İnternet Yoluyla Dolandırıcılık Suçu ve Mağdurların Hakları

Giriş

İnternet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte dolandırıcılık suçları da klasik yöntemlerin dışına çıkmış, dijital ortama taşınmıştır. Artık dolandırıcılar yalnızca yüz yüze temas kurarak değil; sahte internet siteleri, sosyal medya hesapları, e-posta mesajları, WhatsApp yazışmaları, sahte banka linkleri, kargo bildirimleri, yatırım vaatleri, kripto para platformları, ikinci el satış ilanları ve sahte çağrı merkezleri üzerinden de mağdurları hedef almaktadır.

İnternet yoluyla dolandırıcılık, uygulamada çoğu zaman nitelikli dolandırıcılık suçu kapsamında değerlendirilir. Çünkü Türk Ceza Kanunu’na göre dolandırıcılığın bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi, suçun nitelikli hâllerinden biridir. TCK m.157’de basit dolandırıcılık; hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak failin kendisine veya başkasına yarar sağlaması şeklinde tanımlanmıştır. TCK m.158’de ise dolandırıcılığın belirli yöntemlerle işlenmesi hâlinde daha ağır ceza öngörülmüş; özellikle m.158/1-f bendinde bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması nitelikli hâl sayılmıştır.

İnternet dolandırıcılığı mağdurları açısından en önemli konu, ilk anda doğru adımları atmaktır. Çünkü para transferleri çok kısa sürede farklı hesaplara aktarılabilir, sahte hesaplar kapatılabilir, internet siteleri yayından kaldırılabilir, sosyal medya kullanıcı adları değiştirilebilir ve IP/log kayıtları zaman içinde kaybolabilir. Bu nedenle mağdurun hem bankaya hem de Cumhuriyet Başsavcılığı’na hızlı şekilde başvurması, dijital delilleri eksiksiz koruması ve soruşturmada etkin taleplerde bulunması gerekir.

İnternet Yoluyla Dolandırıcılık Suçu Nedir?

İnternet yoluyla dolandırıcılık, failin dijital araçları kullanarak mağduru hileli davranışlarla aldatması ve bu aldatma sonucunda mağdurun veya üçüncü kişinin malvarlığında zarar doğarken failin kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamasıdır.

Bu suçta üç temel unsur vardır: hileli davranış, mağdurun aldatılması ve haksız menfaat. Failin yalnızca yalan söylemesi her zaman dolandırıcılık için yeterli olmayabilir. Hilenin mağduru kandırmaya elverişli, belli bir yoğunluğa ulaşmış ve mağdurun iradesini sakatlayacak nitelikte olması gerekir. İnternet ortamında bu hile çoğu zaman sahte site, sahte kimlik, sahte kurumsal görünüm, manipüle edilmiş ödeme ekranı, sahte dekont, güven veren sosyal medya profili veya gerçek kurumları taklit eden mesajlar aracılığıyla yapılır.

Örneğin mağdura gerçek bankadan gelmiş gibi SMS gönderilmesi, sahte kargo takip linkiyle kart bilgilerinin alınması, ikinci el araç veya telefon satışı bahanesiyle kapora istenmesi, sahte kripto yatırım platformuna para yatırılması, sosyal medya üzerinden yüksek kazanç vaadiyle para talep edilmesi, sahte e-ticaret sitesinde ürün satılmış gibi ödeme alınması internet yoluyla dolandırıcılık kapsamında değerlendirilebilir.

Burada önemli olan, internetin sadece iletişim aracı olarak mı kullanıldığı, yoksa bilişim sistemlerinin suçun işlenmesinde esaslı araç hâline mi geldiğidir. Uygulamada birçok internet dolandırıcılığı dosyasında TCK m.158/1-f gündeme gelir. Çünkü ilan sitesi, sahte ödeme sayfası, banka uygulaması, sosyal medya platformu, mobil bankacılık, e-ticaret altyapısı veya dijital ödeme sistemi suçun işlenmesinde araç olarak kullanılmaktadır.

TCK m.157 ve TCK m.158 Kapsamında Hukuki Değerlendirme

Dolandırıcılık suçunun temel hâli TCK m.157’de düzenlenmiştir. Bu maddeye göre hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişi cezalandırılır. Basit dolandırıcılıkta ceza bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.

Ancak internet yoluyla işlenen birçok olay, basit dolandırıcılık değil, nitelikli dolandırıcılık olarak değerlendirilir. TCK m.158/1-f’ye göre dolandırıcılığın bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi nitelikli hâldir. Bu durumda ceza daha ağırdır. TCK m.158’de yer alan bazı nitelikli hâller bakımından hapis cezasının alt sınırının dört yıldan, adli para cezasının ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamayacağı kabul edilmektedir.

İnternet yoluyla dolandırıcılıkta TCK m.158/1-f’nin uygulanmasının temel nedeni, bilişim sistemlerinin geniş kitlelere ulaşma, kimliği gizleme, sahte güven ortamı yaratma ve mağduru uzaktan kandırma kolaylığı sağlamasıdır. Fail, gerçek kimliğini saklayabilir; mağdurla hiç yüz yüze gelmeden para alabilir; sahte banka, sahte kargo, sahte e-devlet, sahte pazar yeri veya sahte yatırım platformu görüntüsü oluşturabilir.

Yargıtay uygulamasında da ilan siteleri üzerinden araç satışı veya kapora alma gibi olaylarda bilişim sistemleri ve banka/kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçunun gündeme geldiği görülmektedir. Örneğin Yargıtay 15. Ceza Dairesi’nin bir kararında, internet ilanı üzerinden araç satışı bahanesiyle kapora alınması olayı TCK m.158/1-f kapsamında değerlendirilmiştir.

İnternet Dolandırıcılığının En Yaygın Türleri

İnternet dolandırıcılığı çok farklı yöntemlerle işlenebilir. Günümüzde en sık karşılaşılan yöntemlerden biri sahte banka veya kargo linki dolandırıcılığıdır. Mağdura SMS, e-posta veya WhatsApp mesajı gönderilir. Mesajda “kargonuz beklemede”, “hesabınız bloke oldu”, “kartınızdan şüpheli işlem yapıldı”, “ödemenizi tamamlayın” gibi ifadeler yer alır. Mağdur linke tıkladığında sahte bir siteye yönlendirilir ve kart bilgilerini, internet bankacılığı şifresini veya 3D Secure kodunu girer.

Bir diğer yaygın yöntem sahte e-ticaret sitesi dolandırıcılığıdır. Gerçek markalara benzeyen domain adları kullanılır. Ürünler piyasa değerinin çok altında gösterilir. Mağdur ödeme yapar; ancak ürün gönderilmez veya sahte ürün gönderilir. Bu durumda hileli davranışın yoğunluğu, sitenin kurulma amacı, aynı yöntemle başka mağdurların bulunup bulunmadığı ve para akışı birlikte değerlendirilir.

Sosyal medya dolandırıcılığı da oldukça yaygındır. Instagram veya Facebook üzerinden ürün satışı yapılacağı söylenir, kapora veya tam ödeme alınır, ardından hesap kapatılır. Bazı olaylarda ele geçirilmiş gerçek hesaplar kullanılır. Mağdur, hesabın tanıdığı kişiye ait olduğunu düşünerek para gönderir. Bu durumda bilişim sistemine girme, dolandırıcılık ve kişisel verilere karşı suçlar birlikte gündeme gelebilir.

Kripto para ve yatırım dolandırıcılığı ise son yıllarda ciddi mağduriyet doğuran bir alandır. Fail, mağdura yüksek kazanç, arbitraj, yapay zekâ destekli yatırım, forex, kripto borsa, token satışı veya özel fon vaadinde bulunur. İlk aşamada küçük kazançlar gösterilerek güven sağlanır. Daha sonra mağdurdan daha yüksek meblağlar yatırması istenir. Çekim yapmak istediğinde ise “vergi”, “komisyon”, “blokaj kaldırma ücreti” veya “hesap doğrulama bedeli” adı altında yeniden para talep edilir.

İkinci el ilan ve kapora dolandırıcılığı da sık görülür. Araç, telefon, bilgisayar, ev eşyası, kiralık ev veya tatil rezervasyonu için sahte ilan açılır. Mağdurdan kapora istenir. Para gönderildikten sonra ilan kaldırılır ve fail ortadan kaybolur. Bu dosyalarda IBAN sahibi, ilanın açıldığı IP, telefon numarası, ilan platformu kayıtları ve paranın aktarıldığı sonraki hesaplar önem taşır.

Dolandırıcılık mı, Hırsızlık mı, Kart Suçu mu?

İnternet üzerinden gerçekleşen her para kaybı doğrudan dolandırıcılık olarak nitelendirilmez. Olayın oluş şekline göre farklı suç tipleri gündeme gelebilir.

Eğer mağdur hileli davranışlarla kandırılmış ve kendi iradesiyle para göndermişse, çoğunlukla dolandırıcılık suçu tartışılır. Örneğin sahte ilan görüp kapora gönderen, sahte yatırım platformuna para yatıran veya sahte banka görevlisine inanarak havale yapan kişi bakımından dolandırıcılık ihtimali güçlüdür.

Buna karşılık mağdurun hesabına izinsiz girilerek para transferi yapılmışsa, bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle hırsızlık, bilişim sistemine girme veya sistemi bozma gibi suçlar gündeme gelebilir. Burada mağdurun iradesiyle para göndermesi değil, mağdurun hesabına rızası dışında müdahale edilmesi söz konusudur.

Başkasına ait banka veya kredi kartı bilgilerinin kullanılması hâlinde ise TCK m.245 önem kazanır. TCK m.245’e göre başkasına ait banka veya kredi kartını ele geçiren veya elinde bulunduran kişinin, kart sahibinin rızası olmadan bunu kullanarak kendisine veya başkasına yarar sağlaması üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

Bu nedenle olayın doğru nitelendirilmesi çok önemlidir. Şikâyet dilekçesinde sadece “dolandırıldım” denilmesi yeterli olmayabilir. Olayda kart bilgilerinin kullanılıp kullanılmadığı, hesaba izinsiz giriş olup olmadığı, mağdurun kendi iradesiyle para gönderip göndermediği, sahte link veya sosyal mühendislik bulunup bulunmadığı ayrı ayrı açıklanmalıdır.

Mağdurun İlk Anda Yapması Gerekenler

İnternet dolandırıcılığı mağduru olan kişi ilk olarak bankasıyla iletişime geçmelidir. Para havalesi, EFT, FAST, kredi kartı harcaması veya sanal kart işlemi yapılmışsa işlem itirazı oluşturulmalı, kartlar kapatılmalı, şüpheli işlem bildirimi yapılmalı ve mümkünse alıcı hesaba bloke konulması talep edilmelidir. İşlem henüz karşı hesaba geçmemişse veya hesapta bakiye bulunuyorsa hızlı başvuru mağdur açısından hayati önem taşır.

İkinci olarak deliller korunmalıdır. WhatsApp yazışmaları, SMS mesajları, arama kayıtları, sosyal medya hesap bağlantıları, kullanıcı adları, ilan URL’leri, sahte site adresleri, banka dekontları, gönderilen IBAN, kripto cüzdan adresi, e-posta başlık bilgileri, ödeme ekranı görüntüleri ve işlem tarihleri saklanmalıdır. Failin hesabı kapatması veya içeriği silmesi ihtimaline karşı ekran görüntüsü yanında ekran kaydı almak da faydalıdır.

Üçüncü olarak Cumhuriyet Başsavcılığı’na ayrıntılı suç duyurusu yapılmalıdır. Suç duyurusunda olay kronolojik şekilde anlatılmalı; failin kullandığı hesaplar, telefon numaraları, IBAN bilgileri, e-posta adresleri, platform adları, URL kayıtları ve ödeme hareketleri açıkça gösterilmelidir. Savcılıktan yalnızca failin cezalandırılması değil, aynı zamanda paranın aktarıldığı hesaplara bloke konulması, bankalardan hesap hareketlerinin istenmesi, platformlardan IP/log kayıtlarının talep edilmesi ve GSM operatörlerinden hat bilgilerinin araştırılması istenmelidir.

Bankaya Başvuru ve Paranın Geri Alınması

İnternet dolandırıcılığı dosyalarında mağdurun en çok merak ettiği konu, parasını geri alıp alamayacağıdır. Bu sorunun cevabı olayın niteliğine, işlemin türüne, bankanın güvenlik yükümlülüklerine, mağdurun davranışına, işlemin ne kadar hızlı fark edildiğine ve paranın hâlen takip edilebilir olup olmadığına göre değişir.

Kredi kartı harcamalarında harcama itirazı süreci işletilebilir. Banka, işlemin kart sahibi tarafından onaylanıp onaylanmadığını, 3D Secure kullanılıp kullanılmadığını, işlem yapılan işyerinin niteliğini ve dolandırıcılık iddiasını değerlendirir. Ancak 3D Secure kodunun girilmiş olması her zaman bankanın tamamen sorumsuz olduğu anlamına gelmez. Özellikle sahte site, yanıltıcı ekran, olağan dışı işlem, güvenlik açıkları veya bankanın fraud önleme yükümlülükleri somut olayda ayrıca incelenebilir.

Havale, EFT veya FAST işlemlerinde ise para doğrudan alıcı hesaba geçebileceği için hızlı hareket etmek gerekir. Bankadan alıcı hesaba bloke konulması talep edilmeli, karşı bankaya bildirim yapılmalı, savcılığa başvurularak hesap hareketlerinin incelenmesi ve paranın aktarıldığı tüm hesapların belirlenmesi istenmelidir. Çünkü dolandırıcılar parayı genellikle ilk hesaptan hızla başka hesaplara aktarır.

Bankanın sorumluluğu ayrıca özel hukuk bakımından değerlendirilebilir. Mobil bankacılık güvenliği, güçlü kimlik doğrulama, olağan dışı işlem kontrolü, müşteri uyarısı, bloke mekanizması, işlem limiti ve güvenlik tedbirleri gibi hususlar somut dosyada incelenmelidir. Bankanın kusuru varsa mağdurun tazminat veya alacak talebi gündeme gelebilir. Ancak bu değerlendirme her dosyada teknik ve hukuki inceleme gerektirir.

Savcılık Soruşturmasında Hangi Talepler İstenmelidir?

İnternet dolandırıcılığı dosyalarında suç duyurusu dilekçesinin güçlü hazırlanması gerekir. Savcılık makamından somut araştırma talepleri istenmelidir. Aksi hâlde soruşturma yalnızca IBAN sahibinin ifadesinin alınmasıyla sınırlı kalabilir.

Dilekçede şu talepler yer almalıdır: alıcı banka hesabına bloke konulması, paranın aktarıldığı tüm hesapların tespiti, hesap sahiplerinin kimlik ve adres bilgilerinin istenmesi, para çekilmişse ATM kamera kayıtlarının araştırılması, mobil bankacılık giriş IP kayıtlarının istenmesi, GSM operatörlerinden kullanılan telefon numaralarının abonelik bilgilerinin sorulması, sahte internet sitesinin domain ve hosting kayıtlarının araştırılması, sosyal medya platformlarından hesap oluşturma ve giriş kayıtlarının talep edilmesi, ödeme kuruluşlarından işlem detaylarının istenmesi, kripto para transferi varsa cüzdan adreslerinin ve platform kayıtlarının araştırılması.

Dijital cihaz incelemesi gerekiyorsa CMK m.134 kapsamında bilgisayar, program ve kütüklerde arama, kopyalama ve elkoyma tedbirleri gündeme gelebilir. CMK m.134, bilgisayar ve dijital kayıtlar üzerinde arama yapılması, kayıtların kopyalanması ve çözülerek metin hâline getirilmesi bakımından özel usul kuralları içermektedir.

Dijital Deliller Nasıl Toplanmalıdır?

İnternet dolandırıcılığı dosyalarında delilin niteliği çok önemlidir. Yalnızca ekran görüntüsü almak çoğu zaman yeterli olmayabilir. Ekran görüntülerinin tarih, saat, URL, kullanıcı adı ve işlem bağlamını gösterecek şekilde alınması gerekir.

Sahte internet sitesi varsa domain adı, tam URL, ödeme sayfası, site içeriği, iletişim bilgileri ve yönlendirme bağlantıları kaydedilmelidir. Sosyal medya üzerinden iletişim kurulmuşsa profil bağlantısı, kullanıcı adı, profil fotoğrafı, yazışmalar, gönderilen hesap bilgileri ve hesabın oluşturduğu güven ilişkisi gösterilmelidir. WhatsApp yazışmalarında telefon numarası, mesaj tarihleri ve konuşmanın tamamı korunmalıdır.

E-posta yoluyla dolandırıcılıkta sadece e-posta içeriği değil, e-posta başlık bilgileri de önemlidir. Bu bilgiler gönderici sunucular, IP izleri ve teknik yönlendirmeler hakkında veri sağlayabilir. Kripto para dolandırıcılığında transfer hash bilgileri, cüzdan adresleri, borsa hesapları, ödeme kanıtları ve platform yazışmaları saklanmalıdır.

Delil toplarken hukuka aykırı yöntemlere başvurulmamalıdır. Mağdur kendi hesabında, kendi cihazında ve kendisine gönderilen mesajlarda bulunan delilleri kullanabilir. Ancak failin hesabına izinsiz girmek, şifre kırmak, üçüncü kişinin telefonunu gizlice incelemek veya hukuka aykırı kayıt almak, ayrıca cezai ve usuli sorunlara yol açabilir.

Kişisel Verilerin Ele Geçirilmesi ve KVKK Boyutu

İnternet dolandırıcılığı olaylarında çoğu zaman mağdurun kişisel verileri de ele geçirilir. T.C. kimlik numarası, telefon numarası, e-posta adresi, kart bilgileri, adres, kimlik fotoğrafı, banka bilgileri, IP adresi ve kullanıcı bilgileri dolandırıcıların eline geçebilir. Bu durumda TCK’daki kişisel verilere karşı suçlar yanında KVKK boyutu da gündeme gelebilir.

Eğer dolandırıcılık bir şirketin, e-ticaret platformunun, ödeme kuruluşunun veya başka bir veri sorumlusunun veri güvenliği zafiyeti sonucunda meydana gelmişse, veri ihlali bildirimi ve veri güvenliği yükümlülükleri ayrıca değerlendirilmelidir. Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 2019/10 sayılı kararına göre veri sorumlularının ihlali öğrendiği tarihten itibaren gecikmeksizin ve en geç 72 saat içinde Kurula bildirim yapması gerektiği kabul edilmektedir.

Bu nedenle internet dolandırıcılığı yalnızca ceza hukuku meselesi olmayabilir. Olayda kişisel veri ihlali, veri güvenliği eksikliği, aydınlatma yükümlülüğünün ihlali veya veri sorumlusunun gerekli teknik-idari tedbirleri almaması söz konusuysa, mağdurun KVKK ve özel hukuk yollarını da değerlendirmesi mümkündür.

Mağdurun Tazminat Hakları

İnternet dolandırıcılığı mağduru, ceza soruşturmasının yanında zararının giderilmesini de talep edebilir. Ceza dosyasında failin tespiti ve mahkûmiyeti, mağdurun alacağını doğrudan tahsil ettiği anlamına gelmez. Mağdurun parasının iadesi için ayrıca hukuk davası, tazminat davası, sebepsiz zenginleşme, haksız fiil veya ilgili bankaya/ödeme kuruluşuna karşı sorumluluk davası gündeme gelebilir.

Failin banka hesabına para geçmişse ve fail tespit edilmişse, mağdur maddi zararının tahsilini talep edebilir. Eğer banka hesabı yalnızca “para toplama hesabı” olarak kullanılmış ve hesap sahibi üçüncü kişilere hesap kullandırmışsa, bu kişinin hukuki ve cezai sorumluluğu ayrıca değerlendirilir. Uygulamada bazı kişiler “ben sadece hesabımı kullandırdım” savunması yapmaktadır; ancak hesabın dolandırıcılıkta kullanılması, para akışının bilinmesi veya bilinmesi gerekmesi, somut dosyada sorumluluk doğurabilir.

Manevi tazminat ise her internet dolandırıcılığı dosyasında otomatik olarak gündeme gelmez. Ancak mağdurun kişilik hakları hedef alınmışsa, özel görüntüleri kullanılmışsa, şantajla dolandırılmışsa, itibarı zedelenmişse veya psikolojik bütünlüğü ağır şekilde etkilenmişse manevi tazminat talebi de değerlendirilebilir.

Şikâyet Süresi, Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme

Dolandırıcılık suçu, kural olarak şikâyete bağlı suçlardan değildir. Bu nedenle mağdurun altı aylık şikâyet süresine tabi olduğu söylenemez. Ancak bu durum mağdurun beklemesi gerektiği anlamına gelmez. İnternet dolandırıcılığı dosyalarında zaman kaybı, delillerin kaybolmasına ve paranın izinin sürülememesine neden olabilir.

Basit dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık bakımından görevli mahkeme farklılaşabilir. Basit dolandırıcılıkta görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi iken, nitelikli dolandırıcılık suçlarında görev çoğu kez Ağır Ceza Mahkemesi’ne aittir. İnternet üzerinden, bilişim sistemleri veya banka/kredi kurumları araç olarak kullanılarak işlenen dolandırıcılıklar çoğunlukla TCK m.158 kapsamında değerlendirilir ve ağır ceza yargılamasını gündeme getirir.

Zamanaşımı süresi ise suçun hukuki nitelendirmesine, ceza miktarına, kesen/durduran nedenlere ve somut dosyanın özelliklerine göre değişir. Bu nedenle internet dolandırıcılığı mağdurunun “nasıl olsa süre var” düşüncesiyle beklemesi doğru değildir. Özellikle banka kayıtları, IP kayıtları, kamera kayıtları ve platform verileri bakımından hızlı başvuru önemlidir.

Şüpheli veya Sanık Açısından Savunma

İnternet dolandırıcılığı dosyalarında savunma da teknik ve hukuki inceleme gerektirir. Her hesabına para gelen kişi otomatik olarak dolandırıcı kabul edilemez; ancak hesabın nasıl kullanıldığı, para giriş-çıkışları, hesap sahibinin faille ilişkisi, paranın çekilme zamanı, ATM görüntüleri, dijital iletişim kayıtları ve kast unsuru dikkatle incelenir.

Sanık müdafii açısından şu sorular önemlidir: Hileli davranış kim tarafından gerçekleştirilmiştir? Mağdur gerçekten sanık tarafından mı kandırılmıştır? Para sanığın hesabına neden gelmiştir? Sanık hesabını üçüncü kişilere kullandırmış mıdır? Hesap sahibi paranın suçtan geldiğini biliyor mudur? IP ve telefon kayıtları sanıkla uyumlu mudur? Sosyal medya hesabı sanığa mı aittir? Deliller hukuka uygun şekilde elde edilmiş midir?

Bazı dosyalarda hukuki uyuşmazlık ile dolandırıcılık birbirine karıştırılabilir. Örneğin taraflar arasında gerçek bir ticari ilişki, borç ilişkisi veya sözleşmesel ihtilaf varsa, her ödeme uyuşmazlığı otomatik olarak dolandırıcılık suçu oluşturmaz. Dolandırıcılık için başlangıçtan itibaren hileli kast, aldatma ve haksız menfaat sağlama iradesi aranır. Bu nedenle ceza hukukunda “her borcun ödenmemesi dolandırıcılık değildir” ilkesi önemlidir.

İnternet Dolandırıcılığında Avukatın Rolü

İnternet dolandırıcılığı dosyalarında avukatın rolü yalnızca suç duyurusu dilekçesi yazmak değildir. Sürecin ilk anından itibaren delillerin korunması, banka başvurularının yapılması, savcılık taleplerinin somutlaştırılması, hesaplara bloke konulması, para akışının takip edilmesi, platformlardan kayıt istenmesi ve gerektiğinde hukuk davası açılması gerekir.

Mağdur vekili, olayın TCK m.157 mi yoksa TCK m.158 kapsamında mı değerlendirilmesi gerektiğini belirlemeli; ayrıca TCK m.245, TCK m.243, TCK m.244, TCK m.136 ve diğer suç ihtimallerini de göz önünde bulundurmalıdır. Özellikle sahte link, kart bilgisi kullanımı, hesaba izinsiz giriş veya kişisel verilerin ele geçirilmesi olaylarında tek suç tipiyle sınırlı kalmak eksik değerlendirmeye neden olabilir.

Şüpheli veya sanık müdafii ise hile unsurunu, kastı, fail bağlantısını, dijital delillerin güvenilirliğini, IP kayıtlarının yeterliliğini, banka hesabının kullanım biçimini ve olayın ceza hukuku değil özel hukuk uyuşmazlığı olup olmadığını dikkatle incelemelidir.

Sonuç

İnternet yoluyla dolandırıcılık suçu, dijital çağın en yaygın ve en ağır mağduriyet doğuran suçlarından biridir. Sahte banka linkleri, sahte e-ticaret siteleri, sosyal medya satış hesapları, kripto yatırım vaatleri, ikinci el ilanlar, sahte kargo bildirimleri ve ele geçirilmiş hesaplar üzerinden her gün çok sayıda kişi dolandırıcılık riskiyle karşılaşmaktadır.

Türk Ceza Kanunu bakımından internet yoluyla dolandırıcılık çoğu zaman TCK m.158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılık olarak değerlendirilir. Bunun yanında olayın niteliğine göre banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, bilişim sistemine girme, sistemi bozma, kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi, şantaj veya tehdit suçları da gündeme gelebilir.

Mağdur açısından en önemli husus hızlı hareket etmektir. Bankaya derhal başvurulmalı, işlem itirazı yapılmalı, kartlar kapatılmalı, alıcı hesaba bloke talep edilmeli, tüm dijital deliller korunmalı ve Cumhuriyet Başsavcılığı’na ayrıntılı suç duyurusunda bulunulmalıdır. Suç duyurusunda IBAN, telefon numarası, sosyal medya hesabı, URL, dekont, yazışma, IP/log kayıtları ve para akışına ilişkin tüm araştırmalar açıkça talep edilmelidir.

Sonuç olarak internet dolandırıcılığı, yalnızca “paramı gönderdim, karşı taraf ürünü göndermedi” şeklinde basit bir uyuşmazlık olarak görülmemelidir. Bu dosyalar ceza hukuku, bilişim hukuku, bankacılık hukuku, kişisel verilerin korunması ve tazminat hukuku boyutlarıyla birlikte ele alınmalıdır. Doğru ve hızlı yürütülen bir süreç, hem failin tespiti hem zararın giderilmesi hem de mağdurun hak kaybına uğramaması açısından belirleyici öneme sahiptir.