İtalya’da Şahıs Şirketi Kurmak: Ditta Individuale Şartları, Vergiler ve Oturum Süreci

Ditta Individuale Nedir?

Ditta Individuale, bir gerçek kişinin kendi adına ve hesabına ticari veya zanaatkârlık faaliyeti yürüttüğü İtalyan şahıs işletmesi modelidir. Türk hukukundaki şahıs işletmesine benzer şekilde, işletme sahibi ile işletme arasında sermaye şirketlerinde olduğu gibi ayrı bir tüzel kişilik ve tamamen bağımsız bir malvarlığı bulunmaz.

Ditta Individuale kuran kişi, işletmenin tek sahibi ve karar vericisidir. Faaliyetin gelirleri doğrudan işletme sahibine ait olduğu gibi borç, vergi, sözleşme ve tazminat yükümlülüklerinden de kural olarak işletme sahibi şahsen sorumludur.

Bu yapı, düşük sermayeyle ve görece basit idari işlemlerle faaliyete başlamak isteyen kişiler için avantaj sağlayabilir. Ancak kişisel malvarlığının ticari risklere açık olması nedeniyle her iş modeli bakımından uygun değildir.

İtalya’da ekonomik faaliyetin şahıs işletmesi şeklinde yürütülmesi halinde işletmenin bulunduğu ildeki Ticaret Odası bünyesinde tutulan Registro delle Imprese’ye kaydolması gerekir. İtalyan Ticaret Sicilinin resmî açıklamasında, bireysel işletmenin kuruluşu için yetkili Sicile yalnızca elektronik ortamda Comunicazione Unica gönderilmesinin zorunlu olduğu belirtilmektedir.

Türk Vatandaşları İtalya’da Şahıs Şirketi Kurabilir mi?

Türk vatandaşları, İtalyan mevzuatında aranan şartları yerine getirmeleri halinde İtalya’da Ditta Individuale kurabilirler. Bununla birlikte üçüncü ülke vatandaşı bakımından şirket kuruluşu ile İtalya’da fiilen çalışma ve ikamet etme hakkı birbirinden ayrılmalıdır.

Bir Türk vatandaşının İtalyan vergi numarası veya şahıs işletmesi kaydı alabilmesi, kendisine otomatik olarak İtalya’da yaşama ve çalışma hakkı vermez. Kişi Türkiye’de yaşamaya devam ederek belirli kuruluş işlemlerini temsilci aracılığıyla gerçekleştirebilse bile, İtalya’da bizzat ticari veya zanaatkârlık faaliyeti yürütecekse uygun çalışma vizesi ve oturum iznine sahip olmalıdır.

İtalya Dışişleri Bakanlığına bağlı resmî konsolosluk açıklamalarında serbest çalışma vizesinin; bireysel veya şirket şeklinde ticari faaliyet, mesleki faaliyet, zanaatkârlık ve diğer bağımsız ekonomik çalışmalar için kullanılan giriş izni olduğu belirtilmektedir. Serbest çalışma amacıyla ülkeye girişler genel olarak yıllık Decreto Flussi kotaları ve mevzuatta belirlenen meslek veya girişimci kategorileri çerçevesinde değerlendirilir.

Bu nedenle Türk girişimcinin öncelikle şu soruyu cevaplandırması gerekir:

• Yalnızca İtalya’da kayıtlı bir işletmeye sahip olmak mı istiyor?
• İtalya’da bizzat yaşayıp işletmede çalışacak mı?
• Faaliyet uzaktan ve çevrim içi olarak mı yürütülecek?
• Müşteriler İtalya’da mı, Türkiye’de mi, yoksa farklı ülkelerde mi olacak?
• İşletmenin gerçek yönetim ve faaliyet merkezi hangi ülkede bulunacak?

Bu soruların cevapları kuruluş, vergi ve göçmenlik planını doğrudan etkiler.

Ditta Individuale ile SRL Arasındaki Fark Nedir?

Ditta Individuale ile SRL arasındaki en önemli fark, işletme sahibinin sorumluluğudur.

SRL, ortaklarından ayrı tüzel kişiliğe ve bağımsız malvarlığına sahip bir sermaye şirketidir. Şirket borçlarından kural olarak şirket malvarlığı sorumludur. Ditta Individuale’de ise işletme sahibi ile işletme hukuken büyük ölçüde aynı ekonomik varlık olarak değerlendirilir.

Şahıs işletmesinin vergi borcu, ticari borcu, kira borcu, çalışan alacağı veya tazminat yükümlülüğü karşılanamazsa, alacaklılar şartları oluştuğunda işletme sahibinin kişisel malvarlığına başvurabilir.

Ditta Individuale kuruluşunda sermaye şirketlerinde olduğu gibi noter huzurunda ana sözleşme hazırlanması ve asgari şirket sermayesi konulması gerekmez. Bu nedenle kuruluş genellikle daha hızlı ve düşük maliyetlidir.

Buna karşılık SRL;

• Birden fazla ortak alınmasına,
• Pay devrine,
• Yatırımcı kabul edilmesine,
• Şirketin sahibinden bağımsız şekilde devam etmesine,
• Kişisel ve ticari malvarlığının daha güçlü ayrılmasına

daha uygun bir yapı sunar.

Ditta Individuale özellikle tek kişinin kendi emeğiyle yürüttüğü, borç ve tazminat riski görece sınırlı faaliyetlerde değerlendirilebilir. Yüksek kira, çalışan, stok, kredi veya sözleşme riski bulunan faaliyetlerde SRL daha güvenli olabilir.

Ditta Individuale ile Serbest Meslek Faaliyeti Aynı Şey midir?

İtalya’da bireysel ekonomik faaliyetlerin tamamı Ditta Individuale sayılmaz. Ticari veya zanaatkârlık faaliyeti yürüten girişimci ile serbest meslek faaliyeti yürüten libero professionista arasında hukuki ve idari farklar bulunmaktadır.

Örneğin mağaza işletmek, ürün satmak, restoran açmak, üretim yapmak veya zanaatkârlık faaliyeti yürütmek genellikle işletme faaliyeti kapsamında değerlendirilir ve Ticaret Sicili kaydı gerektirir.

Avukatlık, mimarlık, mühendislik, danışmanlık veya belirli uzmanlık hizmetleri ise faaliyetin niteliğine göre serbest meslek kapsamında olabilir. Düzenlemeye tabi mesleklerde diploma denkliği, meslek odası kaydı ve mesleki yeterlilik şartları gündeme gelebilir.

İtalyan Gelir İdaresi, işletme veya zanaatkârlık faaliyeti için Partita IVA açılması, değiştirilmesi veya kapatılması işlemlerinde Comunicazione Unica sisteminin kullanılacağını belirtmektedir. Ticaret Siciline kaydolması gerekmeyen gerçek kişiler ise başlangıç bildirimini doğrudan Gelir İdaresine sunabilir.

Bu nedenle faaliyete başlamadan önce işin ticari işletme mi, zanaatkârlık mı yoksa serbest meslek mi olduğu doğru belirlenmelidir.

Ditta Individuale Kurmak İçin Asgari Sermaye Gerekir mi?

Ditta Individuale kuruluşunda SRL veya SPA şirketlerinde olduğu gibi kanuni bir asgari sermaye şartı bulunmaz. İşletme sahibi faaliyete kendi kişisel malvarlığı ve finansmanıyla başlar.

Ancak hukuken sermaye şartı bulunmaması, işletmenin hiçbir mali kaynağa ihtiyaç duymadığı anlamına gelmez.

İşletmenin niteliğine göre şu giderler doğabilir:

• İş yeri kirası ve depozito,
• Makine ve ekipman,
• Ürün veya ham madde stoku,
• Ruhsat ve izinler,
• Muhasebe giderleri,
• Sigorta,
• INPS sosyal güvenlik primleri,
• Çalışan ücretleri,
• Pazarlama ve yazılım maliyetleri,
• Vergi ödemeleri,
• Banka ve ödeme sistemi giderleri.

Serbest çalışma vizesi başvurularında da başvuru sahibinin planlanan faaliyeti yürütecek yeterli mali kaynağa sahip olduğunu göstermesi istenebilir. Resmî konsolosluk açıklamalarında, girişimci veya zanaatkâr olarak faaliyete başlayacak kişinin yetkili Ticaret Odasından faaliyet için gerekli mali kaynakların yaklaşık tutarını gösteren belge sunmasının gerekebileceği ifade edilmektedir.

Dolayısıyla asgari sermaye şartı olmaması, gerçekçi bir iş planı ve işletme bütçesi hazırlanması ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Ditta Individuale Kuruluşunda Noter Gerekir mi?

Ditta Individuale kuruluşunda kural olarak SRL kuruluşundaki gibi noter huzurunda ana sözleşme düzenlenmesi gerekmez. Çünkü ayrı bir şirket tüzel kişisi ve ortaklık sözleşmesi oluşturulmamaktadır.

Kuruluş işlemleri elektronik bildirim, vergi kaydı ve Ticaret Sicili başvurusu üzerinden yürütülür.

Ancak aşağıdaki durumlarda noter veya ayrıca resmî işlem gerekebilir:

• İşletmeye taşınmaz veya özel hak devredilmesi,
• Ticari işletmenin satın alınması,
• İşletmenin devri,
• Özel vekaletname düzenlenmesi,
• Belirli ruhsat veya mesleki yetki işlemleri,
• Türkiye’de düzenlenen belgelerin İtalya’da kullanılması.

Türk vatandaşı işlemleri vekil aracılığıyla yürütecekse, Türkiye’de düzenlenen vekaletnamenin apostilli ve İtalyanca tercümeli olması gerekebilir. Vekaletnamenin kapsamı başvuruyu yapacak İtalyan profesyonel tarafından önceden kontrol edilmelidir.

Codice Fiscale Nedir?

Ditta Individuale kuracak gerçek kişinin öncelikle Codice Fiscale adı verilen İtalyan vergi kimlik numarasına sahip olması gerekir.

Codice Fiscale; kişinin İtalyan vergi sistemi, Ticaret Sicili, banka, kira, belediye ve sosyal güvenlik işlemlerinde tanımlanmasını sağlayan kişisel numaradır.

Codice Fiscale sahibi olmak tek başına İtalya’da vergi mukimi, çalışan veya oturum sahibi olmak anlamına gelmez. Bu yalnızca idari ve vergisel işlemlerde kullanılan tanımlama numarasıdır.

Türk vatandaşının pasaportundaki isim, soyisim, doğum tarihi ve doğum yeri bilgilerinin Codice Fiscale kayıtlarıyla tam olarak uyumlu olması gerekir. İsim farklılıkları daha sonra Partita IVA, banka, oturum ve Ticaret Sicili işlemlerinde sorun yaratabilir.

Partita IVA Nasıl Açılır?

Ditta Individuale’nin ticari faaliyette bulunabilmesi için Partita IVA, yani İtalyan KDV numarası alınmalıdır.

İtalyan Gelir İdaresi, gerçek kişilerin faaliyet başlangıcı, değişikliği ve sona ermesi için AA9/12 formunun kullanılmasını öngörmektedir. İşletme veya zanaatkârlık faaliyetinde ise bu işlemler Comunicazione Unica sistemi üzerinden Ticaret Siciline yapılan başvuruyla yürütülür.

Başvuruda şu bilgiler yer alır:

• İşletme sahibinin kimlik bilgileri,
• İşletme unvanı,
• Faaliyet başlangıç tarihi,
• İşletme adresi,
• Faaliyet türü,
• ATECO kodu,
• Vergi rejimi,
• Muhasebe ve iletişim bilgileri.

Partita IVA yalnızca şirket kuruluş numarası değildir. KDV, fatura ve diğer vergi işlemlerinde kullanılan temel tanımlayıcıdır.

ATECO Kodu Nedir?

ATECO kodu, işletmenin yürüttüğü ekonomik faaliyeti sınıflandıran resmî faaliyet kodudur.

Örneğin e-ticaret, restoran, yazılım hizmeti, inşaat, temizlik, danışmanlık veya perakende satış için farklı ATECO kodları kullanılabilir.

Doğru ATECO kodunun seçilmesi şu konuları etkileyebilir:

• Vergilendirme,
• Forfettario gelir katsayısı,
• INPS sosyal güvenlik statüsü,
• Ruhsat ve izinler,
• Mesleki yeterlilik şartları,
• İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri,
• Sigorta ve risk sınıflandırması.

Bir işletme birden fazla faaliyet yürütecekse esas ve ikincil faaliyet kodları ayrıca belirlenebilir.

Yanlış veya eksik faaliyet kodu, vergi ve ruhsat sorunlarına neden olabileceğinden kuruluş öncesinde muhasebeci ve hukukçu tarafından incelenmelidir.

Ticaret Siciline Kayıt Nasıl Yapılır?

İtalya’da şahıs işletmesinin kuruluşu için yetkili Ticaret Siciline elektronik olarak Comunicazione Unica gönderilmesi gerekir. Ticaret Sicilinin resmî açıklamasına göre Ditta Individuale kuruluş başvurusu yalnızca elektronik ortamda yapılmaktadır.

Comunicazione Unica üzerinden tek başvuru ile şu işlemler yürütülebilir:

• Registro delle Imprese kaydı,
• Codice Fiscale ve Partita IVA işlemleri,
• INPS sosyal güvenlik kaydı,
• INAIL iş kazası sigorta kaydı,
• Gerekli durumlarda SUAP için SCIA bildirimi.

Resmî Ticaret Sicili portalı, Comunicazione Unica sisteminin Ticaret Sicili, vergi, INPS, INAIL ve gerektiğinde SUAP bildirimlerini tek süreçte birleştirdiğini açıklamaktadır.

Başvurular işletme sahibi veya yetkili muhasebeci, danışman ya da başka profesyonel aracılığıyla yapılabilir.

İşletme Adresi Nasıl Belirlenir?

Ditta Individuale’nin bir ana faaliyet veya işletme adresi bulunmalıdır. Bu adres Ticaret Siciline kaydedilir.

Ticaret Sicili açıklamasına göre şahıs işletmesinin ana merkezi, özellikle özel bir iş yerine ihtiyaç duyulmayan faaliyetlerde, çoğu zaman işletme sahibinin ikametgahı veya vergi adresiyle aynı olabilir. Ancak işletme sahibi farklı bir adres de bildirebilir.

Faaliyetin niteliğine göre;

• Ev adresi,
• Ofis,
• Mağaza,
• Depo,
• Atölye,
• Ortak çalışma alanı

işletme adresi olarak kullanılabilir.

Ancak konut olarak kayıtlı taşınmazda ticari faaliyet yürütülmesi her zaman mümkün olmayabilir. Belediye düzenlemeleri, kira sözleşmesi, kat mülkiyeti kuralları ve faaliyetin niteliği ayrıca incelenmelidir.

Restoran, üretim, gıda, sağlık, güzellik, depo veya müşteri kabul edilen faaliyetler için özel iş yeri ve ruhsat şartları bulunabilir.

ComUnica Sistemi Nedir?

ComUnica, yeni işletmenin farklı kamu kurumlarına yapmak zorunda olduğu bildirimleri tek elektronik başvuruda birleştiren sistemdir.

İtalya’nın resmî işletme portalı, yeni bir işletme oluşturma sürecinin yalnızca dijital Comunicazione Unica yoluyla yürütüldüğünü belirtmektedir. Bu prosedür, ilgili kurumlar nezdindeki kuruluş yükümlülüklerinin birlikte tamamlanmasını sağlar.

Ditta Individuale bakımından ComUnica;

• İşletmenin Ticaret Siciline kaydını,
• Partita IVA alınmasını,
• INPS kaydını,
• Gerekiyorsa INAIL kaydını,
• Belediyeye yapılacak bazı başlangıç bildirimlerini

koordine eder.

Ancak ComUnica kullanılması, faaliyetin her durumda hemen başlayabileceği anlamına gelmez. Düzenlemeye tabi faaliyetlerde ayrıca izin veya ruhsat alınması gerekir.

SUAP ve SCIA İşlemleri

SUAP, ticari ve üretim faaliyetlerine ilişkin belediye düzeyindeki tek durak başvuru birimidir.

SCIA ise belirli faaliyetlerin başlangıcında sunulan onaylı başlangıç bildirimidir. Başvuruda işletme sahibi gerekli şartları sağladığını beyan eder ve belgelerini sunar.

Resmî Impresa in un Giorno portalı, düzenlemeye tabi bir faaliyetin başlatılması halinde faaliyete ilişkin bilgilerle gerekli izin ve yeterlilik belgelerinin SUAP üzerinden sunulması gerektiğini belirtmektedir.

Örneğin şu faaliyetlerde ek işlem gerekebilir:

• Restoran ve kafe,
• Gıda satışı,
• Kuaför ve güzellik merkezi,
• Turizm işletmesi,
• Nakliye,
• İnşaat,
• Sağlık hizmetleri,
• Perakende mağaza,
• Atölye ve üretim.

Şahıs işletmesinin Ticaret Siciline kaydedilmiş olması, tüm faaliyet izinlerinin alındığı anlamına gelmez.

PEC ve Dijital İmza

Ditta Individuale’nin PEC adı verilen kayıtlı elektronik posta adresine sahip olması gerekir.

PEC, resmî kurumlar ve işletmeler arasında hukuki sonuç doğuran elektronik iletişim aracıdır. Vergi, belediye, mahkeme veya Ticaret Sicili bildirimleri PEC adresine gönderilebilir.

Ticaret Sicili, şahıs işletmesi sahibinin işletmenin dijital adresi veya PEC kaydını sisteme bildirmesine yönelik elektronik hizmet sunmaktadır.

İşletme sahibinin PEC hesabını düzenli kontrol etmesi gerekir. Bildirimin okunmaması, yasal sürelerin başlamasını engellemeyebilir.

ComUnica ve diğer elektronik işlemler için dijital imza da gerekebilir. Türk vatandaşının dijital imza ve kimlik doğrulama işlemlerini kuruluş öncesinde planlaması yararlı olacaktır.

INPS Sosyal Güvenlik Kaydı

Ditta Individuale sahibi, faaliyetinin türüne göre INPS bünyesindeki ilgili sosyal güvenlik sistemine kaydolmak zorunda olabilir.

Ticaret, turizm ve hizmet sektöründe kendi emeğiyle çalışan işletme sahipleri bakımından Gestione Commercianti kaydı gündeme gelir. INPS, bu sistemin ticaret, üçüncül sektör ve turizm alanında kendi veya aile bireylerinin emeğiyle çalışan işletme sahiplerine yönelik olduğunu belirtmektedir.

Zanaatkârlık faaliyeti yürüten işletme sahibi ise Gestione Artigiani sistemine kaydolabilir. INPS’nin resmî açıklamasına göre zanaatkâr işletme sahibinin başlangıç işlemleri, Ticaret Sicili ve sosyal güvenlik yükümlülüklerini kapsayacak şekilde Comunicazione Unica üzerinden yapılır.

Sosyal güvenlik primleri yalnızca işletmenin yüksek kâr elde ettiği dönemlerde doğan bir ödeme değildir. Artigiani ve Commercianti sistemlerinde asgari gelir tabanı üzerinden sabit primler ve gelir arttıkça ek primler gündeme gelebilir.

Bu nedenle henüz gelir elde etmeyen bir işletmenin dahi sosyal güvenlik maliyeti olabilir. Kuruluş öncesinde yıllık INPS yükü mutlaka hesaplanmalıdır.

INPS, 2026 yılı için artigiani ve commercianti katkı oranları ile uygulama esaslarını ayrıca yayımlamıştır. Tutarlar kişinin statüsü ve gelirine göre değişebileceğinden güncel hesap kuruluş tarihinde yapılmalıdır.

INAIL Kaydı Ne Zaman Gerekir?

INAIL, iş kazaları ve meslek hastalıklarına ilişkin zorunlu sigorta sistemidir.

İşletme sahibinin veya çalışanların yürüttüğü faaliyet belirli iş kazası riski taşıyorsa INAIL kaydı gerekebilir. Üretim, inşaat, atölye, makine kullanımı ve benzeri faaliyetlerde bu konu özellikle önemlidir.

Comunicazione Unica sistemi üzerinden gerekli durumlarda INAIL sigorta pozisyonu da açılabilir.

INAIL yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı ATECO kodu, kullanılan ekipman ve çalışanların görevine göre değerlendirilmelidir.

Ditta Individuale Nasıl Vergilendirilir?

Ditta Individuale ayrı bir kurumlar vergisi mükellefi değildir. İşletmenin elde ettiği ticari kazanç, işletme sahibinin kişisel geliri olarak vergilendirilir.

Vergilendirme sistemi işletmenin seçtiği veya tabi olduğu rejime göre değişebilir. Temel olarak şu rejimler gündeme gelebilir:

• Regime Forfettario,
• Basitleştirilmiş muhasebe rejimi,
• Normal muhasebe rejimi.

Normal sistemde gelirden vergi mevzuatına uygun giderler düşülerek ticari kazanç hesaplanır. Kazanç, gerçek kişinin kişisel gelir vergisi olan IRPEF tarifesine göre vergilendirilebilir.

Ayrıca KDV, bölgesel veya belediye ek vergileri ve sosyal güvenlik ödemeleri doğabilir.

Hangi rejimin daha avantajlı olduğu yalnızca ciroya göre değil; gider oranına, yatırım miktarına, müşteri yapısına ve KDV yüküne göre belirlenmelidir.

Regime Forfettario Nedir?

Regime Forfettario, şartları sağlayan gerçek kişi girişimci ve serbest meslek sahiplerine uygulanan basitleştirilmiş vergi rejimidir.

İtalyan Gelir İdaresinin 19 Ocak 2026 tarihli güncel açıklamasına göre, yıllık gelir veya ücretleri 85.000 Euro’yu aşmayan ve diğer şartları sağlayan gerçek kişiler forfettario rejiminden yararlanabilir.

Bu rejimde gerçek giderler tek tek düşülmez. Faaliyet türüne göre belirlenen kârlılık katsayısı gelire uygulanır ve vergilendirilecek tutar hesaplanır.

Forfettario rejiminde genel olarak ikame vergi uygulanır. Yeni faaliyete başlayan ve özel şartları sağlayan kişiler için ilk yıllarda yüzde 5 oranlı indirimli vergi uygulaması mümkün olabilir. Gelir İdaresi, yeni faaliyetlerde şartların sağlanması halinde yüzde 5 ikame vergi avantajını açıklamaktadır.

Forfettario mükellefleri faturalarında müşteriye KDV yansıtmaz ve satın almalarında ödedikleri KDV’yi indirim konusu yapamazlar.

Bu nedenle yüksek ekipman, stok veya yatırım gideri olan işletmeler için forfettario her zaman avantajlı olmayabilir. Giderleri düşük danışmanlık ve dijital hizmet faaliyetlerinde daha elverişli olabilir.

Yabancı veya Türkiye’de Geliri Olan Kişi Forfettario Kullanabilir mi?

Forfettario rejiminde yalnızca ciro sınırı değil, mükellefin vergi mukimliği, başka gelirleri, şirket ortaklıkları ve ilişkili faaliyetleri gibi birçok şart bulunmaktadır.

İtalya’da vergi mukimi olmayan kişilerin rejimden yararlanması sınırlı şartlara tabi olabilir. Ayrıca kişinin bir şirketi kontrol etmesi ve şahıs işletmesinin bu şirketle bağlantılı faaliyet yürütmesi de engel oluşturabilir.

Türkiye’de şirket ortağı olan veya yüksek ücret geliri bulunan kişilerin durumu bireysel olarak incelenmelidir.

Bu nedenle “Yıllık ciro 85.000 Euro’nun altındaysa yüzde 5 vergi ödenir” şeklindeki genel açıklama doğru değildir. Yüzde 5 oranı yalnızca yeni faaliyetlere ilişkin özel şartların sağlanması halinde ve sınırlı dönem için uygulanabilir. Diğer durumlarda farklı oran ve vergi rejimleri gündeme gelir.

KDV Yükümlülükleri

Normal KDV rejimine tabi Ditta Individuale, satış ve hizmetlerinde KDV hesaplar, müşterilerinden tahsil eder ve şartları varsa alışlarında ödediği KDV’yi indirir.

Faaliyetin türüne göre farklı KDV oranları veya istisnalar uygulanabilir.

Avrupa Birliği içindeki işletmelere mal veya hizmet satışı yapılacaksa VIES kaydı, ülke kuralları ve KDV beyanları önem kazanır.

E-ticaret faaliyetlerinde OSS sistemi ve tüketicinin bulunduğu ülkeye göre KDV yükümlülükleri doğabilir.

Forfettario rejiminde KDV uygulaması farklıdır. Mükellef faturalarda KDV hesaplamaz ve alış KDV’sini indiremez.

Elektronik Fatura Zorunluluğu

İtalya’da elektronik fatura sistemi ticari faaliyetlerde geniş ölçüde zorunludur.

Ditta Individuale’nin müşterilere düzenlediği faturaların Sistema di Interscambio sistemi üzerinden elektronik olarak gönderilmesi gerekebilir.

Forfettario mükellefleri de genel olarak elektronik fatura kapsamına alınmıştır. Gelir İdaresinin forfettario uygulamasına ilişkin açıklamalarında elektronik fatura yükümlülüğünün 1 Ocak 2024’ten itibaren kalan mükelleflere de genişletildiği belirtilmektedir.

Bu nedenle işletme sahibinin fatura yazılımı, PEC ve dijital kayıt sistemini kuruluş aşamasında hazırlaması gerekir.

Muhasebeciyle Çalışmak Gerekir mi?

Ditta Individuale bakımından her işlem için kanunen muhasebeci tutma zorunluluğu bulunmasa da yabancı girişimci açısından profesyonel muhasebe desteği önemlidir.

Commercialista;

• Partita IVA açılışını,
• Vergi rejimi seçimini,
• Fatura ve KDV işlemlerini,
• INPS primlerini,
• Gelir vergisi beyannamesini,
• Çalışan bordrolarını,
• Faaliyet değişikliklerini

takip eder.

Forfettario rejiminde muhasebe daha basit olsa da vergi, sosyal güvenlik ve elektronik fatura yükümlülükleri devam eder.

Yanlış vergi rejimi veya ATECO kodu seçimi, işletmenin yıllarca fazla vergi ve prim ödemesine ya da cezayla karşılaşmasına neden olabilir.

İşletme Borçlarından Kim Sorumludur?

Ditta Individuale’nin en önemli riski sınırsız kişisel sorumluluktur.

İşletme sahibi;

• Vergi borçlarından,
• INPS primlerinden,
• Kira ve tedarikçi borçlarından,
• Çalışan alacaklarından,
• Sözleşme ihlallerinden,
• Mesleki zarar ve tazminatlardan

kişisel malvarlığıyla sorumlu olabilir.

Şirketler hukukundaki sınırlı sorumluluk koruması burada bulunmaz.

İşletme sahibi ticari faaliyet nedeniyle yüksek zarar ihtimali taşıyorsa SRL kurulması değerlendirilmelidir.

Mesleki sorumluluk, iş yeri, ürün ve üçüncü kişi sigortaları da risk yönetiminin önemli bir parçasıdır.

Eşin ve Aile Malvarlığının Durumu

İşletme sahibinin evli olması halinde eşler arasındaki mal rejimi ve işletmenin kuruluş tarihi önem taşıyabilir.

İtalya veya Türk hukukuna göre edinilmiş mallara katılma, mal ortaklığı veya mal ayrılığı rejimi işletmenin ekonomik sonuçlarını etkileyebilir.

İşletme borcunun eşin kişisel malvarlığına etkisi somut mal rejimi ve borcun niteliğine göre incelenmelidir.

Aile konutu, müşterek hesap ve birlikte edinilmiş mallar bakımından sınır ötesi hukuk sorunları doğabilir.

Bu nedenle yüksek riskli faaliyette bulunan evli girişimcilerin şirket türü ve aile malvarlığı planlamasını birlikte değerlendirmesi gerekir.

Ditta Individuale Çalışan İstihdam Edebilir mi?

Şahıs işletmesi çalışan istihdam edebilir. Çalışan sayısı bakımından tek kişinin faaliyet göstermesi zorunlu değildir.

İşçi alınması halinde;

• İş sözleşmesi,
• INPS kaydı,
• INAIL sigortası,
• Bordro,
• İş sağlığı ve güvenliği,
• Toplu iş sözleşmesi,
• Ücret ve izin hakları

gündeme gelir.

İşletme sahibi, çalışanların işçilik alacakları ve iş kazaları bakımından kişisel sorumluluk riski taşıyabilir.

Çalışanlı ve yüksek operasyonlu işletmelerde SRL yapısı daha güvenli olabilir.

Ticari Unvan Nasıl Belirlenir?

Ditta Individuale sahibi kendi adı altında veya uygun bir ticari ad kullanarak faaliyet gösterebilir.

Ancak işletme sahibinin kişisel adı ile hukuki bağın sicilde anlaşılabilir olması gerekir.

Seçilecek ticari unvanın;

• Başka işletmelerin unvanını ihlal etmemesi,
• Tescilli markalarla karışıklık yaratmaması,
• Yanıltıcı olmaması,
• Faaliyet ve kamu düzeni kurallarına uygun olması

gerekir.

Unvan kullanılmadan önce Ticaret Sicili ve marka veri tabanlarında araştırma yapılması yararlı olacaktır.

Banka Hesabı Açılması

Ditta Individuale için işletme işlemlerinin kişisel harcamalardan ayrıldığı özel banka hesabı kullanılması tavsiye edilir.

Banka, Türk vatandaşı girişimciden şu belgeleri isteyebilir:

• Pasaport,
• Codice Fiscale,
• Partita IVA,
• Ticaret Sicili kaydı,
• İkamet ve adres belgesi,
• İş planı,
• Fon kaynağı belgeleri,
• Vergi beyannameleri.

İşletmenin kurulmuş olması, bankanın hesap açmayı kabul etmek zorunda olduğu anlamına gelmez.

Türkiye’den gönderilen paranın kaynağı ve transfer amacı açıklanabilir olmalıdır.

Ditta Individuale Kurmak Oturum İzni Sağlar mı?

Ditta Individuale kaydı veya Partita IVA açılması tek başına oturum izni sağlamaz.

Türk vatandaşının İtalya’da bizzat bağımsız faaliyet yürütmesi için serbest çalışma vizesi ve sonrasında ilgili oturum iznini alması gerekir.

Serbest çalışma vizesi başvuruları faaliyet türüne, yıllık kotaya, mali yeterliliğe, mesleki izinlere ve iş planına göre değerlendirilir. Resmî konsolosluk kaynakları, üçüncü ülke vatandaşlarının İtalya’da bağımsız çalışma faaliyeti yürütmesi için çalışma vizesi alması gerektiğini ve başvuruların yürürlükteki Decreto Flussi çerçevesine tabi olabileceğini açıklamaktadır.

Vize başvurusunda şu belgeler gündeme gelebilir:

• Faaliyetin yapılabileceğini gösteren mesleki veya idari izin,
• Ticaret Odasından mali kaynak belgesi,
• Yeterli gelir veya finansman,
• Konaklama belgesi,
• Nulla Osta,
• İş planı,
• Sabıka ve sağlık belgeleri.

Koşullar faaliyet ve başvuru kategorisine göre değişir.

Turist Olarak Gidip Şahıs İşletmesi Kurulabilir mi?

Turistik veya kısa süreli Schengen statüsü, kişiye İtalya’da bağımsız şekilde çalışma hakkı vermez.

Kişinin kuruluş görüşmeleri yapması, avukat veya muhasebeciyle toplantı gerçekleştirmesi ile işletmeyi fiilen çalıştırması farklıdır.

Türk vatandaşı turist olarak İtalya’ya gidip vergi veya kuruluş işlemlerinin bir bölümünü yapmış olsa dahi, uygun çalışma vizesi olmadan düzenli ticari faaliyet yürütmesi hukuka aykırı olabilir.

Şirket veya Partita IVA kaydı üzerinden sonradan otomatik oturum dönüşümü yapılabileceği varsayılmamalıdır.

Türkiye’den Uzaktan Şahıs İşletmesi Yönetilebilir mi?

Teorik olarak bir kişi İtalya’da kayıtlı bir işletmenin bazı idari işlemlerini Türkiye’den takip edebilir. Ancak Ditta Individuale gerçek kişinin şahsi faaliyetine dayandığından uzaktan yönetim vergi ve göçmenlik bakımından dikkatle incelenmelidir.

Kişi bütün hizmetlerini Türkiye’den veriyor, müşterileri Türkiye’den yönetiyor ve İtalya’da gerçek bir faaliyeti bulunmuyorsa işletmenin ekonomik varlığı ve vergi mukimliği sorgulanabilir.

Türk vergi idaresi de kişinin Türkiye’deki vergi mukimliği nedeniyle dünya çapındaki gelirlerini vergilendirebilir.

Bu nedenle İtalya’da şahıs işletmesi kurup fiilen Türkiye’den yönetmek isteyen kişiler, Türkiye-İtalya Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması ve her iki ülkenin iç hukukunu birlikte değerlendirmelidir.

Ditta Individuale’nin Devri Mümkün müdür?

Şahıs işletmesi ayrı bir şirket payına sahip olmadığı için SRL’deki gibi hisse devri yapılamaz.

Ancak ticari işletmenin malvarlığı, müşteri portföyü, sözleşmeleri, markası, ekipmanları ve ticari adı belirli şartlarla başka kişiye devredilebilir.

İşletme devri;

• Yazılı sözleşme,
• Vergi,
• Çalışanların geçişi,
• Kira sözleşmesi,
• Ruhsatların devri,
• Alacak ve borçlar

bakımından hukuki sonuç doğurur.

İşletmenin devri veya kapatılması Comunicazione Unica ve ilgili kurumlar nezdinde ayrıca bildirilmelidir.

Faaliyetin Durdurulması ve Kapatılması

Ditta Individuale faaliyetini sona erdirdiğinde yalnızca iş yerini kapatması yeterli değildir.

Şu işlemlerin yapılması gerekir:

• Ticaret Sicilinden terkin,
• Partita IVA kapatma bildirimi,
• INPS kaydının kapatılması,
• INAIL kaydının kapatılması,
• SUAP veya ruhsat iptali,
• Son vergi ve KDV beyannameleri,
• Çalışan çıkış işlemleri.

INPS, zanaatkâr ve tacir faaliyetlerinin sona erdirilmesi işlemlerinin Comunicazione Unica üzerinden bildirilmesini öngörmektedir.

Bildirim yapılmazsa işletme fiilen kapalı olsa bile vergi ve sosyal güvenlik borçları işlemeye devam edebilir.

Ditta Individuale’nin Avantajları

Ditta Individuale’nin temel avantajları şunlardır:

• Asgari sermaye şartının bulunmaması,
• Noter ana sözleşmesi gerektirmemesi,
• Kuruluşun görece hızlı olması,
• Tek kişinin bütün kararları alabilmesi,
• Yönetim ve ortaklar kurulu bulunmaması,
• Forfettario rejimine uygun olunması halinde basitleştirilmiş vergilendirme,
• Küçük ve düşük riskli işler için daha düşük sabit maliyet.

Bu avantajlar özellikle danışmanlık, dijital hizmet, küçük ticaret ve kişinin kendi emeğine dayanan faaliyetlerde önemlidir.

Ditta Individuale’nin Dezavantajları

Başlıca dezavantajları ise şunlardır:

• İşletme borçlarından sınırsız kişisel sorumluluk,
• Ortak veya yatırımcı alınamaması,
• İşletmenin sahibinden bağımsız devamlılığının zayıf olması,
• Pay devri yoluyla satış yapılamaması,
• Kurumsal müşteriler ve bankalar nezdinde sermaye şirketine göre daha zayıf algılanabilmesi,
• Sosyal güvenlik primlerinin gelir düşük olsa bile doğabilmesi,
• Yüksek riskli faaliyetlere uygun olmaması,
• İtalya’da çalışma için ayrıca vize gerekmesi.

Ditta Individuale Hangi Faaliyetler İçin Uygundur?

Bu yapı özellikle şu faaliyetlerde değerlendirilebilir:

• Küçük ölçekli e-ticaret,
• Tek kişinin yürüttüğü danışmanlık,
• Dijital ve yaratıcı hizmetler,
• Küçük perakende faaliyetleri,
• Zanaatkârlık,
• Tamir ve bakım hizmetleri,
• Düşük çalışan ve borç riski bulunan işletmeler.

Buna karşılık şu faaliyetlerde SRL daha uygun olabilir:

• Yüksek kira veya kredi riski,
• Çok sayıda çalışan,
• Büyük stok ve ithalat,
• Ürün sorumluluğu riski,
• İnşaat ve üretim,
• Ortak veya yatırımcı alınması,
• Yüksek ciro ve kurumsal sözleşmeler,
• Kişisel malvarlığının korunması ihtiyacı.

Kuruluş İçin Gerekli Belgeler

Türk vatandaşı bakımından genel olarak şu belgeler istenebilir:

• Geçerli pasaport,
• Codice Fiscale,
• İtalya’daki faaliyet veya adres belgesi,
• Vekaletname,
• Mesleki yeterlilik belgeleri,
• İş yeri kira sözleşmesi,
• İş planı,
• Sermaye ve fon kaynağı belgeleri,
• Faaliyete göre ruhsat ve izinler,
• Oturum veya çalışma izni belgeleri.

Türkiye’de düzenlenen belgelerin apostilli ve İtalyanca tercümeli olması gerekebilir.

Belge listesi faaliyet, şehir, Ticaret Odası ve göçmenlik statüsüne göre değişebilir.

Adım Adım Ditta Individuale Kuruluşu

İlk aşamada ticari faaliyet ve ATECO kodu belirlenir.

İkinci aşamada şahıs işletmesi ile SRL arasında hukuki ve mali karşılaştırma yapılır.

Üçüncü aşamada Codice Fiscale alınır.

Dördüncü aşamada işletme unvanı ve adresi belirlenir.

Beşinci aşamada vergi rejimi seçilir.

Altıncı aşamada Comunicazione Unica hazırlanarak Ticaret Siciline gönderilir.

Yedinci aşamada Partita IVA, INPS ve gerekiyorsa INAIL kayıtları tamamlanır.

Sekizinci aşamada PEC ve dijital imza oluşturulur.

Dokuzuncu aşamada faaliyete göre SUAP ve SCIA işlemleri yapılır.

Onuncu aşamada banka, fatura ve muhasebe sistemi kurulur.

On birinci aşamada kişi İtalya’da çalışacaksa serbest çalışma vizesi ve oturum izni ayrıca yürütülür.

Sık Yapılan Hatalar

En sık yapılan hata, Partita IVA açmanın otomatik çalışma ve oturum hakkı sağladığının düşünülmesidir.

İkinci hata, şahıs işletmesinde ticari borçların kişisel malvarlığını etkilemeyeceğinin varsayılmasıdır.

Üçüncü hata, yalnızca düşük kuruluş maliyetine bakılarak SRL seçeneğinin değerlendirilmemesidir.

Dördüncü hata, yanlış ATECO kodu ve vergi rejimi seçilmesidir.

Beşinci hata, forfettario rejiminde herkesin yüzde 5 vergi ödeyeceğinin düşünülmesidir.

Altıncı hata, INPS sabit primlerinin hesaba katılmamasıdır.

Yedinci hata, Ticaret Sicili kaydı yapılmasına rağmen SUAP veya ruhsat işlemlerinin tamamlanmamasıdır.

Sekizinci hata, Türkiye’den elde edilen gelirler ve vergi mukimliği konusunun değerlendirilmemesidir.

Dokuzuncu hata, PEC bildirimlerinin takip edilmemesidir.

Onuncu hata, işletme kapandığında vergi ve INPS kayıtlarının resmen kapatılmamasıdır.

Avukat Desteği Neden Önemlidir?

İtalya’da Ditta Individuale kuruluşu sermaye şirketine göre daha basit olsa da yabancı girişimciler bakımından şirketler, vergi, sosyal güvenlik ve göç hukuku birlikte değerlendirilmelidir.

Avukat öncelikle faaliyetin şahıs işletmesine uygun olup olmadığını ve kişisel sorumluluk riskini analiz eder.

Faaliyetin ruhsat, mesleki yeterlilik veya belediye iznine tabi olup olmadığı kontrol edilir.

Türkiye’de hazırlanacak vekaletname ve diğer belgelerin İtalyan uygulamasına uygunluğu sağlanır.

İtalya’da bizzat çalışılacaksa serbest çalışma vizesi ile işletme kuruluşunun birbiriyle uyumlu yürütülmesi gerekir.

Sınır ötesi vergi ve gelirlerin Türkiye’deki etkileri bakımından Türk ve İtalyan mali danışmanlarla koordinasyon sağlanmalıdır.

Sonuç

Ditta Individuale, İtalya’da tek kişinin kendi adına ticari veya zanaatkârlık faaliyeti yürütmesine imkân sağlayan şahıs işletmesi modelidir.

Kuruluş için asgari sermaye ve sermaye şirketlerinde olduğu gibi noter onaylı ana sözleşme gerekmez. Ancak işletmenin Ticaret Siciline kaydedilmesi, Partita IVA alınması, INPS ve gerekiyorsa INAIL işlemlerinin tamamlanması gerekir.

Şahıs işletmesinin kuruluşu elektronik Comunicazione Unica üzerinden yürütülür. Bu sistem Ticaret Sicili, vergi, sosyal güvenlik ve sigorta bildirimlerini tek süreçte birleştirmektedir.

Ditta Individuale’nin en önemli avantajı kuruluş ve yönetim kolaylığıdır. En önemli riski ise işletme sahibinin ticari borçlardan kişisel malvarlığıyla sorumlu olmasıdır.

Şartları sağlayan gerçek kişiler, 2026 yılı itibarıyla yıllık gelirleri 85.000 Euro’yu aşmadığı ve diğer koşulları karşıladığı takdirde Regime Forfettario sisteminden yararlanabilir. Ancak bu rejimin uygunluğu yalnızca ciroya göre değil; ikamet, diğer gelirler, şirket ortaklıkları ve faaliyet ilişkileri dikkate alınarak belirlenir.

Türk vatandaşının Ditta Individuale kurması, kendisine otomatik olarak İtalya’da oturum ve çalışma hakkı vermez. İtalya’da fiilen bağımsız faaliyet yürütmek isteyen kişinin serbest çalışma vizesi ve ilgili oturum iznini ayrıca alması gerekir.

Bu nedenle İtalya’da şahıs işletmesi kurmadan önce kişisel sorumluluk, yıllık INPS yükü, vergi rejimi, ruhsatlar ve göçmenlik statüsü birlikte planlanmalıdır. Düşük kuruluş maliyeti kısa vadede avantaj sağlayabilir; ancak yüksek ticari risk taşıyan faaliyetlerde SRL modeli yatırımcının kişisel malvarlığını korumak bakımından daha uygun olabilir.