Daha Önce Kazaya Karışmış Araç İçin Yeniden Değer Kaybı Talep Edilebilir mi?

Daha Önce Kazaya Karışmış Araç İçin Yeniden Değer Kaybı Talep Edilebilir mi?

Trafik kazası sonrasında onarılan bir aracın ikinci el piyasa değerinde meydana gelen düşüş, araç değer kaybı olarak adlandırılmaktadır. Uygulamada en fazla uyuşmazlık yaratan konulardan biri ise aracın dava veya başvuru konusu kazadan önce de başka bir trafik kazasına karışmış olmasıdır. Sigorta şirketleri, önceki hasar kayıtlarını gerekçe göstererek zaman zaman değer kaybı taleplerini tamamen reddedebilmekte veya hesaplanan tazminatı önemli ölçüde azaltabilmektedir.

Ancak bir aracın daha önce kazaya karışmış olması, tek başına yeni bir trafik kazası nedeniyle değer kaybı talep edilmesine engel değildir. Esas mesele, ikinci kazanın aracın ikinci el piyasa değerinde önceki durumuna kıyasla yeni ve ilave bir azalma meydana getirip getirmediğidir. Başka bir ifadeyle hukuken araştırılması gereken, aracın geçmişte kazaya karışıp karışmadığından çok, son kazanın bağımsız olarak yeni bir ekonomik zarar doğurup doğurmadığıdır.

Nitekim güncel ekspertiz sisteminde de aracın geçmiş hasarlarının araştırılması zorunlu bir değerlendirme unsuru olarak kabul edilmektedir. SEDDK’nın 2026/11 sayılı Genelgesi kapsamındaki değer kaybı ekspertiz raporu şablonunda aracın TRAMER sistemine yansıyan ve yansımayan geçmiş hasarlarının, hasar fotoğraflarının, önceki ekspertiz raporlarının ve hasarlı parçaların incelenmesi öngörülmektedir.

Araç Değer Kaybı Nedir?

Araç değer kaybı, trafik kazasında zarar gören aracın tamir edilmiş olmasına rağmen ikinci el piyasasında kazadan önceki ekonomik değerine dönememesi nedeniyle ortaya çıkan gerçek zarardır.

Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımında değer kaybı; aracın kaza tarihindeki ikinci el piyasa değeri ile onarım sonrasında sahip olduğu ikinci el piyasa değeri arasındaki fark esas alınarak belirlenmektedir. Bu değerlendirmede aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, kullanım biçimi, hasarın niteliği, hasar gören parçalar ve geçmiş kazalar gibi unsurlar dikkate alınmaktadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017/2049 E., 2021/771 K. sayılı kararında da değer kaybının aracın özellikleri ile hasarın nitelik ve niceliğine göre belirlenmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/21252 E., 2022/5913 K. sayılı kararında da serbest piyasa esaslı hesaplama yöntemi benimsenmiş; aracın kaza öncesindeki ve tamir sonrasındaki ikinci el satış değerleri arasındaki farkın dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.

Dolayısıyla değer kaybının temelinde yalnızca aracın hangi parçalarının boyandığı veya değiştirildiği değil, kazanın aracın ekonomik değerine gerçek piyasada yaptığı etki bulunmaktadır.

Daha Önce Kaza Yapmış Bir Araç Yeniden Değer Kaybına Uğrayabilir mi?

Evet.

Bir araç hayatı boyunca birden fazla trafik kazasına karışabilir ve her bir kaza, aracın piyasa değeri üzerinde ayrı bir ekonomik etki meydana getirebilir.

Örneğin bir araç daha önce sağ arka kapısından hasar görmüşken sonraki kazada sol ön çamurluk, kaput ve ön panel bölgesinden hasar görmüş olabilir. Böyle bir durumda ilk kazanın araçta zaten oluşturduğu değer kaybı bulunmasına rağmen ikinci kazanın aracın geçmiş hasar durumunu ağırlaştırması ve piyasa değerini daha da düşürmesi mümkündür.

Bu nedenle;

“Araç daha önce kazalı olduğu için artık hiçbir şekilde değer kaybı oluşmaz.”

şeklinde genel ve kesin bir hukuki kural bulunmamaktadır.

Tam tersine Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/16411 E., 2017/8082 K. sayılı kararında, dava konusu aracın önceki kazalarının bulunduğunun anlaşılması üzerine talebin doğrudan reddedilmesi yerine önceki kazalara ilişkin hasar dosyalarının getirtilmesi, eski hasarların kapsam ve derecesinin araştırılması ve bu bilgiler dikkate alınarak bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği kabul edilmiştir.

Bu karar son derece önemlidir. Çünkü önceki hasarın bulunması otomatik olarak “değer kaybı yoktur” sonucuna değil, önceki hasarın yeni kazada meydana gelen zarar üzerindeki etkisinin araştırılması gerektiği sonucuna götürmektedir.

Değer Kaybında Asıl Kriter: Son Kazanın Yarattığı İlave Zarar

Daha önce kazaya karışmış araçlarda yapılması gereken hesap teorik olarak üç aşamadan oluşmaktadır.

Öncelikle aracın son kazadan hemen önceki gerçek piyasa değeri belirlenmelidir. Bu değer belirlenirken aracın önceki kazaları ve onarımları gizlenmemeli; araç sanki hiç kazaya karışmamış gibi değerlendirilmemelidir.

İkinci olarak aracın yeni kazanın ardından onarıldıktan sonraki piyasa değeri tespit edilmelidir.

Son olarak iki değer arasındaki fark bulunmalıdır.

Örneğin daha önce bir kazası bulunan aracın ikinci kazadan hemen önceki gerçek piyasa değeri 1.500.000 TL, ikinci kazadan sonra onarılmış piyasa değeri ise 1.430.000 TL ise ikinci kazanın meydana getirdiği ilave değer kaybı 70.000 TL olacaktır.

İlk kazanın geçmişte meydana getirdiği ekonomik kayıp, ikinci kazanın sorumlusuna yüklenemez. Buna karşılık aracın daha önce kazalı olması gerekçe gösterilerek ikinci kazanın neden olduğu 70.000 TL’lik yeni zarar da ortadan kaldırılamaz.

Bu yaklaşım, tazminat hukukundaki gerçek zarar ve zarar veren olay ile zarar arasındaki uygun illiyet bağı ilkelerinin sonucudur. Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesi kapsamında Kanun’da düzenlenmeyen tazminat meselelerinde Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiile ilişkin hükümleri uygulanmaktadır.

2026 Yılı İtibarıyla Ekspertiz Raporlarında Geçmiş Hasarların Önemi

SEDDK’nın 13 Mayıs 2026 tarihli ve 2026/11 sayılı Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Sigorta Eksperlerince Kullanılacak Rapor Şablonlarına İlişkin Genelgesi, 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Trafik sigortası kapsamında araç hasarı için eksper atanması hâlinde değer kaybı hesaplamasına da ilgili rapor şablonunda yer verilmesi öngörülmektedir.

Yeni ekspertiz raporu şablonunda özellikle;

aracın geçmiş hasar kayıtlarının araştırılması, önceki hasarların hangi bölgelerde bulunduğunun belirlenmesi, SBM kayıtlarının incelenmesi, aracın daha önce çekme veya hurda işlemi görüp görmediğinin kontrol edilmesi ve değer kaybına konu parçaların daha önce hasar görüp görmediğinin ortaya konulması istenmektedir.

Daha da önemlisi, güncel şablonda gerçek zarar ilkesine vurgu yapılarak aracın markası, özellikleri, model yılı, kilometresi, kullanım amacı, geçmiş hasarları, hasarın ağırlığı ve hasarlı bölgeleri gibi faktörlerin birlikte değerlendirilmesi ve kaza öncesi ikinci el satış değeri ile onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki farkın belirlenmesi öngörülmektedir.

Bu düzenleme, geçmiş hasarın otomatik ret nedeni olarak değerlendirilmemesi gerektiğini de göstermektedir. Geçmiş hasar, hesaplamanın unsurlarından biridir.

Önceki Hasar Farklı Bir Bölgedeyse Değer Kaybı Talep Edilebilir mi?

Önceki hasar ile yeni hasarın tamamen farklı bölgelerde meydana gelmesi, yeni değer kaybı talebinin kabul edilmesi bakımından en güçlü durumlardan biridir.

Örneğin aracın önceki kazasında yalnızca arka tampon ve bagaj kapağı hasar görmüşken yeni kazada ön kaput, ön panel, sol çamurluk ve sol ön kapı zarar görmüş olabilir.

Bu durumda ikinci kazanın aracın hasar geçmişini ağırlaştırdığı ve daha önce işlem görmemiş parçaların onarım, boya veya değişim görmesi nedeniyle aracın piyasa değerinin yeniden düşebileceği açıktır.

Elbette miktarın somut piyasa araştırmasıyla belirlenmesi gerekir. Ancak yalnızca “araç daha önce kazalı” savunmasına dayanılarak ikinci değer kaybı talebinin tamamen reddedilmesi doğru değildir.

Önceki Kazada ve Yeni Kazada Aynı Bölge Hasar Görmüşse Ne Olur?

Uygulamadaki en tartışmalı konu budur.

Örneğin araç ilk kazada sol ön çamurluğundan hasar görmüş ve parça boyanmış, ikinci kazada aynı çamurluk yeniden zarar görmüş olabilir.

Bu durumda geleneksel Yargıtay uygulamasında daha katı bir yaklaşım bulunmaktadır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2017/1807 E., 2018/3201 K. sayılı kararında, aracın daha önceki kazalarda da aynı bölgeden hasar gördüğü ve bilirkişinin bu nedenle yeni değer kaybı oluşmadığını belirlediği bir olayda davanın reddine ilişkin hüküm onanmıştır.

Ancak buradan;

“Aynı parçanın daha önce hasar görmesi hâlinde hiçbir koşulda yeniden değer kaybı talep edilemez.”

şeklinde mutlak bir sonuç çıkarmak doğru değildir.

Çünkü değerlendirme yine aracın ikinci kazadan hemen önceki ekonomik durumu ile ikinci kazadan sonraki durumu arasındaki fark üzerinden yapılmalıdır.

Örneğin ilk kazada yalnızca lokal boya yapılan bir kapının ikinci kazada ağır şekilde hasarlanarak değiştirilmesi, önceki işlemden daha ciddi bir piyasa değeri kaybına neden olabilir. Benzer şekilde daha önce yüzeysel onarım yapılan bir bölgede ikinci kazada taşıyıcı sistem, direk, şasi veya panel hasarı meydana gelmesi aracın ekonomik değerinde yeni bir düşüş yaratabilir.

Nitekim ikincil kaynakta yayımlanan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 2022/427 E., 2025/856 K. sayılı kararında araçta daha önce aynı bölgeye ilişkin hasar bulunmasına rağmen aracın marka, model ve kilometresi dikkate alınarak ayrıca 2.500 TL değer kaybı bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu karar, aynı bölge hasarının her somut olayda otomatik olarak sıfır değer kaybı sonucuna yol açmadığını gösteren önemli bir istinaf uygulamasıdır.

Dolayısıyla aynı bölge hasarında yapılması gereken şey, ikinci kazanın gerçekten ek piyasa değeri kaybı yaratıp yaratmadığını teknik ve ekonomik olarak araştırmaktır.

Daha Önce Boyanmış Bir Parça Yeniden Boyanırsa Ne Olur?

Bu durumda değer kaybı ihtimali genellikle daha düşüktür.

Örneğin aracın sol ön çamurluğu daha önce boyanmışsa ve ikinci kazada aynı çamurluk tekrar yalnızca boya işlemi görmüşse, ikinci kazanın bu parça yönünden ilave piyasa kaybı yaratmadığı savunulabilir.

Ancak bu durum dahi aracın tamamı bakımından kesin sonuç doğurmaz. Çünkü ikinci kazada başka parçalar da zarar görmüş olabilir veya yeni kazanın SBM/hasar geçmişine eklenmesi aracın bütün olarak piyasa değerini etkileyebilir.

Bu nedenle hesaplama yalnızca “parça başına değer kaybı formülü” ile değil, aracın bütününe ilişkin piyasa etkisi dikkate alınarak yapılmalıdır.

Daha Önce Değişmiş Bir Parça Yeniden Değişirse Değer Kaybı Olur mu?

Benzer şekilde daha önce değiştirilmiş bir parçanın ikinci kazada tekrar değiştirilmesi hâlinde aynı parçadan kaynaklanan ilave değer kaybı sınırlı veya hiç olmayabilir.

Ancak yeni kazada;

daha önce hasarsız olan başka parçaların zarar görmesi, önceki hasardan daha ağır bir onarım yapılması, taşıyıcı parçaların etkilenmesi veya aracın toplam hasar geçmişinin piyasa algısını belirgin şekilde olumsuzlaştırması hâlinde yeniden değer kaybı oluşabilir.

Dolayısıyla teknik değerlendirme “parça daha önce değişmiş mi?” sorusuyla bitmemelidir.

Daha Önce Değer Kaybı Tazminatı Alınmışsa Yeniden Talep Edilebilir mi?

Bir aracın önceki kazası nedeniyle daha önce değer kaybı tazminatı almış olması da daha sonraki bağımsız bir kazaya ilişkin değer kaybı talebini otomatik olarak engellemez.

Burada iki ayrı zarar bulunmaktadır.

Birinci kazanın meydana getirdiği değer kaybı birinci kazanın sorumlularına, ikinci kazanın meydana getirdiği ilave değer kaybı ise ikinci kazanın sorumlularına aittir.

Ancak aynı ekonomik zararın iki defa tazmini mümkün değildir.

Örneğin aracın birinci kazadan önceki değeri 1.600.000 TL iken birinci kazadan sonra 1.520.000 TL’ye düştüyse ilk kazanın değer kaybı 80.000 TL’dir. Daha sonra gerçekleşen ikinci kazadan sonra aracın piyasa değeri 1.450.000 TL’ye düşmüşse ikinci kazaya bağlanabilecek yeni zarar teorik olarak 70.000 TL’dir.

İkinci kazanın failinden tekrar ilk 80.000 TL’nin de istenmesi mümkün değildir.

Bu nedenle “mükerrer değer kaybı talep edilemez” ilkesi ile “araç ikinci kez değer kaybına uğrayamaz” düşüncesi birbirinden ayrılmalıdır.

İlk Kazada Değer Kaybı Talep Edilmemiş Olması İkinci Kazada Bu Zararı İstemeye İmkân Verir mi?

Hayır.

İlk kazanın meydana getirdiği zarar, ilk kazanın sorumlularına aittir. Araç sahibi ilk kazadan sonra değer kaybı talep etmemiş olsa dahi bu zarar ikinci kazanın sorumlusuna yüklenemez.

İkinci kazanın sorumlusu yalnızca kendi fiilinin meydana getirdiği ilave ekonomik zarardan sorumludur.

İlk kazaya ilişkin talep zamanaşımına uğramamışsa o kazanın sürücüsü, işleteni ve şartları mevcutsa ilgili sigorta şirketi bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Önceki Hasar Kaydının Yüksek Olması Tek Başına Ret Nedeni midir?

Hayır.

Araç geçmişinde 100.000 TL, 200.000 TL veya daha yüksek bir hasar kaydının bulunması tek başına yeni değer kaybı talebini ortadan kaldırmaz.

Önemli olan rakamın kendisinden ziyade;

hasarın hangi tarihte meydana geldiği, hangi parçaların zarar gördüğü, hasarın niteliği, aracın o tarihteki değeri, değişen veya onarılan parçalar ve yeni kazanın bunlardan farklı veya daha ağır bir zarar meydana getirip getirmediğidir.

Özellikle Türkiye’deki yüksek enflasyon ve parça fiyatları dikkate alındığında yalnızca eski hasar dosyasındaki parasal tutara bakılarak aracın ağır hasarlı olduğu sonucuna ulaşılması teknik olarak sağlıklı olmayabilir.

Pert Araçlarda ve Çekme/Hurda İşlemi Görmüş Araçlarda Durum Farklıdır

Bu noktada önemli bir istisna bulunmaktadır.

Karayolları Trafik Kanunu’nun 92. maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde, hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı tazminatı talepleri zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı dışında bırakılmıştır.

Bu nedenle aracın geçmişte sıradan bir trafik kazasına karışmış olması ile aracın hasar nedeniyle trafikten çekme veya hurda işlemi görmüş olması aynı hukuki sonucu doğurmaz.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2015/19181 E., 2016/4684 K. sayılı kararında da daha önce pert-total işlemi gören araç bakımından ayrıca değer kaybı talep edilemeyeceği kabul edilmiştir.

Bununla birlikte dosyada yalnızca “ağır hasar kaydı” ifadesinin bulunması hâlinde aracın gerçekten KTK m.92/l kapsamında hasar nedeniyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görüp görmediği ayrıca araştırılmalıdır. Kavramların somut dosyada hangi işlem sonucunda oluştuğu önemlidir.

SEDDK’nın 2026/11 sayılı ekspertiz şablonunda da aracın geçmişte çekme veya hurda işlemi görüp görmediğinin özel olarak sorgulanması öngörülmektedir.

Yeni Kazada Araç Pert Olmuşsa Ayrıca Değer Kaybı Talep Edilebilir mi?

Kural olarak tam hasar hâlinde ayrıca değer kaybı hesabı yapılmaz. Çünkü aracın artık onarılarak ikinci el piyasasına dönmesi üzerinden hesaplanan bir değer kaybından değil, aracın toplam ekonomik zararından söz edilmektedir.

SEDDK’nın 2026/11 sayılı Genelgesi de trafik sigortası kapsamında eksperin aracın tam veya ağır hasara uğradığını tespit etmesi hâlinde “değer kaybı hariç” ekspertiz raporu şablonunun kullanılmasını öngörmektedir.

Bu hâllerde tartışmanın merkezinde değer kaybından ziyade aracın kaza tarihindeki gerçek rayiç değeri, sovtaj değeri ve toplam zarar bulunmaktadır.

Geçmiş Hasar Hesaplamaya Nasıl Yansıtılmalıdır?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/2451 E., 2021/4771 K. sayılı kararında değer kaybı belirlenirken aracın yaşı, özellikleri, hasar miktarı, hasarlı kısımları ve daha önce karışmış olduğu kazaların da dikkate alınması gerektiği açıkça ifade edilmiştir.

Bu nedenle bilirkişinin yalnızca güncel kazaya bakması yeterli değildir.

Aracın ikinci kazadan önceki ekonomik durumu doğru tespit edilmelidir.

Örneğin piyasada hiç kazası olmayan aynı model araçlar 2.000.000 TL’ye satılıyor ancak başvuru konusu araç önceki kazaları nedeniyle ikinci kazadan hemen önce zaten 1.850.000 TL seviyesinde bulunuyorsa ikinci kazanın değer kaybı hesabının başlangıç noktası somut aracın gerçek 1.850.000 TL’lik ekonomik durumu olmalıdır.

İkinci kazadan sonra araç 1.750.000 TL değerindeyse yeni zararın yaklaşık 100.000 TL olduğu kabul edilebilir.

Aksi yöntem, ikinci kazanın sorumlusuna birinci kazanın zararını da yüklemiş olur.

Değer Kaybı Hesabında Hangi Unsurlar Önemlidir?

Somut dosyada sağlıklı bir hesaplama yapılabilmesi için özellikle aracın marka ve modeli, model yılı, kilometresi, kullanım şekli, ikinci el piyasa rayici, önceki hasarların tarih ve kapsamı, önceki değişen veya boyanan parçalar, yeni kazadaki hasarın niteliği, taşıyıcı sistem hasarı bulunup bulunmadığı, onarım yöntemi ve kullanılan parçaların niteliği birlikte değerlendirilmelidir.

Güncel SEDDK ekspertiz şablonunda da yetkili bayi ikinci el birimleri, galeriler ve internet portalları üzerinden piyasa araştırması yapılması; aracın geçmiş mülkiyet durumu, hasar geçmişi, kilometresi ve diğer rayiç faktörlerinin değerlendirilmesi öngörülmektedir.

Dolayısıyla değer kaybının yalnızca matematiksel bir formüle indirgenmesi yerine gerçek ikinci el piyasa koşulları üzerinden araştırılması büyük önem taşımaktadır.

Kusurlu Olan Araç Sahibi Değer Kaybı Talep Edebilir mi?

Kazadaki kusur oranı tazminat miktarını doğrudan etkiler.

Değer kaybı talep eden araç sürücüsünün kazada tamamen kusurlu olması hâlinde karşı taraftan kendi aracına ilişkin değer kaybı talep edebilmesi mümkün değildir.

Buna karşılık tarafların örneğin %25-%75 oranında kusurlu olduğu bir kazada değer kaybı hakkı tamamen ortadan kalkmaz; diğer tarafın sorumluluğu oranında tazminat gündeme gelebilir.

SEDDK’nın güncel ekspertiz raporunda da kusur oranı nispetinde değer kaybı tazminatı ayrıca gösterilmektedir.

Değer Kaybından Kimler Sorumlu Tutulabilir?

Karayolları Trafik Kanunu kapsamında kazaya neden olan aracın işleteninin hukuki sorumluluğu bulunmaktadır ve işletenler bu sorumluluklarını karşılamak amacıyla zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır.

Somut olayın özelliklerine göre değer kaybı nedeniyle kusurlu aracın trafik sigortacısına, işletenine, araç sahibine ve sürücüsüne yönelik hukuki sorumluluk değerlendirmesi yapılabilir.

Sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe ve zorunlu sigorta kapsamı ile sınırlıyken işleten ve diğer sorumlular bakımından genel sorumluluk hükümleri ayrıca gündeme gelebilir.

Sigorta Şirketine Nasıl Başvuru Yapılır?

Zorunlu trafik sigortacısına karşı değer kaybı talebinde bulunulacaksa öncelikle sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekmektedir.

Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi kapsamında sigorta kuruluşunun başvuruyu en geç 15 gün içerisinde yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamaması hâlinde zarar gören dava veya sigorta tahkimi yoluna başvurabilir. Sigorta Tahkim Komisyonu da trafik sigortalarında sigorta şirketine başvuru sonrasında 15 günlük süreyi esas almaktadır.

Özellikle geçmiş hasarlı araçlarda sigorta şirketine yapılacak başvuruya yalnızca kaza tespit tutanağının eklenmesi yeterli olmayabilir. Önceki kazalar ile yeni kazanın ayrıştırılmasını sağlayacak teknik belgelerin dosyaya sunulması uyuşmazlığın çözümü bakımından önemlidir.

Geçmiş Hasarlı Araçlarda Hangi Belgeler Toplanmalıdır?

Bu tür uyuşmazlıklarda en önemli konu delillendirmedir. SBM/TRAMER hasar geçmişi, önceki kazalara ilişkin ekspertiz raporları, hasar dosyaları, onarım faturaları, servis kayıtları, önceki ve yeni kazalara ait fotoğraflar, araç kilometre kayıtları, yeni kaza tespit tutanağı, kusur raporu, poliçe bilgileri ve piyasa rayiç araştırmaları birlikte incelenmelidir.

Özellikle aynı bölgenin daha önce hasarlı olduğu iddia ediliyorsa yalnızca TRAMER’da görülen hasar rakamıyla yetinilmemeli; eski kazada hangi parçanın ne şekilde işlem gördüğü tespit edilmelidir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/16411 E., 2017/8082 K. sayılı kararının temel yaklaşımı da budur: önceki hasarlar araştırılmadan ve kapsamları ortaya çıkarılmadan sağlıklı değer kaybı hesabı yapılamaz.

Sigorta Şirketlerinin “Önceki Hasar” Gerekçeli Ret Kararına Karşı Ne Yapılabilir?

Sigorta şirketinin yalnızca;

“Aracın geçmiş hasarı bulunmaktadır, bu nedenle değer kaybı oluşmamıştır.”

şeklinde soyut bir gerekçeyle talebi reddetmesi durumunda ret gerekçesinin teknik olarak denetlenmesi gerekir.

Şirketin hangi eski kazayı esas aldığı, eski kazadaki hasarlı parçalar ile yeni kazadaki parçaların aynı olup olmadığı, aynı parçalar olsa dahi yeni kazanın daha ağır bir işlem yaratıp yaratmadığı ve ikinci kazanın aracın gerçek piyasa değerini ayrıca düşürüp düşürmediği araştırılmalıdır.

Bu ayrım yapılmadan verilen ret kararına karşı bağımsız ekspertiz raporu alınması ve şartları oluştuğunda Sigorta Tahkim Komisyonuna veya görevli mahkemeye başvurulması mümkündür.

Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta kuruluşuna yapılan başvurunun karşılanmaması veya trafik sigortasında 15 gün içerisinde cevap verilmemesi hâlinde başvuru kabul etmektedir.

Değer Kaybı Talebinde Zamanaşımı Ne Kadardır?

Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesi uyarınca motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Kazanın aynı zamanda suç teşkil etmesi ve ceza hukukunda daha uzun bir zamanaşımı süresinin öngörülmesi hâlinde KTK m.109/2 kapsamında daha uzun sürenin uygulanması da gündeme gelebilir.

Bu nedenle özellikle geçmiş kazalar bakımından ayrıca talepte bulunulacaksa her kazanın zamanaşımı süresi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Örnek Üzerinden Değerlendirme

2019 model bir aracın 2024 yılında sağ arka kapısından kaza yaptığını ve kapının boyandığını düşünelim.

Araç 2026 yılında başka bir kazaya karışmış ve bu kez sol ön çamurluk, kaput ve ön panel hasar görmüş olsun.

İkinci kazada zarar gören parçalar önceki kazadan farklı olduğundan aracın ikinci kaza nedeniyle yeni bir değer kaybına uğraması kuvvetle muhtemeldir.

Buna karşılık ikinci kazada tekrar yalnızca sağ arka kapının yüzeysel olarak boyanması söz konusu ise yeni değer kaybı oluşup oluşmadığının daha ayrıntılı incelenmesi gerekir.

İlk kazada sağ arka kapı yalnızca boyanmış ancak ikinci kazada aynı kapı değiştirilmiş ve ayrıca arka direk veya çamurlukta işlem yapılmışsa, aynı bölge söz konusu olmasına rağmen ikinci kazanın daha ağır bir ekonomik etki yaratması mümkündür.

Dolayısıyla doğru hukuki soru;

“Bu araç daha önce kazaya karışmış mı?”

değil,

“Son kaza, aracın son kazadan hemen önceki gerçek piyasa değerini ayrıca düşürmüş mü?”

sorusudur.

Yargıtay Kararlarının Ortaya Koyduğu Temel Yaklaşım

Yargıtay içtihatları birlikte değerlendirildiğinde iki farklı durumun ayrılması gerektiği görülmektedir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2017/1807 E., 2018/3201 K. sayılı kararında, daha önce aynı bölgeden hasar gören araç bakımından yeni değer kaybı oluşmadığı yönündeki bilirkişi değerlendirmesinin kabul edildiği görülmektedir.

Buna karşılık Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/16411 E., 2017/8082 K. sayılı kararında önceki kazalar bulunduğu için talebin doğrudan reddedilmesi yerine eski hasar dosyalarının araştırılması ve bütün hasarlar birlikte değerlendirilerek yeniden bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği benimsenmiştir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/2451 E., 2021/4771 K. sayılı kararında ise önceki kazalar açıkça değer kaybı hesabında dikkate alınması gereken kriterlerden biri olarak kabul edilmiştir.

Güncel SEDDK ekspertiz sisteminin de aynı doğrultuda aracın geçmiş hasarlarının ayrıntılı biçimde araştırılmasını ve gerçek piyasa değeri üzerinden değerlendirme yapılmasını öngördüğü görülmektedir.

Buna göre geçmiş hasar meselesi bir “talep hakkının varlığı şartı” olmaktan ziyade çoğu durumda “yeni zararın miktarını ve gerçekten meydana gelip gelmediğini belirleyen hesaplama unsuru” olarak değerlendirilmelidir.

Sonuç: Daha Önce Kazalı Araç İçin İkinci Kez Değer Kaybı Alınabilir mi?

Sonuç olarak, daha önce kazaya karışmış bir aracın yeni bir trafik kazası nedeniyle yeniden değer kaybı tazminatı talep etmesi mümkündür.

Aracın geçmişte kazaya karışmış olması tek başına değer kaybı talebini ortadan kaldırmaz. Ancak önceki hasarların aracın ikinci kaza tarihindeki gerçek piyasa değerine etkisi hesaplamada mutlaka dikkate alınmalıdır.

Önceki ve yeni hasarların farklı bölgelerde olması hâlinde yeni değer kaybının ortaya çıkması daha güçlü bir ihtimaldir. Aynı bölgenin yeniden hasarlanması hâlinde ise eski ve yeni hasarın niteliği karşılaştırılmalı; ikinci kazanın ayrıca ekonomik değer düşüşüne yol açıp açmadığı belirlenmelidir. Aynı bölgenin daha önce hasarlı olması bazı olaylarda değer kaybını ortadan kaldırabilmekle birlikte, bu durum her somut olay için uygulanabilecek mutlak bir yasak olarak görülmemelidir.

Özellikle önceki hasarın basit boya, yeni hasarın parça değişimi veya taşıyıcı sistem onarımı şeklinde daha ağır olması hâlinde aynı bölgede dahi yeni bir değer kaybının ortaya çıkması mümkün olabilir.

Buna karşılık ilk kazanın meydana getirdiği değer kaybı ikinci kazanın sorumlusundan tekrar talep edilemez. Her kaza bakımından yalnızca o kazanın meydana getirdiği yeni ve ilave ekonomik zarar tazmin edilebilir.

Hasar nedeniyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçlar bakımından ise Karayolları Trafik Kanunu m.92/l’deki özel düzenleme ayrıca dikkate alınmalıdır.

Bu sebeple geçmiş hasarlı bir araç bakımından değer kaybı değerlendirmesi yapılırken yalnızca TRAMER kaydındaki tutara veya “araç daha önce kazalıdır” şeklindeki genel bir kabule dayanmak yerine önceki hasar dosyaları, hasarlı parçalar, onarım şekilleri, aracın ikinci kaza öncesindeki gerçek piyasa değeri ve yeni kazanın piyasa değerinde oluşturduğu ilave düşüş birlikte incelenmelidir. Güncel mevzuat, ekspertiz uygulaması ve Yargıtay yaklaşımı bakımından en sağlıklı değerlendirme yöntemi budur.