Hafriyat Çöpünü Toplamayan Komşuya Karşı Ne Yapılabilir?

Apartman ve site yaşamında en sık karşılaşılan sorunlardan biri, tadilat yapan komşunun ortaya çıkan moloz, hafriyat, inşaat atığı veya eski eşya çöplerini ortak alanda bırakmasıdır. Özellikle bina girişi, merdiven boşluğu, otopark, bahçe, bodrum, sığınak, apartman önü veya ortak geçiş alanlarına bırakılan hafriyat atıkları hem görüntü kirliliği yaratmakta hem de sağlık, güvenlik ve komşuluk hukuku bakımından ciddi sorunlara neden olmaktadır.

Hafriyat çöpünü toplamayan komşuya karşı yalnızca sözlü uyarı ile yetinmek çoğu zaman yeterli olmaz. Bu durumda belediyeye şikâyet, site veya apartman yönetimi aracılığıyla işlem yapılması, noter ihtarı gönderilmesi, Sulh Hukuk Mahkemesi’nde müdahalenin önlenmesi davası açılması ve şartları varsa tazminat talep edilmesi mümkündür.

Hafriyat Çöpü Nedir?

Hafriyat çöpü denildiğinde yalnızca toprak veya kazı atığı anlaşılmamalıdır. Ev, işyeri veya apartman tadilatı sonrası ortaya çıkan moloz, kırık fayans, beton parçası, alçıpan, tuğla, çimento torbası, eski kapı-pencere, mutfak dolabı, parke, seramik, tesisat artığı, boya kutusu ve benzeri inşaat/tadilat atıkları da bu kapsamda değerlendirilir.

Bu tür atıklar normal evsel çöp gibi apartman çöp kutusuna veya sokağa bırakılamaz. Hafriyat ve inşaat atıklarının ilgili mevzuata uygun şekilde toplanması, taşınması ve yetkili döküm alanlarına götürülmesi gerekir.

Komşu Hafriyat Atığını Ortak Alana Bırakabilir mi?

Hayır. Bir kat maliki veya kiracı, tadilat nedeniyle ortaya çıkan hafriyat ve molozları apartmanın ortak alanlarına gelişigüzel bırakamaz. Ortak alanlar tüm kat maliklerinin birlikte kullanımına ayrılmış yerlerdir. Bu alanların bir kişinin tadilat atıklarıyla kapatılması, diğer malik ve kiracıların kullanım hakkını ihlal eder.

Örneğin merdiven boşluğuna moloz yığılması, apartman girişinin kapatılması, otopark alanına inşaat atığı bırakılması, bahçenin hafriyatla doldurulması veya sığınağın tadilat atıklarıyla işgal edilmesi hukuka aykırı davranış niteliğindedir.

Bu durum yalnızca rahatsızlık yaratmakla kalmaz; yangın güvenliği, acil çıkış, çocukların ve yaşlıların güvenliği, haşere oluşumu, kötü koku, toz ve çevre kirliliği gibi riskler de doğurur.

Önce Delil Toplanmalıdır

Hafriyat çöpünü toplamayan komşuya karşı işlem yapmadan önce delil toplanması önemlidir. Çünkü ileride belediye, site yönetimi veya mahkeme nezdinde yapılacak başvurularda olayın ispatlanması gerekir.

Bu kapsamda molozların bulunduğu alanın fotoğraf ve videosu çekilmeli, tarih belli olacak şekilde kayıt alınmalı, mümkünse komşuların tanıklığı sağlanmalı, apartman/site yönetimine yazılı bildirim yapılmalı ve yönetim defterine bu durum işlenmelidir.

Ayrıca hafriyat atığının hangi bağımsız bölümden kaynaklandığı, ne kadar süredir ortak alanda bırakıldığı, ortak alan kullanımını nasıl engellediği ve sağlık/güvenlik açısından ne gibi riskler doğurduğu açıkça tespit edilmelidir.

Belediye ve Zabıta Şikâyeti Yapılabilir

Hafriyat, moloz veya inşaat atıklarının apartman önü, sokak, kaldırım, site içi yol, ortak alan veya çevreye bırakılması halinde belediyeye ve zabıtaya şikâyet yapılabilir. Belediyeler, hafriyat ve inşaat/yıkıntı atıkları konusunda denetim yapma ve idari yaptırım uygulama yetkisine sahiptir.

Şikâyet sırasında fotoğraf, video, adres bilgisi, atığın bulunduğu yer, mümkünse atığı bırakan kişi veya bağımsız bölüm bilgisi belediyeye bildirilmelidir. Belediye ekipleri olay yerinde inceleme yaparak atıkların kaldırılması için işlem başlatabilir ve gerekli hallerde idari para cezası uygulayabilir.

Özellikle hafriyat atığı kamuya açık alana bırakılmışsa, belediye şikâyeti en hızlı ve etkili yollardan biridir.

Apartman veya Site Yönetimi İşlem Yapabilir

Sorun apartman veya site içinde yaşanıyorsa yönetim devreye girmelidir. Apartman yöneticisi veya site yönetimi, ortak alanların kullanım düzenini sağlamakla yükümlüdür. Bu nedenle hafriyat çöpünü ortak alanda bırakan kat malikine veya kiracıya yazılı uyarı yapılabilir.

Yönetim tarafından ilgili kişiye belirli süre verilerek atıkların kaldırılması istenebilir. Süre içinde kaldırılmaması halinde yönetim, atıkları kaldırıp masrafını sorumlu kişiden talep edebilir. Bu hususun yönetim planı, kat malikleri kurulu kararı ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekir.

Ayrıca konu kat malikleri kuruluna taşınabilir. Kat malikleri kurulu, ortak alanların işgal edilmemesi, tadilat atıklarının belirli süre içinde kaldırılması ve aykırı davranan kişiye masraf yansıtılması konusunda karar alabilir.

Noter İhtarı Gönderilebilir

Komşu sözlü uyarılara rağmen hafriyat atıklarını kaldırmıyorsa noter ihtarı gönderilmesi etkili bir yoldur. Noter ihtarında; hafriyat atıklarının hangi alanda bulunduğu, ortak alan kullanımını engellediği, çevre ve güvenlik riski oluşturduğu, belirli süre içinde kaldırılması gerektiği ve aksi halde hukuki yollara başvurulacağı açıkça belirtilmelidir.

Noter ihtarı, ileride açılacak dava veya yapılacak masraf talebi bakımından güçlü bir delil niteliği taşır. Ayrıca karşı tarafın uyarılmasına rağmen yükümlülüğünü yerine getirmediğini gösterir.

Sulh Hukuk Mahkemesi’nde Dava Açılabilir

Hafriyat atıkları ortak alanı işgal ediyor, komşuların kullanım hakkını engelliyor veya sürekli rahatsızlık yaratıyorsa Sulh Hukuk Mahkemesi’nde dava açılması mümkündür.

Bu davada genellikle;

müdahalenin önlenmesi,

ortak alana bırakılan hafriyat ve molozların kaldırılması,

ortak alana müdahalenin sona erdirilmesi,

gerekiyorsa eski hale getirme,

yapılan masrafların sorumlu komşudan tahsili

talep edilebilir.

Mahkeme, somut olayın özelliklerine göre ortak alana yapılan müdahalenin kaldırılmasına ve komşunun bu davranışa son vermesine karar verebilir.

Zarar Varsa Tazminat Talep Edilebilir

Hafriyat çöpünün ortak alanda bırakılması nedeniyle zarar oluşmuşsa tazminat da gündeme gelebilir. Örneğin molozlar nedeniyle apartman zemini zarar görmüşse, otopark kullanılamamışsa, bina girişinde hasar oluşmuşsa, gider tıkanmışsa veya atıkların kaldırılması için masraf yapılmışsa bu zararlar sorumlu kişiden istenebilir.

Ayrıca uzun süre devam eden, kötü koku, toz, gürültü, görüntü kirliliği ve yaşam alanının kullanılamaması gibi ağır durumlarda manevi tazminat talebi de somut olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir. Ancak manevi tazminat için rahatsızlığın sıradan bir komşuluk huzursuzluğunu aşması, kişilik haklarına ciddi bir saldırı niteliği taşıması gerekir.

Kiracı mı, Ev Sahibi mi Sorumlu Olur?

Hafriyat çöpünü bırakan kişi kiracı ise öncelikle fiili davranışı gerçekleştiren kiracı sorumlu olur. Ancak tadilat malikin bilgisi ve talimatıyla yapılıyorsa veya malik bu duruma göz yumuyorsa, malik yönünden de sorumluluk doğabilir.

Apartman ve site yönetimleri uygulamada hem bağımsız bölüm malikine hem de kullanıcısına bildirim yapmalıdır. Çünkü ortak alanın korunması bakımından kat malikinin de sorumluluğu bulunmaktadır.

Komşuluk Hukuku Bakımından Değerlendirme

Komşuluk hukukunda herkes, kendi taşınmazını kullanırken diğer komşulara zarar verecek, onları normalden fazla rahatsız edecek ve ortak yaşam düzenini bozacak davranışlardan kaçınmak zorundadır.

Hafriyat atıklarının ortak alana bırakılması; toz, koku, görüntü kirliliği, geçiş engeli, güvenlik riski ve ortak alan işgali yaratıyorsa komşuluk hukukuna aykırı bir müdahale niteliği taşıyabilir. Bu nedenle “benim tadilatım, istediğim yere koyarım” şeklindeki yaklaşım hukuken doğru değildir.

Ne Yapılmalı?

Hafriyat çöpünü toplamayan komşuya karşı izlenecek yol şu şekilde olmalıdır:

Öncelikle durum fotoğraf ve video ile belgelenmelidir. Apartman veya site yönetimine yazılı başvuru yapılmalıdır. Yönetim tarafından ilgili komşuya yazılı uyarı gönderilmelidir. Atıklar kamuya açık alanda veya çevreye zarar verecek şekilde bırakılmışsa belediye ve zabıtaya şikâyet yapılmalıdır. Sorun devam ederse noter ihtarı gönderilmelidir. Buna rağmen sonuç alınamazsa Sulh Hukuk Mahkemesi’nde müdahalenin önlenmesi, atıkların kaldırılması ve gerekiyorsa tazminat talepli dava açılabilir.

Sonuç

Hafriyat çöpünü toplamayan komşuya karşı hukuki işlem yapılması mümkündür. Tadilat yapan kişi, ortaya çıkan moloz ve inşaat atıklarını apartman ortak alanına, site bahçesine, sokağa veya kaldırıma gelişigüzel bırakamaz. Bu atıkların mevzuata uygun şekilde kaldırılması ve bertaraf edilmesi gerekir.

Bu tür durumlarda delil toplamak, site veya apartman yönetimini sürece dahil etmek, belediye/zabıta şikâyeti yapmak ve gerektiğinde noter ihtarı ile mahkeme yoluna başvurmak gerekir. Özellikle ortak alanın uzun süre işgal edilmesi, güvenlik riski oluşması veya komşuların yaşam alanının ciddi biçimde etkilenmesi halinde hukuki süreç geciktirilmeden başlatılmalıdır.