KOSGEB Desteklerinden Kimler Yararlanabilir? Başvuru Şartları ve Hukuki Süreç

KOSGEB destekleri, yeni bir işletme kurmak isteyen girişimciler ile mevcut işletmesini geliştirmek, üretim kapasitesini artırmak, dijital dönüşümünü tamamlamak veya yeni pazarlara açılmak isteyen küçük ve orta büyüklükteki işletmeler bakımından önemli finansman araçlarından biridir.

Ancak KOSGEB’e kayıt yaptıran her işletmenin otomatik olarak destek alması mümkün değildir. İşletmenin KOBİ niteliğinde olması, desteklenen sektörde faaliyet göstermesi, doğru NACE koduna sahip bulunması, güncel işletme beyanının bulunması ve başvurulan destek programına özgü koşulları taşıması gerekir.

KOSGEB destekleri konusunda en sık karşılaşılan sorunlardan biri, girişimcilerin destek şartlarını yalnızca genel bilgiler üzerinden değerlendirmesidir. Oysa her destek programının başvuru süresi, sektör şartı, işletme yaşı, şirket türü, desteklenen giderleri ve değerlendirme yöntemi birbirinden farklıdır.

Bu nedenle KOSGEB başvurusu yapılmadan önce yalnızca “KOSGEB desteğine uygun işletme” olup olunmadığı değil, başvurulacak programın bütün özel şartlarının birlikte incelenmesi gerekir.

KOSGEB Nedir?

KOSGEB, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığıdır. Kurum; girişimciliğin geliştirilmesi, KOBİ’lerin rekabet güçlerinin artırılması, üretim kapasitelerinin geliştirilmesi, dijital ve yeşil dönüşümün desteklenmesi gibi amaçlarla çeşitli destek programları yürütmektedir.

KOSGEB destekleri tek bir programdan ibaret değildir. Girişimci Destek Programı, Kapasite Geliştirme Destek Programı, İşletme Geliştirme Destek Programı, Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı gibi farklı amaçlara ve başvuru şartlarına sahip programlar bulunmaktadır. Yürürlükteki destekler ve başvuru çağrıları dönemsel olarak değişebilmektedir.

Bu nedenle bir işletmenin geçmiş yıllarda belirli bir destekten yararlanabilmiş olması, aynı desteğin günümüzde aynı şartlarla devam ettiği anlamına gelmez. Başvuru tarihinde yürürlükte olan program mevzuatı, uygulama esasları ve çağrı ilanı birlikte incelenmelidir.

KOSGEB Desteklerinden Kimler Yararlanabilir?

KOSGEB desteklerinden genel olarak girişimciler ile mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletmeler yararlanabilir. Bununla birlikte destekten yararlanabilecek kişilerin ve işletmelerin kapsamı, başvurulan programa göre değişmektedir.

Bazı programlar yeni kurulmuş işletmelere yöneliktir. Bazı programlarda işletmenin belirli bir süredir faaliyette olması, belirli büyüme oranlarını sağlaması veya yalnızca belirlenen teknoloji ve üretim sektörlerinde faaliyet göstermesi aranır.

Genel olarak KOSGEB desteğinden yararlanmak isteyen işletmenin şu temel koşulları taşıması beklenir:

1. Türk Ticaret Kanunu kapsamında gerçek veya tüzel kişi işletme statüsünde bulunmak,
2. KOBİ niteliğini taşımak,
3. KOSGEB veri tabanına kayıtlı ve aktif olmak,
4. Güncel işletme beyanına sahip olmak,
5. KOSGEB tarafından desteklenen bir sektörde faaliyet göstermek,
6. Başvurulan destek programına özgü koşulları taşımak,
7. Başvuru formu ve eklerini süresi içinde eksiksiz şekilde sunmak.

Bunlar genel koşullardır. İşletmenin yalnızca bu şartları taşıması, destek başvurusunun mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez. Özellikle proje esaslı programlarda başvurular teknik, mali ve ticari açıdan değerlendirilmekte ve puanlamaya tabi tutulabilmektedir.

KOBİ Sayılmanın Şartları Nelerdir?

KOSGEB desteklerinin önemli bir bölümünden yararlanabilmek için işletmenin KOBİ niteliğinde olması gerekir.

2025 yılında yapılan güncelleme sonrasında KOBİ sınıflandırması çalışan sayısı ile yıllık net satış hasılatı veya mali bilanço büyüklüğü esas alınarak belirlenmektedir.

Buna göre:

• Mikro işletme: Yıllık çalışan sayısı 10’dan az olan ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 10 milyon TL’yi aşmayan işletmedir.
• Küçük işletme: Yıllık çalışan sayısı 50’den az olan ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 100 milyon TL’yi aşmayan işletmedir.
• Orta büyüklükteki işletme: Yıllık çalışan sayısı 250’den az olan ve yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosundan herhangi biri 1 milyar TL’yi aşmayan işletmedir.

KOBİ niteliğinin belirlenmesinde yalnızca işletmenin kendi çalışan sayısı ve mali verileri dikkate alınmayabilir. Bağlı işletme, ortak işletme veya başka şirketlerle sermaye ve yönetim ilişkisi bulunması durumunda bu ilişkilerin de değerlendirilmesi gerekebilir.

Bu nedenle özellikle şirketler topluluğu içinde bulunan, başka şirketlerde önemli ortaklık payına sahip olan veya ortaklarının başka işletmelerle bağlantısı bulunan şirketlerin KOBİ statüsü dikkatle incelenmelidir.

Yanlış veya eksik bilgiyle düzenlenen işletme beyanı, desteğin reddedilmesine, sonradan iptal edilmesine veya yapılan ödemelerin geri istenmesine neden olabilir.

Faaliyet Alanı ve NACE Kodu Neden Önemlidir?

KOSGEB desteklerinden yararlanılabilmesi bakımından işletmenin faaliyet alanı ve NACE kodu büyük önem taşır.

NACE kodu, işletmenin ekonomik faaliyet türünü gösteren sınıflandırma kodudur. KOSGEB tarafından desteklenen sektörler, 1 Şubat 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda belirlenmiştir. NACE Rev.2.1 sınıflamasına geçiş sürecinde, eski NACE Rev.2 sınıflamasının da bazı işlemlerde kullanılabileceği belirtilmiştir.

Bir işletmenin vergi levhasında veya ticaret sicili kayıtlarında yer alan faaliyet konusu ile fiilen yürüttüğü faaliyet arasında uyumsuzluk bulunması başvurunun reddedilmesine yol açabilir.

Örneğin bir işletme fiilen yazılım geliştirme faaliyetinde bulunmasına rağmen vergi kayıtlarında yalnızca danışmanlık veya perakende ticaret faaliyeti görünüyorsa, başvurulan program bakımından uygun NACE koduna sahip olmadığı değerlendirilebilir.

Bu nedenle KOSGEB başvurusundan önce şu kayıtların birbiriyle uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir:

• Ticaret sicili kayıtları,
• Şirket ana sözleşmesindeki faaliyet konuları,
• Vergi levhasındaki ana ve yan faaliyet kodları,
• Sosyal Güvenlik Kurumu işyeri kayıtları,
• KOSGEB işletme beyanı,
• Projede açıklanan faaliyet konusu.

NACE kodunun yalnızca destek başvurusu yapmak amacıyla değiştirilmesi de tek başına yeterli olmayabilir. İşletmenin ilgili faaliyeti gerçekte yürüttüğünü gösterebilecek ticari kayıt, fatura, personel, makine, ekipman ve iş organizasyonuna sahip olması beklenebilir.

Yeni Kurulan İşletmeler KOSGEB Desteği Alabilir mi?

Yeni kurulan işletmeler, özellikle Girişimci Destek Programı kapsamında KOSGEB desteğinden yararlanabilir.

Güncel Girişimci Destek Programında İş Kurma Desteğine başvuracak işletmenin KOSGEB tarafından desteklenen sektörlerde faaliyet göstermesi ve 0-1 yaş aralığında olması gerekir. İş Geliştirme Desteğinde ise işletmenin imalat, telekomünikasyon, bilgisayar programlama, bilişim altyapısı, veri işleme veya bilimsel araştırma ve geliştirme gibi belirli sektörlerde faaliyet göstermesi ve 0-3 yaş aralığında olması aranmaktadır.

İşletmenin yaşı, kuruluş veya vergi mükellefiyetinin başlangıç tarihi esas alınarak değerlendirilebilir. Bu nedenle destek başvurusu düşünülüyorsa şirketin kuruluş zamanı ile başvuru takvimi birlikte planlanmalıdır.

Girişimci, başka kişilerle ortak şirket kurarak da başvuru yapabilir. Ancak güncel Girişimci Destek Programında girişimcinin işletmedeki ortaklık payının en az yüzde 50 olması, bu payın program süresince yüzde 50’nin altına düşmemesi ve girişimcinin işletmeyi münferiden temsile yetkili olması şartı aranmaktadır.

Bu şartlar nedeniyle şirket kuruluşunda yapılan ortaklık sözleşmesi, pay oranları ve temsil yetkileri KOSGEB başvurusundan önce değerlendirilmelidir. Şirket ana sözleşmesinde girişimcinin müşterek imza ile temsile yetkili kılınması, bazı programlar bakımından başvuru koşullarının karşılanmamasına yol açabilir.

Şahıs İşletmeleri KOSGEB Desteği Alabilir mi?

Şahıs işletmeleri de başvurulan programın şartlarını taşımaları hâlinde KOSGEB desteklerinden yararlanabilir.

Örneğin Girişimci Destek Programının İş Kurma Desteğinde gerçek kişi işletmeler ile sermaye şirketleri için farklı kuruluş desteği tutarları öngörülmektedir. Güncel programda gerçek kişi işletmeler için 10.000 TL, sermaye şirketleri için 20.000 TL kuruluş desteği düzenlenmiştir. Girişimcinin kadın, genç, engelli, gazi veya birinci derece şehit yakını olması durumunda kuruluş desteğine ilave destek sağlanabilmektedir.

Bununla birlikte her program şahıs işletmelerine açık değildir. Bazı desteklerde işletmenin limited veya anonim şirket şeklinde kurulmuş olması aranabilir. Nitekim bazı kapasite geliştirme desteklerinde şirket türü, işletme ölçeği, büyüme durumu ve faaliyet sektörü yönünden özel şartlar bulunmaktadır.

Bu nedenle şirket türü seçilirken yalnızca kuruluş maliyetleri ve vergi yükü değil, gelecekte başvurulması düşünülen desteklerin şirket türüne ilişkin koşulları da dikkate alınmalıdır.

KOSGEB Veri Tabanına Kayıt ve İşletme Beyanı

KOSGEB desteğine başvurabilmek için işletmenin öncelikle KOSGEB veri tabanına kaydolması gerekir. Kayıt işlemi KOSGEB’in e-Hizmetler sistemi üzerinden gerçekleştirilmektedir.

Kayıt sonrasında işletmenin niteliğinin ve sınıfının belirlenmesi amacıyla işletme beyanı doldurulur. Beyandaki bilgilerin idari kayıtlardan eksiksiz alınabilmesi hâlinde sistem tarafından otomatik onay yapılabilir. İdari kayıtlardan temin edilemeyen veya ayrıca girilen bilgiler ise KOSGEB uzmanı tarafından incelenebilir.

İşletme beyanında özellikle şu bilgilerin doğru olması gerekir:

• Ortaklık yapısı,
• Çalışan sayısı,
• Yıllık net satış hasılatı,
• Mali bilanço toplamı,
• Ana ve yan faaliyet kodları,
• Bağlı veya ortak işletme ilişkileri,
• İşletmenin hukuki statüsü.

KOSGEB sistemi üzerinden verilen bilgilerin yanlış veya yanıltıcı olmasından doğan hukuki ve mali sorumluluk işletmeye aittir. Yanlış beyan yalnızca mevcut başvurunun reddedilmesine değil, daha önce yapılan destek ödemelerinin geri istenmesine ve olayın niteliğine göre idari veya cezai süreçlerin gündeme gelmesine neden olabilir.

KOSGEB Başvurusu Nasıl Yapılır?

KOSGEB başvuruları çoğunlukla e-Devlet ve KOSGEB e-Hizmetler sistemi üzerinden yapılmaktadır.

Başvuru süreci genel olarak şu şekilde ilerler:

1. İşletmenin kurulması ve gerekli ticaret veya vergi kayıtlarının oluşturulması,
2. KOSGEB veri tabanına kayıt yapılması,
3. İşletme beyanının düzenlenmesi ve güncellenmesi,
4. Uygun destek programının belirlenmesi,
5. Başvuru formu ve proje belgelerinin hazırlanması,
6. Belgelerin sisteme yüklenmesi,
7. Başvurunun son başvuru tarihinden önce elektronik ortamda onaylanması,
8. Başvurunun kontrol, kurul veya jüri değerlendirmesine alınması.

Girişimci Destek Programının İş Geliştirme Desteğinde başvurunun yalnızca taslak olarak sisteme kaydedilmesi yeterli değildir. Başvurunun son tarihten önce “Başvuruyu onayla” işlemiyle tamamlanması gerekir. Süresi içinde onaylanmayan projeler değerlendirmeye alınmamaktadır.

Bu nedenle son başvuru gününde yaşanabilecek teknik sorunlar dikkate alınarak başvurunun son güne bırakılmaması önemlidir.

Her Başvuru Kabul Edilir mi?

KOSGEB desteğine başvuru şartlarını taşımak, desteğin otomatik olarak verileceği anlamına gelmez.

Bazı desteklerde başvuru öncelikle şekli ve idari yönden kontrol edilir. Başvuru şartlarının sağlanmaması, zorunlu belgelerin bulunmaması veya belgelerin belirlenen formata uygun olmaması durumunda başvuru değerlendirme aşamasına geçemeyebilir.

İş Geliştirme Desteğinde şekli kontrolden geçen başvurular kurul ve jüri tarafından değerlendirilmekte, puanlanmakta ve yapılan sıralamaya göre desteklenecek projeler belirlenmektedir. Kurul ayrıca talep edilen giderlerin hangilerinin destek kapsamına alınacağına, miktarına ve teknik özelliklerine karar verebilir.

Dolayısıyla işletmenin talep ettiği bütün giderlerin kabul edilmesi zorunlu değildir. Proje kabul edilse dahi bazı giderler tamamen veya kısmen destek kapsamı dışında bırakılabilir.

Hangi Giderler KOSGEB Tarafından Karşılanır?

Desteklenen giderler programdan programa değişmektedir.

Girişimci Destek Programının İş Geliştirme Desteğinde personel, makine, teçhizat, kalıp, yazılım ve belirli hizmet alımı giderleri desteklenebilmektedir. Eğitim, danışmanlık, belgelendirme, test, analiz, pazarlama, tasarım ve sınai mülkiyet haklarına ilişkin bazı giderler de program şartları kapsamında değerlendirilebilir.

Buna karşılık aynı programda tadilat, dekorasyon, taşıt, gayrimenkul, arazi, hayvan ve işyeri kirası gibi giderler destek kapsamında değildir.

Başvuru sahibinin destek kararından önce yaptığı harcamaların desteklenip desteklenmeyeceği, faturanın içeriği, ödemenin banka aracılığıyla yapılıp yapılmadığı ve mal veya hizmetin ilişkili kişilerden alınıp alınmadığı da uygulama esaslarına göre ayrıca değerlendirilir.

Bu nedenle destek kararı verilmeden önce harcama yapılması, işletmenin gideri daha sonra KOSGEB’den tahsil edememesi sonucunu doğurabilir.

KOSGEB Başvurusu Neden Reddedilir?

KOSGEB başvurularının reddedilmesinin başlıca nedenleri şunlardır:

• İşletmenin desteklenen sektörde faaliyet göstermemesi,
• NACE kodunun başvurulan programa uygun olmaması,
• İşletme beyanının güncel olmaması,
• İşletmenin KOBİ niteliğini taşımaması,
• İşletme yaşının program sınırlarını aşması,
• Ortaklık ve temsil koşullarının sağlanmaması,
• Başvurunun süresinde elektronik olarak onaylanmaması,
• Zorunlu belgelerin eksik veya hatalı sunulması,
• Projenin mali açıdan sürdürülebilir bulunmaması,
• Talep edilen giderlerin destek kapsamında olmaması,
• Proje açıklamaları ile mali tabloların birbiriyle uyumlu olmaması,
• Yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunulması.

Başvuru formunda kullanılan genel, soyut ve ölçülemeyen ifadeler de projenin düşük puan almasına neden olabilir. Projede hedef müşteri kitlesi, pazar büyüklüğü, rekabet avantajı, gelir modeli, üretim planı, personel ihtiyacı ve giderlerin projeyle bağlantısı somut biçimde açıklanmalıdır.

KOSGEB Ret Kararına İtiraz Edilebilir mi?

KOSGEB ret kararına itiraz edilip edilemeyeceği başvurulan destek programının uygulama esaslarına göre değişir.

Bazı destek programlarında ret kararına karşı kurum içi itiraz formu ve itiraz değerlendirme süreci bulunmaktadır. Örneğin İş Kurma Desteğine ilişkin güncel KOSGEB belgeleri arasında itiraz formu ve itiraz karar formu yer almaktadır. Buna karşılık İş Geliştirme Desteğinde kontrol, değerlendirme ve sıralama işlemlerinin nihai olduğu ve kurum içinde itiraz edilemeyeceği belirtilmektedir.

“Kurum içinde itiraz edilemez” düzenlemesi, idarenin işleminin hiçbir şekilde hukuki denetime tabi olmadığı anlamına gelmez. Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır.

Bununla birlikte her ret kararı hakkında dava açılması, davanın kabul edileceği anlamına gelmez. Özellikle kurul veya jüri tarafından yapılan teknik puanlama ve yerindelik değerlendirmelerinde idarenin takdir yetkisi bulunmaktadır.

Hukuki incelemede özellikle şu hususlar değerlendirilmelidir:

• Başvurunun yanlış mevzuat hükmüne dayanılarak reddedilip reddedilmediği,
• Başvuru sahibine eşit ve tarafsız davranılıp davranılmadığı,
• Değerlendirmede açık maddi hata bulunup bulunmadığı,
• Başvuru belgelerinin hiç incelenmemiş veya yanlış değerlendirilmiş olup olmadığı,
• Kararın yeterli ve denetlenebilir gerekçe içerip içermediği,
• İdarenin kendi uygulama esaslarına uygun hareket edip etmediği,
• Yetki, şekil, sebep, konu veya amaç yönünden hukuka aykırılık bulunup bulunmadığı.

Ret kararına karşı dava açılması düşünülüyorsa tebliğ tarihi mutlaka kaydedilmeli ve dava süresi dikkatle hesaplanmalıdır. İdari yargıda özel bir süre öngörülmemişse genel dava açma süresi, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür.

KOSGEB Desteğinin Sonradan İptal Edilmesi

Destek başvurusunun kabul edilmesi, işletmenin daha sonraki yükümlülüklerden kurtulduğu anlamına gelmez.

Destek alan işletmenin proje süresince ve bazı durumlarda proje sonrasında;

• İşletme faaliyetini sürdürmesi,
• Onaylanan giderleri amacına uygun kullanması,
• Fatura ve ödeme belgelerini saklaması,
• Desteklenen makine ve ekipmanları izinsiz devretmemesi,
• İstihdam taahhütlerini yerine getirmesi,
• Ortaklık ve temsil şartlarını koruması,
• İzleme ve denetimlere gerekli belgeleri sunması,

gerekebilir.

Destek koşullarının ihlal edilmesi durumunda destek sonlandırılabilir, ödeme yapılmayabilir veya daha önce ödenen tutarlar yasal faiziyle geri istenebilir.

Özellikle şirket ortaklık yapısının değiştirilmesi, işletmenin kapatılması, tasfiye sürecine girmesi, desteklenen makinenin satılması veya projede gösterilen giderin gerçekte yapılmaması ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.

KOSGEB Başvurusunda Hukuki Destek Neden Önemlidir?

KOSGEB başvurusu yalnızca bir proje yazımı veya finansman başvurusu değildir. Başvuru süreci; şirketler hukuku, idare hukuku, ticaret hukuku, vergi hukuku ve gerektiğinde ceza hukuku bakımından sonuç doğurabilecek beyan ve taahhütler içerir.

Başvuru öncesinde yapılacak hukuki inceleme ile;

• Şirket türü ve ortaklık yapısı uygun hâle getirilebilir,
• Şirket ana sözleşmesi ile temsil yetkileri düzenlenebilir,
• NACE kodu ve faaliyet konusu uyumsuzlukları giderilebilir,
• Başvuru belgelerindeki çelişkiler tespit edilebilir,
• Destek sözleşmesi ve taahhütnameler incelenebilir,
• Desteklenen giderlerin hukuki uygunluğu değerlendirilebilir,
• Ret veya geri ödeme kararlarına karşı başvuru yolları belirlenebilir.

Yanlış şirket yapılanması veya eksik hazırlanan başvuru, yalnızca desteğin kaybedilmesine değil, işletmenin daha sonra geri ödeme ve faiz yüküyle karşılaşmasına da neden olabilir.

Sonuç

KOSGEB desteklerinden girişimciler ile mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletmeler yararlanabilir. Ancak destekten yararlanabilmek için yalnızca KOBİ olmak yeterli değildir.

İşletmenin desteklenen sektörde faaliyet göstermesi, doğru NACE koduna sahip olması, KOSGEB veri tabanına kaydolması, güncel işletme beyanını sunması ve başvurulan programın özel koşullarını taşıması gerekir.

Her destek programının işletme yaşı, faaliyet alanı, şirket türü, ortaklık yapısı, başvuru süresi ve desteklenen giderler bakımından farklı şartları bulunmaktadır. Bu nedenle başvuru yapılmadan önce güncel çağrı ilanı ile uygulama esasları birlikte değerlendirilmelidir.

KOSGEB başvurusunun reddedilmesi, desteğin iptal edilmesi veya ödenen tutarların geri istenmesi hâlinde ise kararın gerekçesi, uygulanan mevzuat ve başvuru süreleri dikkate alınarak hukuki yol haritası oluşturulmalıdır.