Mülkiyet Devam Eder, Para Hareketi Durur: Malvarlığı Dondurma Kararlarını Kim Verir, Dondurulan Mallara Ne Olur?

Giriş

Malvarlığının dondurulması; banka hesabındaki paranın, taşınmazın, şirket payının veya diğer ekonomik değerlerin devlete geçirilmesi değil, bunlar üzerindeki tasarruf yetkisinin geçici veya sürekli biçimde sınırlandırılmasıdır. Tedbirin temel amacı, malvarlığının ortadan kaldırılmasını, tüketilmesini, başka bir değere dönüştürülmesini, yurt dışına transfer edilmesini veya üçüncü kişilere devredilmesini engellemektir.

Ancak uygulamada “hesap dondurma”, “malvarlığına el koyma”, “işlemin askıya alınması”, “ihtiyati haciz” ve “müsadere” kavramları çoğu zaman birbirinin yerine kullanılmaktadır. Oysa bu kurumların hukuki dayanakları, karar mercileri, uygulanma şartları ve sonuçları birbirinden farklıdır.

Teknik anlamdaki malvarlığı dondurma kararları esas olarak 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun ile 7262 sayılı Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun kapsamında uygulanmaktadır. Dolandırıcılık, zimmet, uyuşturucu ticareti, hileli iflas veya suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama gibi genel ceza soruşturmalarında ise çoğunlukla Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki el koyma tedbirleri söz konusu olur.

Malvarlığının Dondurulması Tam Olarak Ne Anlama Gelir?

6415 sayılı Kanun’a göre malvarlığının dondurulması; malvarlığının ortadan kaldırılması, tüketilmesi, dönüştürülmesi, transfer edilmesi, devir ve temlik edilmesi ile diğer tasarruf işlemlerinin önlenmesi amacıyla malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisinin kaldırılması veya kısıtlanmasıdır.

Dondurma kararı yalnızca mevcut banka bakiyesini kapsamaz. İlgili kişinin mülkiyetinde, zilyetliğinde veya doğrudan ya da dolaylı kontrolünde bulunan para, taşınır, taşınmaz, hak, alacak, şirket payı, kıymetli evrak ve bunların dönüştürülmesiyle elde edilen ekonomik değerler de tedbir kapsamına girebilir. Karardan sonra malvarlığında meydana gelen artışlar da dondurma hükümlerine tabi olur.

Bu nedenle hakkında dondurma kararı verilen kişinin hesabında karar tarihinde para bulunmaması, hesabın daha sonra serbestçe kullanılabileceği anlamına gelmez. Hesaba sonradan gönderilen ücret, kira bedeli, ticari ödeme, havale veya diğer tutarlar da dondurulabilir.

Her Suçta Malvarlığı Dondurma Kararı Verilebilir mi?

Teknik anlamdaki malvarlığı dondurma mekanizması her suç bakımından uygulanabilecek genel bir tedbir değildir. 6415 sayılı Kanun’daki sistem esas olarak terörizmin finansmanının önlenmesine yöneliktir. 7262 sayılı Kanun ise kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanına ilişkin yaptırımları düzenlemektedir.

Dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, zimmet veya aklama gibi suçlarda kişinin banka hesaplarının kamuoyunda “dondurulması” olarak ifade edilen işlem, hukuken çoğunlukla CMK m.128 kapsamında malvarlığı değerlerine el koymadır.

Bu ayrım önemlidir. Çünkü 6415 sayılı Kanun kapsamındaki dondurma kararında idari karar ve yargısal denetimin birlikte yer aldığı özel bir sistem bulunurken, CMK m.128 kapsamında malvarlığına el koymaya kural olarak yalnızca hâkim karar verebilir.

Malvarlığı Dondurma Kararlarını Kim Verir?

Karar mercii, dondurma işleminin dayanağına göre değişmektedir.

Birleşmiş Milletler Listesine Girenler Hakkında Kararı Kim Verir?

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin ilgili yaptırım kararları uyarınca listelenen kişi, kuruluş veya organizasyonların malvarlıklarının dondurulmasına ilişkin kararlar, Cumhurbaşkanı kararıyla Resmî Gazete’de yayımlanır ve gecikmeksizin uygulanır.

Burada Türkiye’de baştan bağımsız bir ceza yargılaması yapılarak kişinin suçluluğu belirlenmemektedir. Temel dayanak, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin yaptırım listesine alma kararıdır. Cumhurbaşkanı kararı, uluslararası yaptırım kararının Türk hukukunda uygulanmasını sağlar.

Birleşmiş Milletler listesinden çıkarılan kişiler hakkındaki dondurma kararının kaldırılması da Cumhurbaşkanı kararıyla Resmî Gazete’de yayımlanır.

Yabancı Devletin Talebi Üzerine Kim Karar Verir?

Yabancı bir devlet, bir kişi, kuruluş veya organizasyonun Türkiye’deki malvarlığının dondurulmasını talep edebilir. Talep, Malvarlığının Dondurulmasını Değerlendirme Komisyonu tarafından incelendikten sonra Cumhurbaşkanı tarafından karara bağlanır.

Yabancı devletin yalnızca isim listesi göndermesi yeterli değildir. Talebin gerekçelerinin de bildirilmesi gerekir. İncelemede karşılıklılık ilkesi gözetilir ve gerektiğinde talepte bulunan devletten teminat istenebilir. Talep doğrudan MASAK’a veya MASAK’a iletilmek üzere Adalet Bakanlığı ya da Dışişleri Bakanlığına yapılabilir.

Dondurma kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren bir yıl içinde talepte bulunan devlet tarafından soruşturma başlatılmaması hâlinde kararın kaldırılması mümkündür. Bu düzenleme, yabancı devlet talebinin süresiz ve denetimsiz bir malvarlığı kısıtlamasına dönüşmesini önlemeyi amaçlamaktadır.

Türkiye’de Verilen İç Dondurma Kararına Kim Karar Verir?

Türkiye’de bulunan malvarlıkları bakımından “iç dondurma” sisteminde birden fazla aşama vardır.

Öncelikle ilgili yapının mahkemeler tarafından kesin olarak terör örgütü olduğuna karar verilmiş olması gerekir. Ayrıca kişi, kuruluş veya organizasyonun 6415 sayılı Kanun kapsamındaki yasak fiilleri gerçekleştirdiğine ilişkin makul sebepler bulunmalıdır.

Bu şartların varlığı hâlinde süreç şu şekilde işler:

Malvarlığının Dondurulmasını Değerlendirme Komisyonu öneride bulunur. Bu öneri üzerine Hazine ve Maliye Bakanı ile İçişleri Bakanı birlikte dondurma kararı verebilir. Karar derhâl uygulanır. Ancak kararın uygulanmasından itibaren kırk sekiz saat içinde, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenen Ankara ağır ceza mahkemesinin onayına sunulması zorunludur. Mahkeme, makul sebeplerin bulunup bulunmadığını inceleyerek beş gün içinde kararın devamına veya kaldırılmasına karar verir. Mahkeme kararına karşı CMK hükümlerine göre itiraz edilebilir.

Dolayısıyla iç dondurma kararı ilk aşamada iki bakan tarafından birlikte verilse de karar sınırsız bir idari tasarruf niteliğinde değildir. Kısa süre içinde ağır ceza mahkemesinin denetiminden geçirilmesi zorunludur.

Kişinin dondurma kararından önce kesinleşmiş bir mahkûmiyetinin bulunması her durumda zorunlu değildir. Kanun, kişi hakkında mahkûmiyet yerine, ilgili fiilleri gerçekleştirdiğine ilişkin “makul sebeplerin” varlığını aramaktadır. Bununla birlikte bağlantılı olunan yapının terör örgütü olduğuna dair kesin mahkeme kararı şartı bulunmaktadır.

Yurt Dışındaki Malvarlığının Dondurulması Nasıl İstenir?

Türkiye’de yapılan araştırmada bir kişi veya kuruluşun yabancı ülkede malvarlığı bulunduğu tespit edilirse, Değerlendirme Komisyonu Cumhurbaşkanına yabancı devletten dondurma talep edilmesi yönünde öneride bulunabilir.

Cumhurbaşkanı tarafından alınan talep kararı Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla ilgili yabancı devlete iletilir. Ancak Türkiye’de verilen karar, yabancı ülkedeki banka veya tapu idaresi üzerinde kendiliğinden doğrudan sonuç doğurmaz. Talebin, malvarlığının bulunduğu ülkenin iç hukukuna ve uygulanabilir uluslararası sözleşmelere göre yerine getirilmesi gerekir.

Malvarlığının Dondurulmasına Hangi Ölçüte Göre Karar Verilir?

Dondurma kararının dayanağına göre farklı ölçütler uygulanır:

Birleşmiş Milletler yaptırımlarında, ilgili kişi veya kuruluşun BMGK listesinde yer alması temel alınır.

Yabancı devlet taleplerinde, gerekçeli bir talep, karşılıklılık ve talebin yeterli hukuki temele sahip olup olmadığı değerlendirilir.

Türkiye’de verilen iç dondurma kararlarında ise kesin olarak terör örgütü olduğu kabul edilmiş bir yapıyla bağlantı ve 6415 sayılı Kanun’daki fiillerin gerçekleştirildiğine ilişkin makul sebepler aranır.

Dondurma kararı bir ceza mahkûmiyeti değildir. Tedbir niteliğindedir. Bununla birlikte ekonomik hayatı ve mülkiyet hakkını ciddi biçimde etkilediği için kanuni dayanağının bulunması, meşru amaç taşıması, gerekli ve ölçülü olması ve etkili bir denetim mekanizmasına tabi tutulması gerekir. Anayasa Mahkemesi de malvarlığına yönelik tedbirleri mülkiyet hakkına müdahale olarak değerlendirmekte; müdahalenin kanunilik, kamu yararı ve ölçülülük şartlarını taşımasını aramaktadır.

Karar Ne Zaman Hukuki Sonuç Doğurur?

6415 sayılı Kanun kapsamındaki dondurma ve kaldırma kararları Resmî Gazete’de yayımlanır. Karar, yayımlandığı anda hukuki sonuç doğurur ve ilgili kişiye ayrıca fiziki tebligat yapılması beklenmez. Resmî Gazete’de yayımlanma, ilgili kişi ve kuruluşa tebliğ yerine geçer.

Kararda;

• hakkında karar verilen kişi veya kuruluş,
• kararın sebepleri,
• kapsamı,
• süresi,
• başvurulabilecek kanun yolları,
• başvuru süresi

gösterilmelidir.

Kararın uygulanmasından MASAK sorumludur. Bankalar, finansal kuruluşlar, tapu ve sicil birimleri, şirketler ve nezdinde malvarlığı bulunan diğer kişi veya kurumlar MASAK’ın talebi üzerine kararı gecikmeksizin yerine getirmek zorundadır. Nezdinde malvarlığı bulunan kurumlar, dondurulan değerlere ilişkin bilgileri talep tarihinden itibaren yedi gün içinde MASAK’a bildirir.

Hakkında dondurma kararı verilen kişi ile bu kişiden alacaklı veya bu kişiye borçlu olan üçüncü kişiler de ilgili alacak, borç ve malvarlığı bilgilerini kararın yayımından itibaren en geç otuz gün içinde MASAK’a bildirmekle yükümlüdür.

Dondurulan Malın Mülkiyeti Devlete mi Geçer?

Hayır. Malvarlığının dondurulması, müsadere değildir.

Dondurulan taşınmaz, banka hesabı, araç, şirket payı veya diğer ekonomik değerlerin mülkiyeti kural olarak ilgili gerçek veya tüzel kişide kalmaya devam eder. Devlet, malvarlığının sahibi olmaz. Hazine lehine otomatik bir mülkiyet geçişi gerçekleşmez.

Dondurma kararının sonucu, malvarlığının hukuki sahibinin değişmesi değil, sahibinin malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisinin sınırlandırılmasıdır. MASAK uygulama rehberinde de dondurulan malvarlığının mülkiyetinin ilgili gerçek veya tüzel kişide kaldığı açıkça belirtilmektedir.

Bu nedenle dondurma kararı:

• taşınmazın tapusunu devlete geçirmez,
• banka hesabındaki parayı Hazine geliri hâline getirmez,
• şirket payını kamuya devretmez,
• kişinin borçlarını kendiliğinden sona erdirmez,
• üçüncü kişilerin geçerli alacaklarını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Ancak malik, malvarlığını kararın amacını etkisiz hâle getirecek biçimde kullanamaz.

Dondurulan Malvarlığını Kim Yönetir?

Dondurulan malvarlığının yönetimi kural olarak hakkında karar verilen gerçek veya tüzel kişiye aittir. Fakat bu kişi malvarlığını ortadan kaldıramaz, tüketemez, dönüştüremez, transfer edemez, devredemez veya üçüncü kişilere temlik edemez.

Banka, finans kuruluşu, tapu müdürlüğü, ticaret sicili veya diğer kurumlar da yasaklanan işlemleri gerçekleştiremez veya kolaylaştıramaz.

Bu sistem, kişinin malvarlığının ekonomik değerinin tamamen yok olmasını önlerken, malvarlığının kaçırılmasına da engel olmayı amaçlar.

Yaşam Giderleri ve Şirket Ödemeleri Yapılabilir mi?

Malvarlığının dondurulması, gerçek kişinin ve ailesinin hiçbir harcama yapamayacağı veya şirketin zorunlu olarak faaliyetine son vereceği anlamına gelmez.

Gerçek kişinin ve bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının asgari geçiminin sağlanması için MASAK’tan izin alınabilir. Aynı şekilde bir ticari işletmenin veya şirketin faaliyetini sürdürebilmesi amacıyla;

• çalışan ücretleri,
• kira,
• kredi ödemeleri,
• sigorta primi,
• bakım ve onarım giderleri,
• mal ve hizmet alımları,
• muhasebe kayıtlarında yer alan borçlar,
• avukatlık ücreti,
• kayyım hizmeti,
• zorunlu işletme giderleri

MASAK’ın izniyle ödenebilir.

Vergi, resim, harç, kira ve sosyal güvenlik primi gibi kamu kurumlarına veya kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlara yapılması zorunlu ödemeler kural olarak ayrıca izin alınmadan gerçekleştirilebilir. Ancak MASAK gerekli görürse bu ödemeleri de izne tabi tutabilir.

Verilecek izin belirli bir işlemle sınırlı, süreli, miktara bağlı veya belirli kişiler tarafından kullanılabilecek şekilde düzenlenebilir. MASAK daha sonra iznin kapsamını değiştirebilir veya izni kaldırabilir.

Dondurulan Kişiye Para Gönderilebilir mi?

Hakkında malvarlığı dondurma kararı verilen kişiye karar tarihinden sonra yapılacak ödemeler yalnızca bu kişinin Türkiye’deki banka hesabına yapılabilir.

Kişinin Türkiye’de hesabı bulunmuyorsa MASAK tarafından kişi adına bir hesap açtırılabilir. Hesaba giren tutarlar da dondurma hükümlerine tabi olur. Kişiye elden ödeme yapılması, paranın başka bir kişi adına gönderilmesi veya yurt dışındaki hesabına aktarılması kararın etkisiz bırakılması sonucunu doğurabileceğinden hukuki ve cezai risk taşır.

Ortak Hesapların Durumu Ne Olur?

Malvarlığı dondurulan kişiyle üçüncü kişinin müştereken sahip olduğu banka hesaplarının tamamı uygulamada dondurulmaktadır.

Ortak hesabın diğer sahipleri, hesaptaki haklarının kendilerine ait bölümünü ve bunun hukuki dayanağını gösteren belgeleri MASAK’a sunabilir. Dondurma kararı, iyi niyetli üçüncü kişinin malvarlığının kesin olarak müsadere edildiği anlamına gelmez. Ancak üçüncü kişinin hesap üzerindeki hakkını somut belgelerle ortaya koyması gerekir.

Benzer biçimde, görünüşte üçüncü kişinin adına kayıtlı olmakla birlikte fiilen hakkında karar verilen kişi tarafından kontrol edilen malvarlığı da araştırılabilir. Buna karşılık gerçek anlamda üçüncü kişiye ait olan ve dondurulan kişinin kontrolünde bulunmayan malvarlığı bakımından mülkiyet iddiası ve iyi niyet hükümleri dikkate alınmalıdır.

Dondurma Kararından Sonra Yapılan Satış ve Devirler Geçerli midir?

6415 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesine göre dondurma kararına aykırı olarak yapılan her türlü tasarruf ve işlem hükümsüzdür.

Örneğin dondurulan taşınmazın satılması, şirket payının devredilmesi, hesaptaki paranın başka hesaba aktarılması veya alacağın üçüncü kişiye temlik edilmesi kural olarak hukuki sonuç doğurmaz. Ancak Türk Medeni Kanunu’nun iyi niyetin korunmasına ilişkin hükümleri saklı tutulmuştur.

Buradaki hükümsüzlük, kişinin dondurma kararından önce gerçekleştirdiği bütün işlemlerin geçmişe dönük olarak geçersiz hâle gelmesi anlamına gelmez. Hükümsüzlük, dondurma kararına aykırı şekilde kararın yürürlüğe girmesinden sonra yapılan işlemler bakımından söz konusu olur.

Karardan önce yapılan işlemlerin muvazaalı veya mal kaçırma amaçlı olduğu düşünülüyorsa bunların tasarrufun iptali, muvazaa, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması veya başka hükümler çerçevesinde ayrıca incelenmesi gerekir.

Dondurma Kararı Borçları ve Alacakları Sona Erdirir mi?

Dondurma kararı, kişinin borçlarını veya üçüncü kişilerden olan alacaklarını sona erdirmez. Sözleşmeler ve borç ilişkileri hukuken varlığını sürdürebilir.

Ancak alacağın tahsil edilmesi, borcun ödenmesi, hacizli malın satılması veya malvarlığı üzerinde yeni bir ayni hak kurulması dondurma kararını etkisiz hâle getirecekse bu işlemler izne tabi olabilir veya gerçekleştirilemeyebilir.

Bu nedenle bir kişinin malvarlığının dondurulması, alacaklılarına doğrudan ödeme yapılacağı anlamına gelmediği gibi, bütün alacaklıların haklarını kaybetmesi sonucunu da doğurmaz. Alacaklıların, alacaklarının miktarını ve dayanağını süresi içinde MASAK’a bildirmeleri önem taşır.

Dondurma Kararı Ne Kadar Sürer?

Bütün dondurma kararları için tek ve değişmez bir süre bulunmamaktadır. Süre, kararın dayanağına göre belirlenir.

Türkiye’de verilen iç dondurma kararlarında Değerlendirme Komisyonu, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren en geç altışar aylık dönemlerde makul sebeplerin devam edip etmediğini değerlendirmek zorundadır. Komisyon değerlendirmesini Hazine ve Maliye Bakanı ile İçişleri Bakanına sunar.

Makul sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kararın kaldırılması gerekir. Dondurma tedbiri cezalandırma aracı olmadığı için, dayanağı kalmadığı hâlde yalnızca geçmiş şüpheler gerekçe gösterilerek süresiz devam ettirilmesi mülkiyet hakkı ve ölçülülük ilkesi bakımından sorun doğurabilir.

Dondurma Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

Başvuru yolu, kararın türüne göre değişir.

Türkiye’de verilen iç dondurma kararında ağır ceza mahkemesinin devam veya kaldırma kararına karşı CMK hükümlerine göre itiraz edilebilir. Ayrıca ilgili kişi kararın kaldırılması talebiyle Değerlendirme Komisyonuna başvurabilir. Komisyon talebi ilgili bakanlara sunar. Talep yerinde görülmezse karar verilmek üzere yetkili Ankara ağır ceza mahkemesine gönderilir.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi listesine dayalı kararlarda listeden çıkarılma başvuruları MASAK tarafından Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine iletilir.

Başvuru yapılırken yalnızca kişinin suçsuz olduğu ileri sürülmemelidir. Şu hususların somut belgelerle ortaya konulması önemlidir:

• Kararda kişi veya kuruluşun yanlış teşhis edilmesi,
• İsim benzerliği bulunması,
• Malvarlığının üçüncü kişiye ait olması,
• Kişiyle terör örgütü arasında somut bağlantı bulunmaması,
• Makul sebeplerin ortadan kalkması,
• Tedbirin kapsamının gereksiz derecede geniş olması,
• Asgari geçim ve ticari faaliyet için zorunlu ödemelerin engellenmesi,
• Tedbirin ölçüsüz biçimde uzaması.

Olağan başvuru yollarının tüketilmesinden sonra somut olayın özelliklerine göre Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılması da gündeme gelebilir.

Dolandırıcılık ve Diğer Suçlarda Hesapları Kim Dondurabilir?

Dolandırıcılık gibi genel suçlarda 6415 sayılı Kanun’daki teknik dondurma yerine çoğunlukla CMK m.128 uygulanır.

CMK m.128’e göre soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve el konulacak malvarlığının bu suçtan elde edildiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunmalıdır. Tedbir;

• taşınmazlara,
• araçlara,
• banka hesaplarına,
• hak ve alacaklara,
• kıymetli evraka,
• şirket ortaklık paylarına,
• kiralık kasa mevcutlarına,
• diğer malvarlığı değerlerine

uygulanabilir. Dolandırıcılık suçları da maddenin uygulanabileceği katalog suçlar arasında sayılmıştır. Malvarlığı başka bir kişinin zilyetliğinde bulunsa dahi somut biçimde tespit edilmişse el koyma uygulanabilir. Bu kapsamda el koymaya yalnızca hâkim karar verebilir.

CMK m.128 kapsamında verilen karar, soruşturma evresinde sulh ceza hâkimliği; kovuşturma evresinde ise davaya bakan mahkeme tarafından değerlendirilir. Hesaba el koyma kararı ilgili bankaya derhâl bildirilir. Karardan sonra el koymayı etkisiz kılmak amacıyla hesap üzerinde yapılan işlemler geçersizdir.

Bilişim Dolandırıcılığında 48 Saatlik Hesap Askısı

25 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe giren CMK m.128/A ile bazı bilişim yoluyla işlenen suçlarda özel bir hesap askıya alma mekanizması getirilmiştir.

Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle gerçekleştirilen belirli nitelikli hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçlarında makul şüphe bulunması hâlinde banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı suçta kullanılan hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilir.

İşlem derhâl Cumhuriyet başsavcılığına ve hesap sahibine bildirilir. Hesap sahibi askının kaldırılması için başsavcılığa başvurabilir ve Cumhuriyet savcısı bu başvuru hakkında yirmi dört saat içinde karar verir. Askıya alınan hesaptaki suç konusu menfaate hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle el konulabilir; savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur.

Bu düzenleme özellikle paranın farklı hesaplar ve kripto platformları arasında çok hızlı şekilde aktarılabildiği bilişim dolandırıcılığı olaylarında ilk kırk sekiz saat içinde ekonomik değerin korunmasını amaçlamaktadır.

Dondurma Kararına Uymamanın Cezası Nedir?

6415 sayılı Kanun kapsamındaki dondurma kararını yerine getirmeyen, yerine getirmekte ihmal veya gecikme gösteren kişi hakkında, fiil daha ağır bir suç oluşturmadığı sürece altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası uygulanabilir.

Hakkında dondurma kararı bulunan kişi veya kuruluş yararına ya da bunların doğrudan veya dolaylı biçimde kontrol ettiği yapılara, durumunu bilerek ve isteyerek fon sağlayan, fon toplayan veya finansal hizmet sunan kişiler hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmüştür.

Fiilin bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde tüzel kişi hakkında ayrıca idari para cezası uygulanabilir. Banka çalışanları, şirket yöneticileri, muhasebeciler, ödeme kuruluşları ve diğer üçüncü kişiler bakımından dondurma kararının bilinmesine rağmen transfer yapılması ciddi cezai ve idari sorumluluk doğurabilir.

Dondurma, El Koyma ve Müsadere Arasındaki Temel Fark

Malvarlığının dondurulması, kişinin tasarruf yetkisinin kaldırılması veya kısıtlanmasıdır. Mülkiyet ilgili kişide kalır.

El koyma, ceza soruşturması veya kovuşturması sırasında malvarlığının adli makamların kontrolü altına alınan geçici koruma tedbiridir.

Müsadere ise ceza yargılamasının sonunda, suçta kullanılan veya suçtan elde edilen malvarlığının mülkiyetinin kesin olarak devlete geçirilmesidir.

Bu nedenle dondurma veya el koyma kararı verilmiş olması, kişinin malvarlığının kesin olarak suç geliri olduğu ya da kişinin mahkûm edildiği anlamına gelmez. Kesin müsadere için kanundaki şartların oluşması ve kural olarak mahkeme kararı gerekir.

Sonuç

Malvarlığı dondurma kararı, ekonomik değerin kaçırılmasını önleyen güçlü fakat mülkiyeti ortadan kaldırmayan bir tedbirdir.

Kararın kim tarafından verileceği dayanağına göre değişir:

• Birleşmiş Milletler yaptırım listelerinde Cumhurbaşkanı kararı uygulanır.
• Yabancı devlet talepleri Değerlendirme Komisyonunun incelemesinden sonra Cumhurbaşkanı tarafından karara bağlanır.
• Türkiye’deki iç dondurma kararları Değerlendirme Komisyonunun önerisi üzerine Hazine ve Maliye Bakanı ile İçişleri Bakanınca birlikte verilir ve kırk sekiz saat içinde Ankara ağır ceza mahkemesinin onayına sunulur.
• Dolandırıcılık ve diğer genel ceza soruşturmalarında ise CMK m.128 kapsamında hâkim tarafından malvarlığına el koyma kararı verilebilir.
• Bazı bilişim dolandırıcılığı olaylarında finansal kuruluşlar hesabı kırk sekiz saate kadar geçici olarak askıya alabilir.

Dondurulan malvarlığının mülkiyeti sahibinde kalır; ancak satma, devretme, transfer etme, tüketme ve başka değerlere dönüştürme yetkisi sınırlandırılır. Malvarlığının geliri ve sonradan gerçekleşen artışları da dondurma kapsamına girer. Asgari geçim, çalışan ücretleri ve zorunlu işletme giderleri MASAK’ın izniyle karşılanabilir.

Dondurma kararına aykırı işlemler kural olarak hükümsüzdür. Buna karşılık üçüncü kişilerin iyi niyetli mülkiyet ve alacak hakları kendiliğinden ortadan kalkmaz. Bu kişilerin haklarını, ekonomik kaynağı ve işlemin gerçekliğini gösteren belgelerle zamanında ileri sürmeleri gerekir.

Malvarlığının dondurulmasında temel hukuki denge; terörün, suç gelirlerinin ve yaptırım ihlallerinin finansmanını önlemek ile kişilerin mülkiyet hakkını, asgari yaşam koşullarını ve etkili başvuru hakkını korumak arasında kurulmalıdır.