TTK 1530: Ticari İşlerde Ödeme Süresi ve Geç Ödeme (Madde Metni ve Açıklama)

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1530. maddesi, işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde geç ödemenin sonuçlarını düzenler. Madde; borçlunun ihtar olmadan temerrüde düşmesini, kanuni ödeme sürelerini, en fazla altmış günlük ödeme süresi sınırını ve gecikme faizini kapsar. Bu sayfada önce madde metni, ardından uygulamadaki karşılığı yer almaktadır.

TTK Madde 1530 metni

F) Ticari hükümlerle yasaklanmış işlemler ile mal ve hizmet tedarikinde geç ödemenin sonuçları

MADDE 1530- (1) Aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde, ticari hükümlerle yasaklanmış işlemler ve şartlar batıldır. Ancak, sözleşme uyarınca yerine getirilmesi gereken edimler için kanunun veya yetkili makamların koymuş olduğu en yüksek sınırı aşan sözleşmeler en yüksek sınır üzerinden yapılmış sayılır; sınırı aşan edimler hata ile yerine getirilmiş olmasa bile, geri alınır. Bu sınırlarda, Türk Borçlar Kanununun 27 nci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi uygulanmaz.

(2) Ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedariki amacıyla yapılan işlemlerde, alacaklı, kanundan veya sözleşmeden doğan tedarik borcunu yerine getirmiş olmasına rağmen, borçlu, gecikmeden sorumlu tutulamayacağı hâller hariç, sözleşmede öngörülmüş bulunan tarihte veya belirtilen ödeme süresinde borcunu ödemezse, ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer.

(3) Mütemerrit borçlunun alacaklısı sözleşmede öngörülen tarihten ya da ödeme süresinin sonunu takip eden günden itibaren, şart edilmemiş olsa bile faize hak kazanır.

(4) Sözleşmede ödeme günü veya süresi belirtilmemişse veya belirtilen süre beşinci fıkraya aykırı ise, borçlu aşağıdaki sürelerin sonunda ihtara gerek kalmaksızın mütemerrit sayılır ve alacaklı faize hak kazanır:

a) Faturanın veya eş değer ödeme talebinin borçlu tarafından alınmasını takip eden otuz günlük sürenin sonunda.

b) Faturanın veya eş değer ödeme talebinin alınma tarihi belirsizse mal veya hizmetin teslim alınmasını takip eden otuz günlük sürenin sonunda.

c) Borçlu faturayı veya eş değer ödeme talebini mal veya hizmetin tesliminden önce almışsa, mal veya hizmetin teslim tarihini takip eden otuz günlük sürenin sonunda.

d) Kanunda veya sözleşmede, mal veya hizmetin kabul veya gözden geçirme usulünün öngörüldüğü hâllerde, borçlu, faturayı veya eş değer ödeme talebini, kabul veya gözden geçirmenin gerçekleştiği tarihte veya bu tarihten daha önce almışsa, bu tarihten sonraki otuz günlük sürenin sonunda; şu kadar ki, kabul veya gözden geçirme için sözleşmede öngörülen süre, mal veya hizmetin alınmasından itibaren otuz günü aşıyor ve bu durum alacaklının aleyhine ağır bir haksızlık oluşturuyorsa, kabul veya gözden geçirme süresi mal veya hizmetin alınmasından itibaren otuz gün olarak kabul edilir.

(5) Sözleşmede öngörülen ödeme süresi, faturanın veya eş değer ödeme talebinin veya mal veya hizmetin alındığı veya mal veya hizmetin gözden geçirme ve kabul usulünün tamamlandığı tarihten itibaren en fazla altmış gün olabilir. Şu kadar ki, alacaklı aleyhine ağır bir haksız durum yaratmamak koşuluyla ve açıkça anlaşmak suretiyle taraflar daha uzun bir süre öngörebilirler. Ancak alacaklının küçük yahut orta ölçekli işletme (KOBİ) veya tarımsal ya da hayvansal üretici olduğu veya borçlunun büyük ölçekli işletme sıfatını taşıdığı hâllerde, ödeme süresi, altmış günü aşamaz.

(6) Gecikme faizi ödenmeyeceğini veya ağır derecede haksız sayılabilecek kadar az faiz ödeneceğini, alacaklının geç ödeme dolayısıyla uğrayacağı zarardan borçlunun sorumlu olmayacağını veya sınırlı bir şekilde sorumlu tutulabileceğini öngören sözleşme hükümleri geçersizdir. Geçersizlik durumunda yedinci fıkra uygulanır.

(7) Bu madde hükümleri uyarınca alacaklıya yapılan geç ödemelere ilişkin temerrüt faiz oranının sözleşmede öngörülmediği veya ilgili hükümlerin geçersiz olduğu hâllerde uygulanacak faiz oranını ve alacağın tahsili masrafları için talep edilebilecek asgari giderim tutarını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası her yıl ocak ayında ilan eder. Faiz oranı, 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunda öngörülen ticari işlere uygulanacak gecikme faizi oranından en az yüzde sekiz fazla olmalıdır.

(8) Mal veya hizmet bedelinin taksitle ödenmesinin öngörüldüğü durumlarda, bu maddenin ödeme sürelerini düzenleyen hükümleri birinci taksit bakımından uygulanır. Her bir taksit tutarının ödenmeyen kısmı yedinci fıkrada öngörülen oranda gecikme faizine tabidir. Alacaklının küçük veya orta ölçekli işletme veya tarımsal veya hayvansal üretici olup borçlunun büyük ölçekli işletme olduğu hâllerde taksitle ödemeyi öngören sözleşme hükümleri geçersizdir.

Kaynak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, mevzuat.gov.tr (Ekim 2026 itibarıyla güncel metin).

Kimler arasında uygulanır?

Madde, ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedariki amacıyla yapılan işlemlere uygulanır. Tüketiciyle yapılan satışlar veya ticari işletmeyle ilgisi olmayan borçlar bu maddenin değil, genel hükümlerin kapsamındadır.

İhtarsız temerrüt

Genel kurala göre muaccel borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer (TBK m.117). TTK m.1530 bu kurala istisna getirir: Tedarik borcunu yerine getiren alacaklının alacağı, sözleşmedeki ödeme tarihinde veya süresinde ödenmezse borçlu ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer ve faiz, şart edilmemiş olsa bile işlemeye başlar.

Sözleşmede ödeme günü yoksa: otuz gün kuralı

Sözleşmede ödeme günü veya süresi yoksa ya da kararlaştırılan süre kanuna aykırıysa borçlu, kural olarak faturanın alınmasından itibaren otuz gün sonunda temerrüde düşer. Faturanın alındığı tarih belirsizse veya fatura teslimden önce alınmışsa süre teslimden başlar; kabul veya gözden geçirme usulü öngörülmüşse otuz gün bu işlemin tamamlanmasından itibaren hesaplanır.

En fazla altmış günlük ödeme süresi

• Sözleşmede kararlaştırılan ödeme süresi kural olarak en fazla altmış gün olabilir.
• Taraflar, alacaklı aleyhine ağır bir haksızlık yaratmamak şartıyla ve açıkça anlaşarak daha uzun süre belirleyebilir.
• Ancak alacaklı KOBİ veya tarımsal ya da hayvansal üreticiyse ya da borçlu büyük ölçekli işletmeyse ödeme süresi hiçbir şekilde altmış günü aşamaz. Bu durumda taksitle ödemeyi öngören hükümler de geçersizdir.

Gecikme faizi ve tahsil masrafı

Sözleşmede faiz oranı belirlenmemişse veya faizi ortadan kaldıran ya da ağır derecede düşük tutan hükümler geçersizse, Merkez Bankasının her yıl ocak ayında ilan ettiği oran uygulanır. Bu oran, ticari işlerdeki kanuni gecikme faizi oranından en az yüzde sekiz puan fazla olmalıdır. Merkez Bankası aynı ilanda alacaklının tahsil masrafları için isteyebileceği asgari giderim tutarını da belirler. Oran ve tutar her yıl değiştiğinden hesaplama yapılan yıl için geçerli ilan esas alınmalıdır.

Uygulamada dikkat edilecek noktalar

• Faturanın borçluya ulaştığı tarih (e-fatura kayıtları, teslim belgeleri) temerrüt tarihinin ispatı için saklanmalıdır.
• Tedarik sözleşmelerine konan “faiz işlemez” veya “gecikmeden sorumluluk yoktur” gibi hükümler bu madde karşısında geçersiz olabilir.
• Konusu bir miktar para olan ticari alacak davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A).

Sık sorulan sorular

Ticari işlerde ödeme süresi en fazla kaç gündür?
Sözleşmeyle belirlenen süre kural olarak en fazla altmış gündür. Alacaklı KOBİ veya üreticiyse ya da borçlu büyük ölçekli işletmeyse altmış gün kesin üst sınırdır.

Fatura ödenmezse ihtar çekmek gerekir mi?
Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde gerekmez; borçlu ödeme tarihinde veya kanuni otuz günlük sürenin sonunda kendiliğinden temerrüde düşer.

Hangi faiz oranı uygulanır?
Önce sözleşmedeki oran uygulanır. Oran yoksa veya geçersizse Merkez Bankasının o yıl için ilan ettiği oran uygulanır.

Ticari alacakların tahsili ve icra takibi için İcra ve İflas Hukuku, ticari sözleşmeler için Şirketler ve Ticaret Hukuku sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay için hukuki danışmanlık yerine geçmez.