INFLUENCER SÖZLEŞMESİ NASIL HAZIRLANIR? INFLUENCER VE MARKANIN HAKLARI NELERDİR?

Influencer pazarlaması, sosyal medya hesabında yalnızca bir ürünün gösterilmesinden ibaret değildir. Influencer’ın takipçileri üzerindeki güveni, kişisel itibarı, görüntüsü, sesi, içerik üretme yeteneği ve erişim gücü; marka tarafından ticari amaçlarla kullanılmaktadır. Buna karşılık marka da influencer’a ürün, hizmet, ücret, komisyon veya başka bir menfaat sağlayarak belirli bir reklam sonucunun elde edilmesini beklemektedir.

Bu nedenle influencer ile marka arasındaki hukuki ilişkinin yalnızca mesajlaşma üzerinden yürütülmesi, “bir video karşılığında şu kadar ücret” biçiminde kurulması veya ajans tarafından gönderilen standart sözleşmenin incelenmeden imzalanması ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir.

Sağlıklı bir influencer sözleşmesinde yalnızca paylaşım sayısı ve ücret değil;

• İçeriğin kapsamı,
• İçeriğin kim tarafından hazırlanacağı,
• Markanın içerik üzerinde ne kadar değişiklik isteyebileceği,
• Reklam açıklamasının nasıl yapılacağı,
• Influencer’ın görüntüsünün ne kadar süre kullanılacağı,
• İçeriğin reklam kampanyalarında yeniden kullanılıp kullanılamayacağı,
• Rakip markalarla çalışma yasağı,
• Paylaşımın kaldırılabileceği hâller,
• Sözleşmenin feshi,
• İdari para cezalarından kimin sorumlu olacağı,
• Yapay zekâ ile görüntü ve ses kullanımının sınırları

ayrıntılı biçimde düzenlenmelidir.

Influencer Sözleşmesinin Hukuki Niteliği

Türk hukukunda “influencer sözleşmesi” adı altında bütün unsurları tek bir kanun maddesinde düzenlenmiş bağımsız bir sözleşme türü bulunmamaktadır.

Influencer sözleşmeleri çoğunlukla;

• Reklam ve tanıtım hizmeti,
• İçerik üretimi,
• Eser meydana getirme,
• Fikrî hakların kullanılması,
• İsim, görüntü ve ses kullanımına izin verilmesi,
• Markaya ait ürünlerin tanıtılması,
• Belirli süreyle rekabet etmeme

unsurlarını birlikte içerir.

Bu nedenle sözleşme, somut olayın özelliklerine göre eser, vekâlet, hizmet, lisans ve reklam sözleşmelerine ait unsurları bir araya getiren karma veya kendine özgü bir sözleşme niteliği taşıyabilir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 26. maddesi uyarınca taraflar, sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içerisinde serbestçe belirleyebilir. Ancak TBK’nin 27. maddesi gereğince emredici hükümlere, ahlaka, kamu düzenine veya kişilik haklarına aykırı hükümler kesin hükümsüzdür. Bu nedenle tarafların sözleşmeye yazdığı her hüküm geçerli kabul edilemez.

Örneğin influencer’ın bütün kişilik haklarını süresiz olarak markaya devrettiğini, markanın influencer’ın görüntüsünü istediği her içerikte sınırsız kullanabileceğini veya influencer’ın hukuka aykırı reklam metnini yayımlamak zorunda olduğunu belirten hükümler sözleşme özgürlüğü kapsamında sınırsız koruma görmez.

Standart Marka Sözleşmeleri İncelenmeden İmzalanmamalıdır

Büyük markalar ve reklam ajansları, çoğunlukla önceden hazırlanmış standart influencer sözleşmeleri kullanmaktadır. Influencer’ın bu sözleşmenin içeriğini gerçekten müzakere etme imkânı bulunmuyorsa hükümler Türk Borçlar Kanunu’ndaki genel işlem koşulları denetimine tabi olabilir.

TBK’nin 20 ila 25. maddeleri uyarınca karşı tarafa açıkça bildirilmeyen, içeriğini öğrenme imkânı sağlanmayan veya sözleşmenin niteliğine yabancı hükümler yazılmamış sayılabilir. Açık olmayan hükümler sözleşmeyi hazırlayan tarafın aleyhine yorumlanır. Ayrıca sözleşmeyi hazırlayan tarafa tek taraflı biçimde karşı tarafın aleyhine değişiklik yapma yetkisi veren kayıtlar da yazılmamış sayılabilir.

Bu nedenle markanın hazırladığı sözleşmede şu tür hükümlere özellikle dikkat edilmelidir:

• Markanın paylaşım sayısını tek taraflı artırabilmesi,
• Ücreti tek taraflı düşürebilmesi,
• Süresiz ve ücretsiz kullanım hakkı elde etmesi,
• Sebep göstermeden kampanyayı iptal edebilmesi,
• Influencer’a sınırsız cezai şart yüklenmesi,
• Markanın hiçbir koşulda sorumlu tutulamayacağının belirtilmesi,
• Influencer’ın bütün sektörlerde uzun süre çalışmasının yasaklanması,
• Markanın sözleşme hükümlerini tek taraflı değiştirebilmesi.

Influencer’ın “sözleşmenin bütün hükümlerini okuyup müzakere ederek kabul ettim” şeklindeki standart bir kaydı imzalaması, hükümleri kendiliğinden bireysel olarak müzakere edilmiş hâle getirmez.

Sözleşmenin Tarafları Doğru Belirlenmelidir

Influencer sözleşmesinin ilk aşamasında tarafların kim olduğu açıkça belirlenmelidir.

Markanın reklam kampanyası bir ajans tarafından yürütülüyorsa sözleşmeyi imzalayan ajansın yalnızca aracı mı olduğu, yoksa ücret ödeme borcunu da üstlenip üstlenmediği açıklanmalıdır. Aksi hâlde influencer, paylaşımı yaptıktan sonra markanın “ödemeyi ajans yapacaktı”, ajansın ise “asıl borçlu markadır” savunmasıyla karşılaşabilir.

Sözleşmede en azından şu bilgiler bulunmalıdır:

• Markanın tam ticaret unvanı,
• MERSİS ve vergi numarası,
• Tebligat ve KEP adresi,
• Ajansın hukuki sıfatı,
• Influencer’ın sözleşmeyi şahsen mi yoksa şirketi üzerinden mi yaptığı,
• Menajerin temsil yetkisinin bulunup bulunmadığı,
• Ücret ödeme yükümlüsünün marka mı yoksa ajans mı olduğu.

Ajansın yalnızca marka adına hareket ettiği durumlarda, markanın da sözleşmeye taraf olması veya ajansın ödeme ve diğer yükümlülüklerden müteselsilen sorumlu olduğunun düzenlenmesi influencer bakımından daha güvenli olacaktır.

Kampanyanın Konusu ve İçerik Teslimleri Ayrıntılı Yazılmalıdır

“Influencer markanın tanıtımını yapacaktır” şeklindeki genel bir hüküm yeterli değildir.

Sözleşmede her bir içerik teslimi açıkça belirlenmelidir:

• Kaç Instagram gönderisi yayımlanacağı,
• Kaç hikâye paylaşılacağı,
• Hikâyelerin kaç saniye olacağı,
• Reels veya TikTok videosunun asgari ve azami süresi,
• YouTube videosunda markanın kaç dakika gösterileceği,
• Canlı yayın yapılıp yapılmayacağı,
• Ürünün içerikte nasıl konumlandırılacağı,
• Marka hesabının etiketlenip etiketlenmeyeceği,
• Bağlantı, indirim kodu veya kampanya kodu kullanılıp kullanılmayacağı,
• İçeriğin hangi tarih ve saatte yayımlanacağı,
• Paylaşımın ne kadar süreyle hesabın üzerinde tutulacağı,
• Sabit gönderi veya profil bağlantısı yükümlülüğü bulunup bulunmadığı.

Paylaşımın yalnızca yapılması mı, yoksa belirli bir görüntülenme veya satış sonucunun elde edilmesi mi gerektiği de açıkça yazılmalıdır.

Influencer, kural olarak takipçilerin davranışını bütünüyle kontrol edemez. Bu nedenle ücretin tamamının belirli bir satış, görüntülenme veya dönüşüm sayısına bağlanması influencer açısından önemli bir risk oluşturur. Performans hedefi kararlaştırılacaksa bunun garanti edilen sonuç mu, hedef mi yoksa yalnızca raporlama ölçütü mü olduğu ayrılmalıdır.

İçerik Üretim Süreci ve Revizyon Hakkı

Markanın içeriği yayımlanmadan önce incelemek istemesi ticari açıdan anlaşılabilir bir taleptir. Ancak markaya sınırsız revizyon yetkisi verilmesi, influencer’ı sürekli ve ücretsiz içerik üretmek zorunda bırakabilir.

Sözleşmede şu hususlar düzenlenmelidir:

• Markanın ilk briefi ne zaman vereceği,
• Briefte zorunlu ifadeler ile tavsiye niteliğindeki ifadelerin ayrımı,
• Influencer’ın taslağı hangi tarihte sunacağı,
• Markanın kaç iş günü içinde cevap vereceği,
• Belirli sürede cevap verilmezse içeriğin onaylanmış sayılıp sayılmayacağı,
• Ücrete kaç revizyon turunun dâhil olduğu,
• Ek revizyonların ayrıca ücretlendirilip ücretlendirilmeyeceği,
• Baştan yeni çekim gerektiren değişikliklerin bedeli,
• Markanın ürün veya kampanya bilgisini sonradan değiştirmesinin sonuçları.

Uygulamada bir veya iki makul revizyon turunun ana ücrete dâhil edilmesi; kampanya briefinin sonradan değiştirilmesi, yeni çekim yapılması veya onaylanmış içeriğin yeniden hazırlanması hâlinde ek ücret ödenmesi dengeli bir çözüm olabilir.

Influencer’ın Editoryal ve Yaratıcı Özgürlüğü

Influencer’ın en önemli ekonomik değerlerinden biri, takipçileriyle kurduğu güven ilişkisidir. Markanın influencer’a kelimesi kelimesine metin vermesi veya gerçekte inanmadığı ifadeleri kullanmasını istemesi bu güveni zedeleyebilir.

Sözleşmede influencer’ın;

• Kendi anlatım dilini kullanabileceği,
• Gerçeğe aykırı bir beyanda bulunmaya zorlanamayacağı,
• Deneyimlemediği ürünü deneyimlemiş gibi sunmayacağı,
• Kişisel kanaatine aykırı kesin sonuç vaatleri vermeyeceği,
• Hukuka veya platform kurallarına aykırı talimatı reddedebileceği

düzenlenmelidir.

Ticaret Bakanlığının influencer reklamlarına ilişkin Kılavuzu’na göre influencer, deneyimlemediği bir mal veya hizmeti onaylamış ya da deneyimlemiş izlenimi yaratacak şekilde tanıtamaz. İspatlanamayan bilimsel sonuçlar ve mevzuata aykırı sağlık beyanları da kullanılamaz.

Bu nedenle marka, influencer’a ürün hakkında kesin sağlık, zayıflama, tedavi, kazanç veya performans vaadi içeren bir metin veriyorsa influencer’ın “marka böyle istedi” savunmasına güvenmemesi gerekir.

Reklam Etiketi ve Mevzuata Uyum

Influencer sözleşmesinde reklam açıklamasının nasıl yapılacağı açıkça düzenlenmelidir.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve reklam mevzuatı uyarınca reklamların açık, anlaşılır ve diğer içeriklerden ayırt edilebilir olması; örtülü reklam yapılmaması gerekir. Ticaret Bakanlığının Kılavuzu, maddi kazanç yanında ücretsiz veya indirimli ürün ve hizmet sağlanmasını da açıklanması gereken bir ticari menfaat olarak kabul etmektedir.

1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek değişiklik sonrasında influencer’ın herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da etkinlik katılımı yoluyla menfaat elde ettiği paylaşımlarda reklam niteliğini açıkça gösterecek şekilde “reklam” veya “tanıtım” ibaresi kullanması zorunlu olacaktır.

Sözleşmede;

• Kullanılacak reklam açıklaması,
• Açıklamanın ekrandaki konumu,
• Hikâyelerin her birinde tekrarlanıp tekrarlanmayacağı,
• Video içinde görsel veya sözlü açıklama yapılıp yapılmayacağı,
• Platformun “ücretli ortaklık” aracının kullanılması,
• Etiketin eklenmesinden kimin sorumlu olduğu,
• Mevzuata aykırılık fark edilirse içeriğin ne kadar sürede düzeltileceği

belirtilmelidir.

Ancak sözleşmeyle reklam etiketi ekleme görevinin yalnızca influencer’a bırakılması, markanın reklam mevzuatından doğan sorumluluğunu kamu makamları karşısında kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Ücret Nasıl Düzenlenmelidir?

Influencer sözleşmesinde ücretin “net” veya “brüt” olduğu açıkça yazılmalıdır.

Aşağıdaki hususların tamamı belirlenmelidir:

• Toplam kampanya bedeli,
• KDV ve diğer vergilerin bedele dâhil olup olmadığı,
• Stopaj yapılacaksa oranı ve dayanağı,
• Fatura veya gider pusulası düzeni,
• Avans miktarı,
• Kalan ödemenin vadesi,
• Yurt dışı ödemelerde banka masrafları,
• Döviz cinsi ve kur tarihi,
• Geç ödemede uygulanacak faiz,
• Komisyon veya satış ortaklığı ödemelerinin hesaplanması,
• Barter ürününün parasal değeri.

Ödemenin yalnızca “markanın kampanyayı başarılı bulması” gibi soyut bir koşula bağlanması influencer açısından sakıncalıdır. Başarı kriterleri objektif ve ölçülebilir biçimde belirlenmelidir.

Influencer’ın çekim, kurgu, stüdyo, makyaj, ulaşım, konaklama veya ekipman gideri yapması gerekiyorsa bu masrafların ücrete dâhil olup olmadığı ayrıca yazılmalıdır.

Kampanya İptal Bedeli

Markanın çekimden veya içerik üretiminden sonra kampanyayı iptal etmesi hâlinde influencer yalnızca paylaşım yapmadığı gerekçesiyle tamamen ücretsiz bırakılmamalıdır.

Sözleşmede aşamalı bir iptal bedeli öngörülebilir:

• Çalışma başlamadan iptalde düşük oran,
• Çekim veya üretim başladıktan sonra daha yüksek oran,
• İçerik tamamlandıktan sonra ücretin tamamı veya büyük bölümü.

Bu uygulama, uluslararası sözleşmelerde “kill fee” olarak adlandırılmaktadır.

Vergisel Yükümlülükler

Influencer gelirlerinin vergilendirilmesi sözleşmede göz ardı edilmemelidir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 20/B maddesi kapsamında şartları taşıyan gerçek kişi sosyal içerik üreticileri, Türkiye’de kurulu bir bankada özel hesap açılması ve faaliyete ilişkin bütün hasılatın bu hesaptan tahsil edilmesi şartıyla özel vergilendirme rejiminden yararlanabilmektedir. Bankalar hesaba aktarılan tutarlar üzerinden yüzde 15 oranında vergi kesintisi yapmaktadır. Ayni olarak alınan ürün ve hizmetlerin de rayiç değerinin dikkate alınması gerekir.

İstisnanın bağlı olduğu vergi tarifesinin dördüncü gelir dilimi 2026 yılı için 5.300.000 TL’dir.

Bununla birlikte influencer’ın şirket üzerinden çalışması, başka faaliyetlerde bulunması veya istisna koşullarını taşımaması farklı vergisel sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle sözleşmede vergi sorumluluğunun hangi tarafta olduğu yazılsa bile vergisel statü ayrıca mali müşavir tarafından incelenmelidir.

İçerik Üzerindeki Fikrî Haklar Kime Aittir?

Influencer tarafından özgün biçimde hazırlanan fotoğraf, video, metin, müzik, grafik veya kurgu, şartları varsa Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser niteliği taşıyabilir.

Markanın içerik üretim ücretini ödemiş olması, içerik üzerindeki bütün fikrî hakları kendiliğinden kazandığı anlamına gelmez.

FSEK’in 52. maddesine göre mali haklara ilişkin sözleşmelerin yazılı olması ve devredilen ya da lisanslanan hakların ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. Kanun ayrıca aksi kararlaştırılmadıkça lisansın basit lisans sayılacağını ve hakkın işleme faaliyetlerini otomatik olarak kapsamayacağını düzenlemektedir.

Bu nedenle sözleşmede “içeriğin bütün hakları markaya aittir” şeklindeki tek cümle yerine şu konular ayrı ayrı belirlenmelidir:

• İçeriği çoğaltma hakkı,
• İnternette yayımlama hakkı,
• Televizyon, radyo veya açık hava reklamında kullanma hakkı,
• İçeriği yeniden düzenleme ve kısaltma hakkı,
• Alt yazı veya başka dilde seslendirme hakkı,
• İçeriği başka kampanyalarla birleştirme hakkı,
• Üçüncü kişilere lisans verme hakkı,
• Kullanım süresi,
• Kullanım ülkeleri,
• Kullanılabilecek platformlar,
• Organik paylaşım ve ücretli reklam ayrımı.

Influencer bakımından en güvenli yöntem, hakların tamamen ve süresiz devri yerine; kampanyanın ihtiyacı kadar süreli, mecrası belirli ve amacı sınırlı bir kullanım lisansı verilmesidir.

Organik Paylaşım ile Ücretli Reklam Kullanımı Ayrılmalıdır

Influencer’ın içeriği kendi hesabından yayımlaması için ödenen ücret, markanın aynı içeriği yıllarca ücretli reklam olarak kullanmasını otomatik olarak kapsamaz.

Aşağıdaki kullanım biçimleri ayrıca fiyatlandırılmalıdır:

• Markanın kendi sosyal medya hesabında yeniden paylaşım,
• İçeriğin sponsorlu reklama dönüştürülmesi,
• Influencer hesabı üzerinden reklam çıkılması,
• “Whitelisting” veya “dark post” uygulaması,
• E-ticaret sitesi ve ürün sayfasında kullanım,
• Televizyon veya açık hava reklamında kullanım,
• Mağaza içi ekranlarda kullanım,
• Basılı katalog ve ambalajda kullanım.

İçerik kullanım süresi sona erdiğinde markanın yeni reklam yayımını durdurması; arşivde bulunan eski gönderilerin durumunun ise sözleşmede ayrıca belirlenmesi gerekir.

Influencer’ın İsim, Görüntü ve Ses Hakları

Influencer’ın adı, yüzü, sesi, imzası, kullanıcı adı ve kişisel tarzı yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda kişilik hakkıyla bağlantılı değerlerdir.

Sözleşmede markaya “influencer’ın görüntüsünü her yerde ve süresiz kullanma” yetkisi verilmesi ciddi risk taşır. İzin;

• Belirli kampanya,
• Belirli ürün,
• Belirli mecra,
• Belirli ülke,
• Belirli süre

ile sınırlandırılmalıdır.

Marka, influencer’ın görüntüsünü başka bir ürünün tanıtımında, siyasi içerikte, sağlık ürününde veya influencer’ın onaylamadığı farklı bir bağlamda kullanamamalıdır.

Influencer’ın fotoğraf, ses ve görüntüsünün reklam kapsamında işlenmesi kişisel veri işleme faaliyeti de oluşturabilir. KVKK kapsamında veri işlemenin hukuki sebebi belirlenmeli; influencer hangi verilerin, hangi amaçla, kimlere aktarılacağını ve ne kadar süre saklanacağını bilmelidir. Kişisel verilerin işlenmesi sözleşmenin ifası için zorunlu olabileceği gibi, sözleşmenin kapsamını aşan bazı kullanımlar bakımından ayrıca açık rıza gerekebilir. Veri sorumlusunun aydınlatma yükümlülüğü de devam eder.

Yapay Zekâ ile Dijital Kopya Oluşturulması

Sözleşmede influencer’ın görüntüsü ve sesinin yapay zekâ sistemlerinde kullanılması ayrıca düzenlenmelidir.

Markaya genel bir görüntü kullanım izni verilmesi, influencer’ın yüzünün veya sesinin yapay zekâ ile çoğaltılarak yeni reklam içerikleri oluşturulmasına izin verildiği şeklinde yorumlanmamalıdır.

Sözleşmede açıkça yasaklanmadıkça marka;

• Influencer’ın sesini klonlamak,
• Yüzünü başka bir görüntüye yerleştirmek,
• Söylemediği sözleri söylemiş gibi göstermek,
• Dijital avatarını oluşturmak,
• Görüntülerini yapay zekâ eğitiminde kullanmak

isteyebilir.

Bu nedenle yapay zekâ kullanımı için ayrı, açık, sınırlı ve ilave ücret karşılığı verilen bir izin düzenlenmelidir.

1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek reklam düzenlemesine göre, yapay zekâ ile oluşturulan ve insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin kullanıldığı reklamlarda bu durum açıkça belirtilmelidir. Gerçek bir kişinin dijital kopyasının ürünü bizzat deneyimlediği veya tavsiye ettiği izlenimini veren reklamlar ise yasaklanmıştır.

Rekabet Yasağı Nasıl Düzenlenmelidir?

Marka, kampanya süresince influencer’ın rakip markalarla çalışmamasını isteyebilir. Ancak “Influencer hiçbir rakip markayla çalışamaz” şeklindeki sınırsız bir hüküm kabul edilmemelidir.

Rekabet yasağında şu hususlar açıkça belirlenmelidir:

• Rakip ürün kategorisi,
• Rakip markaların isimleri,
• Yasak süresinin başlangıç ve bitiş tarihi,
• Yasağın hangi platformları kapsadığı,
• Türkiye ile mi yoksa dünya genelinde mi geçerli olduğu,
• Önceden yapılmış kampanyaların durumu,
• Organik ve ücret alınmayan paylaşımların kapsamı,
• Rekabet yasağı karşılığında ödenecek ek ücret.

Örneğin “kozmetik sektöründeki bütün firmalarla altı ay çalışmama” yasağı son derece geniştir. Buna karşılık “kampanya yayımından yedi gün önce ve otuz gün sonra aynı ürün kategorisindeki üç belirli rakibin reklamının yapılmaması” daha ölçülü olabilir.

Rekabet yasağı influencer’ın gelir elde etme imkânını ciddi ölçüde sınırlandırıyorsa bunun ücret karşılığı olması gerekir.

Markanın Influencer’a Vermesi Gereken Güvenceler

Influencer yalnızca kendi paylaştığı metinden değil, markanın kendisine sağladığı ürün ve iddialardan da etkilenebilir. Bu nedenle marka sözleşmede bazı garanti ve taahhütlerde bulunmalıdır.

Marka;

• Ürünün mevzuata uygun olduğunu,
• Ürünün satış ve reklam izinlerinin bulunduğunu,
• Reklamda kullanılmasını istediği iddiaların doğru ve ispatlanabilir olduğunu,
• Sağlık ve bilimsel beyanların geçerli belgelere dayandığını,
• Influencer’a verdiği müzik, fotoğraf, logo ve videoların kullanım hakkına sahip olduğunu,
• Üçüncü kişilerin haklarını ihlal eden materyal vermeyeceğini,
• Kampanyanın yasaklı ürün veya hizmet reklamı oluşturmadığını,
• Ürünün bilinen önemli risklerini influencer’dan gizlemeyeceğini

taahhüt etmelidir.

Markanın sağladığı yanlış ürün bilgileri, hukuka aykırı sağlık beyanları veya izinsiz görseller nedeniyle influencer hakkında yaptırım uygulanırsa, markanın bundan doğan zararı karşılaması ve influencer’a hukuki destek sağlaması sözleşmede düzenlenebilir.

Markanın Korunması İçin Hangi Hükümler Bulunmalıdır?

Sözleşme yalnızca influencer’ı değil, markayı da korumalıdır.

Markanın aşağıdaki konularda sözleşmesel güvence istemesi makuldür:

İçeriğin Zamanında Teslim Edilmesi

Influencer’ın taslak ve nihai içeriği belirlenen tarihte teslim etmesi, kampanya takvimine uyması ve gecikme ihtimalini derhâl bildirmesi gerekir.

Onaylanmamış Değişiklik Yapılmaması

Marka tarafından onaylanan içeriğin yayımlanmadan önce esaslı biçimde değiştirilmemesi; ürün adı, kampanya koşulu, indirim oranı veya yasal açıklamanın influencer tarafından kaldırılmaması gerekir.

Gerçek Takipçi ve Doğru İstatistik

Influencer, takipçi ve etkileşim verilerinin yapay biçimde artırılmadığını; sahte takipçi, bot görüntülenme veya satın alınmış yorum kullanmadığını taahhüt edebilir.

Ancak influencer’ın platformun algoritmasındaki değişikliklerden veya organik erişimdeki düşüşten kusursuz biçimde sorumlu tutulması doğru değildir.

Raporlama Yükümlülüğü

Influencer, platformun sağladığı görüntülenme, erişim, tıklama ve etkileşim istatistiklerini belirli süre içinde markaya sunabilir.

Raporlama sırasında takipçilerin kullanıcı adı, mesaj içeriği veya gereksiz kişisel verileri markaya aktarılmamalıdır. Yalnızca kampanya ölçümü için gerekli toplulaştırılmış verilerin paylaşılması daha uygundur.

Gizlilik ve Kampanya Ambargosu

Influencer, henüz açıklanmamış ürün, fiyat, kampanya tarihi ve ticari sırları korumalı; marka tarafından belirlenen lansman tarihinden önce paylaşım yapmamalıdır.

Gizlilik yükümlülüğünün süresi, hangi bilgileri kapsadığı ve kamuya açık hâle gelen bilgiler bakımından uygulanmayacağı belirtilmelidir.

Marka İtibarının Korunması

Influencer’ın marka hakkında hakaret içeren, gerçek dışı veya ticari itibarı haksız biçimde zedeleyen açıklamalar yapmaması kararlaştırılabilir.

Ancak bu hüküm, influencer’ın tüketicilerin sağlığı veya güvenliği bakımından ciddi bir sorunu açıklamasını ya da yasal mercilere başvurmasını engelleyecek kadar geniş düzenlenmemelidir.

Ahlak ve İtibar Maddesi Nasıl Yazılmalıdır?

Influencer sözleşmelerinde “morality clause” veya ahlak ve itibar maddesi yaygın biçimde kullanılmaktadır.

Marka, influencer’ın kamuoyunda ciddi tepkiye yol açan bir davranışı nedeniyle kampanyanın kendi itibarına zarar vermesini önlemek isteyebilir. Ancak “Markanın uygun bulmadığı herhangi bir davranış hâlinde sözleşme derhâl feshedilir ve bütün ücret geri alınır” şeklindeki hüküm influencer açısından aşırı belirsizdir.

İtibar maddesinde;

• Hangi davranışların esaslı ihlal sayılacağı,
• Kesinleşmiş mahkûmiyet gerekip gerekmediği,
• Yalnızca sosyal medya iddiasının yeterli olup olmadığı,
• Influencer’a açıklama hakkı verilip verilmeyeceği,
• Fesih öncesinde inceleme süresi,
• Daha önce tamamlanmış işler için ücret ödenip ödenmeyeceği

belirlenmelidir.

Bu madde karşılıklı olmalıdır. Marka hakkında ciddi ürün güvenliği skandalı, yasa dışı faaliyet, tüketici dolandırıcılığı veya ağır itibar kaybı ortaya çıkarsa influencer’a da sözleşmeyi feshetme ve adının markayla ilişkilendirilmesini durdurma hakkı tanınmalıdır.

İçeriğin Kaldırılması Hangi Hâllerde İstenebilir?

Markanın her zaman ve gerekçe göstermeksizin içeriği kaldırma yetkisi bulunmamalıdır.

Kaldırma hakkı şu hâllerle sınırlandırılabilir:

• İçeriğin mevzuata aykırı olduğunun anlaşılması,
• Reklam Kurulu veya başka bir makamın karar vermesi,
• Yanlış kampanya bilgisinin bulunması,
• Ürünün piyasadan toplatılması,
• Ciddi ürün güvenliği riski,
• Influencer’ın sözleşmeye aykırı esaslı değişiklik yapması,
• Platform kurallarının ihlali.

Kaldırma talebinin süresi, acil durum prosedürü ve içeriğin kaldırılmasının ücret üzerindeki etkisi açıklanmalıdır.

Markanın kendi kusuru veya ürün sorunu nedeniyle içerik kaldırılıyorsa influencer’ın daha önce tamamladığı hizmetin ücreti korunmalıdır.

Cezai Şart ve Tazminat Sorumluluğu

Sözleşmeye aykırılık hâlinde cezai şart düzenlenebilir. Ancak cezai şartın hangi ihlal için uygulanacağı ve miktarı açık olmalıdır.

Aynı yüksek tutarlı cezanın;

• Bir saatlik gecikme,
• Reklam etiketinin unutulması,
• Gizli bilginin açıklanması,
• Rakip markayla çalışma,
• İçeriğin hiç yayımlanmaması

gibi ağırlıkları farklı bütün ihlallere uygulanması ölçüsüz sonuç doğurabilir.

Cezai şart mümkünse sözleşme bedeliyle orantılı olmalı ve karşılıklı düzenlenmelidir. Influencer gecikirse ceza öderken markanın aylarca ödeme yapmamasının hiçbir yaptırıma bağlanmaması sözleşme dengesini bozar.

Tazminat hükmünde tarafların yalnızca kendi kusur ve kontrol alanlarındaki ihlallerden sorumlu olacağı belirtilmelidir.

Influencer;

• Kendisinin yaptığı yanıltıcı açıklamadan,
• Onaysız içerik değişikliğinden,
• Kendi temin ettiği izinsiz müzik veya görselden,
• Gizlilik ihlalinden

sorumlu tutulabilir.

Marka ise;

• Yanlış ürün bilgisinden,
• Hukuka aykırı reklam talimatından,
• Ürünün ayıplı veya güvensiz olmasından,
• Markanın temin ettiği izinsiz materyallerden,
• Gereğinden fazla veya süresi geçmiş görüntü kullanımından

sorumlu olmalıdır.

Mücbir Sebep ve Platform Kaynaklı Sorunlar

Sosyal medya hesabının geçici olarak kapatılması, platformun çökmesi, erişim engeli, hastalık, doğal afet veya çekimi imkânsız hâle getiren başka olaylar sözleşmede düzenlenmelidir.

Her platform sorunu influencer’ın kusuru sayılmamalıdır. Sözleşmede;

• Mücbir sebebin bildirim süresi,
• Paylaşımın ertelenmesi,
• Alternatif platform kullanılması,
• Kampanyanın tamamen iptali,
• Yapılmış masrafların karşılanması,
• Tarafların ne kadar süre sonra fesih hakkı kazanacağı

belirlenmelidir.

Influencer’ın kendi kusuruyla hesabının kapatılması ile platformun genel teknik arızası aynı sonuçlara bağlanmamalıdır.

Sözleşmenin Feshi

Influencer sözleşmesinde olağan ve haklı nedenle fesih ayrılmalıdır.

Haklı fesih nedenleri arasında şunlar yer alabilir:

• Ücretin süresinde ödenmemesi,
• Hukuka aykırı reklam yapılmasının istenmesi,
• İzinsiz görüntü veya içerik kullanımı,
• Gizlilik ihlali,
• Paylaşım yükümlülüğünün yerine getirilmemesi,
• Sahte takipçi veya istatistik kullanımı,
• Rekabet yasağının ihlali,
• Ciddi ürün güvenliği problemi,
• Taraflardan birinin itibarını ağır biçimde zedeleyen olay.

Düzeltilebilir ihlallerde doğrudan fesih yerine, ihlalin giderilmesi için kısa ve makul bir süre tanınması daha dengeli olabilir.

Fesih hâlinde;

• Tamamlanmış işlerin ücreti,
• Kullanılmamış taslakların durumu,
• İçeriğin yayında kalıp kalmayacağı,
• Marka ürünlerinin iadesi,
• Fikrî hak lisansının sona ermesi,
• Gizlilik yükümlülüğünün devamı,
• Avansın iade edilip edilmeyeceği

açıkça düzenlenmelidir.

Uyuşmazlıkların Çözümü

Sözleşmede uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme belirlenmelidir.

Influencer’ın tacir olup olmaması, sözleşmenin ticari işletmeyle bağlantısı ve tarafların sıfatı; görevli mahkeme, yetki ve dava şartı arabuluculuk bakımından farklı sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle her influencer sözleşmesine otomatik olarak aynı yetki ve tahkim hükmü eklenmemelidir.

Uluslararası kampanyalarda ayrıca;

• Uygulanacak ülke hukuku,
• Yetkili mahkeme veya tahkim merkezi,
• Sözleşme dili,
• Yabancı para ödemesi,
• Vergi kesintileri,
• Fikrî hakların kullanılacağı ülkeler,
• Yurt dışına kişisel veri aktarımı

ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.

Influencer Sözleşme İmzalamadan Önce Neleri Kontrol Etmelidir?

Influencer, sözleşmeyi imzalamadan önce en azından şu soruların cevaplarını almalıdır:

1. Tam olarak kaç içerik üreteceğim?
2. İçerikler hangi platformlarda yayımlanacak?
3. Marka kaç kez revizyon isteyebilir?
4. Yeniden çekim yapılırsa ek ücret ödenecek mi?
5. Ücret net mi, brüt mü?
6. Ödeme hangi tarihte yapılacak?
7. Kampanya iptal edilirse üretim bedelim korunacak mı?
8. İçeriğim marka tarafından ne kadar süre kullanılacak?
9. İçerik ücretli reklama dönüştürülecek mi?
10. Markaya süresiz fikrî hak devri yapıyor muyum?
11. Yüzüm ve sesim yapay zekâ ile kullanılabilecek mi?
12. Hangi rakip markalarla çalışmam yasaklanıyor?
13. Rekabet yasağının süresi nedir?
14. Ürünle ilgili iddiaların doğruluğunu kim garanti ediyor?
15. İdari para cezası hâlinde sorumluluk nasıl paylaşılacak?
16. Ürün sağlığım veya itibarım bakımından riskli çıkarsa sözleşmeyi feshedebilir miyim?
17. Marka içeriği istediği zaman kaldırtabilir mi?
18. Sözleşmede tek taraflı ve sınırsız cezai şart var mı?
19. Ajans ödeme yapmazsa markaya başvurabilir miyim?
20. Uyuşmazlık hâlinde hangi mahkeme veya tahkim yeri yetkili?

Markanın Influencer Seçerken ve Sözleşme Yaparken Dikkat Etmesi Gerekenler

Marka ise yalnızca takipçi sayısına bakmamalıdır.

Influencer’ın;

• Takipçi kitlesinin gerçekliği,
• Etkileşim oranlarının tutarlılığı,
• Önceki reklamları,
• Rakip markalarla ilişkisi,
• Reklam etiketi kullanım alışkanlığı,
• Sağlık ve bilimsel iddialara yaklaşımı,
• Hedef kitlesinin yaşı,
• İtibar ve kriz geçmişi,
• İçerik üretim kalitesi,
• Platform kurallarına uyumu

incelenmelidir.

Sözleşmede influencer’dan sınırsız garanti almak yerine, markanın gerçekten kontrol etmesi gereken alanlar için objektif yükümlülükler oluşturulmalıdır.

Marka, kampanya briefini, ispat belgelerini, zorunlu yasal açıklamaları ve ürün risklerini influencer’a zamanında vermelidir. Son gün gönderilen eksik brief nedeniyle ortaya çıkan reklam hatasının tamamını influencer’a yüklemek adil ve hukuken güvenli değildir.

Sonuç

İyi hazırlanmış bir influencer sözleşmesi, markanın influencer üzerinde sınırsız kontrol kurduğu veya influencer’ın yalnızca paylaşım yapmayı taahhüt ettiği tek taraflı bir metin değildir.

Sözleşme;

• Hizmetin kapsamını,
• Ücret ve ödeme koşullarını,
• Revizyon sürecini,
• Reklam açıklamalarını,
• Fikrî hakları,
• İsim ve görüntü kullanımını,
• Yapay zekâ uygulamalarını,
• Rekabet yasağını,
• Gizliliği,
• Tarafların sorumluluğunu,
• İçerik kaldırma ve fesih koşullarını

ölçülü ve karşılıklı biçimde düzenlemelidir.

Influencer bakımından en önemli haklar; emeğinin karşılığını zamanında almak, kişisel itibarını korumak, hukuka aykırı reklamı reddetmek, içeriği ve görüntüsü üzerindeki haklarını kontrol etmek ve gelir getirici faaliyetlerini gereksiz biçimde sınırlayan rekabet yasaklarına maruz kalmamaktır.

Marka bakımından en önemli güvenceler ise içeriğin zamanında ve brief doğrultusunda yayımlanması, reklam mevzuatına uyulması, onaylanmış içeriğin değiştirilmemesi, gerçek istatistiklerin sunulması, ticari sırların korunması ve influencer’ın kampanya süresince markanın itibarına zarar verecek sözleşmeye aykırı davranışlardan kaçınmasıdır.

Tarafların hak ve yükümlülükleri ne kadar somut, ölçülebilir ve karşılıklı düzenlenirse uyuşmazlık riski o ölçüde azalacaktır. Özellikle içerik kullanım hakları, yapay zekâ, rekabet yasağı, ücret, reklam açıklaması ve idari yaptırımların paylaşımı bakımından genel ifadelerden kaçınılmalı; kampanyaya özel hükümler hazırlanmalıdır.