Bir yakınınızın vefatından sonra ortaya çıkan hukuki işlemler hem duygusal hem de teknik açıdan zorlayıcı olabilir:

mirasçılık belgesinin alınması
terekenin tespiti
borçların araştırılması
paylaşım
gerekiyorsa dava

Bu sayfada miras hukukunda en sık karşılaşılan konuları, süreleri ve izlenen yolu özetliyoruz. Büromuz İstanbul (Küçükçekmece)’da, miras uyuşmazlıklarında danışmanlık ve dava takibi yapmaktadır.

Bu alanda hangi işlere bakıyoruz?

Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınması ve iptali
Terekenin tespiti, tereke defteri ve resmî tasfiye talepleri
Mirasın reddi (reddi miras) ve hükmen ret talepleri
Saklı pay ihlallerinde tenkis davası
Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedeniyle tapu iptali ve tescil davası
Vasiyetname düzenlenmesi, açılması ve vasiyetnamenin iptali davası
Miras sözleşmesi ve mirastan feragat sözleşmesi
Miras ortaklığında temsilci atanması, ortaklığın giderilmesi (paylaşım)
Yabancı unsurlu miras: yurt dışında yaşayan mirasçılar, yabancı uyruklu murisler
Veraset ve intikal vergisi beyanı ile ilgili hukuki destek

Yasal mirasçılar kimlerdir?

Türk Medeni Kanunu, yasal mirasçıları zümre sistemi ile belirler.

Birinci zümre: altsoy. Mirasbırakanın çocukları eşit paylarla mirasçı olur. Mirasbırakandan önce ölmüş çocuğun yerini onun altsoyu alır (TMK m.495).
İkinci zümre: ana ve baba ile onların altsoyu. Altsoy yoksa miras ana ve babaya kalır; onlar da ölmüşse kendi altsoyuna geçer (TMK m.496).
Üçüncü zümre: büyük ana ve büyük babalar ile onların altsoyu (TMK m.497).

Sağ kalan eş her zümreyle birlikte mirasçıdır. Payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir (TMK m.499):

Eşle birlikte mirasçı olan	Eşin payı
Altsoy	Mirasın 1/4’ü
Ana-baba zümresi	Mirasın 1/2’si
Büyük ana-baba zümresi	Mirasın 3/4’ü
Hiçbiri yoksa	Mirasın tamamı

Evlat edinilen kişi ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur. Evlilik dışında doğan çocuk, soybağı kurulmuş olmak koşuluyla babasına mirasçı olur.

Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) nasıl alınır?

Mirasçılık belgesi; bankalardaki hesaplar, tapu işlemleri ve araç devri gibi işlemler için gereklidir. Belge noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir.

Noter yolu: Hızlıdır. Ancak yabancı unsur, nüfus kaydında eksiklik veya ihtilaf gibi durumlarda noter belge vermeyebilir; bu durumda mahkeme yoluna gidilir.
Mahkeme yolu: Çekişmesiz yargı işidir. Mirasçılardan biri tek başına başvurabilir.
İtiraz: Mirasçılık belgesi aksi ispat edilinceye kadar geçerlidir. Belgede hata varsa (eksik veya fazla mirasçı, yanlış pay) iptal ve yeni belge verilmesi talep edilebilir.

Mirasın reddi (reddi miras)

Murisin borçları malvarlığından fazla ise mirasçılar mirası reddederek kişisel malvarlıklarını koruyabilir.

Süre: Ret süresi üç aydır.
Yasal mirasçılar için süre, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar; ancak öğrenmeden önce mirasçı olduklarını biliyorlarsa durum farklıdır.
Atanmış mirasçılar için süre, ölüme dayalı tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar.
Nereye yapılır: Ret beyanı, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır. Ret kayıtsız ve şartsız olmalıdır.
Hükmen ret: Mirasbırakanın ölüm tarihinde borç ödemeden acizliği açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır. Bu durumda süre şartı aranmaz; tespit davası açılabilir.
Dikkat edilmesi gereken davranışlar: Mirasçı ret süresi içinde terekeye ait işlere karışırsa, olağan yönetim dışındaki işlemler yaparsa ya da tereke mallarını gizlerse mirası reddetme hakkını kaybedebilir. Ret düşünülüyorsa, ölümden sonra tereke mallarını kullanmadan ve satmadan önce hukuki görüş alınması önemlidir.
Süre kaçırıldıysa: Önemli sebeplerin varlığı halinde mahkemeden süre uzatımı veya yeni süre talep edilebilir.

Saklı pay ve tenkis davası

Mirasbırakan malvarlığının bir kısmı üzerinde vasiyet veya bağışla serbestçe tasarruf edebilir. Bir kısmı ise kanunen saklı paylı mirasçılara ayrılmıştır:

Saklı paylı mirasçı	Saklı pay
Altsoy	Yasal miras payının yarısı
Ana ve babanın her biri	Yasal miras payının dörtte biri
Sağ kalan eş (altsoy veya ana-baba zümresiyle mirasçıysa)	Yasal miras payının tamamı
Sağ kalan eş (diğer hallerde)	Yasal miras payının dörtte üçü

Kardeşlerin saklı payı 2007’de yürürlüğe giren değişiklikle kaldırılmıştır. Bu tarihten önce açılan mirasların durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Mirasbırakanın sağlığında yaptığı bağışlar ya da vasiyetnamesi saklı payı zedeliyorsa, saklı paylı mirasçı tenkis davası ile tasarrufun saklı payı aşan kısmının indirilmesini isteyebilir (TMK m.560 vd.).

Süre: Dava, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl geçmekle dava hakkı düşer.
Tenkis hesabında hangi bağışların terekeye ekleneceği (örneğin ölümden önceki son beş yıl içinde yapılan bağışlar) teknik bir hesaplamadır. Bilirkişi incelemesi çoğu zaman gerekir.

Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma)

Uygulamada sık görülen durum şudur: Mirasbırakan, diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla bir taşınmazı tapuda “satış” göstererek bir çocuğuna devreder; ama gerçekte bu bir bağıştır. Buna muris muvazaası denir.

Dayanak: Yargıtay’ın 01.04.1974 tarihli, 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı. Bu karara göre görünürdeki satış sözleşmesi tarafların gerçek iradesini yansıtmadığı için geçersizdir. Gizli bağış sözleşmesi de resmî şekilde yapılmadığından geçersizdir.
Kimler dava açabilir: Saklı paylı olsun olmasın, mirasçılar miras payları oranında tapu iptali ve tescil davası açabilir.
Süre: Bu davalar için kural olarak hak düşürücü süre veya zamanaşımı uygulanmaz. Ancak delillerin korunması açısından gecikmemek önemlidir.
İspat: Mahkeme özellikle şunlara bakar:
satış bedelinin gerçek değerle uyumu
alıcının ödeme gücü
mirasbırakanın satış için makul bir nedeni olup olmadığı
aile içindeki ilişkiler ve tanık beyanları
Diğer kalıplar: Ölünceye kadar bakma sözleşmesi görünümünde yapılan devirler de aynı açıdan incelenebilir.

Vasiyetname ve vasiyetnamenin iptali

TMK’ya göre üç tür vasiyetname vardır (TMK m.531):

Resmî vasiyetname: Noter, sulh hâkimi veya yetkili memur önünde, iki tanıkla düzenlenir.
El yazılı vasiyetname: Baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış, tarih (gün, ay, yıl) içeren ve imzalanmış olmalıdır. Saklanmak üzere notere bırakılabilir.
Sözlü vasiyetname: Yakın ölüm tehlikesi gibi olağanüstü durumlarda iki tanık önünde yapılır.

Vasiyetname ölümden sonra sulh hukuk mahkemesince açılır ve ilgililere tebliğ edilir.

İptal sebepleri: ehliyetsizlik, yanılma, aldatma, korkutma, şekle aykırılık, hukuka veya ahlaka aykırılık.
Süre: İptal davası, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açılmalıdır. Her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyi niyetli davalılara karşı on yıl, iyi niyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle dava hakkı düşer.

Mirasın paylaşımı ve ortaklığın giderilmesi

Paylaşım yapılana kadar mirasçılar tereke üzerinde elbirliği ile maliktir. Bu, tek bir mirasçının terekeye ait bir malı tek başına satamayacağı anlamına gelir.

Anlaşma varsa: Paylaşım sözleşmesiyle ya da tapuda rızai taksimle çözülür.
Anlaşma yoksa: Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açılır. Mahkeme malı aynen bölüştürebilir; bu mümkün değilse satış yoluyla paraya çevirip bedeli paylaştırır.
Arabuluculuk: 1 Eylül 2023’ten bu yana, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m.18/B).
Temsilci atanması: Mirasçılardan birinin işbirliğinden kaçındığı durumlarda, sulh hukuk mahkemesinden miras ortaklığına temsilci atanması istenebilir.
Denkleştirme: Mirasbırakanın sağlığında bir mirasçıya yaptığı bazı kazandırmalar paylaşımda hesaba katılabilir.

Yabancı unsurlu miras

Mirasçılardan biri yurt dışında yaşıyorsa ya da mirasbırakan yabancı uyrukluysa uygulanacak hukuk önem kazanır.

Uygulanacak hukuk: Kural olarak miras, ölenin millî hukukuna tabidir. Türkiye’deki taşınmazlar hakkında ise Türk hukuku uygulanır.
Vekâlet: Yurt dışındaki mirasçılar işlemlerini konsolosluktan ya da apostilli vekâletname ile yürütebilir.
Yabancı kararlar: Yabancı mahkemeden alınmış veraset belgeleri ve kararlar için Türkiye’de tanıma veya tenfiz gerekebilir.

Veraset ve intikal vergisi

Miras yoluyla geçen mallar için Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (7338) kapsamında beyanname verilmesi gerekir.

Beyanname süreleri; ölümün Türkiye’de ya da yurt dışında gerçekleşmesine ve mirasçıların nerede bulunduğuna göre değişir.
Vergi ödenmeden bazı tapu ve banka işlemleri tamamlanamaz.
Hesaplamalarda mali müşavirle birlikte çalışılması önerilir.

Süreç nasıl işler?

İlk görüşme: Aile yapısı, mallar, borçlar ve varsa vasiyetname veya bağışlar konuşulur.
Belge ve kayıt araştırması: Nüfus kayıtları, tapu kayıtları, banka ve araç kayıtları, e-Devlet tereke sorgusu, icra ve borç kayıtları incelenir.
Yol haritası: Mirasçılık belgesi, ret, anlaşmalı paylaşım ya da dava seçenekleri; süreler ve masraflarla birlikte değerlendirilir.
Arabuluculuk veya dava: Dava şartı arabuluculuk gereken hallerde önce arabuluculuğa başvurulur. Anlaşma olmazsa dava açılır.
İnfaz: Kararın tapuya tescili, paraya çevirme ve paylaştırma.

Hazırlanması gereken belgeler

Ölüm belgesi ve vukuatlı nüfus kayıt örneği (mirasbırakan ve mirasçılar)
Varsa vasiyetname, bağış veya satış belgeleri, tapu kayıtları
Banka hesap bilgileri, araç ruhsatları, şirket hisse bilgileri
Borçları gösteren belgeler (icra dosyaları, kredi sözleşmeleri)
Yurt dışındaki mirasçılar için pasaport ve adres bilgileri, apostilli vekâletname

Sık yapılan hatalar

Ret süresi geçtikten sonra borçların öğrenilmesi
Ret düşünülürken tereke mallarının kullanılması veya satılması
Muris muvazaasında delillerin, örneğin tanıkların, zamanla kaybedilmesi
Tenkis ile muris muvazaası davalarının birbirine karıştırılması; ikisi farklı şartlara ve sürelere tabidir
Elbirliği mülkiyetindeki bir taşınmazın tek mirasçı tarafından kiralanması veya kullanılması nedeniyle doğan ecrimisil uyuşmazlıklarının gözden kaçırılması

Sık sorulan sorular

Mirası reddetmek için süre ne kadar?
Kural olarak üç aydır. Yasal mirasçılar için süre ölümü öğrendikleri tarihten başlar. Süre geçtiyse önemli sebeplerle mahkemeden süre uzatımı istenebilir; mirasbırakan borç ödemeden acizse hükmen ret yolu da değerlendirilebilir.

Saklı paylı mirasçılar kimlerdir?
Altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eş. Kardeşlerin saklı payı 2007’den beri bulunmamaktadır.

Muris muvazaası davası hangi durumda açılır?
Mirasbırakan, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla bağışladığı bir malı tapuda satış gibi gösterdiyse, diğer mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir.

El yazılı vasiyetname geçerli mi?
Baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış, tarih içeren ve imzalı ise geçerli olabilir. Şekil eksikliği iptal sebebidir.

Miras kalıp kalmadığı nasıl öğrenilir?
e-Devlet üzerinden tapu ve araç kayıtları sorgulanabilir. Banka hesapları için mirasçılık belgesiyle bankalara başvurulur. Borçlar için icra kayıtları ve kredi sorguları yapılabilir.

Mirasçılardan biri satışa razı olmazsa ne olur?
Ortaklığın giderilmesi davası açılabilir. Mahkeme, malın aynen bölünmesine ya da satılarak bedelin paylaştırılmasına karar verir.

İlgili yazılar

Reddi Miras Nedir ve Kaç Ay İçinde Yapılmalıdır?
Saklı Pay Nedir ve Kimler Saklı Paylı Mirasçıdır?
Mirasın Paylaştırılması, Denkleştirme ve Tenkis Davası
Muris Muvazaası: Babadan Bir Çocuğa Devredilen Ev Geri Alınabilir mi?
Resmî, El Yazılı ve Sözlü Vasiyetname Nasıl Yapılır?
Miras Kaldığını Nasıl Öğrenebilirim?
Ortaklığın giderilmesi: Gayrimenkul Hukuku

İletişim

Miras uyuşmazlığınızla ilgili görüşmek için iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

İstanbul: Kartaltepe Mah. Süvari Cad. Torkam E5 Residence A Blok D:21, Sefaköy, Küçükçekmece. Tel: +90 212 579 79 85.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat değişebilir; işlem yapmadan önce güncel durumu bir avukatla değerlendiriniz.

Dosyanız İstanbul dışındaysa sürecin nasıl yürüdüğünü Türkiye genelinde dava ve icra takibi sayfamızda anlattık.

Bu alandaki yazılarımız

Tüm Miras Hukuku yazıları (53) →