HAVAYOLLARI ARASINDAKİ UYUŞMAZLIKLARDA TAHKİM: AIRCRAFT LEASE VE PURCHASE AGREEMENT DAVALARI
HAVAYOLLARI ARASINDAKİ UYUŞMAZLIKLARDA TAHKİM: AIRCRAFT LEASE VE PURCHASE AGREEMENT DAVALARI
Giriş
Modern havacılık sektöründe bir uçağın ekonomik ve hukuki hayatı çoğu zaman tek bir ülkenin sınırları içinde gerçekleşmez. Uçağın üreticisi Fransa, Almanya veya Amerika Birleşik Devletleri’nde; sahibi İrlanda merkezli bir leasing şirketi; finansmanı Londra veya New York’taki bankalar tarafından sağlanmış; işletmecisi Türkiye’de kurulmuş bir havayolu şirketi; uçağın tescili ise başka bir devlette olabilir.
Bu nedenle aircraft lease, aircraft purchase agreement, engine lease, sale and leaseback, aircraft financing ve benzeri işlemler doğası gereği uluslararası niteliktedir.
Uyuşmazlık çıktığında cevaplandırılması gereken soru yalnızca:
“Hangi taraf sözleşmeyi ihlal etti?”
değildir.
Bundan önce şu soruların cevaplandırılması gerekir:
Hangi ülke hukuku uygulanacak? Uyuşmazlığı devlet mahkemesi mi yoksa hakem heyeti mi çözecek? Tahkim Londra’da mı, Paris’te mi, Singapur’da mı veya İstanbul’da mı yapılacak? Hakem kararının uçağın veya borçlunun malvarlığının bulunduğu başka bir ülkede icrası mümkün olacak mı?
Yüz milyonlarca dolar değerindeki havacılık işlemlerinde dispute resolution clause, sözleşmenin sonunda yer alan standart bir hüküm olmaktan çok uzaktır. Yanlış hazırlanmış bir tahkim şartı, esas uyuşmazlıktan daha uzun sürebilecek bir yetki ve uygulanacak hukuk tartışmasına yol açabilir.
1. Aircraft Lease ve Purchase Agreement Uyuşmazlıkları Nelerdir?
Uçak kira sözleşmelerinde uyuşmazlığın en sık görülen alanlarından biri kira bedellerinin ödenmemesidir. Ancak uyuşmazlıklar bununla sınırlı değildir.
Bir operating lease ilişkisinde lessor ile lessee arasında maintenance reserve ödemeleri, security deposit’in kullanılması, engine performance restoration, airframe condition, return conditions, records ve logbook’ların eksiksiz teslim edilmesi, mandatory modification maliyetleri, insurance coverage, sanctions compliance, event of default, early termination ve repossession konuları ciddi ihtilaflara dönüşebilir.
Örneğin kiracı havayolu şirketi uçağı on yıllık bir kira süresinin sonunda teslim ederken lessor, uçağın sözleşmedeki redelivery condition şartlarını karşılamadığını iddia edebilir. Motorların kalan ömrünün kararlaştırılan minimum seviyenin altında bulunması, LLP parçalarının durumu, bakım kayıtlarının eksikliği veya gövdedeki teknik problemler milyonlarca dolarlık redelivery compensation taleplerine yol açabilir.
Aircraft Purchase Agreement bakımından ise uyuşmazlık daha farklı şekilde ortaya çıkabilir. Satıcı uçağın agreed delivery condition’a uygun olduğunu ileri sürerken alıcı, pre-purchase inspection sırasında ortaya çıkmayan bir teknik problemi sonradan tespit edebilir. Title, airworthiness, delivery delay, acceptance certificate, deposit, purchase price adjustment, technical warranties ve undisclosed defects gibi meseleler tahkime konu olabilir.
Bu nedenle havacılık uyuşmazlığı çoğu zaman yalnızca hukukçuların çözebileceği klasik bir sözleşme uyuşmazlığı değildir. Teknik havacılık uzmanları, mühendisler, değerleme uzmanları ve bakım kayıtlarının analizinde uzman kişiler de yargılamanın önemli aktörleri olabilir.
2. Havacılık Sözleşmelerinde Tahkim Neden Tercih Edilir?
Uluslararası aircraft transaction’larda tahkimin en önemli avantajlarından biri taraflara tarafsız bir forum sağlamasıdır.
Türk havayolu ile yabancı lessor arasında ortaya çıkan bir uyuşmazlıkta lessor Türk mahkemelerinde, havayolu ise lessor’ın kendi ülkesindeki mahkemelerde yargılanmak istemeyebilir. Taraflar Londra, Paris, Singapur veya İstanbul gibi üçüncü ve tarafsız bir tahkim yeri belirleyebilir.
İkinci önemli avantaj uzmanlıktır. Uçak kira uyuşmazlığında taraflar aviation finance, aircraft leasing veya international commercial contracts konusunda deneyimli hakemler seçebilir.
Üçüncü ve belki de en önemli avantaj hakem kararlarının uluslararası icra kabiliyetidir.
1958 tarihli New York Convention’ın temel amacı yabancı ve yabancı sayılan hakem kararlarının tanınması ve icrası bakımından ortak bir uluslararası mekanizma oluşturmaktır. Taraf devletler, Sözleşme’de belirtilen sınırlı ret nedenleri dışında yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizini sağlamakla yükümlüdür.
Bu özellik özellikle havacılık açısından önemlidir. Lessor İrlanda’da, lessee Türkiye’de, banka İngiltere’de ve uçak başka bir ülkede bulunabilir. Alacaklının yalnızca uyuşmazlığı kazanması yetmez; kararın borçlunun malvarlığının bulunduğu yerde uygulanabilmesi gerekir.
Türkiye de New York Convention’a taraftır. Türkiye Sözleşme’yi, diğer bir taraf devlet ülkesinde verilen kararlar ve Türk hukukuna göre ticari sayılan ilişkilerden doğan uyuşmazlıklar bakımından uygulayacağını beyan etmiştir.
3. Governing Law ile Seat of Arbitration Aynı Şey Değildir
Aircraft agreements hazırlanırken en çok karıştırılan kavramlardan biri budur.
Governing law, sözleşmenin esasına uygulanacak hukuktur.
Seat of arbitration, tahkimin hukuki merkezidir ve esas itibarıyla tahkim usulüne uygulanacak lex arbitri’yi belirler.
Arbitral institution ise tahkimi yöneten LCIA, ICC, SIAC veya ISTAC gibi kurumdur.
Bu üçü birbirinden farklıdır.
Örneğin taraflar şu yapıyı kurabilir:
Sözleşmeye İngiliz hukuku uygulanır. Tahkim ICC Rules altında yürütülür. Tahkim yeri Paris değil İstanbul olarak belirlenir. Tahkim dili İngilizcedir.
Bu hukuken mümkündür.
Aynı şekilde ICC’nin Paris merkezli olması, bütün ICC tahkimlerinin hukuken Paris’te yapıldığı anlamına gelmez. Tahkim yeri taraflarca başka bir ülke veya şehir olarak belirlenebilir. Kurum ile seat’in ayrılması özellikle uluslararası havacılık sözleşmelerinde önem taşır.
4. Governing Law Neden Bu Kadar Önemlidir?
Bir aircraft lease sözleşmesinde governing law clause bulunmadığında uyuşmazlığın esasına hangi hukukun uygulanacağı ayrıca kanunlar ihtilafı kuralları üzerinden belirlenmek zorunda kalabilir.
Türk hukukunda 5718 sayılı MÖHUK m.24, sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde tarafların hukuk seçimine temel olarak izin vermektedir. Tarafların açıkça seçtikleri veya sözleşmeden tereddüde yer bırakmayacak biçimde anlaşılan hukuk uygulanabilir. Hukuk seçimi yapılmamışsa en sıkı ilişkili hukukun belirlenmesine ilişkin bağlantı kuralları devreye girer.
Avrupa Birliği bakımından Rome I Regulation’ın 3. maddesi de sözleşmelerde party autonomy ilkesini benimsemekte ve sözleşmenin tarafların seçtiği hukuka tabi olacağını düzenlemektedir.
Bu nedenle bir aircraft lease hazırlanırken sadece “disputes shall be resolved by arbitration” yazılması yeterli değildir.
Örneğin sözleşmenin esasına İngiliz hukuku uygulanacaksa bunun açıkça belirtilmesi gerekir.
Çünkü governing law; event of default’un meydana gelip gelmediğinden damages hesabına, contractual indemnity hükümlerinin yorumundan limitation of liability hükümlerine, termination hakkından contractual interest ve force majeure yorumuna kadar uyuşmazlığın esasını etkiler.
5. Arbitration Agreement’ın Hukuku Ayrıca Belirlenmeli midir?
Bu mesele özellikle Londra tahkimi bakımından 2025 sonrasında daha önemli hâle gelmiştir.
İngiltere’de Arbitration Act 2025, 1 Ağustos 2025 itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Kanunun getirdiği yeni Section 6A kuralına göre tarafların tahkim anlaşmasına uygulanacak hukuku açıkça belirlememeleri durumunda, temel kural olarak tahkim yerinin hukuku arbitration agreement’a uygulanır. Ayrıca yalnızca ana sözleşmeye uygulanacak hukukun seçilmiş olması, tahkim anlaşmasına da aynı hukukun açıkça seçildiği anlamına gelmez.
Bu düzenleme aircraft finance ve leasing sözleşmeleri için son derece önemlidir.
Örneğin:
Aircraft Lease Agreement: New York law.
Arbitration: LCIA.
Seat: London.
şeklindeki bir sözleşmede tarafların arbitration agreement’ın hukukunu ayrıca belirlememeleri, İngiliz Arbitration Act 2025 sistemi içerisinde sonuç doğurabilir.
Bu nedenle modern tahkim şartlarında gerektiğinde law governing the arbitration agreement ayrıca düzenlenmelidir.
6. Londra ve LCIA Tahkimi
Londra merkezli tahkimde LCIA önemli kurumsal seçeneklerden biridir. Ağustos 2026 itibarıyla LCIA’nın yürürlükteki temel tahkim kuralları 1 Ekim 2020 tarihinde yürürlüğe giren LCIA Arbitration Rules 2020’dir; LCIA 2026 yılında kuralların revizyonu için bir istişare süreci de yürütmektedir.
LCIA sistemi aviation lease uyuşmazlıkları açısından özellikle gizlilik ve acil koruma mekanizmaları bakımından önem taşıyabilir.
LCIA Rules m.30, hakem kararları ile tahkim için hazırlanan ve karşı taraftan elde edilen belgeler bakımından kapsamlı bir gizlilik rejimi öngörmektedir. Kurallar ayrıca tribunal kurulmadan önce Emergency Arbitrator atanmasına imkân vermekte ve belirli şartlarla emergency arbitrator’ın kısa süre içerisinde karar vermesini sağlamaktadır.
Bu aircraft leasing bakımından son derece önemlidir.
Örneğin lessor, lessee’nin kira ödemelerini durdurduğunu ve uçağın daha güç bir enforcement jurisdiction’a götürüleceğini öğrenirse nihai hakem kararını aylarca beklemek istemeyebilir. Aircraft’ın hareketinin sınırlandırılması, belgelerin korunması veya başka geçici tedbirler bakımından hızlı hukuki koruma gerekebilir.
Bununla birlikte hakem heyetinin verdiği tedbirin belirli bir ülkedeki havacılık siciline veya kamu makamlarına karşı doğrudan uygulanabilirliği ayrıca o ülkenin hukukuna göre değerlendirilmelidir.
7. Paris ve ICC Tahkimi: 2026’da Önemli Değişiklik
ICC tahkimi bakımından 2026 yılı özellikle önemlidir.
ICC Arbitration Rules 2026, 1 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Yeni kurallar arasında arbitrator disclosure yükümlülüklerinin güçlendirilmesi, standart tahkimlerde mandatory Terms of Reference sisteminin kaldırılması, expedited ve emergency arbitration mekanizmalarında değişiklikler, early determination ve tarafların ayrıca kabul etmeleri hâlinde son derece hızlı karar verilmesine yönelik Highly Expedited Arbitration sistemi bulunmaktadır. ICC bu son mekanizmayı belirli uyuşmazlıklarda üç ay içerisinde final award hedefleyen opt-in bir süreç olarak tanımlamaktadır.
Bu özellik aircraft transactions bakımından özel önem taşıyabilir.
Örneğin uyuşmazlık:
“USD 4 milyon maintenance reserve ödenmeli mi?”
gibi büyük ölçüde sözleşme yorumuna ve belgelere dayalı dar bir konuysa, taraflar uzun süreli tam tahkim yerine hızlandırılmış prosedürleri değerlendirebilir.
Buna karşılık aircraft redelivery condition, engine damage veya technical records gibi kapsamlı bilirkişi incelemesi gerektiren uyuşmazlıklarda aşırı hızlandırılmış prosedür uygun olmayabilir.
Dolayısıyla dispute resolution clause hazırlanırken sadece kurum seçmek değil, uyuşmazlığın gelecekte nasıl bir teknik yapıya sahip olabileceğini öngörmek gerekir.
8. Singapur ve SIAC Tahkimi
Asya bağlantılı aircraft finance ve leasing işlemlerinde Singapur önemli bir tahkim yeri seçeneğidir.
Singapur’un International Arbitration Act 1994 sistemi uluslararası ticari tahkim bakımından UNCITRAL Model Law temelli bir hukuki altyapı oluşturmaktadır. Singapur mevzuatının güncel sürümü uluslararası tahkim ve yabancı hakem kararlarının icrasına ilişkin düzenlemeler içermektedir.
SIAC’ın yedinci nesil tahkim kuralları ise 1 Ocak 2025’te yürürlüğe girmiştir. 2025 Rules içerisinde streamlined procedure, expedited procedure, emergency arbitration ve erken aşamada uyuşmazlığın sona erdirilmesine yönelik çeşitli case-management mekanizmaları güçlendirilmiştir.
Singapore seat özellikle Asya-Pasifik merkezli lessor, airline, financier veya manufacturer ilişkilerinde tarafsız bir forum alternatifi sağlayabilir.
Ancak LCIA için olduğu gibi burada da “SIAC” ile “Singapore seat” aynı kavram değildir. SIAC Rules altında başka bir seat belirlemek hukuken mümkün olabileceği gibi, Singapur’da ad hoc veya başka bir kurum tarafından yönetilen tahkim de yapılabilir.
9. İstanbul ve ISTAC Tahkimi
Türkiye bağlantılı aircraft lease ve aircraft purchase işlemlerinde ISTAC özellikle değerlendirilmesi gereken seçeneklerden biridir.
4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu, yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yerinin Türkiye olduğu veya Kanunun uygulanmasının taraflar ya da hakemler tarafından seçildiği milletlerarası tahkimler bakımından temel Türk mevzuatını oluşturmaktadır.
ISTAC ise kurumsal tahkim yanında fast-track arbitration ve emergency arbitrator mekanizmalarına sahiptir. Kurum ayrıca model tahkim şartı yayımlamaktadır.
Bir Türk havayolu ile yabancı lessor arasındaki sözleşmede İstanbul’un seat olarak seçilmesi, özellikle delillerin, teknik kayıtların, şirket çalışanlarının ve işletmenin Türkiye’de bulunduğu dosyalarda operasyonel avantaj sağlayabilir.
Ancak sözleşmenin İngiliz hukukuna tabi olması ile tahkim yerinin İstanbul olması arasında bir çelişki bulunmamaktadır.
Örneğin:
Governing law: English law
Institution: ISTAC
Seat: Istanbul
Language: English
şeklinde bir yapı teorik olarak mümkündür.
Böyle bir durumda uyuşmazlığın esasına seçilen hukuk uygulanırken tahkim yargılamasının usuli çerçevesinde İstanbul’un seat olmasının sonuçları ve 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu dikkate alınacaktır.
10. Cape Town Convention Aircraft Lease Davalarında Neden Önemlidir?
Aircraft lease uyuşmazlıklarının tahkim boyutunu değerlendirirken Cape Town Convention ve Aircraft Protocol gözden kaçırılmamalıdır.
Cape Town Convention, “leasing agreement” kavramını lessor’ın bir aircraft object üzerindeki zilyetlik veya kontrol hakkını kira veya başka bir ödeme karşılığında lessee’ye verdiği sözleşmeleri kapsayacak şekilde tanımlamaktadır. Sözleşmenin sistemi kapsamında lessor’ın leasing agreement’dan doğan menfaati belirli şartlarla “international interest” oluşturabilir. Airframes, aircraft engines ve helicopters bu rejimin aircraft objects kapsamındaki temel kategorileridir.
Aircraft Protocol ayrıca belirli şartlarda creditor’a deregistration ile aircraft object’in bulunduğu ülkeden export ve physical transfer’ını sağlama gibi özel remedies öngörmektedir.
Bu nedenle aircraft lease uyuşmazlığında tahkim şartını incelemek tek başına yeterli değildir.
Lessor’ın haklarını belirlemek için şu üç sistem birlikte değerlendirilebilir:
sözleşme ve governing law, tahkim hukuku ve Cape Town Convention/Aircraft Protocol sistemi.
Türkiye’nin Cape Town sistemine ilişkin beyanları da somut işlem bakımından ayrıca kontrol edilmelidir. Türkiye, Convention m.50 kapsamında belirli anlamdaki tamamen iç işlemlere ilişkin bir beyan vermiştir.
Dolayısıyla bir lessor’ın tahkimde “lease terminated, aircraft must be returned” şeklinde karar alması ile o uçağın fiilen deregister edilerek başka ülkeye çıkarılabilmesi aynı hukuki mesele değildir. Tahkim kararı, Cape Town remedies, national aviation registry rules ve gerektiğinde yerel mahkeme desteği birlikte çalışabilir.
11. Default ve Repossession Uyuşmazlıkları
Aircraft leasing davalarının en kritik anı çoğu zaman lessee’nin ekonomik güçlük yaşamaya başladığı dönemdir.
Kira ödemeleri gecikebilir. Maintenance reserve ödemeleri durabilir. Sigorta şartları ihlal edilebilir. Havayolunun operating licence veya financial condition’ı kötüleşebilir.
Lessor bunun üzerine event of default meydana geldiğini ileri sürerek sözleşmeyi terminate edebilir ve aircraft’ın possession’ını talep edebilir.
Ancak lessee:
default meydana gelmediğini,
ihlal için cure period bulunduğunu,
lessor’ın termination notice’ının geçersiz olduğunu,
lessor’ın sözleşmedeki good faith veya notice obligations’ını ihlal ettiğini
savunabilir.
Tahkim heyeti bu durumda yalnızca para alacağını değil, sözleşmenin sona erip ermediği ve tarafların aircraft üzerindeki sözleşmesel haklarını da değerlendirebilir.
Ancak physical repossession aşamasında uçağın bulunduğu ülkenin kamu makamları, aviation registry ve mahkemeleri devreye girebilir.
Bu, aviation arbitration’ın en önemli özelliklerinden biridir:
Hakem uyuşmazlığı çözer; fakat uçağın fiziksel kontrolü ve tescil işlemleri kimi zaman devlet makamlarının yardımını gerektirir.
12. Interim Measures Neden Aircraft Davalarında Hayati Önem Taşır?
Uçak hareketli ve yüksek değerli bir malvarlığıdır.
Bugün İstanbul’da bulunan uçak birkaç saat sonra başka bir ülkede olabilir.
Bu nedenle aircraft dispute’larda nihai hakem kararından önce verilen interim measures kritik öneme sahiptir.
Örneğin taraf uçağın satılmasını, belirli kayıtların yok edilmesini, security deposit’in kullanılmasını veya başka bir işlemin gerçekleştirilmesini geçici olarak engellemek isteyebilir.
LCIA’da Emergency Arbitrator mekanizması bulunmaktadır. ISTAC da Emergency Arbitrator Rules sunmaktadır. ICC’nin 2026 Rules sistemi emergency arbitration’ı ayrıca düzenlemektedir.
Bununla birlikte emergency arbitrator order ile ulusal mahkemenin ihtiyati tedbir kararı aynı şey değildir.
Özellikle üçüncü kişilere veya sicil makamına karşı tedbir uygulanması gerekiyorsa seat hukukunun ve tedbirin uygulanacağı ülkenin hukukunun ayrıca analiz edilmesi gerekir.
13. Multi-Contract Aircraft Transactions
Bir aircraft financing işlemi nadiren tek sözleşmeden ibarettir.
Ana aircraft lease yanında lease guarantee, security assignment, engine warranty agreement, maintenance agreement, insurance assignment, financing documents ve çeşitli side letters bulunabilir.
Uyuşmazlık ortaya çıktığında bu sözleşmelerde farklı dispute resolution clauses bulunması son derece ciddi sorun yaratabilir.
Örneğin aircraft lease LCIA tahkimi öngörürken guarantee agreement İngiliz mahkemelerini yetkili kılmışsa aynı ekonomik uyuşmazlık iki farklı forumda yürütülebilir.
Bu nedenle transaction counsel bütün sözleşme paketini bir arada incelemeli ve mümkün olduğu ölçüde uyumlu dispute-resolution architecture kurmalıdır.
LCIA Rules, belirli şartlarla ilişkili tahkimlerin consolidation veya concurrent conduct yöntemleriyle birlikte yürütülmesine imkân tanımaktadır.
Ancak en iyi çözüm uyuşmazlık doğduktan sonra consolidation tartışması yapmak değil, sözleşmeler hazırlanırken arbitration clauses arasında uyum sağlamaktır.
14. Tahkim Şartında Hangi Hususlar Düzenlenmelidir?
İyi hazırlanmış bir aircraft lease veya purchase agreement arbitration clause yalnızca “all disputes shall be referred to arbitration” dememelidir.
En azından tahkim kurumu, kurallar, seat, hakem sayısı, dil ve governing law açık biçimde belirlenmelidir.
Büyük değerli aircraft transactions bakımından üç hakemli kurul düşünülebilir. Daha düşük tutarlı veya daha basit uyuşmazlıklarda tek hakem maliyet ve hız avantajı sağlayabilir.
Ayrıca arbitration agreement’ın kendi governing law’ının, interim measures’ın, consolidation’ın, confidentiality’nin ve teknik uzmanların rolünün sözleşmenin genel yapısıyla uyumlu biçimde değerlendirilmesi gerekir.
LCIA’nın kendi recommended clause metni dahi kurumun yanında number of arbitrators, seat, language ve governing law gibi unsurların açıkça belirlenmesini tavsiye etmektedir.
15. Örnek Aircraft Lease Tahkim Maddesi
Örneğin taraflar İngiliz hukuku ve Londra tahkimini tercih etmek istiyorsa aşağıdaki mantığa dayalı bir madde kurulabilir:
“Bu Sözleşmeden doğan veya bununla bağlantılı olan, Sözleşmenin varlığı, geçerliliği, yorumu, ifası, ihlali veya sona ermesine ilişkin her türlü uyuşmazlık kesin olarak tahkim yoluyla çözülecektir. Tahkim LCIA Rules uyarınca yürütülecektir. Tahkim yeri Londra, İngiltere olacaktır. Hakem kurulu üç hakemden oluşacaktır. Tahkim dili İngilizce olacaktır. Bu Sözleşme İngiltere ve Galler hukukuna tabi olacaktır. Tahkim anlaşmasına uygulanacak hukuk da İngiltere ve Galler hukuku olacaktır.”
Ancak bu tür bir clause hiçbir aircraft transaction’a otomatik olarak kopyalanmamalıdır.
Lessor’ın kuruluş yeri, lessee’nin ülkesi, aircraft registration, financier yapısı, Cape Town status, enforcement jurisdictions ve işlem büyüklüğü dikkate alınarak hazırlanmalıdır.
16. Tahkim Kararının Türkiye’de İcrası
Yabancı lessor’ın Londra, Paris veya Singapur’da aldığı hakem kararının Türkiye’de bulunan Türk havayolu şirketinin malvarlığına karşı uygulanması gerekiyorsa tanıma ve tenfiz gündeme gelecektir.
Türkiye’nin New York Convention’a taraf olması bu konuda temel uluslararası hukuki altyapıyı oluşturmaktadır. Türkiye’nin reciprocity ve commercial relationship beyanları nedeniyle somut karar bakımından Convention’ın uygulama şartlarının karşılanıp karşılanmadığı ayrıca incelenmelidir.
Convention kapsamına girmeyen durumlarda 5718 sayılı MÖHUK’un yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin hükümleri ayrıca önem taşıyabilir.
Bu nedenle tahkim stratejisinin son aşaması award almak değildir.
Asıl ticari hedef:
enforceable award elde etmektir.
Borçlunun uçakları, banka hesapları, receivables veya diğer assets’lerinin hangi ülkelerde bulunduğu uyuşmazlık başlamadan önce dahi değerlendirilmelidir.
Sonuç
Aircraft Lease Agreement ve Aircraft Purchase Agreement uyuşmazlıklarında tahkim, uluslararası havacılık sektörünün yapısına son derece uygun bir uyuşmazlık çözüm mekanizmasıdır.
Ancak başarısı tahkim başladıktan sonra değil, sözleşme hazırlanırken belirlenmektedir.
Havacılık sözleşmesinde dört soru mutlaka ayrı ayrı cevaplandırılmalıdır:
Sözleşmeye hangi hukuk uygulanacak?
Tahkim anlaşmasına hangi hukuk uygulanacak?
Tahkim hangi kurum tarafından yönetilecek?
Tahkimin hukuki yeri neresi olacak?
Londra, Paris, Singapur ve İstanbul farklı avantajlar sunabilir. Fakat doğru forum mutlak değildir. Uyuşmazlığın niteliği, tarafların ülkeleri, uçağın tescil yeri, Cape Town Convention uygulaması, potansiyel enforcement jurisdictions ve işlemin finansman yapısı birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle aircraft lease uyuşmazlıklarında son derece önemli bir gerçek vardır:
Bir hakem kararını kazanmak ile uçağı geri almak aynı şey değildir.
Başarılı bir aviation dispute strategy; contractual remedies, arbitration, interim relief, Cape Town remedies, aircraft registration rules ve international enforcement mekanizmalarını tek bir bütün olarak ele almak zorundadır.
Bu nedenle yüz milyonlarca dolarlık aircraft financing ve leasing işlemlerinde dispute resolution clause, sözleşmenin “boilerplate” bölümü değil; işlemin temel risk yönetimi hükümlerinden biridir.
About Post Author
