Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu: Senet ve Çek Takibinde İtiraz Süreleri Kaç Gündür?

Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu: Senet ve Çek Takibinde İtiraz Süreleri Kaç Gündür?

Kambiyo senetlerine (bono, poliçe ve çek) özgü haciz yolu, alacaklının elinde kambiyo senedi niteliğinde bir belgenin bulunması durumunda başvurulan, genel haciz yoluna göre çok daha hızlı ve efektif sonuç doğuran özel bir ilamsız icra takibi türüdür. Bu takip türünde icra dairesi, alacaklının talebi üzerine borçluya ödeme emri (Örnek No: 10) gönderir.

Kambiyo takibinde itiraz ve şikâyet halleri başlıca şu durumlarda ortaya çıkar:

• İmza İtirazı: Senetteki imzanın kendisine ait olmadığını ileri süren borçlu tarafından yapılması,

• Borca İtiraz: Borcun ödenmiş olduğu, zamanaşımına uğradığı, ertelendiği veya takas/mahsup edildiği iddiaları,

• Senedin Kambiyo Niteliğine İtiraz: Takip konusu belgenin kanunen bono, çek veya poliçe unsurlarını taşımadığı iddiası,

• Yetki İtirazı: Takibin başlatıldığı icra dairesinin yetkisiz olduğunun ileri sürülmesi,

• Sürelere İtiraz: İcra takibinin kanuni süreler veya ibraz süreleri geçtikten sonra başlatıldığı iddiası.

Kambiyo Senetlerinde İtiraz ve Şikâyet Süreleri Kaç Gündür?

İcra ve İflas Kanunku uyarınca bu takip türünde hak arama süreleri oldukça kısıtlıdır.

Ödeme emrinin borçluya tebliğ edilmesinden itibaren;

• borca, imzaya veya yetkiye itiraz etmek için süre 5 gündür,

• takibe konu senedin kambiyo senedi niteliğinde olmadığı veya alacaklının takip hakkının bulunmadığına ilişkin şikâyet süresi 5 gündür,

• ödeme emrinde belirtilen borcun tamamının veya bir kısmının ödenmesi için tanınan süre 10 gündür.

İtiraz veya şikâyet dilekçesi, takibin yürütüldüğü icra dairesinin bağlı olduğu İcra Hukuk Mahkemesi’ne verilmelidir; icra dairesine yapılan itirazlar geçersiz sayılır.

Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kambiyo takibinde borca veya imzaya itiraz süresi ne zaman başlar?

İtiraz süresi, Örnek No: 10 ödeme emrinin borçluya usulüne uygun şekilde tebliğ edildiği günü takip eden günden itibaren işlemeye başlar. Hafta sonu veya resmi tatil günleri süreye dahildir; ancak sürenin son günü tatile denk gelirse süre ilk mesai gününün bitimine kadar uzar.

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda itiraz nereden ve nasıl yapılır?

Genel haciz takibinden farklı olarak, kambiyo takiplerinde itiraz icra dairesine değil, doğrudan takibin yapıldığı yerdeki İcra Hukuk Mahkemesi’ne bir dilekçe ile yapılır. İcra dairesine yapılan itirazlar takibi durdurmaz ve hukuken geçerli sayılmaz.

İcra mahkemesine yapılan itiraz takibi otomatik olarak durdurur mu?

Hayır. İcra Hukuk Mahkemesi’ne yapılan borca veya imzaya itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz. Takibin durması için mahkemeden tedbir kararı alınması veya mahkemenin itirazı ciddi bularak satış/takip durdurma kararı vermesi gerekir.

İtiraz süresi olan 5 gün kaçırılırsa ne olur?

5 günlük hak düşürücü süre kaçırılırsa icra takibi kesinleşir ve alacaklı taraf borçlunun tüm malvarlığı, banka hesapları ve üçüncü kişilerdeki alacakları üzerine haciz koydurma hakkı kazanır.

Senedin altındaki imzanın kendisine ait olmadığını iddia eden borçlu ne yapmalıdır?

Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde İcra Hukuk Mahkemesi’nde imza itirazında bulunmalıdır. Mahkemece yaptırılacak grafik/grafoloji bilirkişi incelemesi neticesinde imzanın borçluya ait olmadığı anlaşılırsa takip iptal edilir.

Haksız yere imza itirazında bulunan borçluya ceza veya tazminat uygulanır mı?

Evet. İnceleme sonucunda imzanın borçluya ait olduğu tespit edilirse, mahkeme borçluyu takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere inkar tazminatına ve ayrıca senedin matrahı üzerinden para cezasına mahkûm eder.

Çek veya senet üzerindeki zamanaşımı süresi kaç yıldır?

Bonolarda (senetlerde) zamanaşımı süresi vadeden itibaren 3 yıldır. Çeklerde ise ibraz süresinin bitiminden itibaren başlayan zamanaşımı süresi 3 yıl olarak uygulanmaktadır. Zamanaşımına uğramış senetler için bu özel takip yolu kullanılamaz.

Zamanaşımına uğramış bir senetle kambiyo takibi başlatılırsa ne yapılmalıdır?

Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde İcra Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak zamanaşımı itirazında bulunmalıdır. Aksi halde zamanaşımı hususu mahkemece re’sen (kendiliğinden) dikkate alınmaz.

Karşılıksız çıkan çekler için idari masraf veya ek tazminat talep edilebilir mi?

Evet. Çekin karşılıksız kalması halinde alacaklı, Çek Kanunu uyarınca bankanın ödemekle yükümlü olduğu yasal karşılıksız miktarını talep edebileceği gibi %10 karşılıksız tazminatı da takip talebine ekleyebilir.

Çekte ibraz süreleri kaç gündür ve bu süre kaçırılırsa ne olur?

Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse 10 gün, düzenlendiği yer dışında başka bir yerde ödenecekse 1 multi-şehir/şehirlerarası kural gereği 1 ay içinde bankaya ibraz edilmelidir. İbraz süresi kaçırılırsa belge kambiyo senedi niteliğini kaybeder ve bu yolla takip yapılamaz.

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda borçlu mali durumunun yetersizliğini ileri sürebilir mi?

Hayır. Borçlunun ödeme gücünün bulunmaması, iflasın eşiğinde olması veya ekonomik sıkıntı yaşaması hukuki bir itiraz sebebi teşkil etmez ve takibi durdurmaz.

Sahte senet düzenlendiği iddiasıyla Cumhuriyet Savcılığı’na şikâyet takibi durdurur mu?

Savcılığa yapılan suç duyurusu veya Ağır Ceza Mahkemesi’nde açılan evrakta sahtecilik davası icra takibini kendiliğinden durdurmaz. İcra takibinin durması için ceza mahkemesinden veya icra mahkemesinden bu yönde açık bir tedbir kararı alınmalıdır.

Ödeme emrine karşı 5 günlük itiraz süresi geçirildikten sonra borçsuzluk nasıl iddia edilir?

5 günlük süreyi kaçıran borçlu, genel mahkemelerde (Asliye Hukuk veya Tüketici Mahkemesi) Menfi Tespit Davası açarak borçlu olmadığını ispatlamak zorundadır. Ancak bu dava da takibi kendiliğinden durdurmaz, teminat karşılığı tedbir istenmelidir.

Kambiyo takibinde taksitlendirme veya borç ödeme teklifi takibi durdurur mu?

Alacaklının muvafakati (onayı) olmadan yapılan taksitlendirme teklifleri veya kısmi ödemeler icra takibini durdurmaz. İcra İflas Kanunu m. 111 kapsamındaki yasal taksitlendirme şartlarının oluşması veya alacaklı ile protokole varılması gerekir.

Protesto çekilmemiş olması senet takibine engel midir?

Hamilin; cirantalara, lehtara veya ödeme kefillerine başvurabilmesi için süresi içinde protesto çekmiş olması gerekir. Ancak senedi doğrudan düzenleyen asıl borçluya (keşideciye) ve onun avalistine karşı protesto çekilmemiş olsa dahi icra takibi yapılabilir.

Yetkisiz bir icra dairesinde başlatılan kambiyo takibine nasıl itiraz edilir?

Kambiyo takibinde yetkili icra dairesi genel hükümlere, senedin ödeme yerine veya senette belirtilen yetkili mahkemeye göre belirlenir. Yetkisiz yerde açılan takibe karşı tebliğden itibaren 5 gün içinde İcra Hukuk Mahkemesi’nde yetki itirazında bulunulmalıdır.

Teminat amacıyla verilen senetler hakkında bu takip yolu uygulanabilir mi?

Senet metninden açıkça bir sözleşmenin teminatı olduğu anlaşılabiliyorsa veya taraflar arasındaki yazılı sözleşmeyle teminat senedi olduğu kanıtlanabiliyorsa, senedin alacağının yargılamayı gerektirdiği gerekçesiyle takip iptal edilebilir.

Kambiyo takibinde borçlu mahkeme masraflarından ve vekâlet ücretinden sorumlu mudur?

Evet. İcra takibinin kesinleşmesiyle birlikte kanuni faiz, icra harç ve giderleri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre hesaplanan nispî icra vekâlet ücreti tamamen borçluya yükletilir.

İcra Hukuk Mahkemesi’nde görülen itiraz davaları ne kadar sürede sonuçlanır?

İcra mahkemeleri basit yargılama usulüne tabi olduğundan duruşmalar hızlı yürütülür. Dosyanın durumuna ve bilirkişi/grafoloji incelemesi gerekip gerekmediğine bağlı olarak davalar ortalama 3 ila 8 ay içerisinde sonuçlanır.

Senet ve çek takiplerinde bir avukatla çalışmak zorunlu mudur?

Kanuni olarak bir avukatla temsil edilme zorunluluğu olmasa da; kambiyo takiplerinde 5 günlük son derece kısa hak düşürücü sürelerin bulunması, usul hatalarının telafisi imkânsız zararlara yol açabilmesi nedeniyle uzman bir icra avukatından destek alınması son derece önemlidir.