Yurt Dışında Verilen Boşanma Kararı Türkiye’de Geçerli midir? Tanıma, Tenfiz ve Nüfusa Tescil Rehberi

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının veya Türk vatandaşı ile yabancı ülke vatandaşı eşlerin boşanması çoğu zaman yabancı ülke mahkemeleri önünde gerçekleşmektedir. Almanya, Fransa, Hollanda, İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri veya başka bir ülkede verilen boşanma kararının kesinleşmesinden sonra taraflar kendilerini doğal olarak boşanmış kabul etmektedir.

Ancak Türkiye açısından durum her zaman bu kadar basit değildir.

Yabancı ülkede kesinleşen bir boşanma kararının Türkiye’de nüfus kayıtlarına işlenmesi ve Türk hukuk düzeninde gerekli sonuçları doğurması için ayrıca işlem yapılması gerekebilir.

Bu nedenle uygulamada sıkça şu sorularla karşılaşılmaktadır:

Yurt dışında boşandım, Türkiye’de de boşanmış sayılır mıyım?

Yabancı boşanma kararını Türkiye’de tanıtmak zorunda mıyım?

Tanıma ve tenfiz davası açmadan boşanma nüfusa işlenebilir mi?

Eski eş Türkiye’ye gelmeden işlem yapılabilir mi?

Yabancı boşanma kararındaki nafaka ve velayet hükümleri Türkiye’de geçerli olur mu?

Türkiye’de hâlâ evli görünüyorsam yeniden evlenebilir miyim?

Türk hukukunda bu soruların cevabı esas olarak 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) ile 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesi çerçevesinde verilmektedir.

Günümüzde yabancı boşanma kararlarının Türkiye’de sonuç doğurabilmesi için iki temel yol bulunmaktadır:

1. Yabancı boşanma kararının idari yoldan nüfus kütüğüne tescili

veya

2. Türk mahkemesinde tanıma ve gerektiğinde tenfiz davası açılması.

Hangi yolun izleneceği yabancı kararın içeriğine, tarafların vatandaşlığına, kararın kesinleşip kesinleşmediğine ve nafaka, velayet veya tazminat gibi ilave hükümlerin bulunup bulunmadığına göre değişmektedir.

Yurt Dışında Verilen Boşanma Kararı Türkiye’de Otomatik Olarak Geçerli Olur mu?

Bu soruya yalnızca “evet” veya “hayır” şeklinde cevap vermek yanıltıcı olabilir.

Yabancı boşanma kararı, verildiği ülkede o ülkenin hukukuna göre sonuç doğurabilir. Ancak kararın Türkiye’de nüfus kayıtlarında ve Türk hukuk düzeninde ileri sürülebilmesi için tanınması veya kanunun izin verdiği durumlarda nüfus kütüğüne tescil edilmesi gerekir.

Örneğin Almanya’da boşanmış bir Türk vatandaşı düşünelim.

Alman hukukuna göre evlilik sona ermiştir. Buna rağmen kişi Türkiye’deki nüfus kayıtlarında hâlâ “evli” görünebilir.

Bu durumda yabancı boşanma kararının Türkiye’ye taşınması gerekir.

Günümüzde bunun mutlaka dava yoluyla yapılması gerekmemektedir. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesindeki şartların bulunması hâlinde yabancı ülke adli veya idari makamının verdiği boşanma kararının doğrudan nüfus kütüğüne tescili mümkündür.

Yabancı Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınması Ne Demektir?

Tanıma, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm ve kesin delil etkisinin kabul edilmesini ifade eder.

Boşanma kararları bakımından çoğu durumda temel ihtiyaç budur.

Örneğin yabancı mahkeme;

“Tarafların boşanmalarına karar verilmiştir.”

şeklinde hüküm kurmuşsa bu kararın Türkiye’de de evliliği sona erdiren bir karar olarak kabul edilmesi gerekir.

MÖHUK m.58 uyarınca yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilebilmesi, kanundaki tanıma şartlarının gerçekleşmesine bağlıdır. Tanıma bakımından tenfizde aranan karşılıklılık şartı uygulanmaz.

Basit ifadeyle:

Tanıma = yabancı kararın hukuki sonucunun Türkiye’de kabul edilmesidir.

Tenfiz Nedir?

Tenfiz, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de icra edilebilir hâle getirilmesidir.

Tanıma ile tenfiz arasındaki en önemli fark budur.

Boşanma kararı yalnızca;

“Taraflar boşanmıştır.”

diyorsa çoğunlukla tanıma yeterli olabilir.

Ancak yabancı karar aynı zamanda;

• nafaka ödenmesine,
• tazminata,
• malvarlığına ilişkin bir edime,
• çocukla kişisel ilişki kurulmasına,
• velayete ilişkin uygulanması gereken hükümlere

yer veriyorsa kararın bu bölümleri bakımından tenfiz gündeme gelebilir.

MÖHUK m.50 uyarınca yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin verilmiş ve ilgili ülke hukukuna göre kesinleşmiş kararların Türkiye’de icra edilebilmesi, yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararına bağlıdır.

Dolayısıyla:

Tanıma, kararın hukuki varlığını kabul ettirir.

Tenfiz ise kararın Türkiye’de zorla icra edilebilmesini sağlar.

Yurt Dışında Boşanan Herkes Tanıma ve Tenfiz Davası Açmak Zorunda mı?

Artık hayır.

Geçmişte yabancı boşanma kararlarının Türk nüfus kayıtlarına geçirilmesi için temel yöntem Türk mahkemelerinde tanıma davası açılmasıydı.

Ancak 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’na eklenen 27/A maddesiyle önemli bir kolaylık getirilmiştir.

Belirli şartların bulunması hâlinde yabancı ülkede verilen boşanma kararları Türk mahkemesinde dava açılmaksızın doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebilir.

Bu düzenleme özellikle yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının işlemlerini önemli ölçüde kolaylaştırmıştır.

Yabancı Boşanma Kararı Nüfusa Doğrudan İşlenebilir mi?

Evet.

5490 sayılı Kanun m.27/A kapsamında yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen;

• boşanma,
• evliliğin butlanı,
• evliliğin iptali,
• evliliğin mevcut olup olmadığının tespiti

kararlarının belirli şartlarla Türkiye’de nüfus kütüğüne tescili mümkündür.

Temel şartlar şunlardır:

Kararı yetkili yabancı makam vermiş olmalıdır

Kararın, verildiği ülkenin hukukuna göre boşanma konusunda yetkili adli veya idari makam tarafından verilmiş olması gerekir.

Karar kesinleşmiş olmalıdır

Henüz istinaf, temyiz veya benzeri olağan kanun yoluna açık olan ve kesinleşmemiş bir boşanma kararının tescili mümkün değildir.

Karar Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır

Türk hukuk düzeninin temel değerleriyle açık biçimde bağdaşmayan kararların tescili reddedilebilir.

Başvuru şartları yerine getirilmelidir

Tarafların vatandaşlık durumuna göre birlikte veya kanunun izin verdiği hâllerde tek taraflı başvuru yapılabilir.

Bu şartlar 5490 sayılı Kanun m.27/A ve buna ilişkin Yönetmelik kapsamında düzenlenmiştir.

Nüfusa Tescil İçin Eşlerin Birlikte Başvurması Zorunlu mu?

Her durumda değil.

Güncel 5490 sayılı Kanun m.27/A’ya göre taraflar kural olarak bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte başvurabilir.

Ancak kanun önemli bir istisna getirmiştir.

Taraflardan birinin ölmüş veya yabancı olması hâlinde, Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekili tek başına başvurabilir.

Örneğin:

Türk vatandaşı kadın ile Alman vatandaşı erkek Almanya’da boşanmışsa, şartların bulunması hâlinde Türk vatandaşı tarafın tek başına başvurması mümkün olabilir.

Buna karşılık tarafların ikisi de Türk vatandaşıysa ve birlikte başvuru yapılamıyorsa, somut olayda tanıma davası yolu gündeme gelebilir.

Bu ayrım uygulamada son derece önemlidir.

Taraflar Aynı Anda Başvurmak Zorunda mı?

Birlikte başvurulması gereken durumlarda dahi tarafların mutlaka aynı anda aynı makamın önünde bulunmaları gerekmez.

Yönetmelik uyarınca taraflar başvurularını aynı anda veya ayrı zamanlarda yapabilir. Ayrı başvuru hâlinde iki başvuru arasındaki sürenin 90 günü aşmaması gerekir.

Dolayısıyla eski eşlerin birlikte aynı gün Türkiye’ye gelmesi her zaman zorunlu değildir.

Ayrıca işlem gerekli yetkiyi içeren özel vekâletname verilmesi hâlinde vekil aracılığıyla da yürütülebilir.

Yabancı Boşanma Kararının Tescili İçin Nereye Başvurulur?

Başvuru Türkiye’de veya yurt dışında yapılabilir.

Yurt dışında

Kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilciliğine başvurulabilir.

Örneğin Almanya’da verilen karar için ilgili Türk konsolosluğu veya başkonsolosluğu kullanılabilir.

Türkiye’de

Taraflardan birinin yerleşim yerinin bulunduğu il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne başvurulabilir.

Türkiye’de yerleşim yeri bulunmaması durumunda Yönetmelikte belirlenen il müdürlüklerinden birine müracaat edilebilir. Bunlar arasında İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya ve Bursa gibi iller de bulunmaktadır.

Hangi Belgeler Gerekir?

Somut olaya ve kararın verildiği ülkeye göre belge listesi değişebilmekle birlikte genellikle şu belgeler önemlidir:

• Yabancı boşanma kararının aslı veya usulüne uygun onaylı örneği,
• Kararın kesinleştiğini gösteren belge veya kesinleşme şerhi,
• Kararın Türkçe tercümesi,
• Gerekli hâllerde apostil veya konsolosluk tasdiki,
• Tarafların kimlik veya pasaport belgeleri,
• Vekille işlem yapılacaksa özel vekâletname,
• Başvuru formu.

Yönetmelik, karar ve kesinleşme belgesinin usulüne uygun biçimde onaylanmasını ve Türkçe tercümesinin sunulmasını aramaktadır. Yabancı resmî belgelerin tasdikinde Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerin hükümleri de saklıdır.

Bu nedenle “her yabancı boşanma kararına mutlaka apostil gerekir” şeklinde genel bir yaklaşım yerine kararın verildiği ülke ve Türkiye ile o ülke arasındaki uluslararası sözleşmeler ayrıca kontrol edilmelidir.

Apostil Nedir?

Apostil, yabancı ülkede düzenlenmiş resmî bir belgenin başka bir ülkede resmî belge olarak kullanılmasını kolaylaştıran bir tasdik sistemidir.

Türkiye ve kararın verildiği ülke Apostil Sözleşmesi’ne tarafsa boşanma kararının apostil şerhiyle sunulması mümkün olabilir.

Ancak ülkeden ülkeye belge düzeni farklı olabileceğinden;

kararın kendisi, kesinleşme belgesi ve tercümenin nasıl tasdik edileceği

işleme başlanmadan önce ayrıca kontrol edilmelidir.

Kararda Kesinleşme Şerhi Yoksa Ne Olur?

Bu durum yabancı boşanma kararlarında sık görülmektedir.

Türkiye’deki mahkeme kararlarında alışık olduğumuz biçimde doğrudan “kesinleşmiştir” şerhi yabancı kararın üzerinde bulunmayabilir.

Bu durumda kararın verildiği ülke hukukuna göre kararın kesinleştiğini gösteren ayrıca bir belge alınması gerekebilir.

Nüfus tesciline ilişkin Yönetmelik de karar üzerinde kesinleşme şerhi bulunmuyorsa, kararın ilgili ülke hukukuna göre usulen kesinleştiğini gösteren onaylı belge veya yazının sunulmasını öngörmektedir.

Nüfus Müdürlüğü Yabancı Boşanma Kararını Reddederse Ne Yapılır?

İdari tescil yolu her yabancı karar bakımından sonuç vermeyebilir.

Komisyon;

• kararın kesinleşmediğini,
• yetkili makamdan verilmediğini,
• kamu düzenine açıkça aykırı olduğunu,
• kanundaki başvuru şartlarının gerçekleşmediğini

tespit ederse başvuruyu reddedebilir.

Bu durumda hukuki yol kapanmaz.

5490 sayılı Kanun m.27/A açıkça, tescil şartları gerçekleşmediği gerekçesiyle reddedilen kararların Türkiye’de tanınmasının 5718 sayılı MÖHUK hükümleri uyarınca talep edilebileceğini düzenlemektedir.

Yani:

Nüfus müdürlüğü yolu sonuç vermezse tanıma/tenfiz davası gündeme gelir.

Tanıma Davası Ne Zaman Açılır?

Yabancı boşanma kararının yalnızca Türkiye’de boşanma sonucu doğurması isteniyorsa tanıma davası açılması mümkündür.

Örneğin:

Türk vatandaşı iki eş Fransa’da boşanmıştır.

Eski eşlerden biri Türkiye’de nüfus tescili işlemine katılmamaktadır.

Diğer eş Türkiye’de hâlâ evli görünmektedir.

Bu durumda yabancı boşanma kararının Türk mahkemesinde tanınması istenebilir.

Tanıma kararının kesinleşmesiyle birlikte yabancı boşanma kararının Türkiye’deki hukuki sonucu kabul edilir ve nüfus kayıtları buna göre düzeltilebilir.

Tenfiz Davası Ne Zaman Gerekir?

Yabancı boşanma kararında icrası gereken hükümler varsa yalnızca boşanmanın nüfusa işlenmesi yeterli olmayabilir.

Örneğin yabancı karar:

“Baba her ay 1.000 euro iştirak nafakası ödeyecektir.”

şeklinde bir hüküm içeriyor olabilir.

Bu hükme dayanılarak Türkiye’de cebri icra yapılmak isteniyorsa nafaka hükmünün tenfizi gündeme gelir.

Aynı şekilde yabancı karardaki;

• tazminat,
• para alacağı,
• mal rejimi,
• iştirak nafakası,
• çocukla kişisel ilişki,
• velayet

gibi hükümler bakımından ayrıca tanıma veya tenfiz gereksinimi doğabilir.

Nitekim yabancı kararların nüfus kütüğüne tesciline ilişkin Yönetmelik açıkça, komisyonun boşanma yönünden yaptığı tescilin velayet, iştirak nafakası, çocukla kişisel ilişki, mal rejimi ve tazminat gibi tenfize konu hükümler bakımından sonuç doğurmayacağını belirtmektedir.

Bu ayrım çok önemlidir:

Boşanmayı nüfusa işletmek, yabancı kararın bütün hükümlerini Türkiye’de icra edilebilir hâle getirmek anlamına gelmez.

Yabancı Boşanma Kararındaki Velayet Türkiye’de Otomatik Geçerli Olur mu?

Boşanmanın idari olarak nüfus kütüğüne tescil edilmesi, velayet hükmünün de otomatik olarak Türkiye’de icra edilebilir hâle geldiği anlamına gelmez.

Yönetmeliğe göre komisyonun tescil kararı;

• velayet,
• iştirak nafakası,
• kişisel ilişki,
• mal rejimi,
• tazminat

gibi hükümler açısından sonuç doğurmaz.

Bu konuların Türkiye’de uygulanması gerekiyorsa somut duruma göre MÖHUK ve Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler çerçevesinde ayrıca hukuki işlem yapılması gerekebilir.

Yabancı Mahkemenin Nafaka Kararı Türkiye’de İcraya Konulabilir mi?

Doğrudan her durumda hayır.

Örneğin Almanya’da verilen boşanma kararında eşlerden birinin diğerine aylık 1.500 euro nafaka ödemesine karar verilmiş olabilir.

Borçlunun Türkiye’de malvarlığı bulunuyorsa yabancı kararın Türkiye’de cebri icraya konu edilmesi için kural olarak tenfiz veya uygulanabilir uluslararası sözleşme mekanizmasının değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle yabancı boşanma kararının;

boşanma hükmü

ile

mali hükümleri

birbirinden ayrılmalıdır.

Tanıma ve Tenfiz Davasında Türk Mahkemesi Boşanma Davasını Yeniden Görür mü?

Kural olarak hayır.

Tanıma ve tenfiz mahkemesinin görevi yabancı mahkemenin boşanma davasını baştan görmek değildir.

Mahkeme;

“Taraflar gerçekten geçinemiyor muydu?”

“Boşanmada kusurlu olan eş kimdi?”

gibi konularda yabancı mahkemenin yerine geçerek yeniden esas incelemesi yapmaz.

Esas olarak yabancı kararın MÖHUK’ta belirtilen tanıma veya tenfiz şartlarını taşıyıp taşımadığı incelenir.

Bu nedenle tanıma ve tenfiz davası yeni bir boşanma davası değildir.

Tanıma ve Tenfiz İçin Yabancı Kararın Kesinleşmesi Gerekir mi?

Evet.

Bu en önemli ön şartlardan biridir.

MÖHUK m.50, yabancı hukuk davalarına ilişkin kararların ilgili devlet hukukuna göre kesinleşmiş olmasını aramaktadır.

Dolayısıyla karar verilmiş ancak henüz kesinleşmemişse tanıma veya tenfiz talebinde sorun yaşanabilir.

Uygulamada bu nedenle yalnızca yabancı mahkeme kararını almak yeterli değildir.

Ayrıca;

kararın kesinleştiğini gösteren belge

de temin edilmelidir.

Tanıma Davasında Karşılıklılık Şartı Var mı?

Hayır.

Bu, tanıma ile tenfiz arasındaki önemli farklardan biridir.

MÖHUK m.58, yabancı kararın tanınmasında m.54/1-a’daki karşılıklılık şartının uygulanmayacağını açıkça düzenlemektedir.

Dolayısıyla yabancı boşanma kararının yalnızca tanınması isteniyorsa Türkiye ile kararın verildiği ülke arasında karşılıklı tanıma/tenfiz uygulaması bulunması şart değildir.

Tenfiz bakımından ise karşılıklılık şartı ayrıca değerlendirilir.

Tanıma ve Tenfizde Kamu Düzeni Nedir?

Yabancı kararın Türkiye’de kabul edilmesinin temel sınırlarından biri Türk kamu düzenine açık aykırılıktır.

Burada önemli olan yabancı ülke hukukunun Türk hukukundan farklı olması değildir.

Yabancı ülkenin boşanma sebeplerinin Türkiye’den farklı olması tek başına kararın tanınmasını engellemez.

Kamu düzeni müdahalesi istisnai niteliktedir.

Esas olarak yabancı kararın sonucunun Türk hukuk düzeninin temel değerleriyle açık ve tahammül edilemez ölçüde çatışıp çatışmadığına bakılır.

MÖHUK m.54 de hükmün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamasını tanıma ve tenfizin temel koşullarından biri olarak düzenlemektedir.

Yabancı Davada Eşe Tebligat Yapılmadıysa Ne Olur?

Savunma hakkı tanıma ve tenfiz bakımından önemlidir.

Örneğin eşlerden biri yabancı ülkedeki boşanma davasından hiçbir şekilde haberdar edilmemiş ve savunma imkânı bulunmadan karar verilmiş olabilir.

MÖHUK m.54/1-ç kapsamında, kendisine karşı tanıma veya tenfiz istenen tarafın yabancı yargılamada usulüne uygun çağrılmamış, temsil edilmemiş veya hukuka aykırı biçimde gıyabında karar verilmiş olması ve bu hususa dayanarak itirazda bulunması tanıma/tenfiz bakımından sorun oluşturabilir.

Dolayısıyla yabancı ülkedeki boşanmanın tek taraflı gerçekleşmiş olması tek başına yeterli değerlendirme değildir.

Yabancı yargılamada savunma hakkının korunup korunmadığı da önemlidir.

Yurt Dışında Tek Taraflı Boşanma Türkiye’de Geçerli Olabilir mi?

Olabilir; ancak kararın nasıl verildiği ayrıca incelenmelidir.

Bir eşin davaya katılmaması veya yabancı mahkemede gıyabında karar verilmesi her durumda tanımaya engel değildir.

Asıl mesele;

• davadan usulüne uygun haberdar edilip edilmediği,
• savunma imkânı bulunup bulunmadığı,
• kararın kesinleşip kesinleşmediği,
• kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığıdır.

Dolayısıyla “tek taraflı boşanma kesinlikle Türkiye’de geçmez” şeklinde bir kural bulunmamaktadır.

Yabancı Ülkede Mahkeme Dışında Yapılan Boşanma Türkiye’de Tanınabilir mi?

Bazı ülkelerde boşanma yalnızca mahkeme tarafından verilmemektedir.

Yetkili idari makamlar da evliliği sona erdirebilir.

5490 sayılı Kanun m.27/A özellikle yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen kararları kapsamına almaktadır.

Dolayısıyla kararın mutlaka “mahkeme” başlıklı bir makamdan gelmesi şart değildir.

Ancak işlemin, ilgili ülke hukukuna göre boşanma konusunda yetkili resmî makam tarafından yapılmış olması ve kesinleşmiş olması gerekir.

Yurt Dışında Boşandım Ama Türkiye’de Evli Görünüyorum, Yeniden Evlenebilir miyim?

Türkiye’de nüfus kaydında hâlen evli görünen kişinin yeni evlilik işlemlerinde ciddi sorun yaşaması mümkündür.

Bu nedenle yabancı boşanmanın kesinleşmiş olması tek başına Türkiye’deki nüfus kaydını kendiliğinden değiştirmez.

Yeni evlilik düşünülüyorsa yabancı boşanma kararının Türkiye’de;

nüfusa tescili

veya

tanınması

işleminin tamamlanması gerekir.

Aksi hâlde kişi yabancı ülkede boşanmış olmasına rağmen Türkiye’de resmî kayıtlar bakımından evli görünmeye devam edebilir.

Yabancı Boşanma Kararı Tanındığında Boşanma Tarihi Hangi Tarih Olur?

Bu konu özellikle miras ve mal rejimi bakımından son derece önemlidir.

Tanıma kararının verildiği tarih boşanma tarihi değildir.

MÖHUK m.59 uyarınca yabancı kararın kesin hüküm ve kesin delil etkisi yabancı mahkeme kararının kesinleştiği andan itibaren hüküm ifade eder.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da yabancı boşanma kararının tanınması hâlinde tarafların, yabancı kararın kesinleştiği andan itibaren boşanmış kabul edileceğini açıkça belirtmektedir.

Örneğin:

Yabancı mahkeme kararı: 10 Ocak 2024

Yabancı kararın kesinleşmesi: 15 Şubat 2024

Türkiye’de tanıma kararı: 20 Eylül 2026

ise boşanmanın hukuki sonuçlarının değerlendirilmesinde esas tarih, kural olarak 15 Şubat 2024 olacaktır.

Bu ayrım özellikle;

• mirasçılık,
• mal rejiminin tasfiyesi,
• sonraki evlilikler,
• medeni hâl

bakımından büyük önem taşır.

Yabancı Boşanma Kararının Tanınması Miras Hakkını Etkiler mi?

Evet.

Yabancı boşanma kararının Türkiye’de tanınması bazı dosyalarda doğrudan miras hakkını etkileyebilir.

Örneğin eşler yurt dışında boşanmış ancak karar henüz Türkiye’de tanınmadan eşlerden biri vefat etmiş olabilir.

Bu durumda tanımanın geriye etkili sonucu ve yabancı kararın kesinleşme tarihi son derece önemlidir.

MÖHUK m.59 ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun yaklaşımına göre tanıma, yabancı kararın kesinleştiği tarihten itibaren hukuki sonuç meydana getirebilir.

Dolayısıyla bu tür dosyalarda yalnızca nüfus kaydına bakarak mirasçılık değerlendirmesi yapılması hatalı olabilir.

Yabancı Boşanma Kararı Mal Rejimini Etkiler mi?

Evet.

Boşanma tarihi ve boşanmanın Türkiye’de tanınması;

• edinilmiş mallara katılma rejimi,
• katılma alacağı,
• değer artış payı,
• mal rejiminin sona erme zamanı

bakımından önem taşıyabilir.

Özellikle yabancı boşanma kararı yıllar sonra Türkiye’de tanınıyorsa hangi tarihin esas alınacağı mal rejimi uyuşmazlığının sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Bu nedenle yabancı boşanma dosyalarında yalnızca tanıma işlemi değil, tarafların Türkiye’deki malvarlığı da birlikte değerlendirilmelidir.

Eski Eş Türkiye’ye Gelmeden Tanıma Davası Açılabilir mi?

Evet.

Karşı tarafın Türkiye’ye gelmesi tanıma davasının açılması için zorunlu değildir.

Ancak karşı tarafa usulüne uygun tebligat yapılması gerekir.

Eski eş yurt dışında yaşıyorsa uluslararası tebligat süreci gündeme gelebilir.

Uygulamada tanıma davalarının süresini en fazla etkileyen konulardan biri çoğu zaman yurt dışı tebligatıdır.

Karşı tarafın Türkiye’de vekil tayin etmesi veya usulüne uygun biçimde davaya katılması süreç üzerinde önemli etki yaratabilir.

Tanıma Davası Hangi Mahkemede Açılır?

MÖHUK m.51’e göre tenfiz bakımından yetki, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri; yoksa sakin olduğu yer esas alınarak belirlenmektedir. Türkiye’de bu yerlerin bulunmaması hâlinde Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri yetkilidir.

Boşanma kararlarının tanınması aile hukukuna ilişkin olduğundan görev bakımından uygulamada aile mahkemeleri devreye girmektedir.

Görev ve yetki belirlenirken somut dosyanın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Tanıma Davası Yeni Bir Boşanma Davasından Daha mı Kolaydır?

Çoğu durumda evet.

Çünkü Türk mahkemesi tarafların boşanma sebeplerini baştan araştırmaz.

Yeni bir boşanma davasında;

• kusur,
• tanıklar,
• evlilik olayları,
• boşanma sebebi

tartışılabilir.

Tanıma davasında ise esas tartışma yabancı kararın Türkiye’de kabul edilmesi için gerekli hukuki şartların bulunup bulunmadığıdır.

Bu nedenle belge ve tebligat süreci düzgün hazırlanmış bir tanıma davası klasik çekişmeli boşanma davasından farklı bir yapıya sahiptir.

Tanıma Davasında Hangi Belgeler Gerekir?

Genellikle;

• yabancı mahkeme kararının usulüne uygun onaylanmış aslı veya örneği,
• kesinleşme belgesi,
• Türkçe tercümesi,
• gerekli tasdik/apostil belgeleri,
• tarafların kimlik ve adres bilgileri,
• vekille takip ediliyorsa uygun vekâletname

gerekecektir.

MÖHUK m.53, yabancı mahkeme kararının usulüne uygun onaylanmış örneği ile kararın kesinleştiğini gösteren belgeyi ve bunların onaylı tercümelerini temel belgeler arasında saymaktadır.

Belge eksiklikleri tanıma ve tenfiz süreçlerinde önemli zaman kaybına yol açabilir.

Yurt Dışında Boşandıktan Sonra Türkiye’de Tekrar Boşanma Davası Açmak Gerekir mi?

Kural olarak amaç yeniden boşanmak değildir.

Zaten yabancı ülkede kesinleşmiş bir boşanma kararı varsa doğru yol çoğu durumda;

yabancı kararın nüfusa tescili

veya

tanınmasıdır.

Türkiye’de aynı evlilik için baştan yeni boşanma davası açılması çoğu olayda gerekli veya doğru yöntem değildir.

Hangi yolun kullanılacağı yabancı karar incelendikten sonra belirlenmelidir.

Yabancı Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınmamasının Riskleri Nelerdir?

Yabancı ülkede boşandığı hâlde Türkiye’de hiçbir işlem yapmayan kişiler bakımından zaman içerisinde birçok sorun ortaya çıkabilir.

Örneğin:

Türkiye’de hâlâ evli görünmek

Nüfus kaydı güncellenmediği için medeni hâl “evli” olarak kalabilir.

Yeniden evlenememek

Yeni evlilik işlemlerinde yabancı boşanmanın Türkiye’de işlenmemiş olması sorun oluşturabilir.

Miras uyuşmazlıkları

Taraflardan birinin ölümü hâlinde eski eşin mirasçı olup olmadığı tartışması çıkabilir.

Mal rejimi uyuşmazlıkları

Boşanmanın hukuki sonuç doğurduğu tarih önem kazanabilir.

Nafaka kararının icra edilememesi

Yabancı mahkemenin para alacağına ilişkin hükmü Türkiye’de doğrudan icra edilemeyebilir.

Çocuklarla ilgili uyuşmazlıklar

Velayet ve kişisel ilişkiye ilişkin yabancı hükümlerin Türkiye’de uygulanabilmesi için ek hukuki süreç gerekebilir.

Bu nedenle yabancı boşanma kararının Türkiye açısından uzun süre sonuçsuz bırakılması tavsiye edilmez.

Yurt Dışı Boşanma Kararı İçin Avukata Vekâlet Verilebilir mi?

Evet.

Hem nüfus kütüğüne tescil işlemleri hem de tanıma/tenfiz davaları vekil aracılığıyla takip edilebilir.

Ancak özellikle nüfus tescili işlemlerinde vekâletnamenin özel yetki ve şekil şartlarını taşıması gerekebilir.

Yönetmelik, vekil aracılığıyla yapılan tescil başvurularında fotoğraflı özel vekâletname öngörmektedir.

Yurt dışında vekâletname hazırlanacaksa Türk konsolosluğu üzerinden veya yabancı noter + gerekli tasdik/apostil sistemiyle düzenlenmesi mümkün olabilir.

En Pratik Yol Hangisidir?

Her dosya bakımından aynı yöntem doğru değildir.

Genel olarak şu sıra izlenebilir:

Birinci aşama: Yabancı boşanma kararının kesinleşip kesinleşmediği kontrol edilir.

İkinci aşama: Kararın yalnızca boşanma mı yoksa nafaka, velayet ve tazminat gibi ek hükümler de içerip içermediği incelenir.

Üçüncü aşama: 5490 sayılı Kanun m.27/A kapsamında idari tescilin mümkün olup olmadığı değerlendirilir.

Dördüncü aşama: İdari tescil mümkün değilse veya kararın icrası gereken başka hükümleri varsa tanıma/tenfiz yolu değerlendirilir.

Bu sıralama çoğu dosyada gereksiz dava açılmasını önleyebilir.

Örnek 1: İki Türk Vatandaşı Almanya’da Boşandı

Ali ve Ayşe Türk vatandaşıdır.

Almanya’da boşanma kararı verilmiş ve karar kesinleşmiştir.

İki taraf da tescil işlemine katılmayı kabul ediyorsa 5490 sayılı Kanun m.27/A kapsamında nüfus tescili yolu değerlendirilebilir.

Ancak taraflardan biri iş birliği yapmıyorsa tanıma davası gündeme gelebilir.

Örnek 2: Türk Vatandaşı ile Alman Vatandaşı Almanya’da Boşandı

Türk vatandaşı Ayşe ile Alman vatandaşı Hans Almanya’da boşanmıştır.

Karar kesinleşmiştir.

5490 sayılı Kanun m.27/A’da 2020 yılında yapılan değişiklik uyarınca taraflardan birinin yabancı olması hâlinde Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekili tek başına tescil başvurusunda bulunabilir.

Bu durumda her olayda yabancı eski eşin Türkiye’ye gelmesi veya avukata vekâlet vermesi zorunlu olmayabilir.

Örnek 3: Yabancı Kararda Nafaka da Var

Fransız mahkemesi;

tarafların boşanmasına

ve

eski eşin her ay 1.500 euro nafaka ödemesine

karar vermiştir.

Boşanmanın nüfusa işlenmesi idari tescil yoluyla mümkün olabilir.

Ancak nafakanın Türkiye’de icra edilmesi isteniyorsa boşanmanın nüfusa tescil edilmesi tek başına yeterli değildir.

Nafaka hükmünün ayrıca tenfizi veya ilgili uluslararası sözleşme mekanizmasının değerlendirilmesi gerekir.

Örnek 4: Eski Eş Adresini Gizliyor veya Tebligat Almıyor

İki taraf da Türk vatandaşıdır ve yabancı ülkede boşanmıştır.

Eski eş nüfusa tescil için birlikte başvurmamaktadır.

Bu durumda diğer eş yabancı boşanma kararının Türkiye’de tanınması için dava açabilir.

Karşı tarafın davaya gönüllü katılmaması tanıma davasının açılmasını engellemez; ancak usulüne uygun tebligat süreci yürütülmelidir.

Örnek 5: Yurt Dışında Boşandılar, Eşlerden Biri Sonradan Öldü

Bu durum özellikle miras uyuşmazlıklarında önemlidir.

Yabancı boşanma kararı kişinin ölümünden önce kesinleşmiş ancak Türkiye’de henüz tanınmamış olabilir.

Yabancı kararın sonradan Türkiye’de tanınmasının hukuki etkisi, MÖHUK m.59 uyarınca yabancı kararın kesinleşme tarihine kadar geriye gidebilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da tanımanın bu geriye etkili sonucunu kabul etmektedir.

Dolayısıyla yabancı boşanma kararı bulunan miras dosyalarında nüfus kaydı tek başına yeterli inceleme aracı değildir.

Sonuç: Yurt Dışında Verilen Boşanma Kararı Türkiye’de Geçerli midir?

Yurt dışında verilen ve ilgili ülke hukukuna göre kesinleşen boşanma kararı, verildiği ülkede evliliği sona erdirebilir. Ancak kararın Türkiye’de nüfus kayıtlarında ve Türk hukuk düzeninde gerekli sonuçları doğurması için yabancı kararın Türkiye’ye hukuken taşınması gerekir.

Günümüzde bunun için her durumda tanıma davası açılması zorunlu değildir.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A kapsamında şartları taşıyan yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilmiş boşanma kararlarının doğrudan nüfus kütüğüne tescili mümkündür.

İdari tescilin mümkün olmaması veya başvurunun reddedilmesi hâlinde ise 5718 sayılı MÖHUK kapsamında tanıma davası açılabilir.

Yabancı boşanma kararında;

nafaka, velayet, kişisel ilişki, mal rejimi veya tazminat

gibi ayrıca uygulanması gereken hükümler bulunuyorsa, yalnızca boşanmanın nüfusa tescil edilmesi yeterli olmayabilir. Bu hükümler bakımından ayrıca tanıma veya tenfiz işleminin değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle yabancı boşanma kararlarında doğru hukuki yol belirlenirken yalnızca;

“Boşandınız mı?”

sorusuna değil;

“Karar hangi ülkede verildi, kesinleşti mi, tarafların vatandaşlığı nedir, kararın içerisinde hangi ek hükümler var ve Türkiye’de hangi hukuki sonuç elde edilmek isteniyor?”

sorularına birlikte cevap verilmelidir.

Özellikle yeniden evlilik, mirasçılık, Türkiye’de bulunan malvarlığının tasfiyesi, nafaka tahsili ve velayet gibi konular söz konusuysa yabancı boşanma kararının Türkiye’de uzun süre işlemsiz bırakılması önemli hukuki uyuşmazlıklara yol açabilir.

SEO Başlığı

Yurt Dışında Verilen Boşanma Kararı Türkiye’de Geçerli mi? Tanıma ve Tenfiz Rehberi

Meta Açıklaması

Yurt dışında verilen boşanma kararı Türkiye’de geçerli midir? Yabancı boşanma kararının nüfusa tescili, tanıma ve tenfiz davası, apostil, nafaka ve velayet hükümleri hakkında ayrıntılı hukuki rehber.

SEO Anahtar Kelimeleri

yurt dışında verilen boşanma kararı Türkiye’de geçerli mi, yabancı boşanma kararının tanınması, tanıma tenfiz davası, yabancı boşanma kararı Türkiye, yurt dışında boşanma Türkiye’de geçerli mi, boşanma kararının nüfusa tescili, yabancı mahkeme boşanma kararı, tanıma davası, tenfiz davası, yabancı boşanma kararı nüfus müdürlüğü, Almanya boşanma kararı Türkiye, yurt dışı boşanma apostil, boşanma kararının tanınması, yabancı boşanma nafaka tenfizi, yabancı boşanma velayet, MÖHUK tanıma tenfiz, 5490 sayılı Kanun 27/A, yabancı boşanma kararı avukatı