Konkordato Nedir?

Konkordato Nedir, Nasıl Başvurulur?

1) Konkordatonun Amacı ve Hukuki Çerçevesi

Konkordato; borçlu işletmenin faaliyetini sürdürebilmesi, istihdamın korunması ve alacaklıların iflasa göre daha iyi oranda tatmini hedefiyle kurgulanmış bir iflastan kaçınma ve yeniden yapılandırma mekanizmasıdır. Kurumun temel mantığı şudur: Borçlu, mahkemeye sunduğu yapısal ve finansal iyileşme planı ile borçlarını vade ve/veya tenzilat (iskonto) üzerinden ödemeyi teklif eder; süreç boyunca yeni takipler sınırlanır, işletme nefes alır ve planın işlerliği bağımsız denetim, konkordato komiseri ve mahkeme gözetimiyle test edilir.

Bu anlatımda ilgili hükümler, İcra ve İflâs Kanunu’nun konkordatoya özgü düzenlemeleri (m. 285 ve devamı) ekseninde, lafzı aktarmadan özetlenmektedir.

---

2) Kimler Konkordatoya Başvurabilir?

• Borçlu: Tacir olsun olmasın, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi açıkça ortaya çıkan herkes konkordato talep edebilir. Uygulamada kurumun ana hedef kitlesi ticari işletmelerdir; ancak kapsam bununla sınırlı değildir.

• Alacaklı: İflas isteme yetkisi bulunan alacaklılar da borçlu hakkında konkordato talebinde bulunabilir. Bu yaklaşım, borçlunun atıl kalması hâlinde alacaklıların kolektif hareket etmesine alan tanır.

---

3) Görevli ve Yetkili Mahkeme

Konkordato talebi Asliye Ticaret Mahkemesi’ne yapılır. Yetki bakımından genel ilke; iflasa tabi borçlular için işlem merkezi, iflasa tabi olmayanlar için yerleşim yeri esas alınmasıdır. Uygulamada, grup şirketlerinde ve Türkiye’de şubesi bulunan yurt dışı merkezli şirketlerde yetkinin tespiti baştan netleştirilmeli; tereddüt doğuran durumlarda tüm deliller dilekçede sistematik biçimde sunulmalıdır.

---

4) Başvuru Stratejisi: İkinci Bir Şansın Ciddiyet Testi

Konkordato, kötüye kullanıma açık bir “zaman kazanma” aracı değildir. Mahkeme ve komiser, planın gerçekliği, nakit akış tahminlerinin ayakları yere basması, borç/varlık kalitesinin doğru gösterilmesi, rehinli alacakların yönetim planı ve sürdürülebilirlik gibi başlıklarda ciddi bir ciddiyet testi uygular. Bu nedenle başvurudan önce aşağıdaki sorulara dürüst cevaplar verilmelidir:

• İş modelim, konkordato sonrasında pozitif nakit akımı üretebilir mi?

• Yalnızca vade mi istiyorum, yoksa iskonto da zorunlu mu?

• Rehinli alacakları nasıl yöneteceğim? Kısmi teminatsız kalan kesim için teklifim nedir?

• Çekişmeli alacaklar ve dava riskleri projeyi nasıl etkiler?

• Tasdik sonrası operasyonel disiplin nasıl korunacak?

Bu sorulara verilecek ikna edici cevaplar, dosyanın kaderini belirler.

---

5) Başvuruda Bulunması Zorunlu Ana Belgeler

İyi kurgulanmış bir konkordato dosyası şu ana sütunlar üzerine oturur:

1. Konkordato Ön Projesi

   • Borç kategorileri (rehinli/rehinsiz, imtiyazlı, kamu, temerrütte olanlar vb.) ayrıştırılmalı.

   • Her kategori için ödenecek tutar, vade ve varsa iskonto oranı net olarak yazılmalı.

   • Alacaklıların iflas senaryosunda bekleyebilecekleri muhtemel tahsilat ile konkordato teklifinin kıyaslandığı bir karşılaştırma tablosu bulunmalı.

   • Nakit akım projeksiyonu, satış ve kârlılık varsayımları, finansman gereksinimi, stok-devir hızları ve kur/finansman maliyeti duyarlılık analizleri (ör. %10-20 sapmalarda etkiler) yer almalı.

2. Finansal Tablolar ve Ara Bilançolar

   • Son bilanço ve gelir tablosu; mümkünse aylık/çeyreklik mizan özetleri.

   • Stok, alacaklar ve sabit kıymetlerde değerleme yaklaşımı; şüpheli alacak karşılık politikası.

   • Konsolide yapı varsa iç borç/alacak dengeleri.

3. Alacaklı Listesi

   • Her bir alacaklı için tutar, hukuki niteliği, imtiyaz/rehin durumu, muacceliyet ve temerrüt bilgisi.

   • Devreden alacak, rücu veya ciranta ilişkileri varsa zincir açıkça gösterilmeli.

4. Bağımsız Denetim Raporu (Makul Güvence)

   • Projedeki finansal verilerin gerçeğe uygunluğuna ve varsayımların makullüğüne ilişkin denetim sonucu.

   • Raporun standardı, kapsamı ve sınırlılıkları dosyada anlaşılır biçimde ortaya konmalı.

5. Diğer Destekleyici Belgeler

   • Rehin sözleşmeleri, ipotek tapuları, kıymet takdiri raporları, işletme ruhsatları, önemli sözleşmeler (tahsis, bayilik, tedarik, franchise vb.), lisans ve marka/patent belgeleri.

   • Önemli davalar ve icra takiplerine ilişkin özet tablo (dava değeri, safha, muhtemel sonuç).

6. Usulî Gerekler

   • Gider avansı ve yargılama harçlarının yatırılması, tebligat/ilan giderlerinin karşılanması.

   • Vekâletname ve temsil yetkisini gösteren iç kararlar (özellikle şirketlerde yönetim/temsil kararı).

---

6) Sürecin Aşamaları

A) Geçici Mühlet

Mahkeme, başvuru tam ve yeterli görülürse geçici mühlet kararı verir ve bir veya birden fazla geçici komiser atar. Uygulamada üç temel sonuç ortaya çıkar:

• Takip yasağı: Borçlu aleyhine yeni haciz takipleri kural olarak yapılamaz; başlamış takipler durur.

• Rehinliler için özel rejim: Rehnin paraya çevrilmesi işlemleri sınırlanır; satış ve muhafaza gibi icra adımları durdurucu etki altına girer.

• İşlemlerde komiser gözetimi: Borçlu olağan ticari faaliyetlerini yürütür; olağanı aşan tasarruflar komiser iznine bağlanır.

Geçici mühlet, planın tutarlılığını “laboratuvar ortamında” test eden bir güvenlik perdesi gibidir. Bu dönemde nakit akım disipline edilmeli, lüzumsuz maliyetler ayıklanmalı, rehinli alacaklılarla makul zeminde müzakere yapılmalı ve alacak bildirimi süreci doğru yönetilmelidir.

B) Kesin Mühlet

Komiserin ilk değerlendirmesi ve mahkemenin incelemesi neticesinde kesin mühlet verilebilir. Bu dönem, projenin alacaklılar tarafından tartışıldığı ve oylamaya taşındığı esastır. Komiser;

• Alacakların bildirimi ve incelenmesi sürecini yürütür,

• Kıymet takdiri ve rehin değerlemeleri ile teminat marjlarını netleştirir,

• Alacaklılar toplantısını organize eder, raporlarını mahkemeye sunar.

Kesin mühlet boyunca da takip yasağı, komiser gözetimi ve sözleşmelerin yürütümüne ilişkin temel ilkeler sürer.

---

7) Alacak Bildirimi, Toplantı ve Oylama

• Bildirim: Alacaklılar ilanla (adres bilinenlere ayrıca tebligatla) belirlenen süre içinde alacaklarını bildirir. Bilançoda görünmeyen ve süresinde bildirim yapmayan alacaklılar kural olarak müzakerelere katılamaz.

• Toplantı: Komiser başkanlığında yapılır; borçlu planını ve iyileşme argümanlarını sunar. Rehinli alacaklılar, teminatsız kaldıkları kısım için oylamaya katılır.

• Kabul Nisabı: Kanun, iki alternatifli çoğunluk sistemi benimser. Biri sağlandığında konkordato “kabul edilmiş sayılır”:

  1. Alacaklı sayısında ve tutarında basit çoğunluk (yarıdan fazla),

  2. Alacaklı sayısında dörtte bir + alacak tutarında üçte iki.

Uygulamada strateji, alacaklıların homojen olmayan yapısı dikkate alınarak “sınıf bazlı” ikna planları kurmak, kilit alacaklılarla erken prensip mutabakatları tesis etmek ve rehinli alacaklıların teminatla uyumlu beklentilerini yönetmek üzerine kurulur.

---

8) Mühletin Sonuçları: Takipler, Sözleşmeler, Faiz ve İşleyiş

• Takip Yasağı: Geçici ve kesin mühlet boyunca borçlu aleyhine yeni takip başlatılamaz; başlamış takipler durur. İmtiyazlı alacaklar ile rehinli alacaklarda özel rejim geçerlidir.

• Faiz ve Fer’iler: Özellikle rehinsiz alacaklar yönünden faiz işleyişi sınırlanır. Böylece planın finansal projeksiyonu öngörülebilir hâle gelir.

• Sözleşmeler: Borçlu, olağan işlerini sürdürebilir; ancak olağanüstü mahiyetteki işlemler için komiser izni aranır. Tedarik ve bayilik gibi kritik sözleşmelerin sürdürülmesi, işletmenin yaşaması için önceliklidir.

• İstihdam: İş gücü kaybı planın sürdürülebilirliğini bozar; bu nedenle bordro yönetimi ve üretim/servis sürekliliği komiserin dikkat alanındadır.

• Rehinliler: Rehnin paraya çevrilmesi yolunda satış/muhafaza gibi adımlar mühletin koruması altındadır; buna karşılık teminat önceliği korunur, makul teminat ekseninde müzakere zemini teşvik edilir.

---

9) Tasdik Aşaması: Mahkemenin Denetim Ölçütleri

Mahkeme, alacaklı çoğunluğu sağlanmış olsa dahi şu esastan ölçütleri ayrıca denetler:

1. Karşılaştırma Üstünlüğü: Plan, borçlunun iflası hâlinde alacaklıların elde edebileceğinden daha iyi bir netice sunuyor mu?

2. Gerçekçilik ve Orantı: Teklif edilen iskontolar ve vadeler, borçlunun kaynakları ve iş modeliyle bağdaşır mı?

3. İmtiyazlı Alacakların Korunması: Kanunen öncelikli alacakların tam ve zamanında ödenmesi güvence altına alınmış mı?

4. Maliyetlerin Ödenmesi: Tasdik yargılama giderleri ve kanuni harçlar karşılanmış mı?

5. Usulî Süreçlere Uyum: Bildirim, itiraz ve oylama usulleri hatasız mı işletildi?

Bu filtreler, konkordatonun yalnızca “yaşayabilir” projelere tahsis edilmesini sağlar.

---

10) Türler: Adi Konkordato ve Malvarlığının Terki Suretiyle Konkordato

• Adi Konkordato: Borçlar vade/iskonto ile ödenir; işletme faaliyete devam eder. Strateji, faaliyet kârlılığını ve nakit akımını güçlendirerek operasyonel iyileşme üzerine kurulur.

• Malvarlığının Terki Suretiyle Konkordato: Borçlu, malvarlığını tasfiye edilmek üzere alacaklılara bırakır; tasfiye memurları ve alacaklılar kurulu süreç yönetimini üstlenir. Bu tür, artık faaliyetini sürdüremeyecek işletmelerde düzenli ve şeffaf tasfiye hedefi taşır.

---

11) Uygulama Yol Haritası (Adım Adım)

Adım 1 – Hazırlık

• Finansal veriler temizlenir; ön proje somutlaştırılır.

• Nakit akım projeksiyonu oluşturulur; muhafazakâr ve stres testli senaryolar eklenir.

• Bağımsız denetim için yetkili bir kuruluşla çalışılır; veriler denetim öncesi konsolide edilir.

• Rehinli alacaklar ve kritik tedarikçilerle ön görüşmeler yapılarak gerçekçi bir mutabakat zemini yoklanır.

Adım 2 – Başvuru

• Yetkili Asliye Ticaret Mahkemesi’ne dilekçe, ekler ve gider avansı ile başvurulur.

• Dosyanın okunabilirliği için ekler kategori klasörleri halinde numaralandırılır (A-Ön Proje, B-Finansal Tablolar, C-Alacaklı Listeleri vb.).

Adım 3 – Geçici Mühlet Yönetimi

• Komiserle şeffaf iletişim; haftalık nakit akım raporları; izin gerektiren işlemlerde önceden onay planı.

• Alacak bildirimi çağrısına cevapların toplanması; çekişmeli alacaklar için hızlı delil tertibi.

Adım 4 – Kesin Mühlet ve Toplantı

• Kıymet takdirleri ve teminat marjları güncellenir.

• Oylama öncesi kilit alacaklılarla prensip uzlaşı yazılı hale getirilir.

• Sunum, tablo ve SSS formatında alacaklı iletişimi yapılır.

Adım 5 – Tasdik ve Uygulama

• Tasdik kararını takiben ödeme takvimi ve raporlama disiplini devreye alınır.

• İhlal halinde doğacak sonuçlar ve “varsayılan durumda devreye girecek” yedek önlemler sözleşmesel düzlemde tanımlanır.

---

12) KOBİ’ler İçin Avantajlar ve Riskler

Avantajlar

• Takip baskısı azalır; günlük operasyon korunur.

• Tedarik ve müşteri ilişkileri “kontrollü yeniden başlatma” ile sürdürülebilir.

• İflasa kıyasla daha yüksek alacaklı tatmini hedeflenir.

Riskler

• Aşırı iyimser planlar kısa sürede nakit açığı yaratır.

• Rehinli alacak yönetimi zayıfsa tasdik zorlaşır.

• Komiserle iletişimde şeffaflık sağlanamazsa güven erozyonu yaşanır.