Sendikal Nedenle Fesih Nedir? İşten Çıkarılan İşçi Hangi Yollara Başvurabilir?

Çalışma hayatında işçilerin sendikal haklarını kullanmaları anayasal güvence altındadır. Buna rağmen uygulamada işverenlerin, işçilerin sendikal faaliyetleri sebebiyle başka sözde geçerli bir sebep göstererek iş sözleşmelerini feshettikleri durumlarla karşılaşılmaktadır. Bu tür fesihler hukuka aykırı kabul edilmekte ve işçiye önemli güvenceler sağlanmaktadır.

Sendikal Nedenle Fesih Nedir?

Sendikal nedenle fesih, işçinin temel hak ve özgürlüklerinin ihlali anlamına gelir. Bu nedenle 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmeleri Kanunu, sendikal nedenle feshi geçersiz sayarak işçiye hem işe dönme hem de sendikal tazminat talep etme imkânı tanımaktadır.

İşe dönmek isteyen işçi, İş Mahkemesine başvurarak işe iade davası açabilir. Bu dava kapsamında hem sendikal tazminat hem de boşta geçen süre ücreti talep edilebilir.

İşe dönmek istemeyen işçi, İş Mahkemesinde doğrudan fesih işleminin geçersizliğinin tespiti için dava açabilir. Mahkeme davayı lehine sonuçlandırırsa, işçi kararın kesinleştiği tarihten itibaren 30 gün içinde sendikal tazminat talebinde bulunabilir.

İşe İade Davası İçin Başvuru Yolları

İşe iade davası açılabilmesi için öncelikle işçinin 4857 Sayılı İş Kanunu’na veya 5953 Sayılı Basın İş Kanunu’na tabi bir işçi olması gerekir. Diğer kanunlara tabi işçiler için işe iade davası açma imkanı düzenlenmemiştir. Bu işçiler yalnızca sendikal tazminat talep edebilir.

İşçi, İş Mahkemesinde işe iade davası açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorundadır. Fesih bildiriminden itibaren 1 ay içerisinde arabuluculuğa başvurulabilir. Arabuluculukta uzlaşma sağlanmazsa, 2 hafta içerisinde İş Mahkemesinde işe iade davası açılabilir. Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır.

İşçinin, iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğini ileri sürmesi hâlinde, bu iddiasını ispat etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu kapsamda işçinin, işverenin fesih gerekçesi olarak ileri sürdüğü nedenin gerçeği yansıtmadığına ilişkin güçlü bir şüphe oluşturabilecek delillerin sunulması, davanın kabulü açısından belirleyici olabilir. Aksi takdirde, yani işçi tarafından yeterli ve ikna edici bir ispat ortaya konulamaması hâlinde, mahkeme davanın reddine karar verebilir.

Mahkeme, fesih nedenini değerlendirir ve fesih işleminin sendikal nedene dayandığı kanaatine varırsa, feshin geçersizliğine ve işçinin işe iadesine karar verir. Ayrıca sendikal nedenle fesih gerçekleşmesinin bir sonucu olarak, işverenin işçiyi işe alıp almadığına bakılmaksızın, sendikal tazminat verilmesine hükmedilir.

Sendikal tazminata hükmedilmesi için işçinin somut bir maddi zararının oluşması şart değildir. Bu tazminat, sendikal nedenle yapılan fesihin geçersizliğinin tespit edilmesinin bir yaptırımı olarak uygulanır. Sendikal tazminat miktarı ise işçinin en az 1 yıllık çıplak ücreti tutarında belirlenir.

İşe İade Talep Edilmezse Ne Olur?

İşçi, her zaman işe iade talep etmek zorunda değildir. İşe dönmek istemeyen işçi, doğrudan sendikal feshin tespitine yönelik dava açarak sendikal tazminat talep edebilir.

İşe İade Talep Edilirse Süreç Nasıl İşler?

İşçi işe iade talep etmiş ve mahkeme de bu yönde karar vermişse, işçi kararın kesinleşmesinden itibaren 10 iş günü içinde işverene başvurarak işe başlamak istediğini bildirmelidir.

Sendikal nedenle fesih tespiti sürecinde, yargılama süresince işçinin boşta geçen zamanına bir miktar destek sağlamak amacıyla, işçi dava dilekçesinde talep ettiği takdirde en fazla 4 aya kadar olan boşta geçen süre ücreti ödenebilir. Bu ücret, tazminat niteliğinde olmayıp, ayrıca talep edilmesi gerekir ve giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır.

Sonuç

Sendikal nedenle fesih, işçinin en temel haklarından biri olan sendika özgürlüğüne yönelik ağır bir ihlaldir. Bu nedenle işçi, ister işe iade talebinde bulunsun ister sadece tazminat talep etsin, hukuk sistemi tarafından güçlü şekilde korunmaktadır. Sürelerin dikkatle takip edilmesi ve doğru hukuki yolun seçilmesi bu süreçte büyük önem taşır.

---

Örnek Dilekçe Taslağı (İşe İade Davası)

… İŞ MAHKEMESİ’NE

Davacı: [Ad Soyad]
Davalı: [İşveren / Şirket Adı]

Konu: Sendikal nedenle yapılan feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iade talebidir.

Açıklamalar:

1. Davacı, davalı işyerinde … tarihinden itibaren çalışmaktadır.

2. Davacı, sendikaya üye olmuş ve sendikal faaliyetlere aktif olarak katılmıştır.

3. Davacının sendikal faaliyetlerinin ardından iş sözleşmesi, davalı işveren tarafından herhangi bir geçerli ve haklı neden olmaksızın feshedilmiştir.

4. Fesih işlemi gerçekte sendikal nedene dayanmakta olup hukuka aykırıdır.

5. Davalı tarafından ileri sürülen fesih gerekçesi gerçeği yansıtmamakta olup, fesih işleminin asıl sebebi davacının sendikal faaliyetleridir.

Hukuki Nedenler:

4857 sayılı İş Kanunu, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ve ilgili mevzuat.

---

Deliller:

• İş sözleşmesi

• Fesih bildirimi

• SGK hizmet dökümü kayıtları

• Sendika üyelik kayıtları

• İşyerinde sendikal faaliyetlere katılımı gösterir belgeler

• Tanık beyanları (isimleri ayrıca bildirilecektir / aşağıda sunulmuştur)

• Yazışmalar (e-posta, mesaj vb.)

• Her türlü yasal delil

---

Sonuç ve Talep:

Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle;

• Feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine,

• Boşta geçen süreye ilişkin en fazla 4 aylık ücretin davalıdan tahsiline,

• Davacının süresi içinde başvurmasına rağmen işe başlatılmaması hâlinde işe başlatmama tazminatına hükmedilmesine,

• Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına

karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.

Tarih
Davacı
İmza

Ekler: (örnekler)

1. İş sözleşmesi
2. Fesih bildirimi
3. Sendika üyelik belgesi
4. SGK hizmet dökümü
5. Ara
6. Yazışma örnekleri (varsa)

(Burada, işverenin ileri sürdüğü fesih nedeninin gerçeği yansıtmadığı hususunda kuvvetli şüphe uyandırabilecek delillerin özellikle belirtilmesi önem taşımaktadır.)

---