1) “Tutanak Tutulmadı” Ne Demek, Neden Önemli?

Maddi hasarlı trafik kazalarında en pratik yol Kaza Tespit Tutanağı düzenlemek ve tarafların olayı birlikte kayıt altına almasıdır. Bu tutanak, sigorta şirketlerinin kusur değerlendirmesi ve hasar dosyası açması açısından kritik bir başlangıç belgesidir.

Ancak sahada çok sık şu olur:

• Karşı taraf “Ben tutanak tutmam” der.

• Telefonu kapatır, kaçmaya çalışır veya adres/kimlik bilgisini paylaşmaz.

• “Sonra hallederiz” deyip oyalayarak delillerin kaybolmasına sebep olur.

Buradaki temel risk şudur: Tutanak olmayınca, olayın nasıl gerçekleştiği ve kusurun kimde olduğu tartışmalı hale gelir. Bu da sigorta sürecini uzatır, hatta yanlış kusur oranı çıkmasına yol açabilir. Ama iyi haber: Tutanak yok diye hak kaybı “otomatik” olmaz. Doğru adımları atarsan dosyanı güçlü biçimde kurarsın.

2) Karşı Taraf Tutanak Tutmuyor: İlk 15 Dakika Altın Değerinde

Kaza sonrası ilk dakikalarda yapılacaklar, sonraki haftalarda “kimin haklı” olduğuna dair en güçlü dayanağı oluşturur.

A) Güvenliği Sağla, Sonra Delile Odaklan

Önce dörtlüleri yak, reflektör koy, yaralı varsa 112’yi ara. Yaralanma şüphesi varsa maddi hasarlı gibi davranma; bu durumda zaten çoğu zaman trafik polisi/jandarma devreye girmelidir.

B) Görsel Delil Topla (Fotoğraf/Video)

Karşı taraf tutanak tutmuyor diye tartışmaya girmek yerine, hızlıca şunları kaydet:

• Araçların çarpışma noktası ve genel konumu

• Yol çizgileri, levhalar, ışıklar, kavşak yapısı

• Fren izi, savrulma izi, parça döküntüsü

• Plaka yakın çekim (iki araç)

• Hasarın detaylı fotoğrafları (sol/sağ/ön/arka)

• Trafik akışı, görüş mesafesi, hava durumu

İpucu: Fotoğrafı tek açıdan değil, “önce geniş, sonra yakın” mantığıyla çek.

C) Tanık Bul ve İletişim Bilgisi Al

En az bir tanığın ad-soyad + telefon bilgisi altın değerindedir. Mümkünse kısa bir video ile “olayı gördüm” demesi bile ileride işe yarar.

D) Kamera Kaynaklarını Not Et

Çevrede:

• Belediye/Emniyet MOBESE

• İş yeri kameraları

• Site güvenliği

• Akaryakıt istasyonu

• Otobüs/dolmuş iç kameraları

Varsa hemen not al. Çünkü kamera kayıtları çoğu yerde kısa sürede silinir. Sonradan yazışma yaptığında “kayıt yok” denmesi çok yaygındır.

3) Karşı Taraf Tutanak Tutmazsa Polisi Ne Zaman Çağırmalısın?

Genel pratik: Maddi hasarlı kazalarda taraflar anlaşıp tutanak tutar. Anlaşma yoksa veya taraflardan biri imzadan kaçıyorsa, olay “sahada çözülemiyor” demektir.

Şu hallerde 155/112 üzerinden trafik ekibi çağırmak doğru olur:

• Karşı taraf kimlik/ruhsat/sigorta bilgisi vermiyor

• Kaçma ihtimali var

• Alkollü olabileceği düşünülüyor

• Yaralanma var / yaralanma şüphesi var

• Araçlardan biri kamu aracı, resmi araç veya özel durum içeriyor

• Yol güvenliği tehlikedeyse

• Şiddet, tehdit, hakaret, zor kullanma riski varsa

Trafik ekibi geldiğinde kaza tespit tutanağı yerine çoğu zaman trafik kazası tespitine ilişkin resmi kayıt/tutanak düzenlenir ve bu belge sigorta ile yargılamada güçlü delildir.

4) “Karşı Taraf Kaçtı” ile “Tutanak Tutmadı” Arasındaki Fark

Bu iki durum aynı değil:

• Tutanak tutmadı ama olay yerinde: Plakayı, sürücüyü, aracı tespit edebiliyorsan delil toplayıp polis çağırabilirsin.

• Kaçtı (hit-and-run): Plaka tespiti, kamera kaydı ve tanık daha da kritik hale gelir. Kaçma davranışı, kusur değerlendirmesinde dolaylı etki yaratabilir; ayrıca olayın niteliğine göre cezai süreç de doğabilir.

Bu nedenle “kaçtı mı, tutanak mı tutmadı?” ayrımını ilk andan netleştirmen gerekir.

5) Sigorta Süreci: Tutanak Yoksa Hasar Dosyası Açılmaz mı?

Sık duyulan yanlış cümle: “Tutanak yoksa sigorta ödeme yapmaz.”
Gerçek hayat: Sigorta şirketleri çoğu zaman tutanak ister; ama tek yol tutanak değildir.

Tutanak yoksa, dosyayı şu delillerle kurarsın:

• Polis/jandarma tespit tutanağı (varsa)

• Fotoğraf/video kayıtları

• Tanık beyanları (iletişim bilgisi)

• Kamera kayıtları (temin edilebilirse)

• Olay yeri krokisi ve konum bilgisi

• Araç hasar ekspertizi

• Servis kayıtları, çekici fişi, acil servis kaydı (yaralanma varsa)

Zorunlu trafik sigortası (karşı tarafın poliçesi), karşı tarafın kusuru oranında senin zararını karşılar.
Kasko varsa, kendi kaskon üzerinden hasarı yaptırıp sonra rücu süreçleri işletmek çoğu olayda süreci hızlandırır.

6) Kusur Nasıl Belirlenir? “İmzalamadı, Demek ki Haklıyım” Yanılgısı

Karşı tarafın imzadan kaçması, tek başına “%100 kusurlu” olduğu anlamına gelmez. Kusur tespiti; kaza yeri, araç konumları, yol şartları, deliller ve gerektiğinde bilirkişi değerlendirmesi ile yapılır.

Ama şu da doğru: İmza kaçınması, delil zayıflatma niyetinin işareti olabilir. Bu nedenle senin delil kaliteni yükseltmen gerekir. Fotoğraf, tanık ve kamera kaydı burada oyunu değiştirir.

7) En Çok Sorulan: “Sonradan Tutanak Tutabilir miyiz?”

Bazen taraflar olay yerinde anlaşamaz, sonra “tamam tutanak tutalım” der. Teorik olarak sonradan tutanak düzenlenebilir; fakat pratikte risklidir:

• Araçlar yer değiştirmiş olur

• Hasar büyümüş/değişmiş olabilir

• Krokide çelişki çıkar

• Sigorta şirketi “geç düzenlendi” diye ekstra inceleme ister

Eğer sonradan tutanak düzenlenecekse:

• Olay yeri fotoğraflarıyla uyumlu olmalı

• Çelişki yaratacak açıklamalardan kaçınılmalı

• Tarih/saat ve konum net olmalı

• Hasar fotoğrafları mutlaka eklenmeli

8) Tutanak Yoksa Hangi Tazminat Kalemlerini İsteyebilirsin?

Karşı taraf kusurluysa ve zarar doğduysa, tutanak olmasa bile talep edilebilecek başlıca kalemler şunlardır:

A) Araç Hasar Bedeli (Onarım/Parça/İşçilik)

Servis faturası, eksper raporu, ödeme dekontlarıyla ispatlanır.

B) Araç Değer Kaybı

Araç onarılsa bile, hasar kaydı nedeniyle piyasa değeri düşebilir. Değer kaybı talebi; aracın yaşı, kilometresi, hasar bölgesi, değişen parça gibi kriterlerle hesaplanır.

C) Araç Mahrumiyet Bedeli (Kullanım Kaybı)

Araç tamirde kaldığı süre boyunca kullanım kaybı, özellikle ticari kullanımda daha da önemlidir. (Takside, kuryelikte, servis taşımacılığında ispat daha kuvvetlidir.)

D) Yaralanma Varsa: Tedavi Gideri, Geçici/kalıcı iş göremezlik, Manevi Tazminat

Yaralanma halinde süreç ayrı bir kulvara girer; raporlar, epikriz, maluliyet oranı, SGK kayıtları gibi belgeler önem kazanır.

9) “Kaza Oldu, Karşı Taraf Tutanak Tutmadı” Durumunda 10 Maddelik Yol Haritası

1. Güvenliği sağla, yaralı varsa 112.

2. Plakayı net çek, sürücüyü tespit et.

3. Geniş + yakın fotoğraf seti oluştur.

4. Tanık bul, iletişim bilgisi al.

5. Kamera kaynaklarını not et (iş yeri, MOBESE, site vb.).

6. Karşı taraf imzadan kaçıyorsa polisi çağır.

7. Sigorta poliçe bilgilerini mümkünse topla (ruhsat/poliçe fotoğrafı).

8. Servise gidiş/çekici belgelerini sakla.

9. Hasar ekspertizi ve servis raporlarını düzenli dosyala.

10. Sigorta başvurusu ve gerekiyorsa hukuki süreç için delilleri derle.

10) Hukuki Dayanak Mantığı: Hangi Kanunlar Çerçevesinde Hak Aranır?

Bu tip uyuşmazlıklarda ana çerçeve genellikle:

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili yönetmelikler (trafik düzeni, sorumluluklar)

• Türk Borçlar Kanunu (haksız fiil sorumluluğu, tazminat)

• Sigortacılık mevzuatı ve poliçe genel şartları (zorunlu trafik sigortası/kasko)

• Uyuşmazlık mahkemeye taşınırsa HMK (ispat, delil, bilirkişi)

Özetle: Tutanak tek başına “hak doğuran” bir şey değil; zarar + kusur + illiyet + ispat zincirini kuran araçlardan biridir. Tutanak yoksa, bu zinciri başka delillerle kurarsın.

11) Sık Sorulan Sorular

Karşı taraf tutanak tutmadı, sigorta yine de öder mi?

Evet, dosya başka delillerle kurulabiliyorsa ödeme mümkün olabilir. Ancak süreç daha detaylı incelemeye girebilir.

Karşı taraf tutanak tutmayı reddediyor, imza zorunlu mu?

Maddi hasarlı kazada anlaşma yoksa imza zorla attırılamaz; bu durumda polis çağırmak en doğru yoldur.

Tutanak olmadan değer kaybı alabilir miyim?

Evet, kusur ve hasar ispatlanabiliyorsa değer kaybı talep edilebilir. Delil kalitesi belirleyicidir.

Kaza sonrası araçları çekmek zorunda kaldım, bu aleyhime olur mu?

Güvenlik ve trafik akışı için araçların çekilmesi bazen zorunludur. Önemli olan, çekmeden önce yeterli fotoğraf/video alınmasıdır.

12) Sonuç: Tutanak Yok Diye Hak Kaybetme—Delili Doğru Kur, Süreci Doğru Yönet

“Kaza yaptın ama karşı taraf tutanak tutmadı” durumu moral bozucu olabilir; fakat doğru adımlarla bu durum yönetilebilir. Unutma: Tutanak bir delildir; tek delil değildir. Fotoğraf, tanık, kamera ve resmi tespit mekanizmalarıyla dosyanı güçlendirdiğinde sigorta sürecinde ve gerekiyorsa yargısal süreçte elin ciddi şekilde kuvvetlenir.