Boşanma; nafaka, velayet, mal paylaşımı ve çoğu zaman barınma gibi birbirine bağlı kararları da beraberinde getirir. Bu kararların bir kısmı için kanunda kısa süreler öngörülmüştür; bazı haklar ise boşanma kesinleştikten sonra kısa sürede kullanılmazsa kaybedilebilir.

Bu sayfada aile hukukunda en sık karşılaşılan konuları, süreleri ve izlenen yolu özetliyoruz. Büromuz İstanbul (Küçükçekmece)’da, boşanma ve aile hukuku uyuşmazlıklarında danışmanlık ve dava takibi yapmaktadır.

Bu alanda hangi işlere bakıyoruz?

Anlaşmalı boşanma ve boşanma protokolünün hazırlanması
Çekişmeli boşanma davaları (evlilik birliğinin temelinden sarsılması, terk, zina ve diğer sebepler)
Boşanmada maddi ve manevi tazminat
Nafaka: tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası; artırma, azaltma ve kaldırma davaları
Velayet, velayetin değiştirilmesi ve çocukla kişisel ilişki
Mal rejiminin tasfiyesi ve mal paylaşımı, ziynet eşyası alacağı, aile konutu şerhi
6284 sayılı Kanun kapsamında koruma ve uzaklaştırma kararları
Yurt dışında verilen boşanma kararlarının Türkiye’de tanınması ve nüfusa tescili

Anlaşmalı boşanma

Anlaşmalı boşanmanın şartları Türk Medeni Kanunu (TMK) m.166/3’te düzenlenmiştir:

Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da bir eş diğerinin açtığı davayı kabul etmelidir.
Hâkim tarafları bizzat dinler ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir. Bu nedenle eşlerin duruşmada hazır bulunması gerekir.
Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bunlar taraflarca kabul edilirse boşanmaya karar verilir.

Protokolde neler yer almalı?

Velayetin kime verileceği ve diğer ebeveynin çocukla kişisel ilişki düzeni (hafta sonları, bayramlar, yaz tatili)
İştirak nafakası ve varsa yoksulluk nafakası; tutar, ödeme günü ve yıllık artış esası
Maddi ve manevi tazminat talepleri veya bunlardan karşılıklı vazgeçme
Mal paylaşımı, ziynet eşyası ve ev eşyası
Aile konutunun kullanımı, kredi ve kira borçlarının kimin tarafından ödeneceği

Protokolde açıkça düzenlenmeyen bir konu ileride ayrı bir uyuşmazlığa dönüşebilir. Özellikle mal rejimine ilişkin taleplerden vazgeçildiğini gösteren ifadelerin kapsamı dikkatle yazılmalıdır.

Çekişmeli boşanma: sebepler, kusur ve ispat

Eşler anlaşamazsa boşanma, kanunda sayılan sebeplerden birine dayanılarak istenir.

Özel sebepler:

Zina (TMK m.161) ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m.162): Dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay, her hâlde olayın üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Affeden eşin dava hakkı yoktur.
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m.163)
Terk (TMK m.164): Ayrılığın en az altı ay sürmesi ve hâkim veya noter aracılığıyla yapılan ihtarın sonuçsuz kalması gerekir.
Akıl hastalığı (TMK m.165)

Genel sebep: Evlilik birliğinin, ortak hayatı sürdürmek eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılması (TMK m.166/1). Uygulamada davaların büyük kısmı bu sebebe dayanır.

Fiili ayrılık: Daha önce açılan bir boşanma davası reddedilmiş ve bu karar kesinleşmişse, kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde ortak hayat yeniden kurulamadığında eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilir (TMK m.166/4). Bu süre, 7532 sayılı Kanunla 2024 yılında üç yıldan bir yıla indirilmiştir.

Kusur ve ispat: Kusur durumu; tazminat ve yoksulluk nafakası taleplerini doğrudan etkiler. Hâkim boşanmaya dayanak olaylar konusunda vicdani kanaate ulaşmadıkça bunları ispatlanmış saymaz, tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz (TMK m.184). Tanık beyanları, yazışmalar, sağlık raporları ve banka kayıtları sık başvurulan delillerdir. Hukuka aykırı yollarla elde edilen kayıtların delil olarak kullanılması ise ayrı bir değerlendirme gerektirir.

Yetkili mahkeme: Eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer aile mahkemesi (TMK m.168).

Nafaka

Tedbir nafakası: Boşanma davası açıldığında hâkim, dava süresince eşlerin ve çocukların barınması ve geçimi için gerekli önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Dava açılmadan, ayrı yaşamakta haklı olan eş de nafaka isteyebilir (TMK m.197).
İştirak nafakası: Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m.182).
Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan taraf, diğer taraftan mali gücü oranında nafaka isteyebilir (TMK m.175).

Nafaka miktarı tarafların geliri, giderleri, yaşam düzeyi ve çocuğun ihtiyaçları dikkate alınarak belirlenir. Mali durumların değişmesi hâlinde nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir. Alacaklının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle irat biçimindeki nafaka kendiliğinden kalkar; alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun sona ermesi veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılabilir (TMK m.176).

Süresiz nafakaya ilişkin güncel durum: Anayasa Mahkemesi, TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Karar 30.09.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır ve iptal hükmü 30.06.2027‘de yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar mevcut hüküm uygulanmaya devam eder. Karar yoksulluk nafakasını kaldırmamaktadır ve mevcut nafakalar kendiliğinden sona ermez. Yeni bir yasal düzenleme yapılıp yapılmayacağı ve bunun mevcut nafakalara etkisi takip edilmelidir.

Velayet ve çocukla kişisel ilişki

Mahkeme boşanmaya karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinleyerek velayeti ve çocukla kişisel ilişkiyi düzenler (TMK m.182). Belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Bu değerlendirmede mahkeme şunlara bakar:

çocuğun yaşı, sağlık ve eğitim ihtiyaçları, alıştığı çevre
ebeveynlerin bakım imkânı ve çocuğa ayırabileceği zaman
idrak çağındaki çocuğun kendi görüşü
sosyal inceleme raporu (pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacı)

Yargıtay uygulamasında, koşulları varsa ortak velayete karar verilebildiği de görülmektedir. Mahkeme, kişisel ilişki düzenine uyulmaması hâlinde, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini kararında ihtar eder. Yeni olgular ortaya çıktığında (taşınma, yeniden evlenme, ihmal gibi) velayetin değiştirilmesi istenebilir (TMK m.183).

Mal rejimi, mal paylaşımı ve ziynet eşyası

Eşler aksini sözleşmeyle kararlaştırmadıkça edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m.202). Bu rejimde evlilik içinde emek karşılığı edinilen mallar paylaşıma konu olur; evlilikten önce sahip olunan mallar, miras ve bağış yoluyla gelen mallar kural olarak kişisel maldır. Her eş, diğerine ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibidir (TMK m.236). Diğer eşin malına katkıda bulunan eş ayrıca değer artış payı isteyebilir (TMK m.227).

Sona erme anı: Boşanmada mal rejimi dava tarihinde sona erer (TMK m.225). Bu tarihten sonra edinilen mallar paylaşıma girmez.
2002 öncesi: 01.01.2002’den önceki evlilik dönemi için yasal rejim mal ayrılığıdır (4722 sayılı Kanun m.10). Bu döneme ait talepler farklı esaslara göre hesaplanır.
Dava ve süre: Mal rejiminin tasfiyesi boşanma davasıyla birlikte istense bile uygulamada genellikle ayrı yürütülür ve boşanma kararının kesinleşmesi beklenir. Yargıtay uygulamasında bu taleplere on yıllık zamanaşımı uygulanmaktadır. Tazminat ve nafaka talepleri ise boşanmanın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde zamanaşımına uğrar (TMK m.178).
Mal kaçırma riski: Dava sürecinde taşınmaz veya aracın devredilmesi ihtimaline karşı ihtiyati tedbir istenebilir. Aile konutu üzerinde, malik olmayan eş tapu müdürlüğünden aile konutu şerhi verilmesini isteyebilir (TMK m.194).
Ziynet eşyası: Düğünde takılan takılar, Yargıtay uygulamasında kural olarak kimin adına takıldığına bakılmaksızın kadına ait kabul edilir. Takıların kimde kaldığı ve nasıl harcandığı tanıkla ve belgeyle ispatlanır.
Yeni varlık türleri: Banka hesapları, şirket payları ve kripto varlıklar da tasfiyede dikkate alınır.

Aile içi şiddet ve koruma kararları (6284)

Şiddete uğrayan veya şiddet tehlikesi altındaki kişi, 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma talep edebilir. Talep aile mahkemesi hâkimine, mülki amire veya kolluğa yapılabilir (m.8).

Koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin verilir (m.8/3).
Tedbir ilk defasında en çok altı ay için verilir; şiddet tehlikesi sürüyorsa uzatılabilir (m.8/2).
Karara aykırı davranan hakkında hâkim kararıyla üç günden on güne kadar, her tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi uygulanır; toplam süre altı ayı geçemez (m.13).
Tedbirler arasında evden uzaklaştırma, yaklaşma yasağı ve iletişim yasağı yer alır.

Koruma kararı boşanma davasından bağımsızdır; boşanma davası açmadan da istenebilir. Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir (6325 sayılı Kanun m.1/2).

Yurt dışında verilen boşanma kararları

Yabancı mahkemeden alınan boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden geçerli olmaz. Bazı kararlar kanundaki şartlar varsa idari yoldan nüfusa tescil edilebilir (5490 sayılı Kanun m.27/A); diğerleri için aile mahkemesinde tanıma davası açılır (5718 sayılı MÖHUK). Tanıma veya tescil yapılmadan Türkiye’de yeniden evlenmek, soyadı ve nüfus kaydı işlemleri sorun yaratabilir. Ayrıntılar: Yabancılar Hukuku.

Süreç nasıl işler?

İlk görüşme: Evlilik süresi, çocuklar, mallar, gelir durumu ve varsa şiddet olayları konuşulur.
Yol seçimi: Anlaşmalı boşanma mümkünse protokol hazırlanır; değilse dava sebepleri ve deliller belirlenir.
Acil önlemler: Gerekirse koruma kararı, tedbir nafakası, ihtiyati tedbir ve aile konutu şerhi talep edilir.
Dava: Dilekçeler, ön inceleme, tanık dinlenmesi, sosyal inceleme raporu ve gerekirse bilirkişi incelemesi.
Karar ve kanun yolu: Gerekçeli karara karşı istinaf, ardından temyiz yolu; kesinleşme sonrası nüfus kaydının güncellenmesi.
Sonraki işlemler: Mal rejiminin tasfiyesi, nafaka ve kişisel ilişki kararlarının takibi, gerekirse icra.

Hazırlanması gereken belgeler

Nüfus kayıt örneği ve evlenme bilgileri
Çocukların okul ve sağlık bilgileri
Gelir belgeleri: maaş bordrosu, SGK kayıtları, kira gelirleri
Tapu, araç, banka ve şirket kayıtları
Varsa darp raporu, koruma kararı, şikâyet dilekçesi, yazışmalar
Tanıkların ad ve iletişim bilgileri

Sık yapılan hatalar ve süre aşımı riskleri

Zina veya onur kırıcı davranışı öğrendikten sonra altı aylık süreyi kaçırmak ya da davranışı affetmiş görünmek
Protokolü mal rejimi ve ziynet taleplerini açıkça düzenlemeden imzalamak
Boşanma kesinleştikten sonra bir yıl içinde tazminat ve nafaka talep etmeyi unutmak
Dava açılmadan önce malların devredilme riskine karşı tedbir istememek
Kişisel ilişki kararına uymamak; bu durum velayetin değiştirilmesi sebebi olabilir
Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölürse miras haklarının etkilenebileceğini gözden kaçırmak: Mirasçılardan biri davaya devam eder ve sağ kalan eşin kusuru ispatlanırsa, o eş mirasçılık hakkını kaybeder (TMK m.181/2). Ayrıntılar: Miras Hukuku

Sık sorulan sorular

Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Protokol hazır ve evlilik en az bir yıl sürmüşse dava genellikle tek duruşmada sonuçlanır. Duruşma gününün ne zaman verileceği mahkemenin iş yüküne göre değişir. Taraflar kanun yolundan feragat ederse karar daha kısa sürede kesinleşebilir.

Protokolde neler yer almalı?
Velayet, kişisel ilişki düzeni, iştirak ve yoksulluk nafakası, tazminat, mal paylaşımı, ziynet eşyası ve aile konutunun kullanımı. Düzenlenmeyen konular ileride ayrı dava konusu olabilir.

Nafaka nasıl belirlenir?
Tarafların gelir ve giderleri, yaşam düzeyi ve çocuğun ihtiyaçları dikkate alınarak hâkim tarafından belirlenir. Koşullar değişirse artırılması veya azaltılması istenebilir.

Velayet hangi kriterlere göre verilir?
Belirleyici olan çocuğun üstün yararıdır. Çocuğun yaşı, ihtiyaçları, ebeveynlerin bakım imkânı, idrak çağındaki çocuğun görüşü ve sosyal inceleme raporu değerlendirilir.

Mal paylaşımı davası boşanmayla birlikte mi açılır?
Birlikte istenebilir; ancak uygulamada genellikle ayrı yürütülür ve boşanma kararının kesinleşmesi beklenir. Boşanma kesinleştikten sonra da açılabilir.

Koruma kararı için delil gerekir mi?
Hayır. 6284 sayılı Kanuna göre koruyucu tedbir kararı verilmesi için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz. Ancak ceza soruşturması ve boşanma davasında olayların ispatı için delillerin saklanması önemlidir.

İlgili yazılar

Boşanmada Ev, Araba ve Birikimler Nasıl Paylaşılır?
Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması
Terk Nedeniyle Boşanma Davası
Boşanma Davalarında Maddi ve Manevi Tazminat
Nafaka Nedir ve Nasıl Sona Erer?
Velayet Bende mi, Hukuki Konumum Nerede?
Kripto Varlıkların Boşanma ve Mal Rejimi Davalarında Tespiti
Boşanma Kararının Tanınması Sonrası Soyadı ve Nüfus Kaydı İşlemleri
Miras Hukuku · Yabancılar Hukuku

Av. Ferhat Küle hakkında

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2014’te mezun olan Av. Ferhat Küle, İstanbul Barosu’na kayıtlıdır (Sicil No: 59189). Hukuk kariyerine ulusal ve uluslararası alanda hizmet veren kurumsal hukuk bürolarında başlamış, 2016’da İstanbul’da kendi bürosunu kurmuştur. Aile hukukuna ilişkin güncel sorularda televizyon kanallarında görüş bildirmektedir (24 TV: “Temizlik takıntısı boşanma sebebi midir?”). Ayrıntılı özgeçmiş için Av. Ferhat Küle sayfasına bakabilirsiniz.

İletişim

Boşanma veya aile hukukuna ilişkin bir konuda görüşmek için iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

İstanbul: Kartaltepe Mah. Süvari Cad. Torkam E5 Residence A Blok D:21, Sefaköy, Küçükçekmece
Tel: +90 212 579 79 85

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat değişebilir; işlem yapmadan önce güncel durumu bir avukatla değerlendiriniz.

Dosyanız İstanbul dışındaysa sürecin nasıl yürüdüğünü Türkiye genelinde dava ve icra takibi sayfamızda anlattık.

Bu alandaki yazılarımız

Tüm Boşanma ve Aile Hukuku yazıları (144) →