Aracınız Pert Oldu, Hurdayı Kim Alacak? Sovtaj Bedeli Nedir, Sigorta Ödemesinden Nasıl Düşülür?

Giriş

Ağır bir trafik kazasından sonra sigorta şirketinin;

“Araç pert oldu.”

demesi, araç sahibi açısından sürecin sona erdiği anlamına gelmez. Tam tersine çoğu zaman asıl uyuşmazlık bundan sonra başlar.

Araç sahibi;

“Aracımın kaza öncesi değeri ne kadar?”

“Sigorta şirketi neden sovtaj bedeli düşüyor?”

“Hasarlı araç bende kalacaksa ne kadar ödeme almalıyım?”

“Sigorta şirketi hurdayı kendi alırsa yine sovtaj düşebilir mi?”

“Sovtaj bedelini sigorta şirketi istediği kadar yüksek belirleyebilir mi?”

gibi sorularla karşılaşabilir.

Uygulamada “pert bedeli” olarak adlandırılan tazminatın doğru hesaplanabilmesi için iki ayrı değerin özellikle doğru belirlenmesi gerekir:

1. Aracın kazadan hemen önceki gerçek piyasa rayiç değeri

2. Aracın kaza sonrasındaki hasarlı hâlinin ekonomik değeri, yani sovtaj bedeli

Sovtaj bedelinin yanlış veya gerçeğinden yüksek belirlenmesi, araç sahibine ödenecek tazminatın doğrudan azalmasına neden olabilir.

Bu nedenle pert araç dosyalarında yalnızca aracın rayiç bedeline değil, sovtaj bedelinin hangi yöntemle belirlendiğine ve hasarlı aracın kimin mülkiyetinde kalacağına da dikkat edilmelidir.

Güncel sigorta mevzuatı bakımından hem Kasko Sigortası Genel Şartlarında hem de Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartlarında, hasarlı aracın hak sahibinde bırakılması hâlinde aracın rayiç değeri ile hasarlı hâlinin değeri arasındaki tutarın tazminat olarak ödenebileceği düzenlenmiştir. Ayrıca sigortacının bildirdiği sovtaj bedelini belirli süreyle garanti etmesine ilişkin düzenleme bulunmaktadır.

1. Sovtaj Bedeli Nedir?

Sovtaj bedeli, trafik kazası sonucunda ağır şekilde hasarlanan veya tam hasarlı kabul edilen aracın hasarlı hâliyle sahip olduğu ekonomik değeri ifade eder.

Başka bir ifadeyle sovtaj;

aracın sağlam ve kullanılabilir parçaları, motoru, şanzımanı, elektronik donanımı, gövde parçaları veya aracın hasarlı hâliyle yeniden değerlendirilme imkânı nedeniyle piyasada taşıdığı değerdir.

Örneğin;

Aracın kaza öncesi piyasa değeri:

1.500.000 TL

olsun.

Araç ağır kazaya karışmış ve hasarlı hâliyle piyasada:

400.000 TL

değer taşıyor olsun.

Bu durumda:

400.000 TL = aracın sovtaj değeri

olarak ifade edilebilir.

Ancak burada önemli olan, bu tutarın sigorta şirketinin tamamen kendi takdirine göre belirleyeceği soyut bir rakam olmamasıdır.

Sovtaj bedelinin gerçek piyasa koşullarında aracın hasarlı hâliyle satılabileceği bedeli yansıtması gerekir.

Yargısal uygulamada da tam hasar hesabında aracın kaza tarihindeki rayiç değeri belirlenirken, aracın hasarlı hâli zarar görende kalıyorsa hurda veya sovtaj değerinin gerçek zararın hesabında dikkate alınması gerektiği kabul edilmektedir.

2. “Pert Araç” Hukuken Ne Anlama Gelir?

Günlük hayatta “pert” kelimesi oldukça geniş kullanılmaktadır.

Ancak güncel mevzuatta esas olarak;

tam hasarlı araç

ağır hasarlı araç

ayrımı bulunmaktadır.

SEDDK’nın 2025/12 sayılı Genelgesinde tam hasar ve ağır hasara ilişkin daha belirgin kriterler getirilmiştir. Genelgeye göre onarım masraflarının KDV dahil olmak üzere aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşması ve aynı zamanda eksper tarafından aracın onarım kabul etmez hâle geldiğinin tespit edilmesi durumunda araç tam hasarlı sayılır.

Dolayısıyla her yüksek onarım bedeli otomatik biçimde tam hasar anlamına gelmez.

Teknik durum ve eksper tespiti de önemlidir.

3. Ağır Hasar ile Tam Hasar Aynı Şey midir?

Hayır.

Bu iki kavram uygulamada sıkça birbirine karıştırılmaktadır.

SEDDK’nın 2025/12 sayılı Genelgesine göre, onarım masraflarının KDV dahil aracın riziko tarihindeki değerinin %60’ını aşması durumunda araç ağır hasara uğramış sayılmaktadır. Bunun yanında hasar oranı %60’ın altında kalsa dahi Genelgenin ekinde belirtilen bazı kritik parçalardan en az birinin zarar görmesi hâlinde eksper tarafından ağır hasar tespiti yapılabilmektedir.

Bu kritik parçalar arasında örneğin;

ön veya arka şasi kolları,
tavan sacı,
orta direk,
ön göğüs sacı,
elektrikli araç bataryası ve ana enerji hattı,
hava yastıkları ve emniyet sistemleri

bulunmaktadır.

Dolayısıyla:

Ağır hasarlı araç = mutlaka tamamen hurda olmuş araç

anlamına gelmez.

Ağır hasarlı aracın teknik olarak onarılması mümkün olabilir.

Tam hasarda ise aracın onarım kabul etmez hâle geldiğinin eksper tarafından tespiti söz konusudur.

4. Sovtaj Bedeli Neden Tazminattan Düşülür?

Bu sorunun cevabı tazminat hukukunun temel ilkesiyle ilgilidir.

Amaç zarar gören kişiyi kazadan önceki malvarlığı durumuna mümkün olduğunca geri getirmek, ancak zararından daha fazla ekonomik menfaat sağlamasını önlemektir.

Örneğin;

Kaza öncesi araç değeri:

1.500.000 TL

Sovtaj değeri:

400.000 TL

olsun.

Araç sahibine hem;

1.500.000 TL’nin tamamı

ödenir hem de;

400.000 TL değerindeki hasarlı araç

kendisinde bırakılırsa toplam ekonomik değeri 1.900.000 TL olacaktır.

Bu nedenle hasarlı araç araç sahibinde kalacaksa genel hesap:

Araç Rayiç Değeri – Sovtaj Bedeli = Ödenecek Tam Hasar Tazminatı

şeklinde yapılır.

Bu yöntem Kasko Sigortası Genel Şartlarında açıkça öngörülmektedir. Hak sahibinin aracın hasarlı hâliyle kendisine bırakılmasına onay vermesi durumunda, aracın riziko tarihindeki rayiç değeri ile hasarlı hâli arasındaki tutarın tazminat olarak ödenebileceği düzenlenmiştir.

Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartlarında da aynı temel sistem bulunmaktadır.

5. Örnek Pert Araç ve Sovtaj Hesabı

Bir aracın trafik kazasından hemen önce gerçek ikinci el piyasa değeri:

2.000.000 TL

olsun.

Araç ağır bir kazaya karışmış ve ekonomik olarak onarılmamasına karar verilmiş olsun.

Aracın hasarlı hâlinin gerçek piyasa değeri:

500.000 TL

olarak tespit edilmiş olsun.

Hasarlı araç araç sahibinde kalıyorsa:

2.000.000 TL – 500.000 TL = 1.500.000 TL

tazminat gündeme gelir.

Araç sahibi;

1.500.000 TL nakit tazminat + 500.000 TL değerindeki hasarlı araç

ile toplamda 2.000.000 TL’lik ekonomik değere ulaşmış olur.

Sistemin mantığı budur.

6. Peki Hasarlı Araç Sigorta Şirketine Verilirse Ne Olur?

Burada hesap değişmektedir.

Araç sahibi hasarlı aracı sigorta şirketine veya sigorta şirketinin yönlendirdiği alıcıya devrediyorsa, sovtaj artık araç sahibinin malvarlığında kalmamaktadır.

Bu durumda aracın kaza öncesindeki rayiç değerine göre tam hasar tazminatı ödenmesi gündeme gelir.

Başka ifadeyle;

Hasarlı araç araç sahibinde kalırsa:

Rayiç Bedel – Sovtaj = Tazminat

Hasarlı araç sigortacıya veya belirlenen alıcıya devredilirse:

Araç sahibinin elinde sovtaj değeri kalmadığından tazminat hesabında bu ekonomik değerin ayrıca araç sahibinde kaldığı varsayılamaz.

Bu nedenle ödeme ve araç devrinin birbirine uygun biçimde gerçekleştirilmesi gerekir.

7. Sovtaj Bedelini Kim Öder?

Aslında “sovtaj bedelini kim öder?” sorusundan ziyade;

“Sovtaj değeri kimin üzerinde kalır?”

sorusu daha doğrudur.

Çünkü sovtaj, sigorta şirketinin araç sahibine ayrıca ödediği klasik bir tazminat kalemi değildir.

İki temel ihtimal vardır:

1. Hasarlı Araç Sahibinde Kalır

Bu durumda sigorta şirketi sovtaj bedelini aracın rayiç değerinden mahsup eder.

Araç sahibi hasarlı aracı elinde tutabilir veya daha sonra satabilir.

2. Hasarlı Araç Sigorta Şirketine veya Sovtaj Alıcısına Devredilir

Bu durumda hasarlı aracın ekonomik değeri araç sahibinde kalmadığından ödeme sistemi buna göre kurulur.

Dolayısıyla sovtaj bedelinin kimin tarafından “karşılanacağı”, hasarlı aracın kimin mülkiyetinde kaldığına bağlıdır.

8. Sigorta Şirketi Hasarlı Aracı Araç Sahibinde Bırakabilir mi?

Evet, ancak güncel Genel Şartlarda bunun araç sahibinin onayıyla yapılmasına ilişkin açık düzenleme bulunmaktadır.

Kasko Genel Şartlarında, hak sahibinin aracın hasarlı hâliyle kendisine terk edilmesine onay vermesi hâlinde aracın rayiç değeri ile hasarlı hâli arasındaki farkın tazminat olarak ödenebileceği belirtilmiştir.

Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartlarında da aynı yönde hak sahibinin onayı esas alınmaktadır.

Bu nedenle sigorta şirketinin;

“Biz aracı size bıraktık, 600.000 TL sovtaj düşüyoruz.”

şeklindeki tek taraflı yaklaşımı, özellikle hak sahibinin kabulü ve sovtajın gerçekliği bakımından ayrıca incelenmelidir.

9. Sigorta Şirketinin Belirlediği Sovtaj Bedeli Kesin midir?

Hayır.

Sigorta şirketinin veya eksperin bildirdiği sovtaj bedeli uyuşmazlığın kesin sonucu değildir.

Örneğin;

Aracın rayiç değeri:

1.800.000 TL

olsun.

Sigorta şirketi sovtaj bedelini:

700.000 TL

belirlesin.

Buna göre sigorta ödemesi:

1.800.000 – 700.000 = 1.100.000 TL

olacaktır.

Ancak araç hasarlı hâliyle gerçek piyasada en fazla:

450.000 TL

değerindeyse araç sahibi toplamda;

1.100.000 + 450.000 = 1.550.000 TL

ekonomik değere ulaşacaktır.

Bu durumda gerçek zararının:

250.000 TL

karşılanmamış olduğu ileri sürülebilir.

Bu nedenle sovtaj değerinin gerçek piyasa koşullarını yansıtması son derece önemlidir.

10. Sigorta Şirketi Sovtaj Bedelini Yüksek Gösterirse Ne Olur?

Sovtaj bedelinin yükselmesi araç sahibine yapılacak ödemeyi azaltır.

Örneğin:

Araç rayiç değeri: 2.000.000 TL

Sovtaj 400.000 TL ise:

2.000.000 – 400.000 = 1.600.000 TL

Sovtaj 700.000 TL ise:

2.000.000 – 700.000 = 1.300.000 TL

Aradaki fark:

300.000 TL

dir.

Dolayısıyla pert dosyalarında yalnızca;

“Aracımın rayiç bedeli düşük belirlendi.”

itirazı yapılmamalıdır.

Aynı zamanda;

“Sovtaj bedeli gerçekçi mi?”

sorusu da mutlaka sorulmalıdır.

11. Sigorta Şirketinin Bildirdiği Sovtaj Bedeli Garantili midir?

Bu noktada güncel Genel Şartlarda araç sahipleri açısından önemli bir düzenleme bulunmaktadır.

Kasko Genel Şartlarına göre hak sahibinin onayıyla aracın hasarlı hâliyle kendisine bırakılması suretiyle ödeme yapmak isteyen sigortacı, tespit ederek sigortalıya bildirdiği sovtaj bedelini bildirimden itibaren bir ay süreyle garanti etmiş sayılır.

Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartlarında da sigortacının hak sahibine bildirdiği sovtaj bedelini bir ay süreyle garanti etmiş sayılacağı düzenlenmektedir.

Bu düzenleme oldukça önemlidir.

Örneğin sigorta şirketi;

“Hasarlı aracınızın sovtaj değeri 650.000 TL’dir.”

diyorsa ancak araç sahibi piyasada bu bedelle alıcı bulamıyorsa sigorta şirketinin belirlediği tutarın yalnızca teorik bir rakam olmaması gerekir.

Genel Şartlardaki garanti mekanizmasının amacı da bu sorunu sınırlandırmaktır.

12. Sovtaj İhalesi Nedir?

Sigorta şirketleri ağır hasarlı veya tam hasarlı araçların ekonomik değerini tespit etmek amacıyla uygulamada çeşitli teklif veya ihale sistemlerinden yararlanabilmektedir.

Hasarlı aracın;

marka ve modeli,
model yılı,
kilometresi,
hasarın niteliği,
kullanılabilir parçaları,
motor ve şanzıman durumu,
elektronik sistemleri,
yeniden değerlendirilme ihtimali

dikkate alınarak alıcılar teklif verebilir.

En yüksek teklif, sovtaj değeri bakımından önemli bir piyasa göstergesi olabilir.

Ancak tek başına sistem üzerinde görünen teklifin gerçek satış kabiliyetine sahip olup olmadığı da önemlidir.

Teklif veren alıcının aracı gerçekten belirtilen bedelden almaya hazır olup olmadığı ve teklifin hangi süreyle geçerli olduğu önem taşımaktadır.

13. Sovtaj İhalesindeki En Yüksek Teklif Kesin Değer midir?

Her zaman değil.

Örneğin ihalede;

600.000 TL

teklif verilmiş olabilir.

Ancak teklif veren alıcı daha sonra;

aracı inceleyip fiyat düşürebilir,
teklifinden vazgeçebilir,
ödeme yapmayabilir,
ek masraf talep edebilir.

Bu durumda teorik olarak 600.000 TL değer biçilen hasarlı araç gerçekte bu bedelle satılamıyorsa sigorta tazminatının 600.000 TL sovtaj üzerinden azaltılması araç sahibinin gerçek zararını karşılamayabilir.

Bu nedenle sovtaj değerinin fiilen gerçekleştirilebilir piyasa değeri olması gerekir.

14. Araç Sahibi Sovtaj Teklifini Kabul Etmek Zorunda mıdır?

Araç sahibinin hasarlı aracın kendisinde bırakılmasına ilişkin onayı Genel Şartlarda açıkça önem taşımaktadır.

Dolayısıyla araç sahibi;

“Ben hasarlı aracı istemiyorum, aracın devrini gerçekleştirerek tam hasar tazminatımı almak istiyorum.”

şeklindeki seçeneği somut poliçe, hasarın niteliği ve uygulanan prosedür çerçevesinde değerlendirebilir.

Ancak tam hasar ve ağır hasar durumlarında hurda tescil belgesi veya trafikten çekilme belgesi gibi işlemler de ayrıca gündeme gelmektedir.

15. Tam Hasarlı Araçta Hurda Tescil Belgesi Neden Gereklidir?

Güncel düzenlemelerde tam hasarlı araç ile ağır hasarlı araç bakımından farklı tescil prosedürleri bulunmaktadır.

SEDDK 2025/12 sayılı Genelgesinde tam hasar durumunda aracın ilgili mevzuat uyarınca hurdaya ayrılması öngörülmektedir. Hurda tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden tazminat ödenmemesine ilişkin düzenleme bulunmaktadır.

Ağır hasarlı ancak onarımı mümkün araçlarda ise aracın trafikten çekildiğine dair tescil işlemi önem taşımaktadır.

Bu nedenle günlük kullanımda bütün ağır hasarlı araçların “hurda” olarak nitelendirilmesi teknik ve hukuki olarak doğru değildir.

16. Ağır Hasarlı Araç Tekrar Trafiğe Çıkabilir mi?

Tam hasar ile ağır hasar ayrımının önemi burada ortaya çıkmaktadır.

SEDDK’nın 2025/12 sayılı Genelgesinde ağır hasarlı aracın onarımının mümkün olduğu eksper tarafından tespit edilebilmektedir. Ağır hasarlı araç bakımından trafikten çekme işlemleri öngörülmekte ve tekrar trafiğe dönüş ilgili mevzuattaki teknik işlemlere bağlı olmaktadır.

Tam hasarlı araç bakımından ise aracın onarım kabul etmez hâle geldiğinin eksper tarafından belirlenmesi söz konusudur.

17. Pert Araçta Rayiç Bedel Nasıl Belirlenir?

Sovtaj hesabından önce aracın kaza tarihindeki gerçek rayiç değerinin belirlenmesi gerekir.

Kasko Genel Şartlarına göre sigortacı aracı hasar tarihi itibarıyla rayiç değerine kadar teminat altına almaktadır ve sigorta tazminatının hesabında sigortalı menfaatlerin rizikonun gerçekleştiği andaki rayiç değerleri esas alınmaktadır.

Rayiç belirlenirken somut aracın;

marka ve modeli,
model yılı,
kilometresi,
donanım paketi,
motor ve şanzıman tipi,
önceki hasar geçmişi,
bakım durumu,
piyasa arzı,
kaza tarihindeki ikinci el fiyatları

birlikte incelenmelidir.

Sadece birkaç internet ilanının ortalamasına bakılması her durumda yeterli olmayabilir.

18. Sigorta Şirketi Rayiç Bedeli Düşük, Sovtajı Yüksek Belirlerse Ne Olur?

Araç sahibi açısından en olumsuz senaryolardan biri budur.

Örneğin aracın gerçek piyasa değeri:

2.500.000 TL

olsun.

Gerçek sovtaj değeri:

500.000 TL

olsun.

Gerçek zarar:

2.500.000 – 500.000 = 2.000.000 TL

dir.

Ancak sigorta şirketi;

Rayiç: 2.200.000 TL

Sovtaj: 750.000 TL

belirlerse:

2.200.000 – 750.000 = 1.450.000 TL

ödeme teklif edecektir.

Gerçek zarar ile teklif arasındaki fark:

550.000 TL

olacaktır.

Bu örnek, pert dosyalarında rayiç ve sovtajın birlikte incelenmesi gerektiğini göstermektedir.

19. Sovtaj Bedeli Belirlenirken Aracın Parçaları Tek Tek Hesaplanır mı?

Her zaman parçaların tek tek satış bedellerinin toplanması şeklinde hesap yapılmaz.

Asıl değerlendirilmesi gereken, aracın hasarlı hâliyle piyasadaki gerçek ekonomik değeridir.

Ancak sovtaj değerinin oluşmasında;

sağlam kalan motor,
şanzıman,
jantlar,
elektronik üniteler,
batarya,
kaporta parçaları,
iç donanım,
diğer kullanılabilir parçalar

önemli rol oynar.

Örneğin elektrikli bir araçta batarya paketi sağlam kalmışsa sovtaj değeri oldukça yüksek olabilir.

Buna karşılık yangın veya ağır yapısal hasar nedeniyle kullanılabilir parça miktarı çok azalmışsa sovtaj değeri düşebilir.

20. Elektrikli Araçlarda Sovtaj Bedeli Neden Daha Karmaşıktır?

Elektrikli araçlarda aracın ekonomik değerinin önemli bir bölümünü;

yüksek voltaj bataryası,
elektrik motoru,
güç elektroniği,
inverter,
kontrol üniteleri

oluşturabilir.

Bu nedenle aracın gövdesi ağır hasar görmüş olsa dahi batarya ve elektrik sistemlerinin sağlam olması sovtaj değerini yükseltebilir.

Buna karşılık batarya paketi ciddi hasar görmüşse aracın hasarlı hâlinin piyasa değeri önemli ölçüde düşebilir.

2025/12 sayılı Genelgenin ağır hasara ilişkin kritik parça listesinde elektrikli araç bataryası ve ana enerji hattının ayrıca yer alması da bu parçaların önemini göstermektedir.

21. Araç Sahibi Sovtaj Bedeline İtiraz Edebilir mi?

Evet.

Araç sahibi, bildirilen sovtaj değerinin gerçek piyasa koşullarını yansıtmadığını düşünüyorsa buna itiraz edebilir.

İtirazda özellikle;

sovtaj ihale kayıtları,
verilen teklifler,
teklif veren alıcı bilgileri,
aracın hasar fotoğrafları,
ekspertiz raporu,
alternatif hasarlı araç alım teklifleri,
bağımsız eksper raporu

önem taşıyabilir.

Araç sahibinin yalnızca;

“Bence sovtaj çok yüksek.”

demesi yerine, bu iddiayı piyasa verileriyle desteklemesi gerekir.

22. Sigorta Şirketinden Sovtaj İhale Evrakları İstenebilir mi?

Uyuşmazlık bakımından hasarlı aracın değerinin hangi veriler üzerinden belirlendiğinin açıklanması önemlidir.

Bu nedenle araç sahibi veya vekili;

sovtaj bedelinin nasıl hesaplandığını,
varsa ihale tekliflerini,
en yüksek teklifin hangi tarihte verildiğini,
teklifin geçerlilik süresini,
alıcının aracı bu bedelden almaya hazır olup olmadığını

sorgulayabilir.

Özellikle sovtaj bedelinin tazminattan mahsup edildiği hâllerde bu tutarın gerçek ve ulaşılabilir bir değer olup olmadığı uyuşmazlığın merkezine yerleşebilir.

23. Sigorta Şirketi “Sovtaj 800.000 TL” Dedi Ama Kimse Aracı Bu Fiyata Almıyorsa Ne Yapılabilir?

Bu durumda Genel Şartlardaki bir aylık sovtaj garantisi son derece önemlidir.

Sigorta şirketi aracın hak sahibinde bırakılmasını istiyor ve sovtaj değerini 800.000 TL olarak bildiriyorsa, bildirilen tutarın belirli süre bakımından güvence altına alınmasına ilişkin hüküm uygulanır.

Araç sahibinin bu süreçte;

yazılı sovtaj teklifini,
sigorta şirketinin bildirim tarihini,
alıcı bilgilerini,
satışın gerçekleşmemesi hâlinde yapılan yazışmaları

saklaması önemlidir.

Böylece daha sonra;

“Sovtaj bedeli yalnızca kâğıt üzerinde yüksek gösterildi.”

iddiasının ispatı kolaylaşabilir.

24. Sovtaj Bedeli Araç Sahibine Nakit Olarak mı Ödenir?

Hasarlı araç araç sahibinde kalıyorsa genellikle sovtaj bedeli ayrıca sigorta şirketi tarafından nakit olarak ödenmez.

Örneğin:

Rayiç: 1.600.000 TL

Sovtaj: 400.000 TL

ise sigorta şirketi:

1.200.000 TL

ödeme yapar ve 400.000 TL ekonomik değerdeki hasarlı araç araç sahibinde kalır.

Araç sahibi isterse hasarlı aracı daha sonra üçüncü kişiye satar.

Dolayısıyla toplam ekonomik karşılık:

1.200.000 TL ödeme + 400.000 TL araç = 1.600.000 TL

olur.

25. Sovtaj Alıcısı Parayı Doğrudan Araç Sahibine Ödeyebilir mi?

Uygulamada sigorta şirketinin yönlendirdiği sovtaj alıcısına araç devredilebilir ve hasarlı araç bedeli doğrudan araç sahibine ödenebilir.

Bu durumda işlem bütün olarak değerlendirilmelidir.

Örneğin:

Sigorta şirketi: 1.300.000 TL

Sovtaj alıcısı: 500.000 TL

ödüyor ve araç sovtaj alıcısına devrediliyorsa toplam:

1.800.000 TL

olur.

Bu durumda 1.800.000 TL’nin aracın gerçek kaza öncesi rayiç değerini karşılayıp karşılamadığı ayrıca kontrol edilmelidir.

26. Sovtaj Bedelinde Kusur Oranı Etkili Olur mu?

Kasko sigortası ile karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından yapılan talep birbirinden ayrılmalıdır.

Kasko kendi sigortalısına poliçe hükümleri kapsamında ödeme yaparken sistem farklıdır.

Karşı aracın zorunlu trafik sigortasına veya kusurlu kişilere yöneltilen zarar taleplerinde ise kusur oranı önem taşır.

Örneğin gerçek zarar:

1.000.000 TL

ancak karşı tarafın kusuru:

%75

ise karşı tarafın sorumluluğu:

750.000 TL

olarak gündeme gelebilir.

Dolayısıyla önce gerçek zarar;

rayiç – sovtaj

yöntemiyle belirlenir, daha sonra sorumluluk ve kusur oranları ayrıca değerlendirilir.

27. Zorunlu Trafik Sigortasının Limiti Yetersiz Kalırsa Ne Olur?

Zorunlu trafik sigortacısının sorumluluğu poliçe teminat limitleriyle sınırlıdır.

Örneğin aracın gerçek zararının sigorta limitini aşması hâlinde kalan zarar bakımından;

kusurlu araç sürücüsü,
işleten,
somut olayda sorumluluğu bulunan diğer kişiler

yönünden ayrıca talep gündeme gelebilir.

Bu nedenle yüksek değerli araçların tam hasara uğradığı kazalarda yalnızca sigorta şirketinin yaptığı ödeme üzerinden dosyanın kapatılması her zaman gerçek zararı karşılamayabilir.

28. Pert Araçta Değer Kaybı Ayrıca İstenebilir mi?

Klasik araç değer kaybı tazminatı, aracın onarılmış hâlinin ikinci el piyasa değerinde meydana gelen azalmayı ifade eder.

Tam hasar hâlinde ise aracın onarılmış şekilde kullanılmaya devam edilmesi yerine aracın ekonomik değerinin tazmini söz konusudur.

Bu nedenle gerçek tam hasar halinde klasik anlamda ayrıca araç değer kaybı hesaplanması çoğu durumda gündeme gelmez.

Asıl uyuşmazlık;

rayiç bedelin doğru belirlenip belirlenmediği

sovtajın doğru hesaplanıp hesaplanmadığı

üzerinde yoğunlaşır.

29. Pert Araçta Araç Mahrumiyet Bedeli İstenebilir mi?

Bu konu ayrı bir zarar kalemidir ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

Tam hasarlı araçlarda klasik “onarım süresi” yerine aracın tam hasar tespitinin ve tazminat sürecinin gerektirdiği makul süre tartışması gündeme gelebilir.

Ancak bu talebin;

kime karşı yöneltildiği,
kasko teminatında bulunup bulunmadığı,
zorunlu trafik sigortasının teminat kapsamı,
somut mahrumiyet zararı

ayrıca değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla pert tazminatının ödenmesi, diğer bütün zarar kalemlerinin otomatik olarak karşılandığı anlamına gelmez.

30. Sovtaj Bedeli Belirlenirken Kaza Tarihi mi Esas Alınır?

Zarar hesabında esas dönem, kural olarak kazanın ve rizikonun gerçekleştiği tarihtir.

Kasko Genel Şartlarında sigorta tazminatının hesabında rizikonun gerçekleştiği andaki rayiç değerlerin esas alınacağı açıkça düzenlenmiştir.

Bu nedenle aracın aylar sonra değişen ikinci el fiyatının doğrudan kaza tarihine uygulanması doğru değildir.

Sovtaj değerlendirmesinde de kazadan kaynaklanan hasarlı durum ve ilgili dönemin piyasa koşulları gözetilmelidir.

31. Sovtaj Değerini Kim Tespit Eder?

Motorlu araç sigortalarında hasar değerlendirmesinde sigorta eksperleri önemli rol oynamaktadır.

SEDDK’nın 2025/12 sayılı Genelgesinde motorlu araç sigortaları kapsamında tam hasar ve ağır hasar tespitinin levhaya kayıtlı sigorta eksperlerince yapılmasının zorunlu olduğu düzenlenmiştir.

Ancak eksperin veya sigorta şirketinin belirlediği bedel uyuşmazlık hâlinde yargısal denetime kapalı değildir.

Mahkeme veya Sigorta Tahkim Komisyonunda yeni bilirkişi incelemesi yaptırılması mümkündür.

32. Sovtaj Bedeli Uyuşmazlığında Bilirkişi Neleri İncelemelidir?

Sağlıklı bir bilirkişi incelemesinde en azından;

Aracın kaza tarihindeki gerçek rayiç değeri,
marka ve modeli,
kilometresi,
donanım seviyesi,
önceki hasar geçmişi,
son kazadaki hasarın ağırlığı,
kullanılabilir parçalar,
motor ve şanzıman durumu,
elektrikli araçsa batarya durumu,
sovtaj ihalesindeki teklifler,
hasarlı araç piyasasındaki emsaller,
aracın hasarlı hâliyle fiilen satılabileceği tutar

değerlendirilmelidir.

Yargısal uygulamada da pert/tam hasar hesaplarında aracın rayiç değeri ve sovtaj değerinin birlikte belirlenerek gerçek zararın ortaya çıkarılması gerektiğine yönelik kararlar bulunmaktadır.

33. Pert Araç Dosyalarında En Sık Yapılan Hatalar

Yalnızca Sigorta Şirketinin Rayiç Bedelini Kabul Etmek

Araç için gerçek piyasa araştırması yapılmalıdır.

Sovtaj Bedelini Sorgulamamak

Yüksek sovtaj, doğrudan daha düşük tazminat anlamına gelir.

Hasarlı Aracı Kimde Bırakacağını Netleştirmeden İbraname İmzalamak

Sovtaj ve araç devri konusu açıklığa kavuşmadan ödeme belgeleri dikkatle incelenmelidir.

“Pert” ile “Ağır Hasar” Kavramlarını Aynı Kabul Etmek

Güncel mevzuatta iki durumun sonuçları farklıdır.

Sovtaj İhale Teklifinin Gerçekliğini Araştırmamak

Teklifin fiilen uygulanabilir olup olmadığı önemlidir.

Kusur Oranını Dikkate Almamak

Karşı tarafın trafik sigortası veya işletene yöneltilen talepte kusur oranı önem taşır.

Poliçe Limitini Kontrol Etmemek

Özellikle yüksek değerli araçlarda ZMSS limiti gerçek zararı tamamen karşılamayabilir.

34. Sigorta Şirketinin Pert Teklifine İtiraz Edilebilir mi?

Evet.

Örneğin sigorta şirketi;

Rayiç değer: 1.700.000 TL

Sovtaj: 650.000 TL

Ödeme: 1.050.000 TL

teklif etmiş olabilir.

Araç sahibi yaptığı araştırmada;

gerçek rayiç değerin 1.950.000 TL

ve gerçek sovtaj değerinin 450.000 TL

olduğunu tespit ederse gerçek zarar:

1.950.000 – 450.000 = 1.500.000 TL

olacaktır.

Bu durumda teklif edilen tutar ile gerçek zarar arasında:

450.000 TL

fark bulunmaktadır.

Böyle bir durumda sigorta şirketine yazılı itiraz, bağımsız ekspertiz, tahkim veya dava seçenekleri somut sigorta türüne göre değerlendirilebilir.

35. Pert Ödemesini Kabul Edip İbraname İmzalamadan Önce Nelere Bakılmalıdır?

Araç sahibinin özellikle şu hususları kontrol etmesi önemlidir:

Kaza öncesi rayiç bedel,
sovtaj bedeli,
aracın kime bırakıldığı,
sovtaj alıcısının kim olduğu,
ödeme toplamı,
kusur oranı,
poliçe limiti,
muafiyet varsa tutarı,
hurda veya çekme belgesi işlemleri,
ibra metninin kapsamı.

Özellikle geniş kapsamlı;

“Kazadan kaynaklanan hiçbir hak ve alacağım kalmamıştır.”

şeklindeki belgelerin diğer zarar kalemleri üzerindeki olası etkileri değerlendirilmeden imzalanmaması önemlidir.

36. Örnek Olay: Hasarlı Araç Araç Sahibinde Kalıyor

Aracın rayiç değeri:

1.200.000 TL

Sovtaj değeri:

300.000 TL

olsun.

Sigorta şirketi:

900.000 TL

öder.

Hasarlı araç da araç sahibinde kalır.

Araç sahibi daha sonra aracı gerçekten:

300.000 TL

bedelle satarsa toplam ekonomik karşılığı:

900.000 + 300.000 = 1.200.000 TL

olur.

Bu hesap gerçek zararın karşılanmasına uygundur.

37. Örnek Olay: Sovtaj Gerçekte Daha Düşük Çıkıyor

Aynı aracın rayiç değeri:

1.200.000 TL

olsun.

Sigorta şirketi sovtajı:

400.000 TL

kabul ederek:

800.000 TL

ödemiş olsun.

Ancak aracın hasarlı hâliyle gerçek satış değeri yalnızca:

250.000 TL

olsun.

Araç sahibi toplam:

800.000 + 250.000 = 1.050.000 TL

elde etmiş olur.

Kaza öncesi değeri 1.200.000 TL olduğuna göre:

150.000 TL

zarar karşılanmamış olacaktır.

Bu durumda sovtaj tespitine itirazın önemi ortaya çıkar.

38. Örnek Olay: Hasarlı Araç Sigorta Şirketine Devrediliyor

Aracın kaza öncesi rayiç değeri:

1.500.000 TL

olsun.

Hasarlı araç sigorta şirketine veya sigorta şirketinin gösterdiği alıcıya devrediliyor olsun.

Araç sahibinin elinde artık hasarlı araçtan doğan ekonomik değer kalmıyorsa toplam ödeme ve devir işleminin, araç sahibinin gerçek zararını karşılayacak şekilde kurulması gerekir.

Bu nedenle;

“Sovtaj bedelini düştük ama aracı da biz aldık.”

şeklinde araç sahibinin iki kez ekonomik kayba uğramasına yol açacak bir hesap kabul edilemez.

39. Sovtaj Konusunda Araç Sahibinin En Güçlü İtirazı Nedir?

En güçlü itiraz çoğu zaman;

“Belirlenen sovtaj bedeli gerçek piyasada elde edilebilir değildir.”

itirazıdır.

Bunu güçlendirmek için;

sigortacının verdiği sovtaj teklifinin fiilen gerçekleşmemesi,
farklı sovtaj firmalarından alınan teklifler,
bağımsız ekspertiz,
aracın hasar kapsamı,
kullanılabilir parçaların durumu

ortaya konulabilir.

Sigorta şirketinin hasarlı aracı hak sahibinde bırakmak isterken bildirdiği sovtaj bedelini bir ay süreyle garanti etmiş sayılmasına ilişkin hüküm de bu açıdan araç sahibi için önemli bir hukuki dayanak oluşturur.

40. Sonuç: Aracınız Pert Olduğunda Sovtaj Bedelini Kim Karşılar?

Trafik kazası sonrasında aracın tam hasarlı veya ağır hasarlı hâle gelmesi durumunda hesaplama yalnızca;

“Sigorta şirketi aracınıza ne kadar değer biçti?”

sorusundan ibaret değildir.

Doğru değerlendirme için;

aracın kaza tarihindeki gerçek rayiç değeri, aracın hasarlı hâlinin gerçek piyasa değeri ve hasarlı aracın kimin mülkiyetinde kalacağı

birlikte incelenmelidir.

Sovtaj bedeli, aracın kaza sonrasındaki hasarlı ekonomik değeridir.

Hasarlı araç araç sahibinde kalıyorsa genel hesap:

Kaza Tarihindeki Araç Rayiç Değeri – Gerçek Sovtaj Bedeli = Ödenecek Tazminat

şeklindedir.

Kasko ve Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartlarında da hak sahibinin aracın hasarlı hâliyle kendisine bırakılmasına onay vermesi durumunda rayiç ile hasarlı hâl arasındaki farkın tazminat olarak ödenebileceği düzenlenmiştir.

Ancak burada en kritik husus, sovtaj değerinin gerçek ve tahsil edilebilir olmasıdır.

Sigorta şirketinin 700.000 TL sovtaj belirleyerek bu bedeli tazminattan düşmesi, araç gerçekten 700.000 TL’ye satılabiliyorsa ekonomik olarak anlamlıdır. Araç hasarlı hâliyle gerçekte yalnızca 450.000 TL’ye satılabiliyorsa yüksek sovtaj tespiti zarar görenin gerçek zararının eksik karşılanmasına neden olabilir.

Bu nedenle Genel Şartlarda sigorta şirketinin, hasarlı aracı hak sahibinde bırakmak suretiyle ödeme yapmak istemesi hâlinde bildirdiği sovtaj bedelini bir ay süreyle garanti etmiş sayılması önemli bir güvence niteliğindedir.

Ayrıca “pert” kavramı ile ağır hasar kavramının aynı olmadığı unutulmamalıdır. 2025/12 sayılı SEDDK Genelgesinde tam hasar için onarım maliyetinin araç değerini aşması ve aracın onarım kabul etmez hâle geldiğinin eksper tarafından tespit edilmesi öngörülürken; ağır hasar için kural olarak %60 eşiği ve bazı kritik parçaların zarar görmesine ilişkin ayrı kriterler bulunmaktadır.

Sonuç olarak pert araç uyuşmazlığında araç sahibinin yalnızca;

“Aracıma düşük rayiç verdiler.”

demesi yeterli değildir.

Aynı ölçüde önemli ikinci soru şudur:

“Aracımın sovtajını neden bu kadar yüksek hesapladınız ve bu aracı gerçekten belirttiğiniz bedelden kim satın alacak?”

Çünkü pert araç tazminatında araç sahibinin gerçek zararını belirleyen iki temel rakam vardır:

doğru rayiç bedel ve doğru sovtaj bedeli.

Bu iki değerden herhangi birinin hatalı belirlenmesi, araç sahibine yapılacak tazminatın önemli ölçüde eksik hesaplanmasına yol açabilir.

Single Blog Title