Şirketlerin ticari faaliyetlerinden doğan alacaklarını tahsil edememesi hâlinde en sık başvurulan hukuki yöntemlerden biri icra takibi, diğeri ise ihtiyati hacizdir.

Ancak uygulamada bu iki hukuki yol sıklıkla birbirinin alternatifiymiş gibi değerlendirilmektedir.

Oysa ihtiyati haciz ile icra takibinin amacı aynı değildir.

İcra takibi alacağın tahsil edilmesine yönelik asıl cebri icra yoludur. İhtiyati haciz ise alacağın ileride tahsil edilebilmesini güvence altına alan geçici bir hukuki korumadır.

Bu nedenle;

“İhtiyati haciz mi açalım, icra takibi mi başlatalım?”

sorusunun cevabı çoğu zaman yalnızca birini seçmek değildir.

Özellikle borçlunun mal kaçırma ihtimali varsa en etkili yöntem, şartları bulunuyorsa önce ihtiyati haciz alınması ve hemen ardından icra takibinin yürütülmesi olabilir.

Buna karşılık borçlunun malvarlığı güvenli, alacak açık ve borçlunun ödeme emrine itiraz etmeyeceği öngörülüyorsa doğrudan icra takibi daha ekonomik ve pratik bir yöntem olabilir.

Dolayısıyla şirketin ticari alacağının tahsilinde doğru strateji;

alacağın niteliğine, eldeki belgelere, borçlunun mali durumuna ve mal kaçırma riskine göre belirlenmelidir.

İcra Takibi Nedir?

İcra takibi, vadesi gelmiş bir alacağın devletin cebri icra organları aracılığıyla borçludan tahsil edilmesini sağlayan hukuki süreçtir.

Şirketin elinde henüz bir mahkeme kararı bulunmasa bile para alacağı bakımından şartları varsa ilamsız icra takibi başlatılabilir.

Örneğin şirketin;

• mal satışından doğan fatura alacağı,
• hizmet sözleşmesinden doğan alacağı,
• cari hesap alacağı,
• kira veya ticari kullanım bedeli,
• sözleşmeden doğan diğer para alacakları

icra takibine konu edilebilir.

İlamsız icra takibinde alacaklı icra dairesine başvurur ve borçluya ödeme emri gönderilir.

Borçlu ödeme emrine süresinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve alacaklı haciz aşamasına geçebilir. Borçlunun süresinde itiraz etmesi hâlinde ise takip durur; alacaklının itirazı ortadan kaldıracak hukuki yollardan birine başvurması gerekir. İcra hukukunun bu yapısı nedeniyle icra takibinin başarısı büyük ölçüde borçlunun ödeme emrine nasıl karşılık vereceğine bağlıdır.

İhtiyati Haciz Nedir?

İhtiyati haciz, alacaklının para alacağını ileride tahsil edebilmesini güvence altına almak amacıyla borçlunun malvarlığının geçici olarak haczedilmesini sağlayan hukuki korumadır.

İİK m.257 uyarınca kural olarak rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para alacağı için ihtiyati haciz talep edilebilir.

İhtiyati haciz;

• banka hesaplarına,
• taşınmazlara,
• araçlara,
• şirket paylarına,
• üçüncü kişilerdeki alacaklara,
• diğer haczedilebilir mal ve haklara

uygulanabilir.

Ancak ihtiyati haciz kararı tek başına alacağın tahsil edilmesini sağlamaz.

İhtiyaten haczedilen mal hemen satılıp bedeli alacaklıya ödenemez. İhtiyati haczin asıl işlevi, takip veya dava sonuçlanıncaya kadar borçlunun malvarlığının kaçırılmasını önlemektir.

İhtiyati Haciz ile İcra Takibi Arasındaki Temel Fark Nedir?

En basit ifadeyle:

İcra takibi = alacağı tahsil etmeye yöneliktir.

İhtiyati haciz = tahsil edilecek malvarlığını korumaya yöneliktir.

Örneğin şirketin müşterisinden 5 milyon TL alacağı olduğunu düşünelim.

Doğrudan icra takibi başlatıldığında borçlu ödeme emrini aldıktan sonra süresinde itiraz edebilir. İtiraz üzerine takip durabilir.

Bu sırada borçlu banka hesaplarını boşaltabilir, araçlarını devredebilir veya taşınmazlarını satabilir.

Buna karşılık şirket güçlü belgelerle önce ihtiyati haciz kararı alır ve borçlunun malvarlığına uygulatırsa borçlu daha icra takibine itiraz etmeden önce belirli malvarlığı değerleri güvence altına alınmış olabilir.

Bu nedenle ihtiyati haczin en önemli avantajı zamanlama avantajıdır.

Ticari Alacaklarda Hangisi Daha Etkilidir?

Tek bir cevap bulunmamaktadır.

Ancak pratik olarak şu ayrım yapılabilir:

Durum	Genellikle Daha Etkili Yaklaşım
Borçlunun mal kaçırma riski yok	Doğrudan icra takibi
Borçlu borcu kabul ediyor ancak ödemiyor	İcra takibi
Borçlu hesaplarını boşaltmaya başladı	İhtiyati haciz + icra takibi
Taşınmaz veya araçlarını devrediyor	İhtiyati haciz + icra takibi
Yurt dışına para aktarıyor	İhtiyati haciz ağırlıklı hızlı strateji
Borçlunun tek önemli malvarlığı satılmak üzere	Öncelikle ihtiyati haciz
Alacak güçlü yazılı belgelerle ispatlanabiliyor	İhtiyati haciz ihtimali güçlenebilir
Alacağın varlığı ciddi şekilde tartışmalı	Dosya özelinde dava/icra stratejisi

Dolayısıyla “icra takibi her zaman daha hızlıdır” veya “ihtiyati haciz her zaman daha güçlüdür” şeklinde genel bir sonuç doğru değildir.

Doğrudan İcra Takibinin En Büyük Avantajı Nedir?

İlamsız icra takibinin en büyük avantajlarından biri mahkeme kararı almadan başlatılabilmesidir.

Alacaklı şirket icra dairesine başvurarak ödeme emri gönderilmesini sağlayabilir.

Borçlu ödeme emrine itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilebilir.

Bu durumda alacaklı ayrıca uzun bir alacak davası yürütmeden;

borçlunun banka hesaplarına,

taşınmazlarına,

araçlarına,

üçüncü kişilerdeki alacaklarına

haciz uygulanmasını isteyebilir.

Bu nedenle borçlunun borcu inkâr etmeyeceği veya ödeme emrine itiraz etmeyeceği dosyalarda doğrudan icra takibi oldukça etkili olabilir.

İcra Takibinin En Büyük Riski Nedir?

İlamsız icra takibinin en önemli riski borçlunun ödeme emrine itiraz ederek takibi durdurabilmesidir.

Borçlu borca veya yetkiye süresinde itiraz ettiğinde genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi durur. Alacaklının takibe devam edebilmesi için koşullarına göre itirazın iptali veya itirazın kaldırılması yoluna başvurması gerekir.

Örneğin şirketin 3 milyon TL fatura alacağı bulunuyor olabilir.

Borçlu:

“Böyle bir borcum yoktur. Borcun tamamına ve ferilerine itiraz ediyorum.”

şeklinde kısa bir dilekçeyle takibi durdurabilir.

Alacaklı daha sonra itirazın iptali davası açmak zorunda kalabilir.

İşte bu aşamada en büyük risk şudur:

Dava devam ederken borçlunun malvarlığı ortadan kalkabilir.

Bu nedenle mal kaçırma ihtimali bulunan ticari uyuşmazlıklarda yalnızca icra takibine güvenmek bazen yeterli olmayabilir.

İhtiyati Haczin En Büyük Avantajı Nedir?

İhtiyati haczin temel avantajı borçlunun malvarlığını esas uyuşmazlık sonuçlanmadan önce güvence altına alabilmesidir.

Örneğin borçlu şirketin banka hesabında 4 milyon TL bulunduğu ve bu paranın yurt dışına gönderileceği biliniyorsa alacaklının önce ilamsız takip başlatıp;

ödeme emrinin hazırlanmasını,

tebliğini,

itiraz süresinin geçmesini

beklemesi ciddi risk yaratabilir.

Bu sürede para hesaptan çıkarılabilir.

İhtiyati haciz ise şartları oluşmuşsa daha erken aşamada malvarlığının korunmasını sağlayabilir.

Ayrıca mahkeme İİK m.258 kapsamında ihtiyati haciz talebini değerlendirirken tarafları dinleyip dinlememekte serbesttir. Bu durum mal kaçırma riski bulunan dosyalarda ihtiyati haczin etkisini artırabilir.

İhtiyati Haciz İçin Borçlunun Mal Kaçırdığını İspatlamak Zorunlu mudur?

Vadesi gelmiş alacaklarda kural olarak hayır.

İİK m.257/1 bakımından temel şartlar;

alacağın bir para alacağı olması,

muaccel olması

ve

rehinle temin edilmemiş bulunmasıdır.

Dolayısıyla muaccel para alacağında borçlunun ayrıca mal kaçırdığının ispatlanması genel bir ön koşul değildir.

Ancak ihtiyati haciz talep eden şirketin alacağının varlığı konusunda mahkemeye yeterli delil sunması gerekir.

Banka hesabının boşaltılması, malların satılması veya şirket faaliyetinin başka şirkete taşınması gibi davranışlar ise ihtiyati haciz talebinin aciliyetini ve gerekliliğini destekleyen önemli olgular olabilir.

Vadesi Gelmemiş Ticari Alacak İçin İhtiyati Haciz Alınabilir mi?

Kural olarak vadesi gelmemiş alacak için ihtiyati haciz alınamaz.

Ancak İİK m.257/2’de önemli istisnalar bulunmaktadır.

Borçlunun belirli bir yerleşim yerinin bulunmaması veya borçlunun yükümlülüklerinden kurtulmak amacıyla;

mallarını gizlemesi,

mallarını kaçırmaya hazırlanması,

kaçması,

alacaklıyı zarara uğratacak hileli işlemlere girişmesi

gibi hâllerde vadesi henüz gelmemiş para alacağı için de ihtiyati haciz gündeme gelebilir. İhtiyati haczin temel şartlarını düzenleyen mevcut İİK sistemi bu ayrımı sürdürmektedir.

Dolayısıyla henüz ödeme tarihi gelmemiş olmakla birlikte borçlu şirketin banka hesaplarını boşaltmaya başladığı dosyalarda m.257/2 ayrıca değerlendirilmelidir.

İhtiyati Haciz İçin Alacağın Kesin Olarak İspatlanması Gerekir mi?

Hayır.

İhtiyati haciz geçici bir hukuki koruma olduğundan esas davadaki gibi tam ispat aranmaz.

Alacaklının, alacağın varlığı ve gerekli hâllerde ihtiyati haciz sebepleri konusunda mahkemeye kanaat verecek deliller sunması gerekir.

Uygulamada bu ölçü “yaklaşık ispat” olarak ifade edilmektedir.

Bu nedenle özellikle;

• imzalı sözleşme,
• borç mutabakatı,
• cari hesap ekstresi,
• teslim belgeleri,
• banka kayıtları,
• çek veya bono,
• borcun kabul edildiği yazışmalar

ihtiyati haciz talebini güçlendirebilir.

Buna karşılık yalnızca tek taraflı düzenlenen bir faturanın somut dosyada tek başına yeterli olup olmadığı, ticari ilişkinin diğer delilleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Fatura Alacağı İçin Önce İcra Takibi mi Yapılmalıdır?

Her durumda değil.

Fatura alacağı bakımından doğrudan ilamsız icra takibi başlatılması mümkündür.

Ancak borçlunun;

mal kaçırdığı,

hesaplarını boşalttığı,

şirketini kapatmaya hazırlandığı,

taşınmazlarını devrettiği

biliniyorsa önce ihtiyati haciz seçeneğinin değerlendirilmesi daha etkili olabilir.

Örneğin 10 milyon TL tutarında faturaya dayalı alacağın bulunduğu bir dosyada, borçlunun tek taşınmazını satışa çıkardığı öğrenilmişse yalnızca ödeme emri göndermek yeterli bir tahsil stratejisi olmayabilir.

Şirketin sözleşme, teslim belgeleri ve borç mutabakatıyla birlikte ihtiyati haciz talebinde bulunması; taşınmazın güvence altına alınmasından sonra esas icra sürecini yürütmesi daha güçlü bir seçenek olabilir.

Cari Hesap Mutabakatı İhtiyati Hacizde Önemli midir?

Evet.

Taraflar arasında imzalanmış bir borç veya cari hesap mutabakatı, alacağın yaklaşık ispatı bakımından oldukça önemli olabilir.

Örneğin borçlu şirket:

“31 Aralık 2025 itibarıyla şirketinize 4.850.000 TL borcumuz bulunmaktadır.”

şeklinde imzalı bir mutabakat vermişse ihtiyati haciz talebinde alacağın varlığının gösterilmesi çok daha kolay hâle gelebilir.

Aynı şekilde borcun e-posta veya başka ticari yazışmalarla açıkça kabul edilmesi de dosyanın gücünü artırabilir.

İhtiyati Haciz İçin Teminat Gerekiyor mu?

Kural olarak evet.

İİK m.259’a göre ihtiyati haciz isteyen alacaklı, haksız çıkması durumunda borçlu ve üçüncü kişilerin uğrayabilecekleri zararlar için teminat göstermek zorundadır.

Alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz.

Alacak ilam niteliğinde bir belgeye dayanıyorsa ise mahkeme teminat gerekip gerekmediğini değerlendirebilir.

Bu nedenle ihtiyati haczin icra takibine kıyasla önemli dezavantajlarından biri teminat yükümlülüğüdür.

Özellikle yüksek tutarlı ticari alacaklarda mahkeme tarafından belirlenecek teminat önemli bir nakit veya banka teminat mektubu ihtiyacı doğurabilir.

İcra Takibinde Teminat Yatırmak Gerekir mi?

Genel olarak ilamsız icra takibi başlatmak için ihtiyati hacizdeki gibi alacak tutarına bağlı mahkeme teminatı yatırılması gerekmez.

Bu nedenle şirketin;

mal kaçırma riski görmediği,

borçlunun malvarlığının yeterli olduğu,

alacağın tahsil edilebilir olduğu

durumlarda doğrudan icra takibi maliyet açısından daha avantajlı olabilir.

Bu da iki yöntem arasındaki önemli pratik farklardan biridir.

İhtiyati Haciz Alındıktan Sonra İcra Takibi Yapılması Gerekir mi?

Evet.

İhtiyati haciz tek başına nihai tahsil yöntemi değildir.

İİK m.264’e göre dava veya icra takibinden önce ihtiyati haciz yaptıran alacaklı, haczin uygulanmasından; kendisinin yokluğunda uygulanmışsa haciz tutanağının kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içerisinde takip başlatmak veya dava açmak zorundadır.

Dolayısıyla ihtiyati haczin ardından alacaklının asıl hukuki süreci zamanında başlatması gerekir.

Bu nedenle uygulamada:

İhtiyati haciz → icra takibi

şeklindeki kombinasyon oldukça önemlidir.

İhtiyati Haciz Kararı Alındıktan Sonra Ne Kadar Sürede Uygulanmalıdır?

İİK m.261’e göre alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren 10 gün içerisinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden kararın infazını istemek zorundadır.

Aksi hâlde ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar.

Dolayısıyla mahkemeden ihtiyati haciz kararı alınması yeterli değildir.

Kararın süratle icra dairesine götürülmesi ve uygulanması gerekir.

Özellikle borçlunun mal kaçırdığı dosyalarda bir ihtiyati haciz kararını günlerce bekletmek hukuki korumanın amacını ortadan kaldırabilir.

Ticari Alacaklarda Arabuluculuk İcra Takibinden Önce Zorunlu mudur?

Hayır.

Ticari alacak için ilamsız icra takibi başlatılmadan önce dava şartı arabuluculuğa başvurulması zorunlu değildir.

Adalet Bakanlığı kaynaklarında da genel haciz yoluyla icra takibinin dava şartı arabuluculuğa tabi olmadığı; buna karşılık borçlunun itirazı sonrasında açılacak itirazın iptali davasının kapsamına göre zorunlu arabuluculuğa tabi olabileceği açıkça belirtilmektedir.

Bu nedenle şirket, ticari alacağı için doğrudan icra takibine başlayabilir.

Ancak borçlu takibe itiraz eder ve şirket itirazın iptali davası açmak isterse TTK m.5/A uyarınca dava öncesi arabuluculuğa başvurulması gerekir.

Güncel TTK m.5/A; ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarını dava şartı arabuluculuk kapsamına almaktadır.

İhtiyati Haciz Talebinden Önce Arabuluculuk Zorunlu mudur?

İhtiyati haciz, esas alacak davasından farklı olarak geçici hukuki koruma niteliğindedir.

Bu nedenle ihtiyati haciz alınabilmesi için önce ticari arabuluculuk sürecinin tamamen sonuçlandırılmasını beklemek zorunlu değildir.

Nitekim 6325 sayılı Kanun m.18/A, dava açılmadan önce ihtiyati haciz alınmışsa İİK m.264’teki dava açma süresinin, arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar işlemeyeceğini açıkça düzenlemektedir.

Bu düzenlemenin pratik önemi büyüktür.

Mal kaçırma tehlikesi bulunan dosyada şirket;

önce ihtiyati haciz talep edip,

malvarlığını güvence altına aldıktan sonra,

gerekli dava şartı arabuluculuk sürecini yürütebilir.

Böylece arabuluculuk görüşmeleri devam ederken borçlunun bütün malvarlığını elden çıkarması riski azaltılabilir.

İcra Takibine İtiraz Edilirse İhtiyati Haciz Alınabilir mi?

Somut olayın şartlarına göre ihtiyati haciz ayrıca değerlendirilebilir.

Borçlunun ödeme emrine itiraz etmesi, alacağın gerçekte bulunmadığını kesin şekilde göstermez.

İhtiyati haciz bakımından mahkeme alacağın yaklaşık olarak ispatlanıp ispatlanmadığını değerlendirir.

Dolayısıyla alacaklı şirketin;

imzalı sözleşmesi,

borç mutabakatı,

teslim belgeleri,

borcu kabul eden yazışmaları

bulunuyorsa borçlunun takipte itiraz etmiş olması ihtiyati haciz talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Ancak her dosyanın delil durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Borçlu İcra Takibine İtiraz Ederse Ne Yapılır?

Borçlunun genel haciz yoluyla takibe itiraz etmesi durumunda takip durabilir.

Alacaklının elindeki belgenin niteliğine göre;

itirazın kaldırılması

veya

itirazın iptali

yolları gündeme gelir.

Ticari para alacağından doğan itirazın iptali davası açılacaksa TTK m.5/A uyarınca önce dava şartı arabuluculuk sürecinin yürütülmesi gerekir.

Bu süreç, malvarlığının korunması ihtiyacını daha da önemli hâle getirebilir.

Çünkü alacaklı;

arabuluculuk,

dava,

bilirkişi incelemesi

gibi aşamaları tamamlayıncaya kadar borçlunun malvarlığında önemli değişiklikler meydana gelebilir.

İhtiyati Haciz Kararı Borçluyu Ödeme Yapmaya Zorlar mı?

Hukuken ihtiyati haczin amacı borçluyu cezalandırmak veya baskı altında ödeme yaptırmak değildir.

Ancak ticari uygulamada borçlunun;

banka hesabına,

taşınmazına,

aracına

ihtiyati haciz uygulanması uyuşmazlığın çözüm dinamiğini önemli ölçüde değiştirebilir.

Özellikle ticari faaliyetini sürdürmek için banka hesaplarına veya şirket varlıklarına ihtiyaç duyan bir borçlu bakımından ihtiyati haciz sonrasında sulh veya ödeme ihtimali artabilir.

Bununla birlikte ihtiyati haciz yalnızca alacağı güvence altına alma amacıyla ve ölçülü biçimde kullanılmalıdır.

Haksız İhtiyati Haciz Talep Etmenin Riski Var mıdır?

Evet.

İhtiyati haciz güçlü bir hukuki araç olduğu için haksız uygulanması borçluya önemli zararlar verebilir.

Borçlunun;

banka hesabının bloke edilmesi,

ticari faaliyetinin aksaması,

mallarının kullanılamaması

zarara yol açabilir.

Bu nedenle İİK m.259, ihtiyati haciz isteyen alacaklının haksız çıkması hâlinde borçlu ve üçüncü kişilerin zararlarına karşı teminat gösterilmesini öngörmektedir.

Şirketin ihtiyati haciz talebinde bulunmadan önce alacak belgelerini ve hesaplamasını dikkatle incelemesi bu nedenle önemlidir.

Borçlunun Banka Hesapları Boşsa İhtiyati Haciz Anlamsız mı Olur?

Hayır.

İhtiyati haciz yalnızca banka hesapları için uygulanmaz.

Borçlunun hesabında para bulunmasa dahi;

• taşınmazı,
• aracı,
• ticari malı,
• şirket payı,
• üçüncü kişilerden tahsil edeceği alacakları

bulunabilir.

Dolayısıyla ticari alacak tahsilinde borçlunun bütün malvarlığı profili çıkarılmalıdır.

Örneğin banka hesabı boş olan bir şirketin önemli müşterilerinden milyonlarca lira alacağı bulunabilir.

Bu alacakların haczi, banka hesabından çok daha etkili bir tahsil yöntemi olabilir.

Borçlu Parayı Başka Bir Şirkete Aktardıysa İhtiyati Haciz Yeterli Olur mu?

Her durumda değil.

Borçlu malvarlığını ihtiyati hacizden önce üçüncü kişilere aktarmışsa bu kez tasarrufun iptali gibi farklı hukuki yollar gündeme gelebilir.

Örneğin borçlu şirket;

hesabındaki 10 milyon TL’yi,

aynı ortağa ait yeni şirkete

aktarmış olabilir.

Para artık hukuken başka şirketin hesabında görünüyorsa yalnızca borçlu şirkete karşı alınan ihtiyati hacizle üçüncü şirket hesabındaki paraya doğrudan ulaşılması her durumda mümkün değildir.

Transfer mal kaçırma amacı taşıyorsa İİK m.277 ve devamındaki tasarrufun iptali hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla ihtiyati haciz mal kaçırılmadan önce, tasarrufun iptali ise çoğu zaman mal kaçırıldıktan sonra önem kazanan hukuki araçlardır.

Borçlunun Malvarlığı Yeterliyse İhtiyati Haciz Almak Gerekli midir?

Her dosyada gerekli değildir.

Örneğin borçlu şirket;

yüksek cirolu,

çok sayıda taşınmazı bulunan,

faaliyetini düzenli sürdüren,

mali durumu güçlü

bir şirket olabilir.

Alacak tutarı 500.000 TL ve borçlunun malvarlığı yüz milyonlarca lira seviyesindeyse ihtiyati haciz için teminat yatırılması ve ayrı mahkeme süreci yürütülmesi ekonomik açıdan gereksiz olabilir.

Böyle bir dosyada doğrudan icra takibi çok daha rasyonel olabilir.

Hukuki stratejinin amacı mümkün olan en fazla işlemi yapmak değil, en az maliyet ve riskle tahsil sonucuna ulaşmaktır.

Borçlu Mal Kaçırıyorsa Sadece İcra Takibi Başlatmak Yeterli midir?

Çoğu zaman risklidir.

Örneğin borçlu;

hesaplarını boşaltmaya başlamış,

taşınmazlarını satışa çıkarmış,

şirket merkezini değiştirmiş,

faaliyetini başka şirkete taşımış

olabilir.

Bu durumda yalnızca icra takibi başlatıldığında borçlu ödeme emrine itiraz ederek süreci uzatabilir.

Alacaklı itirazın iptali davasını sonuçlandırıncaya kadar borçluda haczedilebilecek mal kalmayabilir.

Bu nedenle mal kaçırma emareleri bulunan dosyalarda ihtiyati haciz seçeneğinin icra takibinden önce veya onunla eş zamanlı olarak değerlendirilmesi daha güvenli olabilir.

Çek veya Bono Varsa İhtiyati Haciz mi İcra Takibi mi?

Çek ve bono gibi kambiyo senetlerinde farklı bir takip prosedürü bulunmaktadır.

Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip, genel haciz yolundan farklı süre ve itiraz mekanizmalarına sahiptir.

Bu nedenle şirketin elinde;

çek,

bono,

poliçe

bulunması hâlinde yalnızca genel ilamsız takip düşünülmemeli; kambiyo senedine özgü takip ve ihtiyati haciz seçenekleri birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle yüksek tutarlı ve geçerli bir kambiyo senedinin bulunduğu dosyalarda hızlı bir ihtiyati haciz ve kambiyo takibi kombinasyonu güçlü bir tahsil yöntemi olabilir.

Hangi Durumlarda Doğrudan İcra Takibi Tercih Edilebilir?

Doğrudan icra takibi özellikle şu durumlarda daha pratik olabilir:

• Borçlunun malvarlığı yeterliyse,
• Mal kaçırma emaresi yoksa,
• Borçlu borcu büyük ölçüde kabul ediyorsa,
• Alacak tutarı ihtiyati haciz teminatını ekonomik olmaktan çıkarıyorsa,
• Hızlı ve düşük başlangıç maliyetli bir tahsil yöntemi aranıyorsa,
• Borçlunun ödeme emrine itiraz etmeyeceği öngörülüyorsa.

Bu durumda ihtiyati haciz için ayrıca mahkeme süreci ve teminat yükü üstlenilmeden doğrudan takip başlatılması daha uygun olabilir.

Hangi Durumlarda Önce İhtiyati Haciz Tercih Edilebilir?

Özellikle;

• Borçlu hesaplarını boşaltıyorsa,
• Taşınmaz veya araçlarını satıyorsa,
• Şirket hisselerini devrediyorsa,
• Yurt dışına para aktarıyorsa,
• Yeni bir şirket kurarak faaliyetini oraya taşıyorsa,
• Bilinen tek önemli malvarlığını elden çıkarıyorsa,
• Borcu inkâr ederek süreci uzatmaya hazırlanıyorsa

ihtiyati haciz öncelikli olarak değerlendirilmelidir.

Ancak yine de alacağın İİK m.257’deki şartlara uygun olması ve yaklaşık ispatın sağlanması gerekir.

Ticari Alacak İçin En Etkili Tahsil Stratejisi Nedir?

Uygulamada yüksek tutarlı ticari alacaklarda süreç çoğunlukla şu mantıkla planlanmalıdır:

Birinci aşama: Alacağın belgeleri incelenir.

Sözleşme, fatura, teslim belgeleri, banka hareketleri ve yazışmalar değerlendirilir.

İkinci aşama: Borçlunun malvarlığı riski değerlendirilir.

Mal kaçırma, hesap boşaltma veya şirket devri emaresi var mı araştırılır.

Üçüncü aşama: İhtiyati haciz gerekip gerekmediğine karar verilir.

Gerekliyse mahkemeden hızlı şekilde ihtiyati haciz istenir.

Dördüncü aşama: İhtiyati haciz derhâl uygulanır.

İİK m.261’deki 10 günlük infaz süresi geçirilmez.

Beşinci aşama: Esas takip veya dava yürütülür.

İhtiyati haciz önceden alınmışsa İİK m.264’teki tamamlayıcı işlemler süresinde yerine getirilir.

Bu nedenle yüksek riskli dosyalarda en etkili formül çoğu zaman:

İhtiyati Haciz + İcra Takibi

şeklindedir.

Şirketin Ticari Alacağının Tahsili Hakkında Sık Sorulan Sorular

İhtiyati haciz mi daha hızlı, icra takibi mi?

İcra takibi teknik olarak çok hızlı başlatılabilir. Ancak borçlunun itirazı takibi durdurabilir. İhtiyati haciz mahkeme kararı gerektirir fakat karar alınırsa borçlunun malvarlığı esas uyuşmazlık çözülmeden önce güvence altına alınabilir.

İhtiyati haciz alınırsa icra takibine gerek kalmaz mı?

Hayır. İhtiyati haciz geçici hukuki korumadır. Alacağın nihai tahsili için takip veya dava sürecinin yürütülmesi gerekir. Takip veya dava öncesi ihtiyati hacizde İİK m.264’teki yedi günlük süre özellikle önemlidir.

İhtiyati haciz için borçlunun mal kaçırması şart mı?

Muaccel ve rehinle temin edilmemiş para alacağında kural olarak ayrıca mal kaçırma şartı aranmaz. Vadesi gelmemiş alacaklarda ise İİK m.257/2’deki özel koşulların bulunması gerekir.

İcra takibinden önce arabuluculuğa gidilmeli mi?

Genel haciz yoluyla ilamsız icra takibinden önce dava şartı arabuluculuk zorunlu değildir. Ancak borçlunun itirazı üzerine ticari itirazın iptali davası açılacaksa TTK m.5/A kapsamında arabuluculuğa başvurulması gerekir.

Arabuluculuk devam ederken ihtiyati haciz alınabilir mi?

Şartları varsa evet. 6325 sayılı Kanun m.18/A, dava öncesi ihtiyati haciz hâlinde İİK m.264’teki dava açma süresinin arabuluculuğa başvurudan son tutanağa kadar işlemeyeceğini düzenlemektedir.

Faturaya dayanarak ihtiyati haciz alınabilir mi?

Mümkün olabilir ancak faturanın tek başına yeterli olup olmadığı somut dosyaya bağlıdır. Faturanın yanında sözleşme, teslim belgesi, mutabakat, banka kaydı veya borcu kabul eden yazışmaların bulunması talebi önemli ölçüde güçlendirebilir.

Borçlu icra takibine itiraz ederse ihtiyati haciz kalkar mı?

Borçlunun ilamsız takibe itiraz etmesi ile ihtiyati haczin hukuki durumu aynı şey değildir. İİK m.264 ve devamındaki hükümler çerçevesinde alacaklının gerekli sürelerde itirazın kaldırılması veya iptali için işlem yapması gerekir. Sürelerin kaçırılması ihtiyati haczin devamını etkileyebilir.

İhtiyati haciz için teminat zorunlu mudur?

Kural olarak teminat gerekir. Alacak ilama dayanıyorsa teminat aranmaz; ilam niteliğindeki belge söz konusuysa mahkeme teminat konusunda takdir kullanabilir.

İhtiyati haciz kararı kaç gün içinde uygulanmalıdır?

Kararın verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde icra dairesinden infaz istenmelidir. Aksi takdirde karar kendiliğinden kalkar.

Sonuç

Şirketin ticari alacağını tahsil etmek için ihtiyati haciz ile icra takibi birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman birbirini tamamlayan iki ayrı hukuki araçtır.

İcra takibi alacağın doğrudan tahsiline yönelik asıl yoldur. Borçlu ödeme emrine itiraz etmezse takip hızla kesinleşebilir ve alacaklı haciz aşamasına geçebilir.

Bu nedenle borçlunun mali durumu güçlü ve mal kaçırma riski bulunmuyorsa doğrudan icra takibi çoğu zaman daha ekonomik ve pratik olabilir.

Ancak borçlu;

banka hesaplarını boşaltıyor, taşınmazlarını satıyor, araçlarını devrediyor, parayı yurt dışına gönderiyor veya faaliyetini başka bir şirkete aktarıyorsa, yalnızca icra takibine güvenmek önemli tahsil riski yaratabilir.

Çünkü borçlu ilamsız icra takibine itiraz ederek takibi durdurabilir. Alacaklının itirazın iptali veya kaldırılması sürecini tamamladığı tarihte borçlunun haczedilebilir malvarlığı kalmamış olabilir.

Bu nedenle mal kaçırma riski bulunan yüksek tutarlı ticari alacaklarda çoğu zaman daha güçlü strateji:

Önce ihtiyati haciz → malvarlığının güvence altına alınması → ardından icra takibi veya gerekli dava sürecinin yürütülmesi

şeklindedir.

İİK m.257 ve devamındaki şartlar mevcutsa ihtiyati haciz sayesinde borçlunun banka hesapları, taşınmazları, araçları, şirket payları ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları geçici olarak haczedilebilir. Bunun ardından İİK m.264’teki süreler içerisinde esas takip veya dava süreci tamamlanmalıdır.

Ticari alacaklarda dava açılması gereken hâllerde ayrıca TTK m.5/A kapsamında dava şartı arabuluculuk hükümleri dikkate alınmalıdır. Buna karşılık ilamsız icra takibinin başlatılması için önceden zorunlu arabuluculuk şartı bulunmamaktadır.

Sonuç olarak şirketlerin ticari alacaklarını tahsil ederken yalnızca:

“İcra takibi başlatalım mı?”

sorusuna odaklanması yeterli değildir.

Asıl sorulması gereken soru şudur:

“Borçlu biz hukuki süreci tamamlayıncaya kadar hangi malvarlığıyla karşımızda kalacak?”

Eğer bu sorunun cevabı belirsizse ve somut mal kaçırma emareleri bulunuyorsa, ihtiyati haczin icra takibinden önce veya onunla birlikte değerlendirilmesi, alacağın yalnızca mahkeme veya icra dosyasında kazanılması değil fiilen tahsil edilebilmesi bakımından belirleyici olabilir.