Boşanma Davası Nasıl Açılır? Hangi Belgeler Gereklidir?

Boşanma davası nasıl açılır, boşanmak için hangi belgeler gereklidir ve boşanma davası nereye açılır? Evlilik birliğini sona erdirmek isteyen kişilerin en çok merak ettiği hukuki konuların başında bu sorular gelmektedir.

Türkiye’de boşanma davaları, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine göre yürütülmektedir. Boşanmak isteyen eşlerin öncelikle boşanma sebebini belirlemesi, hukuka uygun delillerini hazırlaması ve görevli ve yetkili mahkemeye başvurması gerekir.

Boşanma davası açmak için eşlerin birlikte hareket etmesi zorunlu değildir. Eşlerden yalnızca biri de kanuni boşanma sebeplerine dayanarak dava açabilir. Ancak davanın anlaşmalı veya çekişmeli olması, izlenecek hukuki süreci ve gerekli belgeleri değiştirmektedir.

Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma davası, usulüne uygun hazırlanmış bir dava dilekçesinin görevli ve yetkili mahkemeye sunulmasıyla açılır.

Dava açmak isteyen kişi, kendisi veya vekâlet verdiği avukatı aracılığıyla mahkemeye başvurabilir.

Boşanma davası açma süreci genel olarak şu aşamalardan oluşmaktadır:

1. Boşanma sebebinin ve dava türünün belirlenmesi.
2. Boşanma dilekçesinin hazırlanması.
3. İddiaları destekleyen hukuka uygun delillerin belirlenmesi.
4. Görevli ve yetkili aile mahkemesinin tespit edilmesi.
5. Dava dilekçesinin mahkemeye sunulması.
6. Gerekli harç ve gider avansının yatırılması veya adli yardım talebinde bulunulması.
7. Dilekçelerin karşılıklı verilmesi, delillerin incelenmesi ve duruşma aşamalarının takip edilmesi.

Boşanma davası açılırken yalnızca evlilik birliğinin sona erdirilmesi değil; nafaka, maddi ve manevi tazminat, çocukların velayeti ve kişisel ilişki kurulması gibi konuların da değerlendirilmesi gerekir.

Özellikle çekişmeli boşanma davalarında dilekçenin eksik veya hatalı hazırlanması, ileri sürülecek iddia ve delillerin değerlendirilmesini etkileyebilir.

Boşanma Davası Açmak İçin Hangi Belgeler Gereklidir?

Boşanma davası açmak isteyen kişilerin hazırlaması gereken belgeler, davanın anlaşmalı veya çekişmeli olmasına göre değişiklik göstermektedir.

Her boşanma davasında aynı belgelerin sunulması zorunlu değildir. Ancak uygulamada aşağıdaki belgeler ve bilgiler önem taşımaktadır.

1. Boşanma Dava Dilekçesi

Boşanma davasının en önemli belgesi dava dilekçesidir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesi uyarınca dava dilekçesinde tarafların kimlik ve adres bilgileri, davanın konusu, iddiaların dayandığı vakıalar, deliller, hukuki sebepler ve talep sonucu bulunmalıdır.

Dilekçede evlilik birliğinin neden sona erdirilmek istendiği açık biçimde anlatılmalıdır.

Örneğin şiddet, hakaret, aldatma veya evlilik yükümlülüklerinin ihlali nedeniyle boşanma talep ediliyorsa, bu olayların somut şekilde açıklanması ve hangi delillerle ispatlanacağının belirtilmesi önemlidir.

2. Kimlik ve Nüfus Kayıt Bilgileri

Boşanma davası açılırken tarafların kimlik bilgilerinin doğru şekilde belirtilmesi gerekir.

Kimlik fotokopisi ve nüfus kayıt örneği hazırlık aşamasında yararlı olabilir. Ancak mahkemeler nüfus kayıtlarına elektronik sistemler üzerinden ulaşabildiğinden, bunların her durumda ayrıca fiziki belge olarak sunulması zorunlu değildir.

Evlilik cüzdanının bulunmaması da tek başına boşanma davası açılmasına engel değildir.

3. Evlilik ve Çocuklara İlişkin Bilgiler

Tarafların evlilik tarihi, ortak çocuklarının bulunup bulunmadığı ve çocukların yaşları dava sürecinde önem taşımaktadır.

Ortak çocukların bulunması durumunda velayet, çocukla kişisel ilişki kurulması ve iştirak nafakası gibi konular değerlendirilir.

Çocukların eğitim, sağlık, bakım ve diğer ihtiyaçlarına ilişkin belgeler, özellikle nafaka ve velayet taleplerinde önem kazanabilir.

4. Boşanma Sebeplerini Gösteren Deliller

Çekişmeli boşanma davalarında tarafların ileri sürdükleri vakıaları ispatlamaları gerekir.

Somut olayın niteliğine göre şu deliller kullanılabilir:

• Tanık anlatımları ve tanıkların kimlik ve adres bilgileri,
• Hukuka uygun şekilde elde edilmiş WhatsApp mesajları ve diğer yazışmalar,
• Sosyal medya paylaşımları,
• Hastane kayıtları ve darp raporları,
• Kolluk tutanakları ve savcılık soruşturma evrakları,
• Banka kayıtları ve mali belgeler,
• Hukuka uygun ses ve görüntü kayıtları,
• Mahkeme aracılığıyla getirtilmesi istenebilecek diğer kayıtlar.

Önemli: Her mesaj, ses kaydı veya görüntü boşanma davasında kendiliğinden hukuka uygun delil kabul edilmez. Delilin elde edilme yöntemi ayrıca değerlendirilmelidir. Hukuka aykırı elde edilen delillerin mahkemece dikkate alınmaması ve bunların elde edilmesinin farklı hukuki sorumluluklar doğurması mümkündür.

5. Anlaşmalı Boşanma Protokolü

Tarafların anlaşmalı olarak boşanmak istemesi hâlinde, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumuna ilişkin anlaşmalarının mahkemeye sunulması gerekir.

Uygulamada bu anlaşma, anlaşmalı boşanma protokolü şeklinde hazırlanır.

Protokolde özellikle nafaka, maddi ve manevi tazminat, varsa çocukların velayeti ve kişisel ilişki düzeni açık şekilde belirtilmelidir.

Mal paylaşımı, ziynet eşyaları ve diğer mali uyuşmazlıklara ilişkin hususların da tarafların iradelerine uygun, açık ve tereddüde yer vermeyecek biçimde düzenlenmesi ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi bakımından önemlidir.

6. Avukat Vekâletnamesi

Boşanma davasının avukat aracılığıyla açılması durumunda, boşanma davasına ilişkin özel yetki içeren usulüne uygun vekâletname gereklidir.

Avukata vekâlet verilmesi, dava dilekçesinin hazırlanması, delillerin sunulması, duruşmaların takip edilmesi ve gerekli hukuki başvuruların yapılmasına imkân sağlar.

Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir.

4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun gereğince boşanma davaları, aile hukukundan doğan uyuşmazlıklar kapsamında aile mahkemelerinde görülmektedir.

Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde ise bu davalara aile mahkemesi sıfatıyla görevlendirilen asliye hukuk mahkemesi bakmaktadır.

Boşanma Davasında Yetkili Mahkeme Neresidir?

Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesine göre boşanma davası şu yerlerden birinde açılabilir:

• Eşlerden birinin yerleşim yerindeki mahkemede,
• Eşlerin davadan önce son defa en az altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesinde.

Örneğin eşlerden biri İstanbul’da, diğeri Ankara’da yaşıyorsa, kanundaki şartlar çerçevesinde bu yerlerdeki yetkili aile mahkemesinde dava açılması mümkün olabilir.

Boşanma davasının mutlaka evliliğin gerçekleştiği yerde açılması gerektiği düşüncesi doğru değildir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Anlaşmalı boşanma, eşlerin evlilik birliğinin sona erdirilmesi ve boşanmanın hukuki sonuçları konusunda anlaşarak mahkemeye başvurmasıdır.

Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasına göre anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.

Anlaşmalı boşanmanın başlıca şartları şunlardır:

1. Evliliğin en az bir yıldır devam ediyor olması.
2. Eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi.
3. Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek boşanma iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi.
4. Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda yapılan düzenlemenin hâkim tarafından uygun bulunması.

Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini dikkate alarak protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri önerebilir. Bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi hâlinde anlaşmalı boşanma kararı verilebilir.

Anlaşmalı boşanma davası, gerekli şartların sağlanması durumunda tek duruşmada sonuçlanabilir. Ancak duruşma tarihi ve mahkemenin iş yoğunluğuna bağlı olarak toplam süre değişebilir.

Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Çekişmeli boşanma, eşlerin boşanma konusunda veya boşanmanın hukuki sonuçlarında anlaşamaması hâlinde gündeme gelir.

Eşlerden birinin boşanmayı istememesi, diğer eşin dava açmasına engel değildir.

Türk Medeni Kanunu kapsamında boşanma sebepleri arasında zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı ve evlilik birliğinin temelinden sarsılması bulunmaktadır.

Bu sebeplerin her birinin kanunda öngörülen koşulları farklıdır.

Örneğin eşlerin sürekli tartışması, birbirlerine hakaret etmesi, fiziksel veya psikolojik şiddet uygulanması ve evlilik yükümlülüklerinin ciddi biçimde ihlal edilmesi, somut olayın özelliklerine göre evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak boşanma davasının kabul edilebilmesi için ileri sürülen sebebin ve kanuni şartların mevcut olması gerekir.

Çekişmeli boşanma davalarında tanıkların dinlenmesi, delillerin toplanması, sosyal inceleme yapılması ve gerektiğinde bilirkişi değerlendirmesi gibi işlemler süreci uzatabilir.

Boşanma Davası İnternetten veya e-Devlet Üzerinden Açılabilir mi?

Boşanma davalarının elektronik ortamda açılması mümkündür.

Adalet Bakanlığının UYAP sistemi üzerinden, gerekli teknik ve hukuki koşulları sağlayan kişiler elektronik ortamda hukuk davası açabilmektedir.

Elektronik imza sahibi vatandaşlar UYAP Vatandaş Portalı üzerinden dava açma işlemlerini gerçekleştirebilir. Avukatlar ise UYAP Avukat Portalı aracılığıyla müvekkilleri adına dava açabilir.

Ancak yalnızca e-Devlet şifresiyle sisteme giriş yapılması, elektronik imza olmadan dava açılabileceği anlamına gelmez.

UYAP üzerinden açılmış davaların dosya bilgileri, duruşma tarihleri ve yargılama aşamaları da sistem üzerinden takip edilebilmektedir.

Boşanma Davası Açmak İçin Avukat Tutmak Zorunlu mudur?

Türkiye’de boşanma davası açmak için avukat tutma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Kişiler kendi adlarına dava dilekçesi hazırlayabilir, mahkemeye başvurabilir ve yargılama sürecini takip edebilir.

Ancak boşanma davaları yalnızca evlilik birliğinin sona erdirilmesinden ibaret değildir.

Özellikle nafaka, velayet, maddi ve manevi tazminat, ziynet alacağı ve mal paylaşımı gibi konularda ortaya çıkan uyuşmazlıklar farklı hukuki değerlendirmeler gerektirebilir.

Dava dilekçesinde ileri sürülmeyen vakıalar, süresinde gösterilmeyen deliller veya açık şekilde talep edilmeyen haklar nedeniyle usul hukuku bakımından sorunlar yaşanabilir.

Bu nedenle boşanma davası açılmadan önce hukuki durumun değerlendirilmesi, hak kayıplarının önlenmesi açısından önemlidir.

Boşanma Davası Açmanın Masrafı Ne Kadardır?

Boşanma davası açılırken mahkeme harçları ve yargılama giderleri gündeme gelmektedir.

Dava açılışında ödenebilecek başlıca giderler; başvurma harcı, maktu karar ve ilam harcı ile tebligat ve diğer işlemler için yatırılan gider avansıdır.

Yargılama sırasında tanık giderleri, bilirkişi ücretleri ve diğer masraflar da ortaya çıkabilir.

Boşanma davasının toplam maliyeti, davanın anlaşmalı veya çekişmeli olması, delillerin kapsamı ve yargılamanın ilerleyişine göre değişmektedir.

Avukatla temsil hâlinde ayrıca avukatlık ücreti söz konusu olur.

Mahkeme harçları yıllara göre değişebildiğinden, güncel tutarların dava açılacağı tarihte kontrol edilmesi gerekir.

Param Yoksa Boşanma Davası Açabilir miyim?

Maddi imkânları yeterli olmayan kişiler, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 334 ve devamı maddeleri uyarınca adli yardım talebinde bulunabilir.

Kanuni şartların sağlanması durumunda mahkeme tarafından adli yardım kararı verilebilir.

Adli yardım, kişinin yargılama giderlerinden geçici olarak muaf tutululmasını ve kanunda öngörülen diğer kolaylıklardan yararlanmasını sağlayabilir.

Ayrıca şartları taşıyan kişiler, baroların adli yardım hizmetleri kapsamında avukat görevlendirilmesi için başvuruda bulunabilir.

Boşanma Davası Açıldıktan Sonra Ne Olur?

Boşanma davası açıldıktan sonra dava dilekçesi davalı eşe tebliğ edilir.

Davalı taraf, kanunda öngörülen süre içerisinde cevap dilekçesi sunabilir. Çekişmeli boşanma davalarında dilekçelerin karşılıklı verilmesi, ön inceleme, tahkikat ve karar aşamaları yürütülür.

Mahkeme, tarafların ileri sürdükleri iddiaları ve savunmaları değerlendirir; tanıkları dinleyebilir ve gerekli gördüğü delilleri toplayabilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi gereğince hâkim, dava süresince eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin gerekli geçici önlemleri alabilir.

Bu kapsamda koşulları oluşmuşsa tedbir nafakası, çocukların geçici olarak hangi ebeveynin yanında kalacağı ve diğer koruyucu tedbirler gündeme gelebilir.

Yargılama sonucunda mahkeme, hukuki şartların oluşup oluşmadığını değerlendirerek karar verir.

Boşanma hükmünün hukuki sonuç doğurması bakımından kararın kesinleşmesi önem taşımaktadır.

Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Boşanma davasının ne kadar süreceği, davanın niteliğine ve mahkemenin iş yoğunluğuna bağlıdır.

Anlaşmalı boşanma davaları, tarafların bütün şartlarda uzlaşması ve mahkemenin anlaşmayı uygun bulması durumunda tek duruşmada sonuçlanabilir.

Çekişmeli boşanma davaları ise delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi, uzman incelemeleri ve kanun yolu başvuruları gibi nedenlerle daha uzun sürebilir.

Bu nedenle bütün boşanma davalarının belirli bir ay veya yıl içerisinde kesinleşeceğini söylemek mümkün değildir.

Boşanma Davası Açılırken Nafaka ve Velayet İstenebilir mi?

Boşanma davasında, şartları mevcutsa nafaka ve velayete ilişkin talepler ileri sürülebilir.

Davacı veya davalı eş, hukuki durumuna göre tedbir nafakası ve yoksulluk nafakası talep edebilir.

Ortak çocuklar bakımından ise velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası değerlendirilir.

Velayet konusunda temel ölçüt, anne veya babanın boşanmadaki kusurundan ziyade çocuğun üstün yararıdır.

Mahkeme, çocuğun yaşı, gelişimi, eğitim durumu, bakım ihtiyaçları ve diğer somut koşulları dikkate alır.

Boşanma Davasıyla Birlikte Mal Paylaşımı Yapılır mı?

Boşanma davası ile mal rejiminin tasfiyesi birbirinden farklı hukuki konulardır.

Evlilik sırasında edinilen taşınmazlar, araçlar, banka hesapları ve diğer mal varlığı değerleri, eşler arasında geçerli olan mal rejimine göre değerlendirilebilir.

Mal paylaşımı talepleri ayrı bir davaya konu olabileceği gibi, usulüne uygun şekilde birlikte ileri sürülmeleri hâlinde de ilgili talepler hakkında ayrı yargılama veya bekletici mesele değerlendirmesi yapılabilir.

Mal rejiminin tasfiyesi bakımından boşanma hükmünün kesinleşmesi önem taşır.

Özellikle eşlerden birinin mal varlığını üçüncü kişilere devretmesi durumunda, mal rejimine ilişkin hakların korunması amacıyla ayrıca hukuki inceleme yapılması gerekebilir.

Boşanma Davası Açılırken En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Boşanma davasında yapılan bazı hatalar, dava sürecinin uzamasına veya tarafların hak kaybına uğramasına neden olabilir.

Bunların başında boşanma sebebinin yanlış belirlenmesi, dava dilekçesinde somut olaylara yeterince yer verilmemesi, delillerin süresinde gösterilmemesi ve nafaka veya tazminat taleplerinin açık şekilde ileri sürülmemesi gelmektedir.

Anlaşmalı boşanma davalarında ise protokolün eksik hazırlanması önemli uyuşmazlıklara yol açabilir.

Özellikle çocukların velayeti, nafaka, tazminat, mal paylaşımı ve ziynet eşyaları konusundaki anlaşmaların açık şekilde düzenlenmesi gerekir.

Boşanma davası açılırken yalnızca mevcut uyuşmazlığın değil, boşanma sonrasında ortaya çıkabilecek hukuki sonuçların da değerlendirilmesi önemlidir.

Boşanma Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Eşim boşanmak istemiyorsa dava açabilir miyim?

Evet. Eşlerden birinin boşanmak istememesi, diğer eşin dava açmasına engel değildir. Ancak çekişmeli boşanma davasında kanuni boşanma sebebinin ve gerekli şartların mevcut olması gerekir.

Boşanma davası açmak için evlilik cüzdanı şart mı?

Hayır. Evlilik cüzdanının bulunmaması tek başına dava açılmasını engellemez. Evlilik bilgileri resmi nüfus kayıtlarından tespit edilebilir.

Boşanma davası açmak için ne kadar evli olmak gerekir?

Çekişmeli boşanma davalarında genel olarak bir yıllık evlilik süresi şartı bulunmamaktadır. Ancak anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.

Boşanma davasını ilk açan kişi avantajlı mıdır?

Davanın ilk olarak hangi eş tarafından açıldığı, tek başına o eşin haklı olduğu anlamına gelmez. Mahkeme, tarafların iddialarını, delillerini ve ilgili hukuki şartları değerlendirir.

Boşanma davasında WhatsApp mesajları delil olur mu?

Hukuka uygun şekilde elde edilen WhatsApp yazışmaları, somut olayın özelliklerine göre delil olarak değerlendirilebilir. Ancak hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen yazışmaların kullanılması farklı hukuki sorunlara neden olabilir.

Boşanma davası açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mudur?

Hayır. Boşanma davasının açılabilmesi için zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekmemektedir. Boşanma kararı, kanuni şartların oluşması üzerine mahkeme tarafından verilir.

Boşanma davası açıldıktan sonra aynı evde yaşanabilir mi?

Boşanma davasının açılması eşlerin mutlaka farklı evlerde yaşaması gerektiği anlamına gelmez. Ancak tarafların dava sırasındaki davranışları, uyuşmazlığın niteliğine göre hukuki değerlendirmede önem taşıyabilir.

Eşimin adresini bilmiyorsam boşanma davası açabilir miyim?

Davalı eşin güncel adresinin bilinmemesi tek başına dava açılmasını engellemez. Tebligat işlemlerinin ilgili mevzuata göre yapılması gerekir. Adresin tespit edilememesi hâlinde kanuni şartlarla farklı tebligat usulleri uygulanabilir.

Sonuç: Boşanma Davası Açmadan Önce Nelere Dikkat Edilmelidir?

Boşanma davası açmak isteyen kişilerin öncelikle anlaşmalı veya çekişmeli boşanma şartlarını değerlendirmesi, boşanma sebeplerini belirlemesi ve hukuki taleplerini açık şekilde ortaya koyması gerekir.

Usulüne uygun hazırlanan bir boşanma dilekçesi, delillerin doğru şekilde belirlenmesi ve görevli ve yetkili mahkemeye başvurulması, yargılamanın sağlıklı yürütülmesi açısından önemlidir.

Boşanma sürecinde nafaka, velayet, maddi ve manevi tazminat, mal paylaşımı ve diğer mali hakların da göz önünde bulundurulması gerekir.

Özellikle çekişmeli boşanma davalarında hukuki sürecin başlangıcında yapılacak değerlendirme, ileri sürülecek iddia ve delillerin belirlenmesi ve hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır.

Boşanma davası açmadan önce somut olayın hukuki yönden değerlendirilmesi, evlilik birliğinin sona erdirilmesi sırasında ve sonrasında ortaya çıkabilecek hak ve yükümlülüklerin doğru belirlenmesine yardımcı olacaktır.