcu bulunması, programın hükümlerine göre desteğin doğrudan reddedilmesi yerine destek tutarından mahsup yapılması sonucunu doğurabilir.

Güncel Girişimci Destek Programına göre ilgili mevzuatta belirlenen sınırların üzerinde vergi veya SGK borcu bulunması durumunda, işletmenin talebi doğrultusunda borç tutarı destekten mahsup edilerek ilgili kuruma aktarılabilir; kalan tutar işletmeye ödenebilir. (KOSGEB)

İşletme Geliştirme Destek Programında da limit üzerindeki vergi veya SGK borçlarının destek tutarından mahsup edilmesine ilişkin düzenleme bulunmaktadır.

Bununla birlikte bazı doğrudan hizmet sağlayıcı ödemelerinde işletmenin belirli sınırların üzerinde vergi ve SGK borcunun bulunmaması şartı aranabilir. Bu nedenle ödeme talebinden önce güncel borç durumu kontrol edilmelidir.

Ödeme Talebi Süresinde Yapılmazsa Ne Olur?

Destek kararının alınması, işletmenin istediği zaman ödeme talebinde bulunabileceği anlamına gelmez.

Güncel Girişimci Destek Programında ödeme talebinin destek türüne göre programın tamamlanma veya son taksit tarihinden itibaren dört ay içinde yapılması öngörülmektedir. Bu sürenin ardından iki ay içinde mazeretle başvuru yapılabilir; ancak mazeretin uygulama birimi tarafından kabul edilmesi gerekir. Belirlenen sürelerin dışında yapılan talepler işleme alınmamaktadır. (KOSGEB)

Güncel İşletme Geliştirme Destek Programında da ödeme talebinin programın tamamlanma tarihinden itibaren dört ay içinde yapılması, takip eden iki ay içinde ise ancak uygun bulunan mazeretle talepte bulunulabilmesi düzenlenmiştir. (KOSGEB)

Bu süreler hak kaybına yol açabilecek niteliktedir. Faturanın ve ödemenin zamanında yapılmış olması, ödeme talebinin süresinden sonra sunulmasını telafi etmeyebilir.

Destekten Vazgeçme Süresi

İşletme, başvurusu kabul edildikten sonra destekten yararlanmak istemediğine karar verebilir. Ancak vazgeçmenin de belirli süre ve koşullara uygun yapılması gerekir.

Girişimci Destek Programında herhangi bir destek ödeme talebinde bulunulmamış olması şartıyla, destek başlangıç tarihinden itibaren iki ay içinde yazılı vazgeçme talebi sunulması durumunda başvuru iptal edilebilir. Aksi hâlde işletme destekten yararlanmış sayılmaktadır. Faiz veya kâr payı desteğinde kredi kullanılmış olması da destekten yararlanılmış sayılmak için yeterlidir; işletmenin henüz KOSGEB ödemesi almamış olması sonucu değiştirmemektedir. (KOSGEB)

İşletme Geliştirme Destek Programında da ödeme talebinde bulunulmamış olması şartıyla program başlangıcından itibaren iki ay içinde vazgeçme talebinde bulunulması gerekmektedir. (KOSGEB)

Bu düzenleme özellikle ileride başka bir programa başvurmak isteyen işletmeler bakımından önemlidir. İşletme ödeme almamış olsa bile süresinde vazgeçmemesi nedeniyle programdan yararlanmış sayılabilir.

Şirketin Devri, Birleşmesi veya Kapanması

Destek süresi içinde şirket paylarının devredilmesi, işletmenin başka bir şirketle birleşmesi, faaliyet adresinin değişmesi, tasfiye sürecinin başlaması veya işletmenin kapanması KOSGEB bakımından önemli değişikliklerdir.

Girişimci Destek Programında işletmenin devri veya başka bir işletmeyle birleşmesi, desteğin türüne göre kurul ya da uygulama birimi tarafından değerlendirilerek desteğin devamına veya sonlandırılmasına karar verilmektedir. İşletmenin tasfiyeye girmesi veya kapanması durumunda ise destek sonlandırılmaktadır. (KOSGEB)

İşletme Geliştirme Destek Programında da işletmenin devri veya birleşmesi destek programının devamı veya sonlandırılması yönünden değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. (KOSGEB)

Bu nedenle şirket satışı veya birleşme işlemi planlanırken yalnızca ticaret hukuku ve vergi sonuçları değil, devam eden KOSGEB destekleri de durum tespit çalışmasına dahil edilmelidir.

Pay devri yapılmadan önce KOSGEB’e başvurulması ve desteğin devamı konusunda yazılı değerlendirme alınması ileride ortaya çıkabilecek geri ödeme riskini azaltır.

Geri Ödemeli Desteklerde Teminat Yükümlülüğü

Geri ödemeli desteklerde KOSGEB, ödeme yapılmadan önce işletmeden program ve teminat düzenlemelerinde belirlenen şartlara uygun bir güvence talep edebilir.

Güncel Girişimci Destek Programı ile İşletme Geliştirme Destek Programında, geri ödemeli desteklerin ödenmesinden önce KOSGEB’in teminat uygulamasına ilişkin düzenlemeleri uyarınca teminat alınması öngörülmektedir. (KOSGEB)

Teminat;

• banka teminat mektubu,
• Kredi Garanti Fonu kefaleti,
• programın kabul ettiği diğer güvence türleri

şeklinde olabilir.

Teminatın süresi, tutarı ve nakde çevrilme şartları dikkatle incelenmelidir. Teminat mektubunun süresinin dolması veya yenilenmemesi, desteğin ödenmesini ya da devamını etkileyebilir.

Geri Ödeme Taksiti Ödenmezse Ne Olur?

Geri ödemeli desteklerde işletmenin ödeme takvimine uygun hareket etmesi gerekir. Taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi yalnızca geciken taksit bakımından sonuç doğurmayabilir.

Güncel Girişimci Destek Programında vadesinde ödenmeyen taksit için işletmeye bildirim yapılması, tebliği takip eden yedi gün içinde taksitin yasal faiziyle ödenmesinin istenmesi öngörülmektedir. Ödeme yapılmazsa borcun kalan kısmı da muaccel hâle gelebilir; teminat nakde çevrilebilir ve hukuki tahsil süreci başlatılabilir. (KOSGEB)

Bu nedenle işletmenin geçici nakit sıkıntısı yaşaması hâlinde ödeme tarihinin geçmesi beklenmemeli, vade öncesinde KOSGEB birimiyle yazılı iletişime geçilmelidir.

KOSGEB görevlisinin sözlü olarak süre verildiğini belirtmesi yeterli kabul edilmemelidir. Erteleme veya yeniden yapılandırma talebi ile verilen cevap yazılı şekilde kayıt altına alınmalıdır.

Desteğin Sonlandırılması ve Paranın Geri İstenmesi

Desteğin sonlandırılması, her durumda aynı sonucu doğurmaz. Sonlandırma sebebi, işletmenin kusuru ve destek türü geri tahsil yöntemini etkileyebilir.

Girişimci Destek Programında iş geliştirme desteğinin sonlandırılmasının işletmenin kastı veya ağır kusuru bulunmaksızın ölüm, ağır hastalık, yangın, deprem, hırsızlık ya da finansal yetersizlik gibi faaliyetleri engelleyen sebeplerden kaynaklanması hâlinde geri ödemeli desteklerin normal sürecine uygun şekilde tahsil edilmesi mümkündür.

Buna karşılık sonlandırmanın işletmenin kusurundan kaynaklandığı kabul edilirse geri ödemeli destekler kurul kararı tarihinde muaccel hâle gelebilir ve ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle istenebilir. İşletmeye yedi günlük ödeme süresi verilmesinden sonra teminatın nakde çevrilmesi veya hukuki işlem başlatılması mümkündür. (KOSGEB)

Dolayısıyla sonlandırma kararının gerekçesi büyük önem taşımaktadır. İşletmenin yaşadığı ekonomik veya teknik sorunun kendi kusurundan kaynaklanmadığını gösteren belgeler süresinde KOSGEB’e sunulmalıdır.

Fazla veya Yersiz Ödeme Geri Alınır mı?

KOSGEB tarafından hatalı işlem sonucunda fazla veya yersiz ödeme yapılması, işletmenin bu tutar üzerinde kesin ve geri alınamaz bir hak kazandığı anlamına gelmez.

Güncel Girişimci Destek Programında fazla veya yersiz ödemenin, ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle işletmeden geri tahsil edileceği düzenlenmiştir. (KOSGEB)

İşletme Geliştirme Destek Programında da fazla veya yersiz ödemelerin, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren hesaplanan yasal faiziyle geri alınacağı belirtilmektedir. Kontrol, denetim veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararları hakkında ayrıca ilgili mevzuat hükümleri uygulanmaktadır. (KOSGEB)

Fazla ödemenin KOSGEB personelinin hesaplama hatasından kaynaklanması dahi ana paranın geri istenmesine engel olmayabilir. Ancak işletmenin kusuru bulunmaması; faiz başlangıcı, ölçülülük ve hukuki güvenlik bakımından somut uyuşmazlıkta ayrıca değerlendirilmelidir.

Denetim ve İzleme Yükümlülüğü

KOSGEB desteği alan işletme, yalnızca ödeme aşamasında değil program süresince ve bazı programlarda program tamamlandıktan sonra da izlenebilir.

Girişimci Destek Programında proje faaliyetlerinin, zaman planının, giderlerin ve teknik özelliklerin dönemsel izleme formlarıyla değerlendirilmesi öngörülmektedir. Ayrıca işletmenin destek süresinin bitiminden bir yıl sonra program sonrası izlenmesi mümkündür.

İşletmenin;

• faturaları,
• banka dekontlarını,
• sözleşmeleri,
• teslim belgelerini,
• personel kayıtlarını,
• SGK bildirgelerini,
• makine seri numaralarını,
• teknik şartnameleri,
• ruhsat ve izinleri

düzenli şekilde saklaması gerekir.

Makinenin işletmede bulunamaması, personelin fiilen çalışmadığının tespiti veya proje faaliyetlerinin gerçekleştirilememesi desteğin sonlandırılmasına neden olabilir.

Mücbir Sebep Hâlinde Ne Yapılmalıdır?

Deprem, yangın, su baskını, salgın hastalık, grev, lokavt, savaş veya benzeri olağanüstü durumlar işletmenin proje yükümlülüklerini yerine getirmesini engelleyebilir.

İşletme Geliştirme Destek Programında bu tür mücbir sebep hâllerinde destek sürecinin durdurulması veya devamına KOSGEB Başkanı tarafından karar verilebileceği düzenlenmiştir. (KOSGEB)

Mücbir sebebin varlığı, işletmeyi otomatik olarak bütün yükümlülüklerden kurtarmaz. Olay ile yükümlülüğün yerine getirilememesi arasında doğrudan bağlantı kurulmalı ve durum mümkün olan en kısa sürede KOSGEB’e bildirilmelidir.

Yangın raporu, hastane kaydı, hasar tespit tutanağı, kolluk belgesi, sigorta kaydı veya resmî kurum yazıları gibi belgeler başvuruya eklenmelidir.

KOSGEB Kararına İtiraz Edilebilir mi?

İtiraz yolu ve süresi başvurulan destek programına göre değişmektedir. Bu nedenle her ret, sonlandırma veya geri ödeme kararı bakımından ilgili programın güncel uygulama esasları ayrıca incelenmelidir.

Örneğin güncel İşletme Geliştirme Destek Programında başvurusu reddedilen işletmenin, kararın bildirilmesinden itibaren 15 gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere KOBİ Bilgi Sistemi üzerinden itiraz edebileceği düzenlenmiştir. İtirazın reddedilmesi veya yeniden değerlendirilen başvurunun tekrar reddedilmesi hâlinde kurum içindeki itiraz süreci sona ermektedir.

İtiraz dilekçesinde yalnızca kararın haksız olduğu ileri sürülmemelidir. Şu hususlar somut biçimde açıklanmalıdır:

• Kararın hangi maddi bilgiye dayandığı,
• Bu bilginin neden hatalı olduğu,
• Hangi mevzuat hükmünün yanlış uygulandığı,
• Başvuru veya ödeme belgelerinin nasıl değerlendirilmediği,
• Eksikliğin giderilip giderilemeyeceği,
• İşletmenin kusurunun bulunup bulunmadığı,
• Sonlandırma veya geri tahsil işleminin neden ölçüsüz olduğu.

Kurum içi itiraz sonucunda sonuç alınamaması hâlinde, işlemin niteliğine göre idari yargı yolu ile tahsil veya teminat işlemlerine karşı kullanılabilecek diğer hukuki yollar ayrıca değerlendirilmelidir. Dava açma süresi bakımından kararın elektronik veya fiziki tebliğ tarihi mutlaka kayıt altına alınmalıdır.

KOSGEB Desteği Alan İşletmeler İçin Hukuki Kontrol Listesi

KOSGEB desteğinden yararlanan işletmenin özellikle şu kontrolleri yapması gerekir:

1. Başvuru formu ve taahhütnamenin bir örneği saklanmalıdır.
2. Kurul kararında kabul edilen giderler ve teknik özellikler çıkarılmalıdır.
3. Harcama yapılmadan önce giderin destek kapsamına girdiği doğrulanmalıdır.
4. Proje değişiklikleri için önceden revizyon talep edilmelidir.
5. Ödemeler banka aracılığıyla ve açıklamalı biçimde yapılmalıdır.
6. Fatura düzenleyen kişi veya şirketle akrabalık ve ortaklık ilişkisi kontrol edilmelidir.
7. Aynı gider için başka bir kamu desteği kullanılıp kullanılmadığı araştırılmalıdır.
8. Desteklenen makine ve ekipmanlar satılmamalı, kiralanmamalı veya izinsiz devredilmemelidir.
9. Haciz, tedbir, adres, unvan, ortaklık veya şirket türü değişiklikleri bildirilmelidir.
10. Personel desteğinde SGK ve fiilî çalışma kayıtları düzenli kontrol edilmelidir.
11. Ödeme talebi için öngörülen son tarihler takvime kaydedilmelidir.
12. Geri ödeme taksitleri ve teminat süreleri ayrıca takip edilmelidir.
13. KOSGEB’den gelen elektronik tebligatlar düzenli kontrol edilmelidir.
14. Denetim ve izleme için bütün belgeler düzenli şekilde arşivlenmelidir.

Sonuç

KOSGEB desteği almak, işletmeye yalnızca mali bir imkân sağlamaz; aynı zamanda önemli idari, mali ve hukuki yükümlülükler yükler.

İşletme, başvuru sırasında verdiği bilgilere bağlı kalmalı, projeyi onaylanan şekilde yürütmeli, giderlerini program koşullarına uygun gerçekleştirmeli ve bütün ödemeleri usulüne uygun şekilde belgelendirmelidir.

Desteklenen makine ve ekipmanın izinsiz satılması, ilişkili kişilerden mal veya hizmet alınması, aynı gider için birden fazla kurumdan destek kullanılması, ödeme talebinin süresinde yapılmaması veya geri ödeme taksitlerinin aksatılması ciddi mali sonuçlar doğurabilir.

Desteğin sonlandırılması veya yapılan ödemelerin geri istenmesi hâlinde kararın gerekçesi, işletmenin kusuru, uygulanan program hükümleri, tebligat tarihi ve itiraz süresi birlikte incelenmelidir. Özellikle yüksek tutarlı desteklerde başvuru öncesinden proje bitimine kadar hukuki ve mali uygunluk denetimi yapılması, faizli geri tahsil ve teminatın nakde çevrilmesi riskini önemli ölçüde azaltacaktır.