Dijital Korsanlık: FSEK Kapsamında Bilgisayar Programı ve Kaynak Kodu Sızıntıları (FSEK 71)

Kaynak Kodlarının İzinsiz Paylaşımı Nedir?

Kaynak Kodlarının İzinsiz Paylaşımı, bir bilgisayar programının veya yazılımın insan tarafından okunabilir programlama diliyle yazılmış ana komutlarının (kaynak kodlarının), telif hakları sahibinin açık izni, lisans sözleşmesi veya yasal yetkisi olmaksızın üçüncü kişilere dağıtılması, internet ortamında umuma arz edilmesi ya da ticari amaçla başkalarıyla paylaşılmasıdır.

Türkiye’de yazılımlar, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamında “ilim ve edebiyat eseri” sayılan bilgisayar programları olarak koruma altındadır. Kaynak kodları ise bir yazılımın en mahrem ve ticari değeri en yüksek olan “aklı” niteliğindedir. Bu kodların izinsiz olarak ele geçirilmesi ve paylaşılması hem hukuki tazminat davalarına hem de ağır cezai yaptırımlara yol açar.

Dijital Korsanlık: FSEK Kapsamında Bilgisayar Programı ve Kaynak Kodu Sızıntıları, bir yazılımın veya bilgisayar programının telif hakları korunurken, bu dijital varlıkların yasal olmayan yollarla ele geçirilmesi, izinsiz çoğaltılması ve internet ortamında (veya kapalı ağlarda) kamuyla paylaşılması sürecini ifade eder.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) çerçevesinde bilgisayar programları birer ilim ve edebiyat eseri olarak kabul edilir. Bu eserlerin arkasındaki mantıksal yapı, algoritma ve en mahrem bileşen olan kaynak kodları (source code) da bu korumanın merkezindedir. Kodların sızdırılması veya dijital platformlarda korsan olarak yayılması, yazılım dünyasındaki en ağır ihlal türlerinden biridir.

Bu Eylem Neden Suç veya Hukuka Aykırıdır?

• Ticari Sırların İfşası ve Zarar: Yazılım şirketleri, binlerce saatlik emek ve Ar-Ge yatırımıyla özel kaynak kodları geliştirir. Kaynak kodlarının sızdırılması veya paylaşılması, şirketin rakip firmalar karşısındaki teknolojik üstünlüğünü ve ticari değerini doğrudan yok eder.

• Telif Haklarının İhlali (Korsanlık): FSEK’e göre yazılımın kendisi gibi, arkasındaki kod tabanı da eser sahibinin izni olmadan çoğaltılamaz, dağıtılamaz veya paylaşılamaz. İzinsiz paylaşım doğrudan korsanlık suçu teşkil eder.

• Tersine Mühendislik (Reverse Engineering) Sınırlarının Aşılması: Bazı lisans sözleşmeleri veya yasalar belirli şartlarda inceleme izni verse de, elde edilen kodların halka açık platformlarda (örn. GitHub, forumlar, Telegram grupları vb.) paylaşılması veya ticari olarak sızdırılması açık bir hukuka aykırılıktır.

Bu Süreç Nasıl İşler ve Hangi Fiilleri Kapsar?

• Yetkisiz Erişim ve Veri Hırsızlığı: Şirket içi çalışanların, eski personellerin ya da siber saldırganların, yazılım şirketlerinin sunucularından veya depolarından kaynak kodlarını hukuka aykırı şekilde kopyalaması.

• Dijital Ortamda Umuma Arz Etme: Elde edilen kodların ya da lisanslı programların GitHub, torrent siteleri, dark web veya forumlar gibi mecralarda ücretsiz ya da ticari amaçla indirilmeye açılması.

• Tersine Mühendislik (Reverse Engineering) Sınırlarının İhlali: Yazılımın korunma kilitlerinin (DRM vb.) kırılarak arkasındaki kod tabanına ulaşılması ve bu kodların yeniden paketlenerek piyasaya sürülmesi.

Hukuki ve Cezai Sonuçları Nelerdir?

1. Hukuki Yaptırımlar (FSEK Kapsamında):

   • Hak sahibi şirket veya geliştirici, izinsiz paylaşımı yapan kişilere karşı tecavüzün men’i (durdurulması) davası açabilir.

   • Paylaşım nedeniyle oluşan maddi zararların yanı sıra yoksun kalınan kârın tazminini ve lisans bedelinin katlanarak ödenmesini talep edebilir.

2. Cezai Yaptırımlar (FSEK Madde 71 Kapsamında):

   • FSEK m. 71 hükümlerine göre, korunan bir eseri (bilgisayar programını/kaynak kodunu) hak sahibinin izni olmaksızın çoğaltan, dağıtan, yayan veya hukuka aykırı şekilde umuma arz eden kişiler hakkında hapis cezası ve adli para cezası öngörülmektedir.

Madde 71 – (Değişik: 23/1/2008-5728/138 md.)
Bu Kanunda koruma altına alınan fikir ve sanat eserleriyle ilgili manevi, mali veya
bağlantılı hakları ihlal ederek:

1. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahibi kişilerin yazılı izni olmaksızın
işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, her türlü işaret, ses veya görüntü nakline
yarayan araçlarla umuma ileten, yayımlayan ya da hukuka aykırı olarak işlenen veya
çoğaltılan eserleri satışa arz eden, satan, kiralamak veya ödünç vermek suretiyle ya da sair
şekilde yayan, ticarî amaçla satın alan, ithal veya ihraç eden, kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran ya da depolayan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adlî para
cezasına hükmolunur.

2. Başkasına ait esere, kendi eseri olarak ad koyan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis
veya adlî para cezasıyla cezalandırılır. Bu fiilin dağıtmak veya yayımlamak suretiyle
işlenmesi hâlinde, hapis cezasının üst sınırı beş yıl olup, adlî para cezasına hükmolunamaz.

3. Bir eserden kaynak göstermeksizin iktibasta bulunan kişi altı aydan iki yıla kadar
hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır.

4. Hak sahibi kişilerin izni olmaksızın, alenileşmemiş bir eserin muhtevası hakkında
kamuya açıklamada bulunan kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

5. Bir eserle ilgili olarak yetersiz, yanlış veya aldatıcı mahiyette kaynak gösteren kişi,
altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

6. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı, tanınmış bir başkasının adını kullanarak
çoğaltan, dağıtan, yayan veya yayımlayan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para
cezasıyla cezalandırılır.

Bu Kanunun ek 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında bahsi geçen fiilleri yetkisiz
olarak işleyenler ile bu Kanunda tanınmış hakları ihlâl etmeye devam eden bilgi içerik
sağlayıcılar hakkında, fiilleri daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde, üç
aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Hukuka aykırı olarak üretilmiş, işlenmiş, çoğaltılmış, dağıtılmış veya yayımlanmış bir
eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı satışa arz eden, satan veya satın alan kişi, kovuşturma
evresinden önce bunları kimden temin ettiğini bildirerek yakalanmalarını sağladığı takdirde,
hakkında verilecek cezadan indirim yapılabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir.

YARGITAY KARARLARI

1. Yargıtay 19. Ceza Dairesi Esas Numarası: 2019/11240 Karar Numarası: 2020/5410

Olay Özeti:

Şikayetçi yazılım şirketine ait özel amaçlı otomasyon ve ticari yönetim yazılımının kaynak kodlarının, eski bir çalışan tarafından hukuka aykırı şekilde harici diske kopyalandığı, internet üzerindeki açık kaynak kod platformlarında ve dosya paylaşım sitelerinde üçüncü kişilerin erişimine açıldığı tespit edilmiştir. Şirket şikayetçi olmuş, sanık hakkında 5846 sayılı FSEK 71. maddesi kapsamında cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmıştır.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi:

Yargıtay ilgili dairesi kararında; bilgisayar programlarının ve bunları oluşturan kaynak kodlarının FSEK’in 2. maddesi kapsamında “ilim ve edebiyat eserleri” statüsünde korunduğunu, bu kodların hak sahibinin açık izni olmaksızın çoğaltılmasının, dağıtılmasının veya internet ortamında umuma arz edilip paylaşılmasının FSEK 71. maddesinde düzenlenen suç tipini tam olarak oluşturduğunu belirtmiştir. Sanığın ticari sır niteliğindeki kaynak kodlarını izinsiz şekilde paylaşarak hak sahibinin mali ve manevi haklarını ağır şekilde ihlal ettiği gözetilmeden eksik incelemeyle hüküm kurulmasının bozma nedeni sayılacağı vurgulanmıştır.

2. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Esas Numarası: 2020/3120 Karar Numarası: 2021/1850

Olay Özeti:

Davacı yazılım şirketi, geliştirdikleri özel yazılımın kaynak kodlarının bir başka yazılım firması tarafından “tersine mühendislik” sınırları aşırı şekilde zorlanarak ve lisans sözleşmesine aykırı biçimde kopyalanıp kendi ürünlerinin altyapısında kullanıldığını ve internet sitelerinde açıkça paylaşıldığını iddia etmiştir. Davacı, bu ihlalin hem haksız rekabet yarattığını hem de telif haklarına tecavüz teşkil ettiğini belirterek maddi ve manevi tazminat davası açmıştır.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi:

Yargıtay kararmasında, bilgisayar programı korumasının sadece arayüzü veya dış görünüşü değil, programın temelini oluşturan kaynak kodlarını, yapısal tasarımını ve mantıksal dizilimini de kapsadığını ifade etmiştir. Lisans sözleşmesi dışına çıkılarak kaynak kodlarının ele geçirilmesinin ve paylaşılmasının telif hakkına açık bir tecavüz olduğunu belirten Yargıtay, yerel mahkemenin bilirkişi incelemesi doğrultusunda tazminat ve tecavüzün ref’i (kaldırılması) yönünde kurduğu hükmü onamıştır.